Łukasz Wudyka

Pieniądze

Skąd na to środki i kto za to płaci

W pewnym momencie doszedłem do prostego wniosku. Z dużymi pieniędzmi można zrobić coś dobrego albo można ich nie zrobić. Trzeciej możliwości nie ma, a odkładanie tej decyzji na później jest po prostu jej niepodjęciem.

Model jest prosty i nie ma w nim nic ukrytego. Firmy płacą za usuwanie treści, monitoring wizerunku, audyty, szkolenia, pozycjonowanie, tworzenie stron www czy sam marketing. Z tych pieniędzy finansujemy sprawy dzieci prowadzone bez opłat, infolinię, materiały udostępniane wszystkim i pomoc dla ludzi, których na to nie stać.

W jednym zdaniu: prezes korporacji płacący za spokojny sen finansuje czternastolatka, którego rodziców nie stać na prawnika. To jest cała mechanika i uważam ją za sensowniejszą od zbierania na wszystko z darowizn.

Nie wstydzę się tego, że część działalności jest komercyjna, i mówię o tym wszędzie. Organizacja, która udaje, że utrzymuje się z powietrza, kłamie. My mówimy wprost: to jest odpłatne, tamto jest bez opłat, a jedno finansuje drugie.

Nie ma wersji lepszej dla płacących i gorszej dla dzieci. Ten sam człowiek prowadzi sprawę firmy z branży budowlanej i sprawę nastolatka z podstawówki, tymi samymi narzędziami i według tych samych zasad. Różni się wyłącznie to, kto wystawia fakturę.

Wiem też, czego nie umiem, i tego nie udaję. Nie leczę, nie reprezentuję przed sądem i nie wychowuję cudzych dzieci. Przy takich sprawach kierujemy do ludzi, którzy się na tym znają, i robimy to od razu, a nie po trzech tygodniach.

Darowizny nie idą na reklamę ani na gadżety. Idą na sprawy, na infolinię i na materiały. Jeżeli zobaczą Państwo kiedykolwiek naszą reklamę, będzie opłacona z części komercyjnej.

Słowo od prezesa · ciąg dalszy

System jest niewydolny i mówię to wprost

Nie jest to przyjemne zdanie i nie mówię go z satysfakcją. Mówię je, bo widzę to w każdej prowadzonej sprawie, a przemilczanie tego nikomu nie pomaga.

Człowiek zaatakowany w internecie trafia dziś w próżnię. Zgłoszenie w serwisie rozpatruje automat. Odwołanie rozpatruje ten sam automat. Zawiadomienie ciągnie się miesiącami i często kończy się umorzeniem, bo ustalenie autora anonimowego wpisu wymaga czynności, na które brakuje ludzi i czasu. Postępowanie cywilne wymaga pieniędzy, których większość ludzi nie ma.

W tym kraju mało kto sam łączy mowę nienawiści z prawem karnym i nie jest to moja opinia. Z badania Centrum Badania Opinii Społecznej wynika, że zaledwie trzy dziesiąte procenta badanych zdefiniowało mowę nienawiści jako przestępstwo, choć w pytaniu o przepisy 57% uznało za przestępstwo nawoływanie do nienawiści na tle narodowościowym, etnicznym, rasowym lub wyznaniowym. Ludzie nie zgłaszają nie dlatego, że im się nie chce. Nie zgłaszają, bo często nie przychodzi im do głowy, że jest co zgłaszać.

Dzieci wyciągnęły z tego wniosek, którego nikt im nie podważył. Odsetek nastolatków przekonanych, że osoby obrażające w internecie pozostają bezkarne, wzrósł z trzydziestu sześciu procent w 2018 roku do 51,3 procent w 2022 - to dane z badania NASK. Ponad połowa młodych ludzi zakłada dziś, że nic się nie da zrobić.

I mają w tym sporo racji, co jest najgorszą częścią tego zdania. Nie da się przekonać nastolatka, że sprawcy ponoszą konsekwencje, jeżeli w jego otoczeniu nikt nigdy żadnych konsekwencji nie poniósł.

