Wezwanie na policję lub do sądu rodzinnego za wpis w sieci. Jakie prawa ma nastolatek?

Do domu przyszło pismo z Policji albo z sądu rodzinnego. Chodzi o komentarz, post, mem albo wiadomość na grupie. To stresująca chwila, ale nie jesteście w niej bezbronni i nie musicie przechodzić przez nią sami.

Polskie prawo traktuje osoby przed 17. urodzinami inaczej niż dorosłych. Macie prawo do obecności rodzica lub obrońcy, prawo do milczenia i prawo do tego, żeby ktoś wyjaśnił Wam, co się dzieje. Poniżej opisujemy po kolei, jak wygląda przesłuchanie nieletniego, co może stać się z telefonem i jakie decyzje może podjąć sąd.

W skrócie

• Jeśli w chwili wpisu mieliście od 13 do 16 lat, sprawę prowadzi sąd rodzinny według ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich. Od 17. urodzin odpowiada się już według Kodeksu karnego.
• Policja przesłuchuje nieletniego w obecności rodzica, opiekuna albo obrońcy. Tak stanowi art. 59 ust. 3 tej ustawy.
• Macie prawo odmówić składania wyjaśnień albo odpowiedzi na pojedyncze pytania. Pouczenie o prawach należy się Wam przed pierwszym przesłuchaniem.
• Telefon może zostać zatrzymany jako dowód. Macie wtedy prawo do protokołu, do postanowienia o zatwierdzeniu zatrzymania i do zażalenia.
• W 2025 roku do sądów rejonowych wpłynęło 64 346 spraw nieletnich, w tym 28 544 o czyny karalne. Tak wynika z danych Ministerstwa Sprawiedliwości.
• Sąd rodzinny ma do dyspozycji przede wszystkim środki wychowawcze: upomnienie, przeprosiny, naprawienie szkody, prace społeczne do 20 godzin albo nadzór kuratora.

Dlaczego za wpis w sieci można dostać wezwanie?

Internet nie jest osobnym światem z osobnym prawem. Obraźliwy komentarz, groźba, fałszywe konto, przerobione zdjęcie albo uporczywe pisanie do kogoś mogą być czynem zabronionym tak samo jak zachowanie na korytarzu szkolnym. O różnicach między najczęstszymi przypadkami piszemy w tekście o zniesławieniu i zniewadze w internecie.

Wiele osób wciąż wierzy, że osobie niepełnoletniej nic nie grozi. To nieprawda, o czym więcej przeczytacie we wpisie o micie „nic mu nie zrobią, bo jest nieletni”. Prawdą jest natomiast, że postępowanie z nastolatkiem ma inny cel niż proces dorosłego. Ustawa nakazuje sądowi kierować się przede wszystkim dobrem nieletniego i dążyć do zmiany jego zachowania.

Kto mógł zawiadomić Policję lub sąd?

Zawiadomienie mogła złożyć osoba pokrzywdzona, jej rodzice albo szkoła. Ustawa mówi, że każdy, kto dowie się o czynie karalnym nieletniego, ma społeczny obowiązek zawiadomić sąd rodzinny lub Policję. Szkoła ma taki obowiązek prawny, gdy chodzi o przestępstwo ścigane z urzędu.

Zniewaga i zniesławienie są u dorosłych ścigane z oskarżenia prywatnego. W sprawie nieletniego sąd rodzinny wszczyna wtedy postępowanie, jeśli wymaga tego interes społeczny, względy wychowawcze albo ochrona pokrzywdzonego. Samo wezwanie nie oznacza więc, że sąd już cokolwiek przesądził.

Ile macie lat? Od wieku zależy, jakie przepisy Was dotyczą

Liczy się wiek w dniu, w którym pojawił się wpis, a nie w dniu wezwania. To pierwsza rzecz, którą warto ustalić z rodzicem.

Od 10 lat do pełnoletności.
Sąd rodzinny może prowadzić sprawę o demoralizację. To pojęcie obejmuje między innymi naruszanie zasad współżycia społecznego i popełnienie czynu zabronionego.

Po 13. urodzinach, a przed 17. urodzinami.
Sąd rodzinny prowadzi sprawę o czyn karalny, czyli o przestępstwo albo wykroczenie. Tak stanowi art. 1 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich.

