Kryzysowe działania PR · Fundacja Usuwanie Hejtu
Wytyczne dla pracowników na czas kryzysu
W kryzysie firma mówi tyloma głosami, ilu ma pracowników - chyba że wcześniej ustaliła zasady. Przygotowujemy wytyczne dla pracowników: krótkie, zrozumiałe i możliwe do zapamiętania, żeby nikt nie musiał zgadywać, co wolno powiedzieć, a czego nie.
Dobre wytyczne dla pracowników mieszczą się na jednej kartce. Wszystko dłuższe nie zadziała w dniu, w którym będzie potrzebne.
Definicja
Czym są wytyczne dla pracowników
Wytyczne dla pracowników to krótki, praktyczny dokument mówiący, jak zachować się w sytuacji kryzysowej: co robić, czego nie robić, komu zgłosić sprawę i kto w imieniu firmy się wypowiada. Nie regulamin i nie procedura na trzydzieści stron - jedna kartka, którą da się przeczytać w kilka minut i zapamiętać.
Ich celem nie jest uciszanie ludzi, lecz wprowadzenie jasnych zasad. Pracownik, który wie, jak się zachować, nie musi obawiać się, że powie coś niewłaściwego. Bez wytycznych każdy improwizuje, a improwizacja w kryzysie kończy się cytowaniem przypadkowej wypowiedzi w artykule.
W praktyce wytyczne dla pracowników odpowiadają na cztery pytania, które w kryzysie zadaje sobie każdy: czy mogę o tym mówić, komu to zgłosić, co odpowiedzieć klientowi i co zrobić, jeśli ktoś atakuje mnie osobiście. Ten ostatni punkt jest najczęściej pomijany, a bywa najważniejszy.
Dobrze napisane wytyczne dla pracowników są zaskakująco krótkie. Im dłuższy dokument, tym mniejsza szansa, że ktokolwiek do niego zajrzy w dniu, w którym telefony dzwonią bez przerwy.
- 01Pracownicy dowiadują się pierwsi. Zwykle wcześniej niż zarząd i wcześniej niż dział PR.
- 02Cisza też jest instrukcją. Bez wytycznych ludzie zakładają, że mogą mówić wszystko.
- 03Największe wycieki są przypadkowe. Rzadko ze złej woli, prawie zawsze z niewiedzy.
- 04Zespół też bywa ofiarą hejtu. Wytyczne dla pracowników muszą chronić także ich.
- 05Nikt nie czyta długich dokumentów. Zwłaszcza w dniu, w którym są potrzebne.
Uzasadnienie
Dlaczego wytyczne dla pracowników są niezbędne
Zespół jest w kryzysie jednocześnie największym ryzykiem i największym sojusznikiem. O tym, która wersja się zrealizuje, decydują właśnie wytyczne.
Przypadkowa wypowiedź
Jedno zdanie rzucone klientowi albo znajomemu potrafi trafić do artykułu. Wytyczne dla pracowników eliminują to niemal całkowicie.
Jedna wersja wydarzeń
Gdy każdy odpowiada po swojemu, powstają sprzeczności. A sprzeczność to gotowy materiał na kolejny materiał prasowy.
Szybsze zgłaszanie spraw
Pracownik, który wie, komu zgłosić problem, robi to w minutę. Ten, który nie wie - nie robi tego wcale.
Mniej stresu w zespole
Jasne zasady zdejmują z ludzi ciężar decydowania. To realnie obniża napięcie w trudnych dniach.
Bezpieczeństwo pracowników
Gdy atak przenosi się na prywatne konta, wytyczne dla pracowników mówią wprost, co zrobić i gdzie szukać pomocy.
Zespół po Waszej stronie
Poinformowany pracownik broni firmy naturalnie. Zaskoczony - milczy albo dołącza do krytyki.
Budowa
Co zawierają wytyczne dla pracowników
Stały układ, powtarzalny i krótki. Każdy punkt odpowiada na pytanie, które ludzie realnie sobie zadają.
Kto się wypowiada
Imiennie wskazana osoba lub funkcja. Wszyscy pozostali kierują pytania do niej - bez wyjątków i bez wyjaśniania.
Komu zgłosić sprawę
Konkretne imię, numer i adres. Nie „przełożonemu", bo w kryzysie to za mało precyzyjne.
