Otwiera się w nowej karcie

Relacje z mediami · Fundacja Usuwanie Hejtu

Wywiady w mediach

Rozmowa trwa czterdzieści minut. Do tekstu trafiają trzy zdania, a do nagłówka jedno. Przygotowanie do wywiadu polega na tym, żeby te zdania wybrali spośród tych, które chcieli Państwo powiedzieć - a nie spośród tych, które wymknęły się w trzydziestej minucie.

Przygotowanie zajmuje kilka godzin. Zły cytat zostaje w wynikach wyszukiwania na lata.

3
tyle zdań z całej rozmowy trafia zwykle do tekstu
6
formatów, każdy z inną mechaniką
1
nieostrożne zdanie wystarczy, żeby wracało latami
0
improwizacji przy wywiadzie kryzysowym

Definicja

Czym jest przygotowanie do wywiadu

Doprowadzeniem do sytuacji, w której z całej rozmowy zostaje dokładnie to, co miało zostać - niezależnie od tego, o co zapytał dziennikarz.

Brzmi to jak manipulacja, a jest zwykłą pracą warsztatową. Dziennikarz zadaje pytania, które go interesują, i ma do tego pełne prawo. Państwo mają do przekazania konkretne rzeczy. Przygotowanie polega na tym, żeby te dwa porządki dało się pogodzić w jednej rozmowie.

Bez przygotowania rozmowa toczy się wyłącznie po linii pytań. Odpowiadają Państwo na to, o co zapytano, wychodzą z poczuciem, że poszło dobrze, a potem czytają tekst i okazuje się, że nie ma w nim ani jednego zdania, na którym Państwu zależało.

To nie jest szkolenie z bycia sympatycznym przed kamerą. To praca z materiałem, który powstanie po rozmowie - bo ostatecznie tylko on ma znaczenie.

  • 01
    Liczy się tekst, nie rozmowa. Wrażenie z rozmowy bywa mylące.
  • 02
    Wybierają kilka zdań. Z czterdziestu minut materiału.
  • 03
    Pytania idą po ich stronie. Odpowiedzi po Państwa.
  • 04
    Poszło dobrze to nie wskaźnik. Wskaźnikiem jest publikacja.
  • 05
    Przygotowanie to godziny. Skutki złego wywiadu to lata.

Rachunek

Co jest realnie na szali

Wywiad jest jedną z niewielu sytuacji, w których kilkanaście sekund nieuwagi kosztuje więcej niż cała kampania reklamowa. Warto zobaczyć to od strony liczb, a nie emocji.

Dobry wywiad daje materiał, który pracuje latami: wchodzi do wyników wyszukiwania na Państwa nazwisko i nazwę firmy, jest cytowany przez inne redakcje i wraca za każdym razem, gdy temat się pojawia. To najtańszy trwały zasięg, jaki da się zdobyć.

Zły wywiad ma dokładnie te same właściwości, tylko działa przeciwko Państwu. Nieostrożne zdanie staje się nagłówkiem, nagłówek trafia do wyników wyszukiwania, a stamtąd do każdego, kto sprawdza Państwa firmę przed decyzją - łącznie z kandydatami do pracy i kontrahentami.

Różnicę między tymi dwoma scenariuszami robi kilka godzin przygotowania. To prawdopodobnie najlepiej wykorzystany czas w całym budżecie komunikacyjnym.

  • Materiał może pracować przez wiele kolejnych lat.
    Działa na korzyść firmy albo wraca w trudnym momencie.
  • Cytat trafia do wyników wyszukiwania na długo.
    Łączy nazwisko rozmówcy z nazwą reprezentowanej firmy.
  • Nagłówek może funkcjonować poza pełnym kontekstem.
    Bywa później czytany bez znajomości całej wypowiedzi.
  • Wpadki szybko podchwytują także inne redakcje.
    Jedna niefortunna wypowiedź może zacząć żyć dalej.
  • Materiał wraca przy kolejnych podobnych tematach.
    Redakcje często sięgają wtedy do wcześniejszych publikacji.
  • Publikację sprawdzają także kandydaci i kontrahenci.
    Wpływa więc nie tylko na odbiór marki przez klientów.
  • Dobry wywiad może przełożyć się na nowe zapytania.
    Efekt da się później mierzyć także po stronie sprzedaży.
  • Przygotowanie zwykle wymaga kilku godzin pracy.
    To niewielki koszt wobec czasu życia gotowego materiału.

Zasada, od której zaczynamy każde przygotowanie

Nie ma czegoś takiego jak zdanie powiedziane mimochodem. Wszystko, co pada w obecności dziennikarza, jest wypowiedzią - łącznie z rozmową w windzie, żartem przy kawie i uwagą rzuconą po zakończeniu nagrania.

To nie jest kwestia złej woli po drugiej stronie. Dziennikarz pracuje, notuje i zapamiętuje, a rozmowa nie ma formalnego początku ani końca. Moment, w którym operator odkłada kamerę, jest statystycznie najbardziej niebezpieczną częścią całego spotkania, bo wtedy ludzie się rozluźniają.

