Prawa dziecka · Instytucje
Wsparcie Rzecznika Praw Dziecka – kiedy warto napisać i czego się spodziewać
Rzecznik Praw Dziecka to konstytucyjny organ, który stoi na straży praw dziecka. Może żądać wyjaśnień od szkoły, urzędu czy innej instytucji i włączyć się do postępowania sądowego. Nie usunie jednak wpisu z internetu i nie zastąpi szybkiej interwencji. Wyjaśniamy, kiedy ta droga ma największą siłę i jak z niej skorzystać.
Część opracowania „Prawa dziecka w internecie". Uprawnienia Rzecznika, jego granice, skuteczny wniosek, telefon zaufania i inne instytucje.
Podstawy
Kim jest Rzecznik Praw Dziecka
To jedyny organ w Polsce, którego całym zadaniem jest ochrona praw dziecka. Jego istnienie przewiduje wprost Konstytucja, a kompetencje określa ustawa o Rzeczniku Praw Dziecka.
Rzecznik stoi na straży praw dziecka określonych w Konstytucji, w Konwencji o prawach dziecka i w innych przepisach, z poszanowaniem odpowiedzialności, praw i obowiązków rodziców. Powołuje go Sejm za zgodą Senatu. Działa na rzecz wszystkich dzieci, a jego szczególną troską są dzieci niepełnosprawne i te, których prawa są naruszane przez instytucje, które powinny je chronić.
W sprawach hejtu i przemocy w sieci Rzecznik ma znaczenie z jednego podstawowego powodu: jego głos traktują poważnie ci, którzy wcześniej zbywali rodziców. Szkoła, która od tygodni „wyjaśnia sprawę", policja, która nie przyjmuje zawiadomienia, urząd, który nie odpowiada na pisma – zapytanie od Rzecznika zmienia dynamikę takiej sprawy.
Rzecznik zajmuje się też problemami systemowymi. Gdy jedna szkoła nie radzi sobie z kontem, które ośmiesza połowę uczniów, to sprawa konkretnej placówki. Gdy podobne konta działają w całym regionie, a instytucje nie mają procedur, to temat, w którym głos Rzecznika może zmienić praktykę dla wszystkich dzieci.
„Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. (…) Ustawa określa kompetencje i sposób powołania Rzecznika Praw Dziecka."
- Organ konstytucyjny – przewidziany wprost w Konstytucji.
- Jedno zadanie – ochrona praw dziecka.
- Z poszanowaniem rodziców – działa z uwzględnieniem ich praw i obowiązków.
- Sprawy indywidualne i systemowe – od jednego dziecka po całe grupy.
- Autorytet wobec instytucji – jego pytania trudno zignorować.
Uprawnienia
Co może zrobić Rzecznik w sprawie dziecka
Ustawa daje Rzecznikowi narzędzia, których nie ma żaden rodzic ani organizacja społeczna. Oto te, które mają największe znaczenie w sprawach o hejt i przemoc w sieci.
Zbadać sprawę
Także na miejscu, w szkole czy placówce, i bez uprzedzenia. Rzecznik nie musi opierać się wyłącznie na tym, co instytucja zechce mu przekazać.
Żądać wyjaśnień i dokumentów
Od organów, szkół i instytucji, w tym informacji o stanie sprawy i udostępnienia akt. Dla szkoły, która zbywała rodziców, to zupełnie inna rozmowa.
Zwrócić się o działanie
Do właściwych organów, organizacji i instytucji, żeby podjęły działania w zakresie swoich kompetencji na rzecz dziecka.
Wystąpić do sądu
Z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawach cywilnych i wziąć udział w toczącym się postępowaniu na prawach przysługujących prokuratorowi.
Zlecić ekspertyzy
Opinie specjalistów, które pozwalają ocenić sytuację dziecka niezależnie od stanowiska instytucji, której dotyczy skarga.
Zmieniać praktykę
Wystąpienia do ministerstw i organów w sprawach systemowych, które dotyczą wielu dzieci, na przykład procedur reagowania na cyberprzemoc.