Po 17. urodzinach.
Odpowiada się na zasadach z Kodeksu karnego (art. 10 § 1). Sprawę prowadzi Policja i prokurator, a potem sąd karny. Osoba, która nie ukończyła 18 lat, ma jednak dodatkową ochronę, o której piszemy niżej.

Co oznacza pismo, które przyszło do domu?

Przeczytajcie wezwanie razem z rodzicem albo opiekunem. Nie chowajcie go i nie odkładajcie rozmowy. Dorosły i tak się o nim dowie, a wspólne przygotowanie bardzo pomaga.

Sprawdźcie cztery informacje

1. Kto wzywa. Komisariat Policji, prokuratura czy sąd rejonowy, wydział rodzinny i nieletnich.
2. W jakim charakterze. Jako nieletni, którego dotyczy sprawa, jako świadek albo jako pokrzywdzony. To trzy zupełnie różne role.
3. Kiedy i gdzie. Data, godzina, adres i numer pokoju.
4. Jaki jest znak sprawy. Ten numer podajecie, gdy dzwonicie z pytaniem albo prosicie o zmianę terminu.

Jeśli z pisma nie wynika, w jakiej roli macie przyjść, rodzic może zadzwonić pod numer z wezwania i o to zapytać. Nie warto zgadywać.

Czy można nie przyjść?

Wezwania nie wolno zlekceważyć. Jeśli termin koliduje z egzaminem, chorobą albo wyjazdem, rodzic powinien jak najszybciej poprosić o inny termin i przedstawić powód. Osoba wezwana jako świadek ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania, a za nieusprawiedliwione niestawiennictwo Kodeks postępowania karnego przewiduje karę pieniężną do 3000 złotych (art. 285 § 1).

Wzór prośby o zmianę terminu

Pismo podpisuje rodzic albo opiekun. Można je złożyć osobiście albo wysłać listem poleconym.

Treść do uzupełnienia:
„Dotyczy sprawy o znaku [znak z wezwania]. W związku z wezwaniem mojego syna / mojej córki [imię i nazwisko] na dzień [data] informuję, że stawienie się w tym terminie nie jest możliwe z powodu [powód, np. egzamin, choroba potwierdzona zaświadczeniem]. Proszę o wyznaczenie innego terminu. Proszę też o informację, w jakim charakterze dziecko ma zostać przesłuchane. Kontakt do mnie: [telefon]. [Data i podpis rodzica]”.

Jak wygląda przesłuchanie nieletniego na Policji?

Policja zbiera dowody i przekazuje je sądowi rodzinnemu. To sąd, a nie policjant, decyduje potem o dalszym losie sprawy. Sąd rodzinny sprawuje też nadzór nad czynnościami Policji w sprawach nieletnich.

Kto musi być przy Was?

Zgodnie z art. 59 ust. 3 ustawy przesłuchanie nieletniego przez Policję odbywa się w obecności co najmniej jednego z rodziców, opiekuna albo obrońcy. Nie jest to grzeczność ze strony funkcjonariusza, tylko wymóg ustawy.

Jeśli obecność rodzica, opiekuna lub obrońcy jest w danej chwili niemożliwa, Policja ma wezwać inną osobę. Może to być wskazana przez Was osoba najbliższa lub krewny, przedstawiciel szkoły, asystent rodziny, koordynator pieczy zastępczej albo przedstawiciel organizacji społecznej pracującej z młodzieżą.

Gdy ktoś chce rozmawiać z Wami bez dorosłego.
Powiedzcie spokojnie: „Chcę, żeby przy przesłuchaniu był mój rodzic albo obrońca. Do tego czasu nie będę składać wyjaśnień”. To zdanie jest w pełni zgodne z prawem.

Jakie prawa macie w trakcie?

Wymienia je art. 36 ustawy. Policja albo sąd muszą Was o nich pouczyć najpóźniej przed pierwszym przesłuchaniem lub wysłuchaniem.