Druga zasada dotyczy milczenia. Gdy skończą Państwo odpowiadać, a dziennikarz nie zada kolejnego pytania, powstaje cisza, którą prawie każdy odruchowo wypełnia. To właśnie w tych dopowiedzeniach powstaje większość cytatów, których się potem żałuje.

Obie rzeczy da się przećwiczyć i po dwóch symulacjach przestają być problemem.

Fundament

Trzy zdania, które mają paść

Przygotowanie zaczyna się od ustalenia, co konkretnie ma zostać z tej rozmowy. Nie ogólnego kierunku, tylko trzech konkretnych zdań, gotowych do zacytowania w takiej formie, w jakiej padną.

Trzy, bo więcej nie przechodzi. Rozmowa, w której próbują Państwo przemycić osiem komunikatów, kończy się tym, że nie przechodzi żaden - dziennikarz ma ograniczone miejsce i wybierze to, co najlepiej brzmi, a nie to, co najczęściej Państwo powtarzali.

Dobry komunikat kluczowy ma trzy cechy: jest krótki, jest konkretny i da się go zacytować bez kontekstu. Zdanie o dążeniu do najwyższej jakości nie spełnia żadnej z nich. Zdanie z liczbą, przykładem albo mocnym porównaniem spełnia wszystkie trzy.

Przygotowujemy je razem z Państwem, testujemy na głos i sprawdzamy, jak wyglądają wyrwane z kontekstu - bo dokładnie tak zostaną użyte.

  • Trzy komunikaty wystarczą do jednej rozmowy medialnej.
    Większa liczba zwykle nie przebija się przez cały materiał.
  • Każdy komunikat powinien nadawać się do cytowania.
    Najlepiej przygotować go w formie gotowej do użycia.
  • Komunikaty powinny mieścić się w jednym oddechu.
    Krótka forma ułatwia ich naturalne wypowiedzenie.
  • Każdy komunikat warto oprzeć na konkretnym elemencie.
    Może to być liczba, przykład albo czytelne porównanie.
  • Każdy komunikat trzeba sprawdzić bez pełnego kontekstu.
    Warto zobaczyć, jak zabrzmi samodzielnie w nagłówku.
  • Komunikaty należy wcześniej przećwiczyć na głos.
    Nie powinny brzmieć jak tekst odczytywany z kartki.
  • Każdy komunikat warto przygotować w kilku wariantach.
    Pozwala to mówić naturalnie bez zmiany głównego sensu.
  • Treść musi być zgodna ze stanowiskiem całej firmy.
    Najważniejsze sformułowania powinny być zaakceptowane wcześniej.

Warsztat

Techniki prowadzenia rozmowy

Osiem narzędzi, które pozwalają odpowiadać uczciwie i jednocześnie mówić to, co mają Państwo do powiedzenia.

Mostkowanie

Krótka odpowiedź na zadane pytanie i przejście do tematu, który chcą Państwo poruszyć. Bez uciekania od pytania.

Sygnalizowanie

Zapowiedź w rodzaju „najważniejsze jest tutaj to, że". Dziennikarze zaznaczają takie miejsca odruchowo.

Zawężanie

Sprowadzenie ogólnego pytania do obszaru, w którym mają Państwo realną wiedzę.

Odwrócenie założenia

Gdy pytanie zawiera nieprawdziwą przesłankę, prostuje się ją, zanim odpowie się na resztę.

Konkret zamiast ogólnika

Przykład z praktyki zapada w pamięć i przechodzi do tekstu częściej niż deklaracja.

Krótka pauza

Chwila przed odpowiedzią jest w tekście niewidoczna, a chroni przed pierwszym odruchem.

Powtórzenie w innej formie

Ten sam komunikat w trzech wariantach zwiększa szansę, że któryś trafi do materiału.

Zamknięcie odpowiedzi

Wyraźne zakończenie wypowiedzi zamiast zawieszenia głosu, które prowokuje do dopowiadania.

Sedno przygotowania

Trudne pytania i pułapki

Najwięcej czasu poświęcamy pytaniom, na które nie chcą Państwo odpowiadać. Nie po to, żeby nauczyć się je omijać - po to, żeby mieć na nie przygotowaną odpowiedź, która nie brzmi jak ucieczka.

Zaczynamy od spisania wszystkiego, o co dziennikarz może zapytać, łącznie z rzeczami najbardziej niewygodnymi. Ta lista bywa dla firm nieprzyjemna, bo zwykle zawiera sprawy, o których wolałyby nie myśleć. Ale jeśli Państwo o nich pomyśleli, to dziennikarz też.

Przy każdej pozycji ustalamy, co można powiedzieć, czego powiedzieć nie wolno i jak brzmi odmowa, która nie wygląda na przyznanie się do czegokolwiek. „Bez komentarza" jest najgorszą z możliwych odpowiedzi, bo w tekście czyta się dokładnie jak potwierdzenie.

Osobno ćwiczymy pułapki formalne: pytania z fałszywym założeniem, pytania podwójne, hipotetyczne oraz te powtarzane w kółko po to, żeby zmęczyć rozmówcę.

