Prawo dziecka do ochrony przed przemocą w sieci – cyberprzemoc to przemoc

Podstawy prawne

Przemoc w sieci jest przemocą w rozumieniu prawa

Konwencja o prawach dziecka nie mówi o przemocy „fizycznej, a czasem też innej". Mówi o wszelkich formach przemocy fizycznej bądź psychicznej. Hejt, nękanie i poniżanie w sieci to przemoc psychiczna w najczystszej postaci.

Państwa, które podpisały Konwencję, zobowiązały się podejmować wszelkie właściwe kroki ustawodawcze, administracyjne, społeczne i wychowawcze, żeby chronić przed nią dzieci. Komitet Praw Dziecka ONZ w komentarzu ogólnym poświęconym środowisku cyfrowemu podkreślił, że ten obowiązek obejmuje także przemoc, która dzieje się w internecie.

Konstytucja idzie jeszcze dalej i daje każdemu – rodzicowi, nauczycielowi, sąsiadowi, samemu dziecku – prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. To nie jest prośba. To żądanie, które policja, szkoła publiczna, sąd i urząd mają obowiązek potraktować poważnie.

Konwencja przewiduje też prawo dziecka skrzywdzonego do pomocy w powrocie do zdrowia fizycznego i psychicznego oraz do normalnego życia wśród ludzi. Ochrona przed przemocą nie kończy się więc na usunięciu wpisu. Kończy się wtedy, gdy dziecko znowu czuje się bezpiecznie.

Obowiązek, nie dobra wola

Szkoła musi mieć spisane procedury na przemoc w internecie

„To działo się po lekcjach, w internecie, nie mamy na to wpływu". To zdanie słyszymy regularnie – i regularnie przypominamy, że szkoła ma obowiązki, które sama musiała spisać.

Każda szkoła i placówka, do której uczęszczają dzieci, musi stosować standardy ochrony małoletnich. Muszą one określać wymogi dotyczące bezpiecznych relacji między dziećmi, w tym zachowania niedozwolone, zasady korzystania z urządzeń z dostępem do internetu, procedury ochrony dzieci przed szkodliwymi treściami i zagrożeniami w sieci oraz zasady ustalania planu wsparcia dziecka po ujawnieniu krzywdzenia. Standardy muszą być dostępne dla rodziców, a w wersji skróconej także dla dzieci.

Hejt między uczniami jednej szkoły dotyczy relacji między jej uczniami, niezależnie od tego, o której godzinie padł pierwszy komentarz. Szkoła, która dowiaduje się o czynie karalnym ucznia, ma też obowiązki wynikające z ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, w tym powiadomienie rodziców, a w poważniejszych sprawach sądu rodzinnego lub policji.

Najskuteczniejsze zgłoszenie do szkoły jest pisemne, spokojne, oparte na faktach i kończy się konkretną prośbą: o uruchomienie procedury ze standardów i o plan wsparcia dla dziecka.

Druga strona

Gdy sprawcą jest inne dziecko

Prawa dziecka obowiązują wszystkie dzieci, także te, które krzywdzą. Nie po to, żeby sprawca uniknął odpowiedzialności, tylko po to, żeby przemoc naprawdę się skończyła, a nie zmieniła adres.

Młodszym sprawcą czynu karalnego zajmuje się sąd rodzinny na podstawie ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich. Może zastosować środki wychowawcze, nadzór, a w poważnych sprawach dalej idące rozwiązania. Odpowiedzialność karna na zasadach ogólnych zaczyna się od 17 lat, a wyjątkowo, przy najcięższych przestępstwach, od 15. Za szkody wyrządzone przez młodsze dzieci odpowiadają co do zasady osoby zobowiązane do nadzoru.

Jest jedna rzecz, której nie wolno robić nigdy: publikować wizerunku, nazwiska ani wiadomości dziecka-sprawcy, żeby „wszyscy wiedzieli". To narusza jego prawa dokładnie tak samo, jak ono naruszyło prawa Waszego dziecka, i często odwraca sprawę przeciwko Wam.