Cyberprzemoc

Podstawy

Czym jest cyberprzemoc

Najprościej: cyberprzemoc to używanie internetu albo telefonu po to, żeby kogoś skrzywdzić, upokorzyć, zastraszyć albo wykluczyć. Nie musi być jednorazowa i nie musi być brutalna, żeby się liczyła.

Nie ma tu żadnego progu, który trzeba przekroczyć. Nie musi paść groźba, nie musi być wyzwisk i nie musi być setki osób. Jeśli coś dzieje się wbrew Tobie i sprawia, że boisz się otwierać telefon - to wystarczy.

Cyberprzemoc różni się od tego, co dzieje się na korytarzu, czterema rzeczami i to one sprawiają, że bywa cięższa do zniesienia.

Nie da się od niej wyjść. Ze szkoły wychodzisz o piętnastej. Z telefonu nie wychodzisz nigdzie - idzie z Tobą do domu, do pokoju i do łóżka.

Widzi to więcej osób. Przy kłótni na korytarzu jest dziesięć osób. Przy poście widzą go setki, w tym ludzie, których nie znasz i nigdy nie poznasz.

Zostaje ślad. Wyzwisko rzucone na przerwie znika. Zrzut ekranu można odtworzyć za rok i wysłać komuś, kto wtedy nawet nie chodził do Twojej szkoły.

Sprawca siebie nie widzi. Ludzie piszą rzeczy, których nigdy nie powiedzieliby w twarz - bo nie widzą reakcji, a to, co robią, wydaje im się mniej realne niż jest.

Wątpliwość, którą ma prawie każdy

Kiedy to już nie jest żart

Najczęstsze zdanie, jakie słyszą osoby zgłaszające cyberprzemoc, brzmi: „przecież to tylko żarty, nie przesadzaj". Czasem pada od kolegów, czasem od dorosłych, a najczęściej od samej ofiary w myślach.

Jest kilka rzeczy, po których poznaje się różnicę, i żadna z nich nie dotyczy tego, jak ostre były słowa.

Żart kończy się, gdy prosisz. To jest najprostszy test i prawie zawsze wystarczający. Jeśli powiedziałeś, że Ci to nie pasuje, a druga strona robi to dalej - przestało być żartem w momencie, w którym o tym powiedziałeś.

Żart nie ma jednej ofiary. Gdy śmieją się wszyscy ze wszystkich, to jest zabawa. Gdy zawsze chodzi o jedną osobę i zawsze o tę samą, to nie jest już żart, niezależnie od tego, jak zabawnie brzmi.

Żart nie rośnie. Jeśli z tygodnia na tydzień dołącza więcej osób, pojawiają się nowe formy i coraz trudniej to zatrzymać, to nie jest dowcip, który wymknął się spod kontroli. To coś, co ma swoją dynamikę.

I najważniejsze: to Ty jesteś od tego, żeby ocenić, czy Cię to krzywdzi. Nie osoba, która to robi, nie klasa i nie dorosły, który mówi, żebyś się nie przejmował.

Konkretnie

Jak zabezpieczyć dowody, żeby były coś warte

Zrzut ekranu jest zawsze lepszy niż nic. Ale jest kilka rzeczy, które sprawiają, że zrzut przestaje być tylko obrazkiem i zaczyna być czymś, czego da się użyć.

Cały ekran, nie sam tekst. Ma być widać nazwę konta, datę, godzinę i miejsce, w którym to wisi. Wycięty fragment z samym wyzwiskiem nie prowadzi do nikogo.

Nie przycinaj i nie zamazuj. Rozumiemy, że nie chcesz na to patrzeć - ale edytowany zrzut jest znacznie łatwiej podważyć. Zapisz oryginał i schowaj go głębiej w telefonie.

Skopiuj linki. Do wpisu, do profilu, do filmu. Wklej je sobie w notatkach. Linku nie da się odtworzyć, gdy treść zniknie, a bez niego zrzut prowadzi donikąd.

Zapisz nazwę konta osobno. Nazwy bywają zmieniane zaraz po zgłoszeniu i wtedy zrzut przestaje do czegokolwiek prowadzić.

Nagraj ekran przy relacjach. Wszystko, co znika po dobie, trzeba nagrać, a nie sfotografować - wtedy widać też, jak długo to trwało i co było wokół.

Wyślij kopię poza telefon. Na maila albo do chmury. Telefony giną, psują się i bywają zabierane - a razem z nimi znika wszystko, co zebrałeś.

O Tobie, nie o sprawie

To, co czujesz, jest normalne

O tej części mówi się najrzadziej, a jest najważniejsza. Po czymś takim dzieją się rzeczy, które łatwo wziąć za dowód, że coś jest z Tobą nie tak. Nie jest.

Sprawdzanie telefonu co kilka minut, choć za każdym razem jest gorzej. Ściskanie w brzuchu przed szkołą. Kiepskie spanie albo spanie przez pół dnia. Odechciewanie się rzeczy, które wcześniej cieszyły. Wrażenie, że wszyscy wiedzą i wszyscy patrzą.

To są normalne reakcje na sytuację, która normalna nie jest. Ludzki mózg reaguje na upokorzenie przed setką osób tak samo jak na realne zagrożenie i nie odróżnia, czy ta setka stoi obok, czy siedzi za ekranem.

Nie mówimy tego, żeby Cię pocieszyć. Mówimy, bo prawie każdy zaczyna rozmowę od zdania „wiem, że przesadzam". Nie przesadzasz i nie musisz udowadniać, że masz prawo się tak czuć.

Jeśli trwa to dłużej niż kilka dni albo jeśli czujesz, że to Cię przerasta - zadzwoń pod 116 111 albo 800 70 2222. Oba działają całą dobę, są bezpłatne i nie musisz mieć „wystarczająco poważnego" powodu.