  • Najtrudniejsze pytania warto spisać jeszcze przed rozmową.
    Pozwala to przygotować odpowiedzi bez presji i zaskoczenia.
  • Granice wypowiedzi powinny być ustalone z wyprzedzeniem.
    Trzeba wiedzieć, które informacje można ujawniać publicznie.
  • Odmowę warto przygotować bez używania „bez komentarza”.
    Można postawić granicę bez tworzenia niepotrzebnych podejrzeń.
  • Fałszywe założenie trzeba sprostować przed odpowiedzią.
    Inaczej odpowiedź może utrwalić nieprawdziwą tezę pytania.
  • Pytania podwójne najlepiej rozdzielać na dwa osobne wątki.
    Każda część powinna otrzymać własną, czytelną odpowiedź.
  • Pytania hipotetyczne wymagają szczególnej ostrożności.
    Łatwo prowadzą do spekulacji zamiast rozmowy o faktach.
  • Powtarzane pytania wymagają spokojnej, stałej odpowiedzi.
    Nie warto zmieniać stanowiska tylko z powodu presji rozmówcy.
  • Tematy spoza kompetencji trzeba umieć właściwie przekierować.
    Najlepiej wskazać osobę, która rzeczywiście może odpowiedzieć.

Specyfika

Sześć formatów, sześć różnych mechanik

To, co działa w rozmowie do gazety, bywa katastrofą w studiu telewizyjnym.

01

Prasa i portale

Największy margines na myślenie, ale materiał przechodzi przez redakcję. Liczy się precyzja sformułowań, bo cytat zostanie dokładnie taki, jaki padł.

02

Radio nagrywane

Wypowiedź trafia w całości, więc znaczenie ma tempo i to, czy zdanie da się wyciąć bez utraty sensu.

03

Telewizja nagrywana

Do materiału trafia kilkanaście sekund. Wygląd, tło i pierwsze zdanie ważą tu więcej niż cała reszta.

04

Wejście na żywo

Bez montażu i bez możliwości poprawki. Wymaga najwięcej przygotowania, a daje najwięcej kontroli nad tym, co zostanie powiedziane.

05

Podcast i długa rozmowa

Godzina rozmowy, w której nie da się niczego wykuć na pamięć. Buduje wiarygodność najmocniej ze wszystkich formatów.

06

Wywiad pisemny

Pozorna wygoda. Odpowiedzi zostają dokładnie takie, jakie Państwo wysłali, i nie da się nic doprecyzować.

Praktyka

Wywiady zdalne

Znaczna część rozmów odbywa się dziś przez łącze i to zmienia zasady w sposób, który zaskakuje nawet doświadczonych rozmówców. Techniczna strona przestaje być tłem, a staje się częścią wypowiedzi.

Widz nie oddziela treści od jakości obrazu. Zła kamera, dźwięk z laptopa i zagracone tło sprawiają, że ta sama wypowiedź brzmi mniej wiarygodnie - i nic się na to nie poradzi merytoryką.

Do tego dochodzi opóźnienie łącza, które w rozmowie na żywo prowadzi do przerywania sobie nawzajem, oraz drobiazgi, o których nikt nie myśli: powiadomienia na ekranie, ktoś przechodzący w tle, odbicie w okularach.

Ustawiamy to raz, porządnie, i przekazujemy Państwu gotową listę kontrolną. Przy kolejnych rozmowach zajmuje to pięć minut.

  • Kamera powinna znajdować się dokładnie na wysokości oczu.
    Takie ustawienie daje bardziej naturalny kontakt z rozmówcą.
  • Dźwięk warto zbierać z osobnego mikrofonu.
    Jakość audio zwykle robi większą różnicę niż obraz.
  • Światło powinno padać z przodu na twarz rozmówcy.
    Okno za plecami może mocno pogorszyć jakość obrazu.
  • Tło powinno być uporządkowane i celowo dobrane.
    Najlepiej sprawdza się neutralne albo firmowe otoczenie.
  • Łącze przewodowe warto stosować zawsze, gdy to możliwe.
    Zmniejsza ryzyko przerw i problemów podczas rozmowy.
  • Powiadomienia trzeba wyłączyć na wszystkich urządzeniach.
    Chroni to przed dźwiękami i rozproszeniem w trakcie wywiadu.
  • Test techniczny warto zrobić kwadrans przed rozmową.
    Zostawia to czas na poprawienie ewentualnych problemów.
  • Lista kontrolna powinna zostać do dalszego wykorzystania.
    Ułatwia samodzielne przygotowanie kolejnych wystąpień.

Kategoria osobna

Wywiad kryzysowy

Rządzi się innymi zasadami niż wszystko powyżej i wymaga zupełnie innego przygotowania. Tu nie chodzi o przekazanie komunikatów, tylko o niepogorszenie sytuacji.

Podstawowa różnica dotyczy kolejności. W zwykłym wywiadzie zaczynają Państwo od tego, co mają do powiedzenia. W kryzysowym zaczynają Państwo od odniesienia się do tego, co się stało - każda próba przejścia do zalet firmy przed tym momentem czyta się jak unikanie odpowiedzialności.

Druga różnica to zakres. Mówi się o faktach ustalonych, nie o przypuszczeniach. Zdanie „nie wiemy jeszcze, ustalamy to i podamy informację do piątku" jest znacznie lepsze niż spekulacja, która za tydzień okaże się nieprawdziwa.

