O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
Dziennikarz zadaje pytania zawodowo, a rozmówca odpowiada na nie zwykle kilka razy w roku. Tę różnicę doświadczenia widać w każdej rozmowie: pytanie podwójne dostaje odpowiedź tylko na trudniejszą połowę, pytanie z fałszywym założeniem zostaje przyjęte w całości, a cisza po odpowiedzi skłania do dopowiedzenia zdania, które później trafia do tytułu. Techniki, których uczymy, nie służą wymijaniu się od odpowiedzi. Pozwalają rozpoznać, jak zbudowane jest pytanie, i odpowiedzieć tak, żeby nie stracić z oczu własnej sprawy.
Pracujemy na czterech technikach z opisu programu. Mostkowanie to przejście od odpowiedzi na zadane pytanie do tego, co rozmówca chce powiedzieć. Sygnalizowanie polega na wyraźnym oznaczeniu najważniejszego zdania, żeby przy montażu trudno je było pominąć. Zawężanie przenosi pytanie zbyt ogólne, na przykład o całą branżę, na obszar, za który rozmówca odpowiada. Odwracanie założenia pozwala nie przyjąć nieprawdziwej przesłanki i nie powtarzać jej słów. Do tego dochodzą pytania hipotetyczne, pytania „albo-albo” i cisza dziennikarza.
To jest warsztat, a nie wykład. Na każdą technikę przypada kilka minut objaśnienia i kilkadziesiąt minut ćwiczeń w seriach: prowadzący zadaje krótkie pytania jedno po drugim, uczestnik ma kilkanaście sekund na odpowiedź, a grupa od razu mówi, czy technika była widoczna, czy naturalna. Pytania budujemy na tematach przekazanych przed szkoleniem i na przykładach ze spraw, które prowadzimy, w tym na pytaniach opartych na komentarzach z sieci, które dziennikarze coraz częściej cytują jako punkt wyjścia rozmowy.
Rano każdy uczestnik przechodzi rozmowę przed kamerą, w której celowo ukryliśmy pułapki omawiane później w ciągu dnia. Po południu ta sama osoba udziela drugiego wywiadu, tym razem z zadaniem użycia co najmniej trzech technik. Oba nagrania oglądamy przy grupie, a każdy uczestnik dostaje na koniec pisemne wnioski: które narzędzia działają u niego naturalnie, a które wymagają dalszego ćwiczenia.
Dla kogo
Warsztat jest dla osób, które już rozmawiały z mediami albo wkrótce zaczną to robić i chcą mieć większy wpływ na przebieg rozmowy: rzeczników, członków zarządu, dyrektorów oddziałów i ekspertów regularnie proszonych o komentarz. Szczególnie przydaje się tym, którzy wiedzą dużo i chętnie mówią, bo to oni najczęściej dają się poprowadzić w stronę, której nie planowali. Dobrze sprawdza się po szkoleniu z komunikatów kluczowych albo przed okresem, w którym firma spodziewa się trudniejszych pytań niż zwykle.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 8 h
- 9:00-9:3030 min
Jak zbudowane jest pytanie
Na krótkich przykładach przygotowanych na podstawie Państwa tematów pokazujemy, że każde pytanie ma budowę: założenie, zakres, liczbę wątków i oczekiwaną odpowiedź. Uczestnicy uczą się to rozpoznawać, zanim zaczną mówić. Blok jest celowo krótki, bo resztę dnia wypełnia praktyka.
- 9:30-10:2050 min
Pierwsza runda: wywiad z ukrytymi pułapkami
Każdy uczestnik udziela pięciominutowego wywiadu, w którym prowadzący umieścił pytanie podwójne, pytanie zbyt ogólne, pytanie z fałszywą przesłanką i pytanie hipotetyczne. Uczestnicy nie wiedzą wcześniej, gdzie są pułapki. Nagrania zostają do porównania po południu.
- 10:20-10:5030 min
Gdzie rozmowa nam uciekła
Odtwarzamy fragmenty nagrań i zatrzymujemy je w momentach, w których rozmówca stracił kierunek. Grupa nazywa pułapkę, która zadziałała, i to, co ją uruchomiło. Każdy zapisuje dwa momenty, nad którymi będzie pracował w ciągu dnia.