• Prawo do obrony. Możecie mieć obrońcę, czyli adwokata albo radcę prawnego. Wybiera go zwykle rodzic.
• Prawo do składania wyjaśnień. Możecie opowiedzieć, jak było, własnymi słowami.
• Prawo do odmowy. Możecie odmówić składania wyjaśnień w całości albo nie odpowiedzieć na wybrane pytania. Nie musicie podawać powodu.
• Prawo do tłumacza. Jeśli nie znacie dobrze języka polskiego albo posługujecie się językiem migowym, macie prawo do pomocy tłumacza i nie płacicie za nią.

Ustawa dodaje ważne zdanie: brak pouczenia albo mylne pouczenie nie może wywoływać dla nieletniego ujemnych konsekwencji.

Jak przebiega sama rozmowa?

Przesłuchanie ma odbywać się w warunkach, które zapewniają swobodę wypowiedzi. Ustawa każe unikać wielokrotnego przesłuchiwania o te same okoliczności. W miarę możliwości rozmowa powinna być nagrana.

1. Policjant sprawdza Wasze dane i dane dorosłego, który Wam towarzyszy.
2. Poucza Was o prawach. Jeśli czegoś nie rozumiecie, poproście o wyjaśnienie prostszymi słowami.
3. Mówi, czego dotyczy sprawa. Możecie wtedy zdecydować, czy składacie wyjaśnienia.
4. Zadaje pytania i zapisuje odpowiedzi w protokole.
5. Daje protokół do przeczytania i podpisu.

Protokół czytajcie w całości.
Czytajcie go razem z rodzicem albo obrońcą. Jeśli jakieś zdanie nie oddaje tego, co powiedzieliście, poproście o poprawkę przed podpisem. Macie do tego prawo.

Mówcie prawdę albo korzystajcie z prawa do milczenia.
Zmyślona wersja zwykle szybko się rozpada, bo wpisy, zrzuty ekranu i dane z serwisów zostają. Jeśli nie wiecie, co powiedzieć, bezpieczniej jest odmówić wyjaśnień do czasu rozmowy z obrońcą.

Czy potrzebny jest obrońca i co zrobić, gdy rodziny na niego nie stać?

Nieletni może działać sam albo przez obrońcę. W sprawie o jednorazowy wpis wiele rodzin radzi sobie bez prawnika, ale rozmowa z nim przed przesłuchaniem zawsze porządkuje sytuację. Obrońca może podejmować czynności wyłącznie na korzyść nieletniego.

Obrońca z urzędu na wniosek.
Wy albo rodzice możecie złożyć do sądu rodzinnego wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu. Sąd go uwzględnia, gdy uzna udział obrońcy za potrzebny, a rodziny nie stać na prawnika z wyboru bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania. Mówi o tym art. 38 ust. 3 ustawy.

Obrońca z urzędu z mocy ustawy.
Sąd wyznacza go sam między innymi wtedy, gdy interesy nieletniego i rodziców są sprzeczne, gdy nieletni jest głuchy, niemy lub niewidomy albo gdy zastosowano wobec niego najdalej idące środki tymczasowe, na przykład umieszczenie w ośrodku lub schronisku.

Rozmowa bez świadków.
Nieletni zatrzymany przez Policję ma prawo do kontaktu z obrońcą bez udziału osób trzecich.

Co dzieje się z telefonem?

To pytanie pada najczęściej. Telefon jest w takich sprawach dowodem, bo zawiera wpisy, wiadomości i dane kont. Do rzeczy zatrzymanych w sprawie nieletniego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.

Czy Policja może zabrać telefon?

Tak. Rzeczy, które mogą stanowić dowód, należy wydać na żądanie sądu lub prokuratora, a w wypadkach niecierpiących zwłoki także na żądanie Policji (art. 217 Kodeksu postępowania karnego). Najpierw wzywa się do dobrowolnego wydania. Przy odmowie rzecz może zostać odebrana.

Jakie macie wtedy prawa?

• Spis i opis. Zatrzymany telefon powinien zostać opisany w dokumentach. Rodzic powinien sprawdzić, czy zgadza się model i numer urządzenia, i poprosić o kopię.
• Postanowienie o zatwierdzeniu. Jeśli telefonu zażądała Policja z własnej inicjatywy, osoba, która go wydała, może od razu złożyć wniosek o doręczenie postanowienia sądu lub prokuratora o zatwierdzeniu zatrzymania. Powinno ono zostać doręczone w ciągu 14 dni.
• Zażalenie. Na zatrzymanie rzeczy przysługuje zażalenie osobom, których prawa zostały naruszone.
• Zwrot. Rzecz należy zwrócić niezwłocznie po stwierdzeniu, że jest zbędna dla postępowania.