Trzecia dotyczy tonu. Rozmowa kryzysowa nie jest miejscem na pokazywanie pewności siebie. Ludzie oczekują wtedy powagi i konkretu, a nie sprawnej autoprezentacji.

Zobacz zarządzanie kryzysem
  • Najpierw trzeba odnieść się do samej sytuacji.
    Dopiero potem jest miejsce na szerszy komentarz firmy.
  • W kryzysie należy opierać się wyłącznie na faktach.
    Nie warto dodawać przypuszczeń ani składać obietnic.
  • Termin kolejnej informacji powinien być konkretny.
    Daje odbiorcom jasność, kiedy mogą oczekiwać aktualizacji.
  • Ton wypowiedzi trzeba dopasować do powagi sytuacji.
    Nadmierna pewność siebie może zostać źle odebrana.
  • Nie warto publicznie przerzucać winy na inne osoby.
    Takie wypowiedzi zwykle pogarszają odbiór całej sytuacji.
  • Wszystkie media powinny otrzymać tę samą wersję.
    Rozbieżności szybko rodzą kolejne pytania i wątpliwości.
  • Stanowisko prawne trzeba uzgodnić jeszcze przed rozmową.
    Konsultacja po publikacji często przychodzi już za późno.
  • W sytuacji kryzysowej nie ma miejsca na improwizację.
    Każde nieprzemyślane zdanie może mieć dalsze konsekwencje.

Decyzja

Kto powinien rozmawiać

Odruchowo wystawia się osobę najwyżej w hierarchii i bardzo często jest to zła decyzja. Stanowisko nie ma nic wspólnego ze zdolnością do rozmowy z mediami.

Przy tematach merytorycznych najlepiej sprawdza się specjalista, który zajmuje się tym na co dzień. Mówi konkretnie, zna przykłady i nie wygłasza deklaracji, bo nie ma takiego nawyku. Dziennikarze wracają do takich osób.

Zarząd jest potrzebny w dwóch sytuacjach: przy tematach strategicznych oraz w kryzysie, gdy niższy szczebel czyta się jako unik. W kryzysie nieobecność szefa jest komunikatem sama w sobie.

Warto też mieć rozwiązanie na sytuację, w której pierwsza osoba jest niedostępna. Redakcja nie będzie czekać do poniedziałku - po prostu zadzwoni gdzie indziej.

  • Przy tematach merytorycznych powinien mówić ekspert.
    Nie zawsze najlepszym rozmówcą jest osoba najwyżej w hierarchii.
  • Zarząd powinien zabierać głos przy sprawach strategicznych.
    Jest też naturalnym rozmówcą w sytuacjach kryzysowych.
  • Zastępca powinien być wcześniej przygotowany do kontaktu.
    Dobrze, jeśli redakcje znają go jeszcze przed trudną sytuacją.
  • Jeden temat powinien mieć jednego głównego rozmówcę.
    Ogranicza to ryzyko powstawania kilku różnych wersji.
  • Zespół powinien znać jasne zasady wypowiadania się.
    Każdy musi wiedzieć, kto może mówić i w jakim zakresie.
  • Przy bieżących tematach ważna jest realna dostępność.
    Czasem kontakt z mediami wypada także poza godzinami pracy.
  • Zgoda na wypowiadanie się powinna być ustalona wcześniej.
    Nie warto rozstrzygać tego dopiero po telefonie z redakcji.
  • Warto przygotować więcej niż jedną osobę do rozmów.
    Dzięki temu wiedza i doświadczenie nie zostają w jednym miejscu.

Ustalenia

Autoryzacja i to, co można ustalić

Tu panuje najwięcej nieporozumień, bo firmy zakładają uprawnienia, których nie mają, a rezygnują z tych, które im przysługują.

Podstawowe rozróżnienie brzmi tak: mogą Państwo odnosić się do własnej wypowiedzi, a nie do całego materiału. Kształt tekstu, dobór rozmówców, tytuł i to, co znajdzie się obok Państwa cytatu, pozostają decyzją redakcji.

Warto też wiedzieć, że autoryzacja służy poprawieniu wierności zapisu, a nie zmianie zdania. Próba przepisania wypowiedzi na nowo po fakcie kończy się zwykle tym, że dziennikarz rezygnuje z cytatu w całości, a przy okazji zapamiętuje, jak wyglądała współpraca.

Ustalenia dotyczące formy i terminu warto zawrzeć przed rozmową, a nie po niej. Później nie ma już czego negocjować.

To informacja ogólna, a nie porada prawna. Zakres uprawnień oceniamy razem z kancelarią.

  • Zasady rozmowy warto ustalić jeszcze przed jej rozpoczęciem.
    Po zakończeniu wywiadu część ustaleń może być już niemożliwa.
  • Autoryzacja dotyczy własnej wypowiedzi rozmówcy.
    Nie daje prawa do zmiany całej konstrukcji materiału.
  • Celem autoryzacji jest zachowanie wierności wypowiedzi.
    Nie służy ona do całkowitego zmieniania wcześniejszego zdania.
  • Termin trzeba dopasować do realnego rytmu redakcji.
    Powinien uwzględniać moment zamknięcia numeru lub publikacji.
  • Nie warto przepisywać autoryzowanego cytatu od początku.
    Zbyt duże zmiany mogą skończyć się jego usunięciem.
  • Tytuł i szerszy kontekst pozostają po stronie redakcji.
    Rozmówca nie ma pełnej kontroli nad ostateczną publikacją.
  • Własne nagranie warto zachować jako kopię rozmowy.
    Pozwala później sprawdzić dokładny przebieg wypowiedzi.
  • Na prośbę o autoryzację trzeba odpowiadać szybko.
    Zbyt duże opóźnienie może oznaczać rezygnację z cytatu.

