O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
W każdej szkole ponadpodstawowej są uczniowie, którzy publikują regularnie: nagrywają krótkie filmy, prowadzą kanał o grach, robią transmisje, rysują, komentują sport albo modę. Część ma kilkadziesiąt osób widowni, część kilkadziesiąt tysięcy. Wszyscy prędzej czy później trafiają na komentarze, które nie dotyczą ich treści, tylko ich samych, a niektórzy na falę, w której pod jednym filmem w ciągu doby pojawia się kilkaset wpisów.
Na zajęciach pokazujemy, jak taka fala powstaje i rośnie. Pracujemy na zanonimizowanych sprawach nastoletnich twórców, którym pomagaliśmy: film udostępniony przez większy kanał z drwiącym podpisem, nagranie z wycinkiem cudzego materiału, które rozeszło się szybciej niż oryginał, masowe zgłoszenia, po których serwis zdjął zupełnie niewinny film. Uczestnicy widzą, w których momentach twórca mógł coś zrobić, a w których najlepszą decyzją było nie robić nic publicznie.
Druga część to narzędzia. Na aktualnych ekranach TikToka, YouTube'a, Instagrama i Twitcha przechodzimy przez filtry słów, ograniczanie komentarzy, wstrzymywanie wpisów do zatwierdzenia, ograniczanie kont i dodawanie moderatorów. Uczestnicy wprowadzają te ustawienia na własnych kontach jeszcze w trakcie zajęć. Uczymy też rzeczy, o której twórcy zwykle nie wiedzą: zanim usunie się komentarz, trzeba go zabezpieczyć, bo usunięty wpis przestaje być materiałem do zgłoszenia czy zawiadomienia.
Ostatni wątek dotyczy głowy, a nie kanału. Sprawdzanie statystyk co kwadrans, czytanie komentarzy w nocy i traktowanie każdej reakcji jak oceny siebie to prosta droga do wyczerpania. Każdy uczestnik układa własny plan na falę: kogo prosi o pomoc w moderacji, co wyłącza, kiedy robi przerwę i do kogo dzwoni, gdy zrobi się naprawdę źle.
Dla kogo
Zajęcia są przeznaczone dla uczniów liceów, techników i szkół branżowych, którzy publikują własne treści: filmy, transmisje, podcasty, rysunki, recenzje, wpisy o sporcie czy grach. Wielkość widowni nie ma znaczenia, bo fala potrafi dotknąć konto z kilkuset obserwującymi. Szkoła może zorganizować zajęcia dla jednej klasy albo dla grupy do 30 osób z różnych klas, na przykład z koła medialnego, szkolnej telewizji czy zespołu prowadzącego profil szkoły. Uczniowie, którzy niczego nie publikują, też skorzystają: pracują jako moderatorzy i widzowie, a to widzowie decydują, czy fala rośnie.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 6 h
- 9:00-9:2020 min
Start, numery i mapa kanałów
Przedstawiamy zasady zajęć i numery pomocowe: 116 111, 800 70 2222, 112 i infolinię Fundacji 222 900 142. Uczestnicy anonimowo zapisują na kartkach, gdzie publikują i jak dużą mają widownię, żeby dalsza część dotyczyła serwisów, z których naprawdę korzystają.
- 9:20-10:0040 min
Jak rośnie fala pod filmem
Odtwarzamy krok po kroku zanonimizowaną sprawę nastoletniej twórczyni: od udostępnienia przez większy kanał, przez nagrania z wycinkiem jej filmu, po wiadomości prywatne od obcych osób. Zaznaczamy na osi czasu, gdzie fala przyspieszała i które decyzje twórczyni ją podsycały, a które wygaszały.
- 10:00-10:4040 min
Krytyka, zaczepka, hejt
Ustalamy kryteria: krytyka dotyczy treści i da się z niej coś wziąć, zaczepka szuka reakcji, hejt atakuje osobę. Grupy sortują zestaw zanonimizowanych komentarzy z prawdziwych spraw i porównują decyzje. Rozmawiamy, na które z nich w ogóle warto odpowiadać.
- 10:40-11:2545 min
Moderacja na własnym koncie
Przy telefonach przechodzimy przez filtry słów, ograniczenie komentarzy do obserwujących, wstrzymywanie komentarzy do zatwierdzenia, ograniczanie i blokowanie kont oraz wyłączanie możliwości wykorzystania filmu przez innych. Każdy uczestnik wprowadza co najmniej trzy ustawienia, a na koniec liczymy, ile zmian wprowadziła cała grupa.
- 11:25-12:0035 min
Ukryć, usunąć czy zostawić
Pokazujemy różnicę między ukryciem komentarza, jego usunięciem i zablokowaniem autora. Ćwiczymy zabezpieczanie przed jakimkolwiek usuwaniem: zrzut z widoczną nazwą konta, datą i treścią, link do komentarza lub filmu, nagranie ekranu przy transmisji na żywo.
- 12:00-12:3030 min
Przerwa
Przerwa obiadowa. Prowadzący jest dostępny dla osób, które chcą zapytać o własną sytuację na osobności.