Czy trzeba podać kod do telefonu?

Pytanie o kod jest pytaniem, a na pojedyncze pytania macie prawo nie odpowiadać. Decyzję najlepiej podjąć po rozmowie z rodzicem i obrońcą, bo zależy ona od tego, co znajduje się w telefonie i jak zamierzacie się bronić. Zawartość urządzenia może też odczytać specjalista powołany w sprawie.

Czego nie robić przed wizytą?

Nie usuwajcie w pośpiechu wpisów, rozmów ani kont. Ślady zostają u innych osób i w serwisach, a nagłe usuwanie może zostać odebrane jako zacieranie dowodów. Obawa zatarcia śladów jest jedną z przesłanek zatrzymania nieletniego przy podejrzeniu przestępstwa.

Zróbcie natomiast kopię szkolnych notatek, zdjęć i kontaktów. Jak ją wykonać, opisujemy we wpisie o kopii zapasowej telefonu i zdjęć. Zrzuty ekranu, które pokazują pełny kontekst rozmowy, mogą też działać na Waszą korzyść. Zasady ich wykonywania znajdziecie w tekście o zabezpieczaniu dowodów.

Sąd może też orzec przepadek przedmiotów, które służyły do popełnienia czynu zabronionego. Ustawa wymienia go wśród środków wychowawczych. Nie jest to częste, ale warto wiedzieć, że taka możliwość istnieje.

Czy Policja może zatrzymać nastolatka za wpis?

Ustawa pozwala zatrzymać nieletniego tylko w ściśle określonej sytuacji. Musi istnieć uzasadnione przypuszczenie, że dopuścił się przestępstwa, a do tego obawa ucieczki, ukrycia się albo zatarcia śladów lub brak możliwości ustalenia tożsamości. Przy stawieniu się na wezwanie z rodzicem takie przesłanki zwykle nie występują.

Gdyby do zatrzymania doszło, obowiązują twarde zasady z art. 48 ustawy:

• natychmiastowa informacja o przyczynie zatrzymania i pouczenie o prawach,
• bezzwłoczne zawiadomienie rodziców i sądu rodzinnego,
• prawo do kontaktu i rozmowy z rodzicem albo obrońcą,
• kopia protokołu zatrzymania dla nieletniego i dla rodziców,
• zwolnienie, jeśli w ciągu 24 godzin Policja nie przekaże materiałów sądowi, oraz zwolnienie, jeśli w ciągu kolejnych 24 godzin sąd nie ogłosi postanowienia o środku tymczasowym,
• zażalenie na zatrzymanie, które rozpoznaje sąd rodzinny.

Jak wygląda wysłuchanie w sądzie rodzinnym?

Sąd rodzinny nie przypomina sali z filmów. Posiedzenia odbywają się co do zasady przy drzwiach zamkniętych, bez publiczności. Stronami są nieletni, rodzice albo opiekun oraz prokurator.

Zanim dojdzie do rozprawy

Sąd zbiera informacje o Was i o Waszej sytuacji. Zwykle zleca kuratorowi sądowemu wywiad środowiskowy. Kurator przychodzi do domu w porze dziennej, czyli między godziną 7 a 22, i rozmawia z Wami oraz z rodzicami. Wywiad może zostać przeprowadzony także w szkole.

Na tym etapie sprawa może się zakończyć. Sąd nie wszczyna postępowania albo je umarza, gdy nie ma do niego podstaw albo gdy orzekanie środków byłoby niecelowe. Może też, za Waszą zgodą, przekazać sprawę szkole, jeśli uzna jej środki wychowawcze za wystarczające.

Mediacja z osobą pokrzywdzoną

Sąd może skierować sprawę do mediacji, jeśli zgadzacie się na nią Wy i osoba pokrzywdzona. Udział jest dobrowolny, a zgodę można wycofać. Mediacja trwa do 6 tygodni i ma prowadzić do ugody o naprawieniu szkody lub zadośćuczynieniu. Sąd bierze jej wynik pod uwagę.