Najskuteczniejsza część

Symulacja z nagraniem

Wszystko powyżej można przeczytać i nadal wypaść źle. Element, który realnie zmienia jakość wypowiedzi, to przeprowadzenie rozmowy próbnej i obejrzenie jej na nagraniu.

Prowadzimy ją w warunkach zbliżonych do docelowych: te same pytania, ta sama presja czasu, to samo urządzenie. Zadajemy również pytania, których nie chcą Państwo usłyszeć - bo lepiej usłyszeć je pierwszy raz od nas.

Największą wartość ma jednak odtworzenie nagrania. Prawie każdy rozmówca odkrywa wtedy rzeczy, o których nie miał pojęcia: że mówi zbyt szybko, że zaczyna każde zdanie od „no więc", że przy trudnym pytaniu odwraca wzrok albo że jego kluczowy komunikat utonął w dygresji.

Dwie takie sesje robią więcej niż jakiekolwiek materiały do przeczytania. Po nich rozmowa z dziennikarzem przestaje być pierwszym razem.

Umówmy symulację
  • Ćwiczenie powinno odbywać się w warunkach docelowych.
    Warto użyć tego samego formatu i urządzenia co później.
  • Symulacja powinna obejmować także najtrudniejsze pytania.
    Nie należy pomijać tematów niewygodnych dla rozmówcy.
  • Podczas ćwiczenia warto odtworzyć realną presję czasu.
    Pomaga to sprawdzić reakcje podobne do tych na żywo.
  • Nagranie jest jednym z najważniejszych elementów sesji.
    Pozwala zobaczyć zachowania niewidoczne podczas samej rozmowy.
  • Materiał warto wspólnie odtworzyć po zakończeniu ćwiczenia.
    Uwagi powinny dotyczyć konkretnych fragmentów i reakcji.
  • Nawyki językowe dobrze wychodzą właśnie na nagraniu.
    Widać wtedy wypełniacze, dygresje i niepotrzebne powtórzenia.
  • Druga tura powinna uwzględniać wcześniejsze poprawki.
    Powtórzenie pomaga utrwalić lepszy sposób odpowiadania.
  • Nagranie warto zachować jako materiał do kolejnych ćwiczeń.
    Może służyć do krótkiej powtórki przed następnym wywiadem.

Po publikacji

Wywiad się skończył. Teraz zaczyna pracować

Większość firm traktuje publikację jako koniec procesu. To moment, w którym marnuje się połowę wartości całego przedsięwzięcia.

Materiał, który powstał, jest zasobem: można się do niego odwoływać w ofertach, umieścić go na stronie, wykorzystać w rekrutacji i pokazać kolejnym redakcjom jako dowód, że Państwa ekspert nadaje się do cytowania.

Warto też sprawdzić, co realnie się wydarzyło: czy komunikaty kluczowe przeszły, który fragment został wybrany i czy publikacja przyniosła zapytania. Te wnioski przekładają się bezpośrednio na przygotowanie do następnej rozmowy.

I rzecz, o której firmy zapominają najczęściej: krótkie podziękowanie dla dziennikarza. Kosztuje minutę, a przy następnym materiale w tym temacie zwiększa szansę, że telefon znów trafi do Państwa.

  • Publikację warto pokazać także na własnej stronie.
    Należy przy tym wyraźnie odesłać odbiorców do źródła.
  • Materiał można wykorzystać później w ofertach firmy.
    Dobrze działa wtedy jako potwierdzenie wiedzy i doświadczenia.
  • Publikacja może wspierać także działania rekrutacyjne.
    Kandydaci często sprawdzają, kto reprezentuje daną firmę.
  • Materiał warto dystrybuować we własnych kanałach.
    Trzeba przy tym respektować prawa do cudzej publikacji.
  • Po publikacji warto sprawdzić wykorzystane cytaty.
    Pokazuje to, które komunikaty rzeczywiście przebiły się dalej.
  • Efekt publikacji można oceniać po nowych zapytaniach.
    Pozwala to zobaczyć także jej praktyczny wymiar biznesowy.
  • Po każdym materiale warto spisać wnioski na przyszłość.
    Dzięki temu kolejne rozmowy można przygotować lepiej.
  • Po publikacji dobrze podziękować dziennikarzowi za rozmowę.
    Krótka wiadomość pomaga utrzymać dobrą relację na przyszłość.

Dla całego zespołu

Szkolenia medialne

W firmie, w której tylko jedna osoba potrafi rozmawiać z mediami, każda jej nieobecność jest luką. A dziennikarze dzwonią także wtedy, gdy ta osoba jest na urlopie.