Co odpowiedzieć klientowi
Jedna gotowa formuła plus zasada, żeby nie dopowiadać niczego od siebie.
Co zrobić z pytaniem od mediów
Uprzejme przekierowanie do rzecznika. Nawet krótkie „nie znam sprawy" bywa cytowane.
Zasady w social media
Co wolno publikować z firmowych kont i jak zachować się na prywatnych profilach.
Czego nie robić
Krótka lista rzeczy nieodwracalnych: kasowanie komentarzy, polemiki, zrzuty z wewnętrznych dokumentów.
Jak zabezpieczyć dowody
Prosty odruch zrzutu ekranu z widoczną datą, zanim ktokolwiek zdąży skasować treść.
Co zrobić przy ataku osobistym
Gdy hejt przenosi się na pracownika. Zgłoszenie, wsparcie firmy i zasada nieodpowiadania.
Informacje poufne
Czego nie wolno ujawniać - z konkretnymi przykładami zamiast ogólnych sformułowań.
Gdzie szukać aktualnych informacji
Jedno miejsce z bieżącym stanowiskiem firmy, żeby nikt nie polegał na plotkach z korytarza.
Fundament
Złote zasady, które muszą znaleźć się w wytycznych
To one najczęściej ratują firmy przed pogłębieniem kryzysu. Krótkie, jednoznaczne i łatwe do zapamiętania.
Jeden głos
W imieniu firmy wypowiada się wyłącznie wskazana osoba. Wszyscy inni przekierowują pytania do niej.
Nie improwizuj
Lepiej powiedzieć „przekażę to osobie, która się tym zajmuje" niż odpowiedzieć z głowy.
Zgłoś natychmiast
Każdy sygnał idzie do jednej wskazanej osoby, nawet jeśli wydaje się błahy.
Nie kasuj
Ani komentarzy, ani wiadomości, ani własnych wpisów. Kasowanie wygląda na zacieranie śladów.
Zrób zrzut ekranu
Zanim treść zniknie. To zajmuje sekundę, a bywa jedynym dowodem w sprawie.
Nie wdawaj się w dyskusję
Publiczna polemika z hejterem zawsze kończy się gorzej dla firmy, nawet gdy ma rację.
Chroń dane
Żadnych zrzutów z wewnętrznych systemów, list klientów ani dokumentów.
Zgłoś atak na siebie
Jeśli hejt dotyka Ciebie osobiście, firma ma o tym wiedzieć i pomóc.
Warianty
Warianty wytycznych dla różnych stanowisk
Jedne wytyczne dla całej firmy nie zadziałają. Kto inny odbiera telefony, kto inny prowadzi profile, a kto inny podpisuje umowy.
Wersja ogólna
Podstawowe wytyczne dla pracowników - dla wszystkich, niezależnie od działu i stanowiska.
Obsługa klienta
Gotowe formuły odpowiedzi, ścieżka eskalacji i zasada nieprzepraszania w imieniu firmy bez ustaleń.
Sprzedaż i handlowcy
Co powiedzieć klientowi, który pyta o sprawę z mediów, i czego nie obiecywać.
Moderacja i social media
Zasady kasowania, zgłaszania i odpowiadania. Najbardziej szczegółowy wariant.
Zarząd i kadra
Zasady wypowiedzi publicznych i kontaktu z mediami przy toczącej się sprawie.
Dział HR
Komunikacja wewnętrzna, rozmowy z zespołem i postępowanie przy zarzutach etycznych.
Praca zdalna
Bezpieczeństwo rozmów, dokumentów i sprzętu poza biurem.
Nowi pracownicy
Skrócona wersja wręczana przy wdrożeniu, żeby zasady nie omijały nowych osób.
Współpracownicy zewnętrzni
Podwykonawcy i freelancerzy też bywają pytani o Waszą firmę.
Wariant dla szkół
Wytyczne dla nauczycieli i personelu przy cyberprzemocy oraz kryzysie wizerunkowym placówki.
Karta kryzysowa
Skrót najważniejszych zasad na jedną stronę, do powieszenia przy stanowisku pracy.
Wersja do intranetu
Rozszerzona forma z przykładami, dostępna tam, gdzie zespół i tak szuka informacji.