Uczciwie o granicach
Czego Rzecznik nie zrobi – i dlaczego to ważne
Rodzice, którzy piszą do Rzecznika z nadzieją na szybkie usunięcie wpisu, często czują się rozczarowani. Nie dlatego, że Rzecznik zawiódł, tylko dlatego, że to nie jest jego rola.
Rzecznik nie jest sądem i nie wydaje wyroków w sporach między rodzinami. Nie usuwa treści z internetu i nie prowadzi zgłoszeń do platform. Nie jest pełnomocnikiem rodziny – może włączyć się do postępowania, ale działa w interesie dziecka i praworządności, a nie jako Wasz prawnik. Nie działa też jak zespół kryzysowy, który w ciągu godziny zatrzyma rozsyłanie nagrania.
Dlatego najlepszy moment na Rzecznika to zwykle nie pierwsza godzina sprawy, tylko chwila, w której okazuje się, że instytucja, która miała chronić dziecko, tego nie robi. Wtedy dobrze przygotowany wniosek, z chronologią i dokumentami, trafia na podatny grunt.
W pierwszej godzinie działa się inaczej: zabezpiecza dowody, zgłasza treści, powiadamia szkołę, a przy groźbach i szantażu dzwoni na policję. Tym zajmujemy się my – i przy okazji przygotowujemy dokumentację, która później przyda się Rzecznikowi.
- Nie jest sądem – nie rozstrzyga sporów między rodzinami.
- Nie usuwa treści – nie prowadzi zgłoszeń do platform.
- Nie jest pełnomocnikiem rodziny – działa w interesie dziecka.
- Nie jest trybem pilnym – na pilne sytuacje są telefon zaufania, policja i interwencja.
- Sam ocenia, co zrobić – może zbadać sprawę albo wskazać właściwą drogę.
- Najmocniejszy wobec instytucji – gdy szkoła, policja albo urząd nie reagują.
Właściwy moment
Kiedy warto pisać do Rzecznika Praw Dziecka
Wspólny mianownik tych sytuacji: instytucja, która powinna chronić dziecko, tego nie robi, albo problem dotyczy więcej niż jednego dziecka.
Szkoła lekceważy zgłoszenia
Nie uruchamia procedur ze standardów ochrony małoletnich, nie przygotowuje planu wsparcia, a sytuacja dziecka się pogarsza.
Organy odmawiają albo zwlekają
Zawiadomienie nie zostało przyjęte, sprawa stoi od miesięcy, a dziecko nadal jest nękane.
Instytucja sama narusza prawa dziecka
Placówka publikuje wizerunek lub dane dziecka, omawia jego sprawy publicznie albo nie chroni go przed odwetem.
Sprawa dotyczy wielu dzieci
Konto ośmieszające uczniów całej szkoły, powtarzające się nagrania, grupa, w której krzywdzone są kolejne dzieci.
Toczy się postępowanie sądowe
Głos Rzecznika w sprawie może mieć znaczenie dla ochrony interesu dziecka, zwłaszcza gdy strony go pomijają.
Problem ma charakter systemowy
Brak procedur, luka w przepisach, praktyka, która powtarza się w wielu miejscach i krzywdzi kolejne dzieci.
Droga działania
Jak napisać wniosek do Rzecznika, żeby był skuteczny
Wniosek można złożyć przez formularz na stronie Rzecznika, pocztą elektroniczną albo tradycyjną. Forma jest drugorzędna. Liczy się to, co jest w środku.
Kto pisze i w czyjej sprawie
Rodzic, dziecko, nauczyciel, sąsiad. Podajcie imię dziecka, jego wiek i szkołę tylko w takim zakresie, w jakim jest to potrzebne do zbadania sprawy.
Fakty w kolejności
Chronologia: co się wydarzyło, kiedy, gdzie w sieci, kto był zaangażowany. Bez ocen i przymiotników, same zdarzenia.
Co już zrobiliście
Zgłoszenia do szkoły, platform, policji – z datami i odpowiedziami. To pokazuje, gdzie system zawiódł.