Prowadzimy szkolenia dla zespołów w trzech konfiguracjach: dla zarządu, dla ekspertów merytorycznych oraz dla osób, które nie mają wypowiadać się w mediach, ale mogą zostać zaczepione - na targach, na konferencji albo pod firmą.

Ta trzecia grupa jest najczęściej pomijana, a bywa najbardziej ryzykowna. Pracownik zagadnięty przy wejściu zwykle chce być pomocny i mówi więcej, niż powinien, bo nikt nigdy nie powiedział mu, że może po prostu skierować pytanie dalej.

Szkolenia mają sens jako proces, a nie jednorazowe wydarzenie. Umiejętność, której się nie używa, znika w kilka miesięcy - dlatego zalecamy krótkie sesje odświeżające przed ważniejszymi wystąpieniami.

  • Sesje dla zarządu powinny obejmować tematy strategiczne.
    Ważnym elementem są także rozmowy o sytuacjach kryzysowych.
  • Sesje eksperckie koncentrują się na wiedzy merytorycznej.
    Pomagają przygotować jasne odpowiedzi na pytania branżowe.
  • Zespół powinien wiedzieć, jak przekierowywać pytania dalej.
    Nie każdy temat musi być komentowany przez pierwszą osobę.
  • Każdy uczestnik powinien przejść symulację z nagraniem.
    Pozwala to pracować na rzeczywistych reakcjach i nawykach.
  • Zasady wypowiadania się warto zapisać w jednym miejscu.
    Powinny wskazywać, kto mówi, o czym i do kogo kieruje.
  • Scenariusze kryzysowe trzeba rzeczywiście przećwiczyć.
    Samo omówienie nie pokazuje reakcji pod presją czasu.
  • Sesje odświeżające warto robić przed ważnymi wystąpieniami.
    Pomagają szybko wrócić do wcześniej wypracowanych zasad.
  • Materiały szkoleniowe powinny zostać wewnątrz firmy.
    Mogą później służyć do samodzielnych krótkich powtórek.

Granice

Czego nie robimy

Przygotowanie do wywiadu bywa mylone z uczeniem wykręcania się. To dwie różne rzeczy.

Nie

Nie uczymy mijania się z prawdą

Przygotowujemy do mówienia tego, co można powiedzieć, i do odmowy tam, gdzie trzeba odmówić. Kłamstwo w wywiadzie wychodzi i kosztuje wielokrotnie więcej niż milczenie.

Nie

Nie piszemy gotowych scenariuszy

Rozmowa czytana z kartki brzmi jak rozmowa czytana z kartki. Pracujemy na komunikatach i technikach, nie na wyuczonym tekście.

Nie

Nie uczymy atakowania dziennikarza

Konfrontacja w rozmowie zawsze wygląda źle w publikacji, bo to druga strona decyduje, co z niej zostanie.

Nie

Nie obiecujemy kontroli nad materiałem

Mogą Państwo odnieść się do własnej wypowiedzi. Kształt tekstu i tytuł pozostają decyzją redakcji.

Nie

Nie przygotowujemy do zatajania

Jeśli sprawa wymaga ujawnienia, mówimy to wprost, zamiast szukać sposobu na jej ominięcie.

Nie

Nie wystawiamy nieprzygotowanych

Odradzamy wywiad, gdy termin nie pozwala na przygotowanie, a temat jest ryzykowny.

Czego unikać

Najczęstsze błędy

Pierwsze cztery są odpowiedzialne za większość cytatów, których ludzie żałują.

  • Rozmowa bez przygotowania - bo „to tylko krótki komentarz"
  • Wypełnianie ciszy - tam powstaje większość złych cytatów
  • Rozluźnienie po nagraniu - najbardziej ryzykowna część spotkania
  • „Bez komentarza" - czyta się dokładnie jak potwierdzenie
  • Osiem komunikatów zamiast trzech - nie przechodzi żaden
  • Język korporacyjny - wypowiedź nie nadaje się do cytatu
  • Wchodzenie w hipotezy - spekulacja wraca po tygodniu
  • Obwinianie innych - zawsze wygląda źle
  • Kłótnia z dziennikarzem - to on decyduje, co z niej zostanie
  • Przepisywanie wypowiedzi przy autoryzacji - kończy się utratą cytatu
  • Różne wersje w różnych mediach - zostaną zestawione
  • Brak analizy po publikacji - ten sam błąd wraca przy następnej rozmowie

Efekty

Co obejmuje przygotowanie

Od ustalenia komunikatów po analizę publikacji. Przy wywiadach kryzysowych dochodzi uzgodnienie treści z prawnikami i gotowość poza godzinami.