Według danych Ministerstwa Sprawiedliwości o mediacjach w sprawach nieletnich w 2025 roku w sprawach nieletnich zakończyło się 595 postępowań mediacyjnych, z czego 419 ugodą. To niewielka część wszystkich spraw, ale w siedmiu przypadkach na dziesięć strony doszły do porozumienia.

Rozprawa

Na rozprawie sąd wysłuchuje nieletniego. Możecie składać wyjaśnienia, odmówić ich albo wypowiedzieć się co do każdego dowodu. Jeśli odmówicie, sąd może odczytać protokoły wcześniejszych wyjaśnień z tej sprawy.

Akta sprawy mogą przeglądać strony i obrońca. Nieletni nie ma wglądu w sprawozdania z wywiadów środowiskowych ani w opinie o sobie. Osoba pokrzywdzona może być obecna na rozprawie, chyba że sprzeciwia się temu dobro nieletniego lub względy wychowawcze.

Jakie środki może zastosować sąd rodzinny?

Katalog środków wychowawczych zawiera art. 7 ustawy. Sąd dobiera środek do osoby i do czynu, a nie według sztywnej tabeli. Bierze pod uwagę wiek, sytuację rodzinną, zachowanie po zdarzeniu i to, czy szkoda została naprawiona.

Środek	Na czym polega	Ważne ograniczenie
Upomnienie	Sąd formalnie zwraca uwagę na naganność zachowania	Pierwszy środek w katalogu ustawy
Zobowiązanie do określonego postępowania	Przeprosiny, naprawienie szkody, zadośćuczynienie, zajęcia wychowawcze lub terapeutyczne, zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonym w określony sposób	Sąd określa termin, a przy przeprosinach może określić sposób
Prace społeczne	Praca na rzecz innych w czasie wolnym	Łącznie do 20 godzin, przez okres do 6 miesięcy
Nadzór	Nadzór odpowiedzialny rodziców albo nadzór kuratora sądowego	Nieletni zostaje w domu i w swojej szkole
Umieszczenie poza domem	Młodzieżowy ośrodek wychowawczy, okręgowy ośrodek wychowawczy, a przy przestępstwach zakład poprawczy	Zakład poprawczy wymaga wysokiego stopnia demoralizacji i dotyczy tylko przestępstw

Źródło: ustawa z 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, art. 7, 10 i 15, tekst ujednolicony na 2026 rok.

Co sąd może nałożyć na rodziców?

Sąd może zobowiązać rodziców do poprawy warunków wychowawczych i ścisłej współpracy ze szkołą lub poradnią. Może też zobowiązać ich do naprawienia szkody wyrządzonej przez dziecko albo do zadośćuczynienia. Za uchylanie się od tych obowiązków grozi kara pieniężna do 3 tys. zł. Rodzice lub nieletni mogą też zostać obciążeni kosztami postępowania.

Czy zostanie wpis w rejestrze?

Dane nieletnich, wobec których prawomocnie orzeczono środki wychowawcze, trafiają do Krajowego Rejestru Karnego. Ustawa o Krajowym Rejestrze Karnym przewiduje, że co do zasady usuwa się je po ukończeniu przez nieletniego 18 lat. Od tej reguły są wyjątki, na przykład gdy środek trwa dłużej albo był związany z zawieszeniem umieszczenia w zakładzie poprawczym.

Czy od decyzji sądu można się odwołać?

Tak. Orzeczenie można zaskarżyć w całości albo w części, a środki odwoławcze rozpoznaje sąd okręgowy. Termin i sposób wniesienia odwołania sąd podaje w pouczeniu. Warto przeczytać je uważnie albo zapytać obrońcę.

A jeśli macie już 17 lat albo jesteście świadkiem?

Ukończone 17 lat w dniu wpisu

Wtedy stosuje się Kodeks postępowania karnego. Podejrzany ma prawo odmówić składania wyjaśnień albo odpowiedzi na pytania bez podania powodów i trzeba go o tym pouczyć (art. 175 i 300). Na jego żądanie przesłuchanie odbywa się z udziałem ustanowionego obrońcy (art. 301). Nie ma obowiązku dostarczania dowodów na swoją niekorzyść (art. 74 § 1).