Jak pracujemy
Jak powstają wytyczne dla pracowników
Piszemy je na podstawie tego, jak Wasza firma naprawdę działa - a nie tego, jak wyglądałaby w idealnym świecie.
Rozmowa wstępna
Ustalamy strukturę firmy, kanały kontaktu i to, kto realnie rozmawia z klientami oraz mediami.
Analiza ryzyk
Sprawdzamy, skąd u Was najczęściej przychodzą problemy i które stanowiska są najbardziej narażone.
Ustalenie ról
Kto się wypowiada, kto zbiera zgłoszenia, kto decyduje. Imiennie, nie funkcyjnie.
Granice prawne
Sprawdzamy, czego pracodawca może wymagać, a czego nie - zwłaszcza przy prywatnych kontach.
Redakcja
Piszemy wytyczne dla pracowników prostym językiem, bez żargonu i bez zdań na pięć linijek.
Warianty stanowiskowe
Tworzymy wersje dla poszczególnych działów, bo ich sytuacje różnią się zasadniczo.
Karta kryzysowa
Skracamy całość do jednej strony, którą da się powiesić przy biurku.
Konsultacja
Przechodzimy przez dokument z Wami i wychwytujemy zapisy nierealne do wykonania.
Wdrożenie
Krótkie spotkanie z zespołem. Wysłanie maila nie jest wdrożeniem i nigdy nim nie było.
Aktualizacja
Ludzie się zmieniają, więc wytyczne dla pracowników trzeba odświeżać razem z listą kontaktów.
Najczęstszy punkt porażki
Wdrożenie, czyli dlaczego mail nie wystarczy
Najlepiej napisane wytyczne dla pracowników nie zadziałają, jeśli trafią do zespołu jako załącznik w mailu z tematem „proszę o zapoznanie się". Nikt tego nie otworzy, a w kryzysie nikt nie będzie szukał.
Wdrożenie musi być krótkie i konkretne: piętnaście minut na spotkaniu zespołu, przejście przez osiem zasad, rozdanie karty kryzysowej i sprawdzenie, czy wszyscy wiedzą, do kogo dzwonić. Tyle wystarczy.
Drugi element to powtarzalność. Zasady, których nikt nie przypomina, zanikają w kilka miesięcy - zwłaszcza gdy zespół się zmienia.
Zapytaj o wdrożenieSpotkanie zespołu
Piętnaście minut: osiem zasad, role i numer, pod który dzwoni się w razie czego.
Karta kryzysowa
Jedna strona trafia na biurka i do intranetu. Nie do folderu z dokumentami.
Test kontaktów
Sprawdzamy, czy numery działają i czy ludzie wiedzą, kogo szukać.
Krótkie przypomnienie
Pięć minut na spotkaniu. Wystarczy, żeby zasady zostały w głowach.
Aktualizacja listy osób
Ludzie odchodzą i zmieniają role. Nieaktualny kontakt to martwa procedura.
Przegląd i ćwiczenie
Weryfikacja całości, najlepiej połączona z symulacją kryzysu.
Temat drażliwy
Wytyczne a prywatne konta pracowników
To najtrudniejszy fragment każdych wytycznych dla pracowników. Z jednej strony wpis pracownika na prywatnym profilu potrafi rozniecić kryzys. Z drugiej - prywatne konto to sfera, w której pracodawca ma mocno ograniczone możliwości.
Dlatego zamiast zakazów, których nie da się wyegzekwować, piszemy zasady oparte na zdrowym rozsądku i na tym, co realnie wynika z relacji pracowniczej: nieujawnianie informacji poufnych, niewypowiadanie się w imieniu firmy bez upoważnienia i niewchodzenie w publiczne spory dotyczące spraw służbowych.
Doświadczenie pokazuje, że to podejście działa lepiej niż restrykcje. Ludzie akceptują zasady, które rozumieją, a odrzucają te, które brzmią jak próba kontrolowania ich życia prywatnego.
Powyższe ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej - zakres obowiązków pracowniczych warto skonsultować z prawnikiem.
- Bez wypowiedzi w imieniu firmy - chyba że ktoś ma do tego upoważnienie.
- Bez ujawniania informacji poufnych - to obowiązek wynikający z relacji pracowniczej.
- Bez zrzutów z wewnętrznych systemów - nawet w celu obrony firmy.