- 10:50-11:4050 min
Mostkowanie
Ćwiczymy przejście od odpowiedzi do własnego zdania w seriach po kilkanaście pytań. Zasada jest jedna: najpierw krótka, prawdziwa odpowiedź na to, o co zapytano, dopiero potem przejście. Grupa wyłapuje sformułowania, które brzmią jak wyuczona sztuczka, i szuka naturalnych zamienników.
- 11:40-12:2040 min
Sygnalizowanie i zawężanie
Uczymy oznaczać zdanie najważniejsze tak, żeby przy montażu trudno je było pominąć, bez nadużywania zapowiedzi w rodzaju „najważniejsze jest”. W drugiej części ćwiczymy odpowiedzi na pytania o całą branżę, region albo kraj, przenosząc je na to, za co rozmówca rzeczywiście odpowiada.
- 12:20-12:5030 min
Przerwa
Trzydzieści minut przerwy. Prowadzący dobierają w tym czasie pytania do popołudniowych ćwiczeń z odwracaniem założenia.
- 12:50-13:5060 min
Odwracanie założenia
Pracujemy na pytaniach, w których ukryto nieprawdziwą przesłankę, na przykład o rzekome zwolnienia albo ukrywany raport. Uczestnik uczy się w jednym zdaniu skorygować założenie, nie powtarzając jego słów, i dopiero potem podać fakty. Ćwiczymy też pytania „albo-albo”, w których obie podane możliwości są nieprawdziwe.
- 13:50-14:2030 min
Cisza, pytanie podwójne i cytat z sieci
Krótkie ćwiczenia na trzy sytuacje: dziennikarz milczy po odpowiedzi, zadaje dwa pytania naraz albo cytuje anonimowy komentarz z internetu jako punkt wyjścia. Uczestnicy ćwiczą wytrzymanie ciszy, rozdzielenie pytań i odpowiedź, która nie uwiarygadnia nieprawdziwego wpisu.
- 14:20-15:3575 min
Druga runda: wywiad z zadaniem
Każdy uczestnik udziela sześcio- lub siedmiominutowego wywiadu z pytaniami innymi niż rano, ale zbudowanymi na tych samych pułapkach. Zadaniem jest użycie co najmniej trzech technik w sposób, który nie zwraca uwagi widza. Nagrywamy każdą rozmowę od początku do końca.
- 15:35-16:2550 min
Technika widoczna czy naturalna
Oglądamy drugą rundę przy grupie i zestawiamy ją z porannymi fragmentami. Przy każdej użytej technice sala ocenia, czy była potrzebna, czy zadziałała i czy widz by ją zauważył. Najwięcej uczy porównanie tej samej pułapki rano i po południu.
- 16:25-17:0035 min
Indywidualne wnioski
Każdy uczestnik dostaje na piśmie wnioski: które techniki stosuje naturalnie, które wymagają ćwiczenia i jakim pytaniem najłatwiej go zaskoczyć. Do wniosków dołączamy krótką listę ćwiczeń do samodzielnej powtórki przed kolejnym wywiadem.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Seria trzydziestu sekund
Prowadzący zadaje kolejne krótkie pytania, a uczestnik ma najwyżej trzydzieści sekund na odpowiedź i przejście do swojego zdania. Po każdej odpowiedzi grupa podnosi kartkę z jednym z dwóch słów: „odpowiedź” albo „unik”. Seria trwa kilka minut i szybko pokazuje, kto przeskakuje do mostu, zanim odpowie na pytanie. Ćwiczenie powtarzamy, aż kartek z napisem „unik” będzie wyraźnie mniej.
Dwanaście fałszywych założeń
Uczestnicy dostają karty z pytaniami zbudowanymi na nieprawdziwej przesłance, na przykład „Skoro wycofują Państwo połowę kursów, kto dojedzie do pracy?” albo „Dlaczego firma ukrywa wyniki kontroli?”. W pierwszym zdaniu trzeba skorygować założenie bez powtarzania słów „wycofujemy” czy „ukrywamy”, a w drugim podać fakty. Grupa sprawdza, czy korekta brzmi rzeczowo, a nie obronnie.