Które prawa zostały naruszone
Prywatność, ochrona przed przemocą, prawo do bycia wysłuchanym. Wskazanie przepisów nie jest obowiązkowe, ale pomaga.
Czego oczekujecie
Zbadania sprawy, wystąpienia do szkoły, zwrócenia się do organów. Konkretna prośba ułatwia konkretną reakcję.
Załączniki bez materiałów intymnych
Kopie pism i odpowiedzi, zrzuty wyzwisk i gróźb. Materiałów intymnych z udziałem dziecka nie załączajcie nigdy – opiszcie je słowami.
Wsparcie na teraz
Dziecięcy Telefon Zaufania i czat Rzecznika
Obok postępowań w sprawach naruszeń Rzecznik prowadzi Dziecięcy Telefon Zaufania pod numerem 800 12 12 12 oraz czat na swojej stronie. Działają całą dobę, a połączenie nic nie kosztuje.
Dzwonić mogą dzieci i młodzież, ale także rodzice i opiekunowie. Dyżurują psycholodzy, pedagodzy i prawnicy. Rozmowa może być anonimowa – dziecko nie musi podawać imienia ani żadnych danych, jeśli nie chce.
To dobra droga dla dziecka, które nie jest gotowe rozmawiać z rodzicami albo potrzebuje rozmowy tu i teraz, w nocy, w weekend, w wakacje. Warto, żeby dziecko znało ten numer, zanim będzie go potrzebować – najlepiej zapisany w telefonie obok numeru do rodziców.
Telefon zaufania nie zastępuje działania w sprawie: nie usunie nagrania ani nie zgłosi konta. Dlatego najlepiej działa w parze z kimś, kto zajmie się stroną operacyjną – szkołą, platformą, dowodami.
Dwie role, jeden cel
Rzecznik Praw Dziecka i Fundacja – czym się różnimy
Nie konkurujemy. Rzecznik ma autorytet i uprawnienia wobec instytucji publicznych. My mamy narzędzia do pracy w sieci i czas, żeby siedzieć nad jedną sprawą, aż się skończy.
Mapa instytucji
Rzecznik to nie jedyny adres
Każda z tych instytucji ma inne kompetencje. Skuteczna sprawa zwykle korzysta z kilku z nich, we właściwej kolejności.
Policja i prokuratura
Zawiadomienie o przestępstwie: nękanie, groźby, podszywanie się, uwodzenie dziecka w sieci, szantaż. Organy mogą żądać danych od platform.
Sąd rodzinny
Gdy dobro dziecka jest zagrożone, i w sprawach nieletnich sprawców czynów karalnych. Zawiadomić go może każdy.
Kurator oświaty
Nadzór pedagogiczny nad szkołami. Adres dla skarg na szkołę, która nie stosuje własnych standardów ochrony małoletnich.
Prezes UODO
Skargi na przetwarzanie danych osobowych dziecka, gdy administrator ignoruje żądanie usunięcia.
RODO a dane dzieckaDyżurnet.pl
Zgłoszenia nielegalnych treści, w tym materiałów seksualnych z udziałem dzieci, bez przesyłania samego materiału.
Platformy
Zgłoszenia z podstawą prawną, odwołania od decyzji i pozasądowe rozstrzyganie sporów na podstawie prawa unijnego.
Reprezentacja wobec platformJak pomagamy
Przygotowujemy sprawę tak, żeby instytucje nie mogły jej zbyć
Chronologia, dowody, podstawy prawne i gotowe pisma – do szkoły, kuratorium, organów ścigania i do Rzecznika. Instytucje działają szybciej, gdy dostają sprawę uporządkowaną.
Wsparcie prawne rodzin
Konsultacja prawna 750 zł brutto, przygotowanie sprawy od 1500 zł. Część spraw prowadzimy pro bono, gdy mamy na to środki.
Zobacz zakresPomoc przy interwencji
Pierwsza godzina sprawy: dowody, zgłoszenia, szkoła, platformy. Zanim przyjdzie czas na instytucje.