- Bez publicznych sporów o sprawy służbowe - szkodzą obu stronom.
- Zalecenie oznaczenia „opinie własne" - w profilach powiązanych z firmą.
- Prawo do własnych poglądów - wytyczne nie mogą tego ograniczać.
- Wsparcie przy ataku osobistym - firma pomaga, nie zostawia samemu.
- Jasna ścieżka zgłoszenia - gdy ktoś atakuje pracownika za pracę u Was.
Granice
Czego wytyczne dla pracowników nie mogą zawierać
Wytyczne dla pracowników to nie narzędzie do uciszania ludzi. Mają porządkować komunikację w sprawach firmowych, a nie ograniczać prawa, które przysługują każdemu.
Zapisy, których nie da się wyegzekwować, obniżają wiarygodność całego dokumentu. Jeśli w wytycznych znajdzie się jeden absurdalny punkt, zespół przestaje traktować poważnie także pozostałe.
Dlatego zawsze rozdzielamy trzy rzeczy: to, co pracodawca może wymagać w związku z pracą, to, co może zalecać, i to, w co nie powinien wchodzić w ogóle.
Zobacz wsparcie prawne- Bez zakazu krytyki pracodawcy - zgodnej z prawem i wyrażanej właściwą drogą.
- Bez kontroli prywatnych profili - to sfera poza zasięgiem pracodawcy.
- Bez zakazu zgłaszania nieprawidłowości - ten obszar jest chroniony.
- Bez obowiązku publikowania treści firmowych - z prywatnych kont.
- Bez sankcji bez podstawy - zapowiedzi kar muszą mieć oparcie w przepisach.
- Bez zapisów nierealnych - każdy taki punkt osłabia cały dokument.
Czego unikać
Najczęstsze błędy w wytycznych dla pracowników
Większość dokumentów tego typu nie działa z tych samych, powtarzalnych powodów.
- Dokument na trzydzieści stron - nikt go nie przeczyta ani razu
- Wysłanie mailem zamiast wdrożenia - załącznik nie jest szkoleniem
- Ogólniki zamiast nazwisk - „zgłoś przełożonemu" nie działa w kryzysie
- Zakazy nie do wyegzekwowania - podważają wiarygodność całości
- Brak wersji dla pierwszej linii - a to obsługa dostaje najwięcej pytań
- Pominięcie ochrony pracownika - gdy hejt uderza w konkretną osobę
- Nieaktualne kontakty - numery do osób, które dawno odeszły
- Ton rozkazujący - buduje opór zamiast współpracy
- Brak przykładów - ludzie nie wiedzą, jak zasada wygląda w praktyce
- Zero aktualizacji - dokument starzeje się razem z zespołem
- Wytyczne bez zgody zarządu - w kryzysie okazuje się, że nikt ich nie zatwierdził
- Pomijanie współpracowników zewnętrznych - ich też pytają o Waszą firmę
Efekty
Co obejmuje przygotowanie wytycznych
Dostajesz komplet dokumentów gotowych do wdrożenia - od jednostronicowej karty kryzysowej po warianty dla poszczególnych działów.
Wszystko napisane językiem, który zrozumie każdy w firmie i w formie, po którą realnie ktoś sięgnie w trudnym momencie.
Zamów wytyczne- Wytyczne dla pracowników - wersja główna dla całej firmy.
- Warianty stanowiskowe - obsługa, sprzedaż, moderacja, zarząd, HR.
- Karta kryzysowa - jedna strona na biurko i do intranetu.
- Lista ról i kontaktów - imiennie, z numerami i adresami.
- Gotowe formuły odpowiedzi - dla pierwszej linii kontaktu.
- Zasady w social media - firmowych i prywatnych.
- Ścieżka zgłaszania - także przy ataku na samego pracownika.
- Scenariusz wdrożenia - gotowe spotkanie na piętnaście minut.
- Wersja dla nowych osób - do wykorzystania przy wdrożeniach.
- Plan aktualizacji - żeby dokument nie zestarzał się w szufladzie.
Porównanie
Zespół z wytycznymi i bez nich
Ten sam kryzys i ci sami ludzie - z jedną różnicą: czy ktoś wcześniej powiedział im, jak mają się zachować.