Zapytaj o zakres
  • Najpierw trzeba rozpoznać redakcję i jej tematykę.
    Ważne jest, kto prowadzi rozmowę i o czym zwykle pisze.
  • Trzy kluczowe komunikaty powinny być gotowe do cytatu.
    Muszą być krótkie, konkretne i zgodne ze stanowiskiem firmy.
  • Lista trudnych pytań powinna mieć ustalone odpowiedzi.
    Pozwala to uniknąć improwizacji przy niewygodnych tematach.
  • Techniki rozmowy trzeba przećwiczyć przed wywiadem.
    Samo omówienie zasad nie wystarcza w sytuacji presji.
  • Symulacja z nagraniem powinna kończyć się analizą.
    Wspólne odtworzenie pokazuje konkretne mocne i słabe miejsca.
  • Rozmowy zdalne wymagają osobnego przygotowania technicznego.
    Trzeba wcześniej sprawdzić obraz, dźwięk i stabilność łącza.
  • Materiały wspierające warto przygotować z wyprzedzeniem.
    Mogą obejmować dane, zdjęcia, biogram i inne potrzebne pliki.
  • Warunki współpracy z redakcją trzeba ustalić wcześniej.
    Dotyczy to formy, terminu oraz zasad ewentualnej autoryzacji.
  • Po publikacji warto przeanalizować ostateczny materiał.
    Pokazuje to, co zostało wykorzystane i co można poprawić.
  • Gotowy materiał można wykorzystać także we własnych kanałach.
    Sprawdza się również jako wsparcie ofert i komunikacji firmy.

Porównanie

Rozmowa przygotowana i improwizowana

Ten sam rozmówca, ten sam temat, dwa różne teksty.

Element
Bez przygotowania
Z przygotowaniem
Co trafia do tekstu
Przypadkowe zdanie
Komunikat kluczowy
Trudne pytanie
Improwizacja
Odpowiedź ustalona wcześniej
Cisza w rozmowie
Dopowiadanie
Zamknięta odpowiedź
Po wyłączeniu kamery
Rozluźnienie
Ta sama ostrożność
Nagłówek
Loteria
Zwykle jedno z Państwa zdań
Wygląd na nagraniu
Przypadkowy
Ustawiony i sprawdzony
Po publikacji
Materiał leży
Pracuje w ofertach i kanałach
Następny wywiad
Od zera
Z wnioskami z poprzedniego

Zakres współpracy

Wywiady w mediach - warianty

Od jednej rozmowy po stały program szkoleniowy dla zespołu.

Punktowo

Jedna rozmowa

Rozpoznanie redakcji, komunikaty kluczowe, lista pytań trudnych z odpowiedziami, symulacja z nagraniem oraz analiza po publikacji.

Najczęściej wybierany

Program dla mówców

Pełne przygotowanie wyznaczonych osób: warsztat technik, symulacje w kilku formatach, przygotowanie techniczne do rozmów zdalnych oraz gotowość przy kolejnych wywiadach.

Pełny zakres

Szkolenia i gotowość kryzysowa

Program dla całego zespołu, scenariusze kryzysowe przećwiczone w praktyce, zasady kontaktu na piśmie oraz dostępność poza godzinami przy sytuacjach nagłych.

Wyceniamy indywidualnie, zależnie od liczby osób i formatów. Przy wywiadach kryzysowych pracujemy w trybie pilnym, także wieczorami i w weekendy.

FAQ

Wywiady w mediach - najczęstsze pytania

To, o co pytają firmy przed pierwszą rozmową z redakcją.

Zwykle tak, w trybie skróconym. W kilka godzin da się ustalić trzy komunikaty kluczowe, spisać pytania trudne z odpowiedziami i przeprowadzić jedną symulację. To nie zastąpi pełnego przygotowania, ale różnica wobec wejścia bez niczego jest ogromna.

To jedna z najgorszych możliwych. W tekście czyta się dokładnie jak potwierdzenie zarzutu. Lepiej powiedzieć, czego nie mogą Państwo ujawnić i dlaczego, albo wskazać, kiedy podadzą Państwo informację. Odmowa z uzasadnieniem brzmi zupełnie inaczej niż odmowa bez niego.

Mogą Państwo odnieść się do własnej wypowiedzi, a nie do całego materiału. Kształt tekstu, tytuł, dobór rozmówców i to, co znajdzie się obok Państwa cytatu, pozostają decyzją redakcji. Autoryzacja służy wierności zapisu, nie zmianie zdania po fakcie.

Trzy i to jest górna granica. Rozmowa, w której próbują Państwo przemycić osiem, kończy się tym, że nie przechodzi żaden - dziennikarz ma ograniczone miejsce i wybierze to, co najlepiej brzmi, a nie to, co Państwo powtarzali najczęściej.

Przy tematach merytorycznych specjalista, który zajmuje się tym na co dzień - nie osoba najwyżej w hierarchii. Zarząd jest potrzebny przy tematach strategicznych i w kryzysie, gdzie niższy szczebel czyta się jako unik. Warto mieć też przygotowanego zastępcę, bo redakcja nie będzie czekać.

Sprostować przesłankę, zanim odpowie się na resztę. Odpowiedź na takie pytanie bez sprostowania jest w tekście odczytywana jako potwierdzenie tego założenia, nawet jeśli treść odpowiedzi mówi co innego.

Nie zawsze, ale dziennikarz zawsze pracuje. Rozmowa nie ma formalnego początku ani końca, a moment po odłożeniu kamery jest statystycznie najbardziej ryzykowną częścią spotkania, bo wtedy ludzie się rozluźniają. Zasada jest prosta: nie ma zdań powiedzianych mimochodem.