Zgłoś sprawęKonsultacja ze specjalistą
Ocena, czy i kiedy sprawa nadaje się do Rzecznika, i plan działania na piśmie z kontaktem kontrolnym.
Umów konsultacjęWsparcie psychologiczne dziecka
Równolegle do postępowań, bo dziecko nie powinno czekać na koniec procedur, żeby dostać pomoc.
Zobacz wsparcieZbiórka na Centrum Usuwania Hejtu
Instytucje działają lepiej, gdy ktoś przygotuje im sprawę
Centrum Usuwania Hejtu ma być miejscem, w którym sprawy dzieci są porządkowane od pierwszego zgłoszenia – żeby żadne dziecko nie zostało z kartką zrzutów ekranu i odmową z sekretariatu. Potrzeby są ogromne. Darowizny powyżej 1000 zł trafiają dożywotnio na Ścianę Chwały.
Pytania rodziców
Rzecznik Praw Dziecka – najczęstsze pytania
Czy dziecko może samo napisać do Rzecznika Praw Dziecka?
Tak. Z Rzecznikiem może skontaktować się każdy, także samo dziecko – przez wniosek albo przez Dziecięcy Telefon Zaufania 800 12 12 12 i czat, które działają całą dobę i mogą być anonimowe.
Czy zgłoszenie do Rzecznika coś kosztuje?
Nie. Zwrócenie się do Rzecznika Praw Dziecka nie wiąże się z żadnymi opłatami, a połączenie z Dziecięcym Telefonem Zaufania nic nie kosztuje.
Czy Rzecznik może nakazać usunięcie wpisu z internetu?
To nie jest jego rola. Rzecznik działa przede wszystkim wobec instytucji: szkół, urzędów, organów i sądów. Usuwanie treści odbywa się przez zgłoszenia do platform, żądania do administratorów, a w razie potrzeby przez sąd. Tym zajmujemy się w ramach pomocy przy interwencji.
Jak długo trzeba czekać na reakcję Rzecznika?
To zależy od sprawy i działań, jakie Rzecznik uzna za potrzebne. Nie traktujcie tej drogi jako interwencji w trybie pilnym. W sytuacjach zagrożenia działa się od razu – przez policję, numer 112, telefon zaufania i pilne zgłoszenia.
Czy mogę jednocześnie pisać do Rzecznika i zgłosić sprawę na policję?
Tak, i często tak właśnie powinno się robić. Zawiadomienie uruchamia postępowanie w sprawie sprawcy, a wniosek do Rzecznika dotyczy tego, jak instytucje wywiązują się z obowiązku ochrony dziecka. Warto poinformować Rzecznika o toczącym się postępowaniu.
Zostań stałym wsparciem
Wybierz swój poziom w walce z hejtem.
Comiesięczne wsparcie daje nam to, czego hejt nie ma - stabilność. Dzięki stałym darczyńcom działamy bez przerwy. Wybierz poziom i dołącz.
Wolisz własną kwotę?
Wpisz dowolną sumę — każda złotówka to realne działania. Jednorazowo, co miesiąc albo co rok, jak Ci wygodnie.
Jednorazowa zrzutka
Nie chcesz subskrypcji? Wpłać jednorazowo na publiczną zbiórkę - też trafia na Ścianę Chwały.
Wpłać na zrzutkęPrzelew na konto
Dla większych darowizn i wsparcia firmowego. Wystaw przelew bezpośrednio na konto fundacji.
nr konta: 42 1600 1462 1783 5776 0000 0002
Czas działać
Najpierw sprawa musi być gotowa. Potem instytucje nie mają wyjścia
Pomożemy uporządkować chronologię, dowody i pisma – do szkoły, kuratorium, organów i do Rzecznika. Zadzwońcie na 222 900 142 albo napiszcie na kontakt@usuwaniehejtu.pl.
Treści na tej stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Fundacja nie jest powiązana z Biurem Rzecznika Praw Dziecka.