Dla osób, które nie ukończyły 18 lat, kodeks przewiduje dodatkową ochronę. Oskarżony w tym wieku musi mieć obrońcę (art. 79 § 1 pkt 1). Rodzic może podejmować na jego korzyść wszelkie czynności procesowe, w tym ustanowić obrońcę (art. 76).

Wezwanie w roli świadka

Świadek ma obowiązek stawić się i zeznawać. Jeśli nie ukończyliście 18 lat, czynności powinny w miarę możliwości odbywać się w obecności rodzica, faktycznego opiekuna albo wskazanej przez Was osoby pełnoletniej (art. 171 § 3). Wyjątkiem jest sytuacja, gdy sprzeciwia się temu dobro postępowania albo Wy sami.

Świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeśli odpowiedź mogłaby narazić jego lub osobę mu najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo (art. 183 § 1). Jeśli w trakcie rozmowy pytania zaczynają dotyczyć Waszego własnego zachowania, powiedzcie o tym rodzicowi i poproście o przerwę na rozmowę z prawnikiem.

Ile takich spraw trafia do sądów? Dane urzędowe

Ministerstwo Sprawiedliwości publikuje co roku dane ze sprawozdań sądów rejonowych. W 2025 roku wpłynęło do nich 64 346 spraw nieletnich. Z tej liczby 35 802 dotyczyły demoralizacji, a 28 544 czynów karalnych.

Rok	Sprawy nieletnich razem	Demoralizacja	Czyny karalne
2020	49 736	29 123	20 613
2021	56 773	32 911	23 862
2022	68 842	37 626	31 216
2023	68 198	35 673	32 525
2024	64 633	34 952	29 681
2025	64 346	35 802	28 544

Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości, Postępowania w sprawach nieletnich w pierwszej instancji w sądach rejonowych w latach 2020-2025, wpływ spraw, sprawozdanie MS-S16/18.

Te same dane pokazują, że wezwanie nie przesądza wyniku. W 2025 roku sądy załatwiły sprawy o czyny karalne dotyczące 32 698 nieletnich. W 8 433 przypadkach postępowania nie wszczęto, a w 5 970 je umorzono. Razem to około 44% załatwionych spraw.

Skalę samego zjawiska pokazuje badanie NASK „Nastolatki” z jesieni 2024 roku na próbie 3665 uczniów. Wyzywania w internecie doświadczyło 29% badanych, a ośmieszania 19%. Po drugiej stronie każdego takiego wpisu jest konkretna osoba.

Ograniczenia tych danych.
Statystyka sądowa nie wyodrębnia spraw o wpisy w internecie. Wśród wyszczególnionych rodzajów czynów nie ma zniewagi, zniesławienia ani gróźb, więc nie da się wskazać, ile spraw dotyczyło hejtu. Dane o sprawach liczą wpływ do sądu, a nie liczbę osób. Badanie NASK opiera się z kolei na deklaracjach uczniów i mierzy doświadczenie przemocy, a nie liczbę zgłoszeń.

Jak przygotować się do wizyty? Plan na kilka dni

1. Powiedzcie rodzicowi wszystko. Także to, czego się wstydzicie. Dorosły, który zna całą historię, obroni Was lepiej niż ten, który dowiaduje się szczegółów na komisariacie.
2. Spiszcie fakty. Co, gdzie i kiedy napisaliście, kto to widział, co działo się wcześniej. Bez ocen i usprawiedliwień.
3. Nie kontaktujcie się z osobą pokrzywdzoną na własną rękę. Nie proście o wycofanie zgłoszenia i nie piszcie do świadków. Przeprosiny są ważne, ale ich formę ustalcie z rodzicem, szkołą albo obrońcą.
4. Nie komentujcie sprawy w sieci. Żadnych relacji, żartów na grupie ani wpisów o wezwaniu.
5. Rozważcie rozmowę z prawnikiem. Jedna konsultacja przed przesłuchaniem pozwala zdecydować, czy składać wyjaśnienia.
6. Zabierzcie dokumenty. Wezwanie, legitymację szkolną albo dowód osobisty, a rodzic swój dokument tożsamości.
7. Zadbajcie o siebie. Prześpijcie noc, zjedzcie śniadanie, weźcie wodę. W stresie łatwiej o nieprzemyślane słowa.