Nie zamierzam z tego powodu narzekać. Narzekanie jest zajęciem dla ludzi, którzy nie mają nic lepszego do zrobienia. My robimy trzy rzeczy: prowadzimy konkretne sprawy konkretnych ludzi, opisujemy publicznie każdą ścieżkę, którą da się przejść samodzielnie, i naciskamy tam, gdzie da się nacisnąć, czyli w zgłoszeniach, odwołaniach i skargach do organów.

To jest praca powtarzalna i nudna, bez jednego spektakularnego zwycięstwa, którym dałoby się pochwalić. Ale to jest jedyna praca, która w tym obszarze cokolwiek zmienia, i taką właśnie Państwo finansują.

Słowo od prezesa · ciąg dalszy

Dzieciom i rodzicom chcę pokazać jedno

Że nie są bezbronni. Że czternastolatek i jego matka mogą postawić się firmie wartej setki miliardów i czasem po prostu wygrać. Brzmi to naiwnie dopóki nie zobaczy się, jak często wystarczy zrobić drugi krok zamiast poddać się po pierwszym.

Największym problemem nie jest brak narzędzi. Narzędzia są. Zgłoszenie w serwisie zajmuje dwie minuty. Telefon 116 111 nic nie kosztuje, jest anonimowy, całodobowy i dziecko może zadzwonić bez niczyjej zgody. Poradnia psychologiczno-pedagogiczna działa w każdym powiecie, nie pobiera opłat, nie wymaga skierowania i przyjmuje także samego rodzica, bez dziecka.

Problemem jest przekonanie, że i tak nic się nie da. Ponad połowa nastolatków uważa dziś, że osoby obrażające w internecie pozostają bezkarne. Rodzice rzadko sami myślą o tym, że część zachowań w sieci ma konsekwencje prawne. Przy takim zestawie nikt nie robi pierwszego kroku, a jeżeli już go zrobi i dostanie odmowę, nie robi drugiego.

A drugi krok jest tym, na którym się rozstrzyga. Odwołanie od odmowy trafia w wielu serwisach do człowieka, a nie do automatu. Człowiek widzi to, czego maszyna nie rozpoznaje: że chodzi o dziecko, że to fragment większej całości, że trwa od tygodni. Rodzic, który rezygnuje po pierwszej odmowie, rezygnuje tuż przed najskuteczniejszą częścią procedury. I większość rodziców właśnie tak robi, bo nikt im nie powiedział, że jest jeszcze jeden krok.

Dlatego opisujemy wszystko publicznie. Każdą ścieżkę, którą da się przejść samodzielnie, z kategoriami zgłoszeń, terminami i tym, co robić po odmowie. Nie ukrywamy tej wiedzy za formularzem kontaktowym i nie robimy z niej usługi. Kto potrafi zrobić to sam, niech zrobi sam - będzie szybciej i nie będzie musiał nikomu płacić.

Do tego dochodzi jedna rzecz, której nie da się załatwić proceduralnie. Dziecko musi wiedzieć, że przyjście z problemem nie skończy się awanturą ani odebraniem telefonu. To zdanie trzeba powiedzieć wcześniej, mimochodem, zanim będzie potrzebne. Około czterdziestu procent ofiar cyberprzemocy nie mówi nikomu - i to jest ta liczba, którą ta jedna rozmowa realnie zmienia.

Nie obiecuję przy tym, że zawsze się uda. Część treści zostaje, część spraw kończy się niczym, część platform nie odpowiada. Ale różnica między „nie da się" a „udało się w sześciu przypadkach na dziesięć" jest różnicą, dla której warto to robić.

Z praktyki

Sześć rzeczy, które wiemy o takich sprawach

To nie są tezy z opracowań, tylko wnioski z prowadzonych spraw. Wszystkie sześć przekłada się bezpośrednio na to, jak pracujemy.

Najgorsze jest poczucie osamotnienia, nie sama treść. Człowiek wytrzyma bardzo dużo, jeżeli ktoś powie mu: widzę, co się dzieje, i to nie jest w porządku. Dlatego pierwsza rozmowa u nas nie zaczyna się od procedur, tylko od uznania, że problem jest realny.