Od branży do nas
Prowadzący pyta o sprawy w skali, za którą rozmówca nie odpowiada: o całą branżę, region, przepisy albo kondycję gospodarki. Uczestnik przenosi odpowiedź na to, co dzieje się w jego firmie, i podaje jeden konkret. Ćwiczenie uczy, że zawężenie nie jest odmową, tylko uczciwym wskazaniem, o czym rozmówca może mówić z pełną wiedzą.
Cisza po odpowiedzi
Po każdej odpowiedzi prowadzący milczy i patrzy na rozmówcę przez kilka sekund, a kamera nagrywa to, co dzieje się w tym czasie. Przy odtworzeniu widać, ile niepotrzebnych zdań pada tylko po to, żeby przerwać ciszę, i które z nich nadawałyby się na nagłówek. W kolejnej próbie uczestnik kończy odpowiedź i po prostu czeka na następne pytanie.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Rozpoznaje budowę pytania
Zanim zacznie mówić, zauważa założenie, zakres i liczbę wątków w pytaniu.
Odpowiada, a potem przechodzi do swojej sprawy
Stosuje mostkowanie tak, żeby słuchacz usłyszał odpowiedź, a nie unik.
Oznacza zdanie najważniejsze
Sygnalizuje kluczową informację w sposób, który utrudnia jej pominięcie przy montażu.
Zawęża pytanie zbyt ogólne
Przenosi rozmowę z całej branży lub regionu na obszar, za który odpowiada, i podaje konkret.
Koryguje fałszywe założenie
Nie przyjmuje nieprawdziwej przesłanki, nie powtarza jej słów i od razu podaje fakty.
Rozdziela pytanie podwójne i nie spekuluje
Odpowiada na każdą część pytania osobno, a na pytania hipotetyczne odpowiada tym, co wiadomo dziś.
Wytrzymuje ciszę
Kończy odpowiedź i czeka na kolejne pytanie, zamiast dopowiadać zdania, których nie planował.
Co zostaje po szkoleniu
Po warsztacie każdy uczestnik ma ściągę z czterema technikami i przykładami sformułowań, które na sali zabrzmiały naturalnie, oraz listę pytań-pułapek ułożonych na tematy firmy, z wypracowanymi odpowiedziami. Firma dostaje zestaw ćwiczeń do samodzielnej powtórki w parach, łącznie z kartami fałszywych założeń, z których można korzystać przed kolejnymi wywiadami. Zostają też nagrania obu rund i indywidualne wnioski na piśmie dla każdej osoby. Nagrania przekazujemy wyłącznie Państwu.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Każdy program to pełny dzień pracy przed kamerą. Ceny są takie same dla wszystkich 30 programów.
Firma
Zarząd, rzecznik, eksperci, kierownicy oddziałów.
| Dzień u klienta, 8 h, do 8 osób, sprzęt do nagrań i dojazd w cenie | 24 000 zł |
| Dzień online, 8 h, do 6 osób | 16 000 zł |
| Tryb kameralny dla zarządu, do 4 osób | 36 000 zł |
| Program roczny: 4 dni szkoleniowe, 2 symulacje bez zapowiedzi, gotowość telefoniczna | 96 000 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Instytucja
Urzędy, spółki komunalne, uczelnie, placówki publiczne.
| Ten sam program i te same formaty | jak dla firm |
| Program dla kilku jednostek lub grupy kapitałowej | wycena indywidualna |
Tryb zamówienia i warunki ustalamy z instytucją przed terminem.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Przed warsztatem prosimy o listę tematów, o które firma bywa pytana, i o przykłady pytań, które sprawiły kłopot w dotychczasowych rozmowach, jeśli takie były. Przydadzą się też wpisy i komentarze z sieci, które dziennikarze cytowali albo mogą zacytować. Uczestnicy nie muszą niczego przygotowywać, ale dobrze, jeśli każdy ma przy sobie trzy zdania o swojej sprawie. Potrzebna jest sala z miejscem na kamerę i krzesłami ustawionymi w półkole do ćwiczeń w seriach.
Płatność
Zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową z zakresem i terminem podajemy na piśmie.