Zakres współpracy
Wytyczne dla pracowników - warianty zakresu
Od jednego dokumentu po pełen zestaw z wdrożeniem i opieką nad aktualnością.
Dokument podstawowy
Wytyczne dla pracowników w wersji ogólnej plus karta kryzysowa na jedną stronę i lista ról z kontaktami.
Zestaw pełny
Warianty dla poszczególnych działów, gotowe formuły odpowiedzi, zasady w social media, scenariusz wdrożenia i wersja dla nowych osób.
Wytyczne plus szkolenie
Pełen zestaw wraz z przeprowadzeniem wdrożenia w zespole i symulacją sprawdzającą, czy zasady faktycznie działają.
Szkołom i organizacjom działającym na rzecz dzieci przygotowujemy wytyczne w ramach misji fundacji. Firmy wyceniamy indywidualnie.
Zapytanie
Zamów wytyczne dla pracowników
Napisz, ilu macie pracowników i które działy kontaktują się z klientami oraz mediami. Zaproponujemy zakres wytycznych i sposób wdrożenia.
Dane wykorzystamy wyłącznie do kontaktu w tej sprawie. Pełna dyskrecja.
FAQ
Wytyczne dla pracowników - najczęstsze pytania
To, o co pytają firmy przed przygotowaniem dokumentu.
Czym są wytyczne dla pracowników na czas kryzysu?
To krótki dokument mówiący, jak zachować się w sytuacji kryzysowej: kto wypowiada się w imieniu firmy, komu zgłosić sprawę, co odpowiedzieć klientowi, czego nie robić i jak postąpić, gdy atak dotyka pracownika osobiście.
Jak długie powinny być takie wytyczne?
Wersja główna to najwyżej kilka stron, a karta kryzysowa – jedna. Im dłuższy dokument, tym mniejsza szansa, że ktokolwiek sięgnie po niego w dniu, w którym jest potrzebny. Krótkość jest tu funkcją, nie oszczędnością.
Czy wytyczne mogą zakazać wypowiedzi na prywatnych profilach?
Możliwości pracodawcy są w tym obszarze ograniczone. Można wymagać nieujawniania informacji poufnych i niewypowiadania się w imieniu firmy bez upoważnienia, ale zakaz wyrażania własnych poglądów byłby nierealny. Dlatego opieramy się na zasadach, które ludzie akceptują.
Ile trwa przygotowanie wytycznych?
Wersja podstawowa z kartą kryzysową to zwykle kilka dni roboczych. Pełen zestaw z wariantami dla działów i scenariuszem wdrożenia – około dwóch tygodni, głównie ze względu na ustalenia po Waszej stronie.
Ile to kosztuje?
Wycena zależy od wielkości firmy i liczby wariantów stanowiskowych. Sam dokument podstawowy kosztuje znacznie mniej niż zestaw z wdrożeniem i symulacją. Szkołom i organizacjom działającym na rzecz dzieci przygotowujemy wytyczne w ramach misji fundacji.
Czy wystarczy wysłać dokument mailem?
Nie i to najczęstszy powód, dla którego wytyczne dla pracowników nie działają. Potrzebne jest krótkie, piętnastominutowe spotkanie, rozdanie karty kryzysowej i sprawdzenie, czy wszyscy wiedzą, do kogo dzwonić.
Czy trzeba robić osobne wersje dla działów?
Zdecydowanie warto. Obsługa klienta potrzebuje gotowych formuł odpowiedzi, moderacja – zasad kasowania i zgłaszania, a zarząd – reguł wypowiedzi publicznych. Jeden uniwersalny dokument zwykle nie odpowiada nikomu w pełni.
Co zrobić, gdy hejt uderza w konkretnego pracownika?
To musi być osobny punkt wytycznych. Pracownik zgłasza sprawę wskazanej osobie, nie odpowiada atakującym i dostaje wsparcie firmy – łącznie z zabezpieczeniem dowodów i, jeśli trzeba, ścieżką prawną. Zostawienie go samemu jest błędem, który zespół pamięta latami.
Jak często aktualizować wytyczne?
Listę osób i kontaktów co kwartał, całość co najmniej raz w roku. Nieaktualny numer telefonu zamienia całą procedurę w martwy dokument, a ludzie w firmach zmieniają role częściej, niż się wydaje.