Zdanie „nie przejmuj się" rani. Powiedziane w dobrej wierze, znaczy dla atakowanego: nie zasługujesz na to, żeby ktoś się tym zajął. Nie mówimy tego nikomu i prosimy o to samo każdego, kto ma kontakt z osobą w takiej sytuacji.

Czas pracuje przeciwko atakowanemu, nie przeciwko atakującemu. Każdy tydzień zwłoki to kolejne osoby, które zobaczyły, i kolejne kopie treści. Dlatego przy sprawach dzieci doba ma znaczenie, którego nie ma kwartał.

Wstyd powstrzymuje ludzi silniej niż strach. Nie milczą dlatego, że boją się sprawcy. Milczą, bo wstydzą się przyznać, że ktoś ich upokorzył - i dotyczy to tak samo czternastolatka, jak i właściciela firmy zatrudniającej trzydzieści osób. Dlatego pierwszą rzeczą, którą mówimy, jest to, że nie ma się czego wstydzić.

Usunięcie treści nie kończy sprawy. Człowiek, który przez pół roku sprawdzał wieczorami, czy pojawiło się coś nowego, robi to jeszcze długo potem. To jest część, w której nie mamy kompetencji, i przy której kierujemy do specjalistów. Nie udajemy wiedzy, której nie mamy.

System bywa skuteczny przeciwko niewinnym. Nie ze złej woli konkretnych ludzi, tylko dlatego, że nikt nie przewidział, iż ktoś użyje tych narzędzi w ten sposób. Anonimowe konto, automatyczna moderacja i formularz bez odpowiedzi powstały dla wygody, a razem tworzą maszynę, która potrafi zniszczyć człowieka. Dopóki nikt tego nie zmieni, będziemy stać po stronie tych, których ta maszyna zmiażdżyła.

Kontakt

Jak się z nami skontaktować

Pod numerem 222 900 142 odbierają ludzie z Fundacji, a nie ja. Tak jest szybciej i tak jest lepiej dla Państwa sprawy - oni są przy telefonach przez cały dzień, ja bywam poza biurem.

Zgłoszenie sprawy i wstępna ocena są zawsze bez opłat, podobnie jak pierwsze 15 minut rozmowy telefonicznej. Niezależnie od tego, czy sprawę ostatecznie przyjmiemy i czy będzie odpłatna. Bardzo często kończy się na tym, że podpowiadam, co zrobić samodzielnie, i na tym poprzestajemy - bez rachunku.

Jeżeli dzwonią Państwo w sprawie dziecka, proszę powiedzieć to na wstępie. To zmienia kolejność, w jakiej zajmuję się sprawami danego dnia.

Jeżeli dzwonią Państwo z redakcji, proszę powiedzieć, jaki jest termin. Materiały dla mediów są bez opłat i bez warunków, a przy pilnych tematach staram się odpowiadać tego samego dnia.

Jeżeli chcą Państwo wskazać mi błąd w czymkolwiek, co napisaliśmy, proszę o wiadomość na biuro@usuwaniehejtu.pl ze wskazaniem konkretnego zdania. Odpowiadam w ciągu doby, a jeżeli błąd potwierdzę, poprawiam go publicznie i powiadamiam tych, którzy dostali ode mnie błędną informację.

Jeżeli chcą Państwo mnie skrytykować, także proszę pisać. Krytyka jest w porządku i jest czymś zupełnie innym niż hejt - właśnie o utrzymanie tego rozróżnienia walczymy.

Do mnie też można trafić. Przy sprawach trudnych albo nietypowych zespół przekazuje je dalej i wtedy oddzwaniam. Nie ma tu żadnej procedury ani warunków wstępnych - wystarczy powiedzieć, że sprawa jest poważna.

Czego nie zrobię przez telefon. Nie ocenię prawnie sprawy, nie skomentuję postępowania w toku, nie podam danych żadnej ze stron i nie obiecam wyniku. To nie są rzeczy, które załatwia się rozmową.