Bywa wygodniejszy, ale nie zawsze bezpieczniejszy. Odpowiedzi zostają dokładnie takie, jakie Państwo wysłali, i nie ma możliwości doprecyzowania. Do tego łatwo napisać je językiem korporacyjnym, przez co nie nadają się do cytowania i redakcja bierze mniej, niż mogłaby.

Wymaga najwięcej przygotowania, bo nie ma montażu ani możliwości poprawki. Za to daje najwięcej kontroli - nikt nie wytnie Państwu zdania z kontekstu. Przy tym formacie symulacja nie jest opcją, tylko warunkiem.

Tak, w trzech konfiguracjach: dla zarządu, dla ekspertów merytorycznych oraz dla pozostałych pracowników, którzy nie mają wypowiadać się w mediach, ale mogą zostać zaczepieni na targach czy pod firmą. Ta ostatnia grupa jest pomijana najczęściej, a bywa najbardziej ryzykowna.

Umiejętność, której się nie używa, zanika w kilka miesięcy. Przy osobach wypowiadających się regularnie wystarczą krótkie sesje odświeżające przed ważniejszymi wystąpieniami. Przy zarządzie zalecamy pełne odświeżenie raz w roku plus przećwiczone scenariusze kryzysowe.

Wykorzystać, bo to zasób. Umieścić na stronie z odesłaniem do źródła, użyć w ofertach jako dowód kompetencji, pokazać w rekrutacji. Warto też sprawdzić, które komunikaty realnie przeszły - to najlepszy materiał do przygotowania następnej rozmowy.

Przygotowanie zarządu lub rzecznika do wystąpienia (2 godziny) kosztuje 4 500 zł netto, a dzień szkolenia medialnego dla zespołu 24 000 zł netto u klienta albo 16 000 zł netto online; do cen doliczamy VAT. Większe programy wyceniamy indywidualnie, zależnie od liczby osób i formatów. Przy wywiadach kryzysowych pracujemy w trybie pilnym, także wieczorami i w weekendy.

Tak i zdarza się to regularnie. Gdy temat jest ryzykowny, a termin nie pozwala na przygotowanie, uczciwiej jest przełożyć rozmowę albo odpowiedzieć pisemnie w węższym zakresie niż wystawić kogoś nieprzygotowanego.

Słownik

Wywiady w mediach - słownik pojęć

Terminy, które pojawią się w przygotowaniu.

Komunikat kluczowy

Zdanie, które ma paść niezależnie od zadanych pytań.

Mostkowanie

Odpowiedź na pytanie i przejście do własnego tematu.

Sygnalizowanie

Zapowiedź podkreślająca wagę tego, co zaraz padnie.

Pytanie z założeniem

Pytanie zawierające nieprawdziwą przesłankę.

Autoryzacja

Odniesienie się do własnej wypowiedzi przed publikacją.

Off the record

Rozmowa nieoficjalna, ustalana przed wypowiedzią.

Symulacja

Rozmowa próbna w warunkach zbliżonych do docelowych.

Wypełniacz

Nawykowy zwrot osłabiający wypowiedź.

Cytat wyrwany z kontekstu

Fragment użyty samodzielnie. Trzeba to zakładać z góry.

Wejście na żywo

Format bez montażu i bez możliwości poprawki.

Backgrounder

Materiał tłumaczący tło tematu dziennikarzowi.

Szkolenie medialne

Warsztat przygotowujący do kontaktu z redakcjami.

Powiązane usługi

Z czym łączą się wywiady

Wywiad jest jednym z narzędzi obecności medialnej.

Relacje z dziennikarzami

Żeby w ogóle było komu udzielić wywiadu.

Zobacz

Szkolenia kryzysowe

Przećwiczone scenariusze dla zarządu.

Zobacz

Oświadczenia kryzysowe

Gdy potrzebny jest komunikat pisemny.

Zobacz

Konferencje prasowe

Format zbiorowy, z inną mechaniką.

Zobacz

Czas działać

Zostaną trzy zdania. Warto zdecydować, które

Przygotowanie zajmuje kilka godzin. Cytat, którego się żałuje, zostaje w wynikach wyszukiwania na lata.

Stałe wsparcie

Mogą Państwo wybrać swój poziom w walce z hejtem.

Comiesięczne wsparcie daje nam to, czego hejt nie ma - stabilność. Dzięki stałym darczyńcom działamy bez przerwy. Zapraszamy do wyboru poziomu.

Obrońca
20 zł / mies.
Patron
50 zł / mies.
Mecenas
100 zł / mies.
Strażnik Prawdy
250 zł / mies.
Rycerz
500 zł / mies.
Komandor
1 000 zł / mies.
Ambasador
2 500 zł / mies.
Filar Fundacji
5 000 zł / mies.
Tarcza
10 000 zł / mies.
Bohater
50 000 zł / mies.
Legenda
100 000 zł / mies.
Pogromca Hejtu
1 000 000 zł / mies.
Najszybciej

Jednorazowa zrzutka

Bez subskrypcji? Można wpłacić jednorazowo na publiczną zbiórkę - taka wpłata też trafia na Ścianę Chwały.

Wpłać na zrzutkę
Dla firm

Przelew na konto

Dla większych darowizn i wsparcia firmowego. Przelew można wystawić bezpośrednio na konto fundacji.

nr konta: 42 1600 1462 1783 5776 0000 0002