Dojazd i sprzęt
W formacie u klienta dojazd na terenie kraju i sprzęt do nagrań są w cenie. Nagrania z symulacji zostają u Państwa.
Wielkość grupy
Do 8 osób w dniu u klienta, do 6 osób online, do 4 osób w trybie kameralnym. Każdy uczestnik staje przed kamerą.
Poufność
Nie omawiamy publicznie przebiegu szkoleń ani nagrań. Indywidualne wnioski trafiają tylko do osób, które Państwo wskażą.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
Techniki nie zastąpią treści. Jeśli firma nie ma nic do powiedzenia w danej sprawie albo jej stanowisko jest słabe, najlepsze mostkowanie tylko to uwidoczni. Warsztat nie uczy też unikania odpowiedzi ani mijania się z prawdą, bo widz rozpoznaje to szybciej, niż się wydaje, a dziennikarz wraca do pytania z większym naciskiem. Nie omawiamy szczegółowo rozmów konfrontacyjnych z przerywaniem i powtarzaniem pytań, na to jest osobny program. Szkolenie poszerza umiejętności i ułatwia rozpoznanie pułapki w pytaniu, ale każdy rozmówca i każdy dziennikarz są inni, a techniki trzeba ćwiczyć regularnie, bo bez praktyki szybko wracają dawne nawyki.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Czy to nie jest nauka wykręcania się od odpowiedzi?
Nie i pilnujemy tego przez cały dzień. Każda technika zaczyna się od odpowiedzi na zadane pytanie, a dopiero potem pozwala przejść do własnej sprawy. Na sali działa prosta zasada: jeśli grupa uzna odpowiedź za unik, ćwiczenie powtarzamy. Nie uczymy mijania się z prawdą, bo w wywiadzie wychodzi ono na jaw i kosztuje więcej niż trudna odpowiedź.
Czy dziennikarze nie rozpoznają tych technik?
Rozpoznają, gdy są użyte mechanicznie, na przykład gdy rozmówca po każdym pytaniu mówi „to ważne pytanie, ale najważniejsze jest”. Dlatego uczymy wersji, które wynikają z rozmowy, i odrzucamy formuły brzmiące jak wyuczone. Dobrze użytej techniki nie widać, a słuchacz ma poczucie, że usłyszał rzeczową odpowiedź.
Czy te techniki działają tak samo w prasie, radiu i telewizji?
Zasady są wspólne, ale proporcje się różnią. W telewizji nagrywanej najważniejsze jest sygnalizowanie, bo z rozmowy zostaje kilkanaście sekund. W prasie liczy się precyzja korekty fałszywego założenia, bo zdanie zostaje na piśmie. W radiu i podcaście więcej znaczy cisza i umiejętność zakończenia odpowiedzi. Każdemu z tych kanałów poświęcone są też osobne programy z katalogu.
Nasi eksperci mówią dużo i chętnie. Czy to szkolenie jest dla nich?
Tak, często właśnie dla nich jest najbardziej przydatne. Osoby z dużą wiedzą chętnie odpowiadają na każde pytanie w całości, także na to zbyt ogólne albo hipotetyczne, i dopowiadają w ciszy. Zawężanie i kończenie odpowiedzi to dla nich zwykle najważniejsze umiejętności dnia, a nagrania z drugiej rundy pokazują to najlepiej.
Czy uczestnicy powinni najpierw przejść szkolenie z komunikatów kluczowych?
Pomaga, ale nie jest konieczne. Mostkowanie wymaga miejsca, do którego się przechodzi, więc na początku dnia każdy uczestnik krótko ustala trzy zdania o swojej sprawie. Jeśli firma planuje oba programy, sensowniej zacząć od komunikatów, a techniki potraktować jako drugi krok.
Jak przygotowujecie pytania z fałszywym założeniem, skoro nie znacie naszej firmy od środka?
Na podstawie materiałów przesłanych przed szkoleniem, publikacji o firmie i komentarzy, które krążą w sieci. Szukamy przesłanek, które ktoś realnie mógłby przyjąć za prawdę, na przykład przesadzonej liczby albo błędnie zrozumianej decyzji. Przed dniem szkolenia uzgadniamy z osobą zamawiającą, których tematów nie poruszamy przy całej grupie.