Czy pracownicy nie odbiorą tego jako kontroli?
Zależy od tonu. Wytyczne pisane rozkazująco budują opór, a te wyjaśniające sens zasad – ulgę, bo zdejmują z ludzi ciężar decydowania. Dlatego świadomie tłumaczymy „dlaczego”, a nie tylko „nie wolno”.
Czy obejmujecie też współpracowników zewnętrznych?
Tak, jeśli mają kontakt z klientami lub są kojarzeni z Waszą marką. Podwykonawców i freelancerów też pytają o sprawę, a oni najczęściej nie mają żadnych zasad postępowania.
Czy przygotowujecie wytyczne dla szkół?
Tak. Wariant dla placówek edukacyjnych obejmuje postępowanie przy cyberprzemocy, kontakt z rodzicami i mediami oraz zasady dla nauczycieli i personelu. Prowadzimy je w ramach misji fundacji.
Czy dokument wymaga akceptacji prawnika?
Warto go skonsultować, zwłaszcza w części dotyczącej obowiązków pracowniczych i prywatnych kont. Przygotowujemy wytyczne tak, żeby nie zawierały zapisów nierealnych, ale ostateczna ocena zgodności z przepisami należy do prawnika.
Czy wytyczne pozostaną poufne?
Zawsze. Dokument trafia wyłącznie do Was, a my nie wykorzystujemy realizacji jako materiału promocyjnego bez wyraźnej zgody.
Słownik
Wytyczne dla pracowników - słownik pojęć
Terminy, które pojawiają się przy tworzeniu i wdrażaniu zasad kryzysowych.
Karta kryzysowa
Jednostronicowy skrót najważniejszych zasad, przeznaczony na biurko i do intranetu.
Zasada jednego głosu
W imieniu firmy wypowiada się wyłącznie wskazana osoba. Fundament wszystkich wytycznych.
Ścieżka eskalacji
Jasno opisana droga zgłoszenia sprawy: kto, do kogo i w jakim czasie.
Gotowa formuła
Uzgodniona odpowiedź dla pierwszej linii kontaktu, spójna z oficjalnym stanowiskiem.
Rzecznik
Osoba wyznaczona do kontaktu z mediami. Wszystkie pytania od dziennikarzy trafiają do niej.
Informacja poufna
Dane, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Wymaga konkretnych przykładów.
Zabezpieczenie dowodu
Zrzut ekranu z widoczną datą i adresem, wykonany zanim treść zniknie.
Opinie własne
Oznaczenie stosowane w prywatnych profilach powiązanych z miejscem pracy.
Wdrożenie
Krótkie spotkanie przekazujące zasady zespołowi. Wysłanie maila wdrożeniem nie jest.
Komunikacja wewnętrzna
Informowanie zespołu przed publikacją stanowiska, a nie po niej.
Wariant stanowiskowy
Wersja wytycznych przygotowana dla konkretnego działu lub roli.
Przegląd kwartalny
Regularne sprawdzenie, czy nazwiska, numery i procedury są nadal aktualne.
Powiązane usługi
Z czym łączą się wytyczne dla pracowników
Same zasady to jeden element gotowości. Poniżej pozostałe, które budujemy razem z nimi.
Czas działać
Twój zespół i tak coś powie. Pytanie, czy to samo
W kryzysie milczenie całej firmy jest nierealne. Realne jest to, żeby wszyscy mówili spójnie - i żeby wiedzieli, gdzie kończy się ich rola.
Zostań stałym wsparciem
Wybierz swój poziom w walce z hejtem.
Comiesięczne wsparcie daje nam to, czego hejt nie ma - stabilność. Dzięki stałym darczyńcom działamy bez przerwy. Wybierz poziom i dołącz.
Wolisz własną kwotę?
Wpisz dowolną sumę — każda złotówka to realne działania. Jednorazowo, co miesiąc albo co rok, jak Ci wygodnie.
Jednorazowa zrzutka
Nie chcesz subskrypcji? Wpłać jednorazowo na publiczną zbiórkę - też trafia na Ścianę Chwały.
Wpłać na zrzutkęPrzelew na konto
Dla większych darowizn i wsparcia firmowego. Wystaw przelew bezpośrednio na konto fundacji.
nr konta: 42 1600 1462 1783 5776 0000 0002