Jeśli wpis rzeczywiście kogoś skrzywdził, dużo zależy od tego, co zrobicie później. O naprawianiu szkody i pracy nad zachowaniem piszemy w tekstach dla rodziców dziecka, które hejtuje, oraz o kontrakcie i zadośćuczynieniu w szkole. Przy przerobionych zdjęciach przyda się też wpis o konsekwencjach przeróbki zdjęcia kolegi.

Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnika. Przepisy opisujemy według stanu z 2026 roku, a w konkretnej sprawie znaczenie mają szczegóły, które zna tylko obrońca po lekturze akt.

Podsumowanie: wezwanie to początek wyjaśniania, a nie wyrok

Pismo z Policji albo z sądu rodzinnego oznacza, że ktoś zgłosił sprawę i trzeba ją wyjaśnić. Macie w niej realne prawa: obecność rodzica lub obrońcy, pouczenie, możliwość odmowy wyjaśnień, wgląd w to, co podpisujecie, i odwołanie od decyzji.

Sąd rodzinny szuka przede wszystkim rozwiązania wychowawczego. Szczerość wobec rodziców, spokojne przygotowanie, naprawienie szkody i gotowość do przeprosin mają na wynik sprawy większy wpływ niż jakakolwiek sprytna wymówka. Jedna zła decyzja w sieci nie określa tego, kim jesteście.

Gdzie szukać pomocy?

Fundacja Usuwanie Hejtu pomaga przygotować zgłoszenia do serwisów i prowadzi je do końca, pomaga uporządkować i zabezpieczyć materiał oraz kieruje do prawnika lub psychologa. Nie ustala tożsamości autorów poza drogą prawną i nie zastępuje prawnika. Sprawy osób niepełnoletnich prowadzimy zawsze z udziałem rodzica lub opiekuna. Kontakt: tel. 222 900 142, biuro@usuwaniehejtu.pl. Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.

• Rodzic, opiekun albo inny zaufany dorosły: pierwsza osoba, której warto pokazać wezwanie.
• Pedagog i psycholog szkolny: pomogą w rozmowie z rodzicami i w kontakcie ze szkołą.
• Adwokat lub radca prawny: przed przesłuchaniem i przed rozprawą. Gdy rodziny nie stać na prawnika, można złożyć do sądu rodzinnego wniosek o obrońcę z urzędu.
• 116 111: telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, także wtedy, gdy to Wy zrobiliście coś, czego żałujecie, i boicie się konsekwencji.
• 800 100 100: telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawach bezpieczeństwa dzieci.
• 116 123: telefon dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym.
• 112: gdy ktoś jest w bezpośrednim zagrożeniu życia albo mówi o odebraniu sobie życia.

Najczęściej zadawane pytania

1. Czy nastolatek może być przesłuchany przez Policję bez rodzica?
W sprawie nieletniego ustawa wymaga obecności co najmniej jednego z rodziców, opiekuna albo obrońcy. Gdy to niemożliwe, Policja wzywa inną osobę, na przykład krewnego albo przedstawiciela szkoły. Macie prawo powiedzieć, że czekacie na dorosłego.

2. Czy nieletni musi odpowiadać na pytania Policji?
Nie. Nieletni ma prawo odmówić składania wyjaśnień albo odpowiedzi na poszczególne pytania i nie musi tego uzasadniać. O tym prawie trzeba go pouczyć przed pierwszym przesłuchaniem.

3. Od ilu lat odpowiada się przed sądem rodzinnym za wpis w internecie?
Sprawę o czyn karalny sąd rodzinny prowadzi wobec osób, które popełniły go po ukończeniu 13 lat, a przed ukończeniem 17 lat. Sprawa o demoralizację może dotyczyć osób od 10 lat do pełnoletności.

4. Czy Policja może zabrać telefon nastolatka?
Tak, jeśli telefon może stanowić dowód w sprawie. Rodzic powinien dopilnować opisu urządzenia w dokumentach i może złożyć wniosek o doręczenie postanowienia zatwierdzającego zatrzymanie oraz zażalenie.

5. Kiedy telefon wraca do właściciela?
Przepisy nie podają sztywnej liczby dni. Rzecz należy zwrócić niezwłocznie po stwierdzeniu, że jest zbędna dla postępowania, więc rodzic może składać wniosek o zwrot i pytać o stan badań urządzenia.

6. Czy za hejt w sieci nieletni może trafić do zakładu poprawczego?
Zakład poprawczy dotyczy wyłącznie przestępstw i wymaga wysokiego stopnia demoralizacji, zwłaszcza gdy środki wychowawcze nie zadziałały. Przy pojedynczym wpisie sąd ma do wyboru łagodniejsze środki, takie jak upomnienie, przeprosiny czy nadzór.

7. Czy rodzice odpowiadają za wpis dziecka?
Sąd rodzinny może zobowiązać rodziców do naprawienia szkody albo zadośćuczynienia oraz do ściślejszej współpracy ze szkołą. Za uchylanie się od tych obowiązków może wymierzyć karę pieniężną do 3 tys. zł.

8. Czy sprawa w sądzie rodzinnym jest jawna?
Posiedzenia sądu rodzinnego odbywają się co do zasady przy drzwiach zamkniętych. Rozprawa może być jawna tylko wtedy, gdy uzasadniają to względy wychowawcze.

9. Czy warto przeprosić osobę pokrzywdzoną przed rozprawą?
Szczere przeprosiny i naprawienie szkody mają znaczenie, bo sąd ocenia zachowanie po zdarzeniu. Formę kontaktu najlepiej ustalić z rodzicem, szkołą albo obrońcą, a nie pisać do pokrzywdzonego na własną rękę.

10. Czy po sprawie zostaje ślad w rejestrze karnym?
Dane o prawomocnie orzeczonych środkach wychowawczych trafiają do Krajowego Rejestru Karnego. Co do zasady są usuwane po ukończeniu przez nieletniego 18 lat, z wyjątkami opisanymi w ustawie o tym rejestrze.

11. Czy można dostać obrońcę, gdy rodziny nie stać na prawnika?
Tak. Nieletni albo rodzice mogą złożyć do sądu rodzinnego wniosek o obrońcę z urzędu. Sąd uwzględnia go, gdy uzna udział obrońcy za potrzebny, a koszt prawnika z wyboru naruszałby niezbędne utrzymanie rodziny.

12. Co zrobić, jeśli dostałem wezwanie jako świadek, a boję się, że sam coś napisałem?
Powiedzcie o tym rodzicowi przed wizytą i rozważcie rozmowę z prawnikiem. Świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeśli odpowiedź mogłaby narazić go na odpowiedzialność za przestępstwo.

Źródła

• Kancelaria Sejmu, 2026: Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, tekst ujednolicony
• Kancelaria Sejmu, 2026: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego, tekst ujednolicony
• Kancelaria Sejmu, 2026: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, tekst ujednolicony
• Kancelaria Sejmu, 2026: Ustawa z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym, tekst ujednolicony
• Ministerstwo Sprawiedliwości, Informator Statystyczny Wymiaru Sprawiedliwości, 2026: Postępowania w sprawach nieletnich w pierwszej instancji w sądach rejonowych w latach 2020-2025
• Ministerstwo Sprawiedliwości, Informator Statystyczny Wymiaru Sprawiedliwości, 2026: Mediacje w sprawach nieletnich w latach 2004-2025
• Ministerstwo Sprawiedliwości, Informator Statystyczny Wymiaru Sprawiedliwości, 2026: Baza statystyczna: opracowania wieloletnie
• NASK - Państwowy Instytut Badawczy, 2025: Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców (badanie z 2024 r.)

Macie za sobą taką wizytę? Napiszcie w komentarzu

Co najbardziej zaskoczyło Was podczas przesłuchania albo wysłuchania w sądzie rodzinnym: obecność rodzica, pytania o telefon czy czas oczekiwania na decyzję? Jakiej informacji zabrakło Wam przed wizytą i co poradzilibyście osobie, która właśnie dostała wezwanie? Prosimy, nie podawajcie w komentarzach nazwisk, nazw szkół ani danych innych osób.