- 12:30-13:1040 min
Odpowiedź publiczna albo milczenie
Omawiamy, kiedy jedno rzeczowe wyjaśnienie zamyka sprawę, a kiedy każde słowo dolewa oliwy do ognia. Uczestnicy piszą krótkie oświadczenie w trzech zdaniach do przygotowanego scenariusza i porównują je z odpowiedziami, które w prawdziwych sprawach falę przedłużyły. Mówimy też wprost, dlaczego nie wolno zachęcać własnej widowni do odwetu.
- 13:10-13:4535 min
Zgłoszenia i masowe zgłaszanie
Przechodzimy przez zgłaszanie komentarzy, kont i całych serii wpisów. Osobno omawiamy sytuację odwrotną: gdy ktoś masowo zgłasza film twórcy i serwis go zdejmuje. Pokazujemy, gdzie złożyć odwołanie i z czego wynika obowiązek uzasadnienia decyzji przez platformę działającą w Unii Europejskiej.
- 13:45-14:1530 min
Prawo po obu stronach ekranu
Wyjaśniamy, kiedy komentarz pod filmem jest przestępstwem: groźba karalna, znieważenie, zniesławienie, uporczywe nękanie, podszywanie się pod twórcę. Pokazujemy też, za co odpowiada sam twórca: publikowanie cudzego wizerunku bez zgody, nagrania z ukrycia, nawoływanie widzów do ataku na kogoś. Przypominamy, że od 17 lat odpowiada się co do zasady jak dorosły.
- 14:15-14:4530 min
Kanał a głowa
Rozmawiamy o kompulsywnym sprawdzaniu statystyk, czytaniu komentarzy w nocy i o tym, jak oddzielić własną wartość od liczby reakcji. Każdy układa plan na falę: kogo dodaje jako moderatora, co wyłącza, na ile dni odkłada aplikację i do kogo dzwoni, gdy zrobi się naprawdę źle.
- 14:45-15:0015 min
Podsumowanie i numery
Każdy uczestnik wychodzi z wypełnioną kartą „plan na falę” i listą ustawień, które wprowadził. Przypominamy numery 116 111, 800 70 2222 i 222 900 142 oraz to, że z trwającą falą nie trzeba czekać na żadne zajęcia.
Plan warsztatu 4 h
- 8:00-8:1515 min
Start i numery
Zasady pracy, numery pomocowe i krótka anonimowa ankieta na kartkach: kto publikuje, gdzie i dla jak dużej widowni.
- 8:15-8:5035 min
Fala w zwolnionym tempie
Grupy dostają pocięte na karty etapy prawdziwej, zanonimizowanej fali pod filmem ucznia. Układają je w kolejności i wskazują dwa miejsca, w których twórca mógł ją wyhamować, oraz jedno, w którym sam ją podsycił.
- 8:50-9:3040 min
Ustawienia w parach
Uczestnicy pracują w parach przy telefonach: jedna osoba zmienia ustawienia moderacji na swoim koncie, druga sprawdza je z listą kontrolną, potem zamiana. Osoby bez własnych kanałów ustawiają prywatne profile i ograniczenia wiadomości od obcych.
- 9:30-9:4010 min
Przerwa
Krótka przerwa.
- 9:40-10:1535 min
Trzydzieści komentarzy
Grupy rozkładają zestaw zanonimizowanych komentarzy na cztery stosy: odpowiadam, pomijam, ukrywam, zabezpieczam i zgłaszam. Porównujemy decyzje grup i spieramy się o przypadki graniczne, bo to one uczą najwięcej.
- 10:15-10:5035 min
Oświadczenie w trzech zdaniach
Każda grupa dostaje inny scenariusz: nieprawdziwe oskarżenie w komentarzach, drwiące nagranie większego twórcy, wyciek prywatnej wiadomości. Grupy piszą krótką odpowiedź albo uzasadniają decyzję o milczeniu i czytają ją reszcie klasy.
- 10:50-11:0010 min
Przerwa
Krótka przerwa przed ostatnią częścią.
- 11:00-11:2525 min
Plan na falę
Każdy uczestnik zapisuje na karcie swój plan: kogo prosi o pomoc w moderacji, co wyłącza, kiedy robi przerwę od aplikacji i do kogo dzwoni. Krótko omawiamy sygnały, przy których czas porozmawiać z dorosłym.
- 11:25-11:4015 min
Podsumowanie i numery
Zbieramy najważniejsze zasady: najpierw zabezpieczyć, potem ukryć lub zgłosić, nie odpowiadać w emocjach, nie zostawać z falą samemu. Przypominamy numery i infolinię Fundacji.
- 11:40-12:0020 min
Pytania bez nauczyciela na sali
Za zgodą szkoły nauczyciel wychodzi, a uczestnicy pytają o własne kanały, sytuacje i obawy, także anonimowo na kartkach.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Trzydzieści komentarzy
Grupy dostają zestaw trzydziestu zanonimizowanych komentarzy spod filmów nastoletnich twórców i rozkładają je na cztery stosy: odpowiadam, pomijam, ukrywam, zabezpieczam i zgłaszam. Każda decyzja wymaga uzasadnienia, a przy komentarzach spornych grupy przedstawiają swoje argumenty. Na koniec klasa spisuje własne kryteria odróżniania krytyki od hejtu, które trafiają do materiałów.
Ustawienia przed falą
Uczestnicy przy własnych telefonach wprowadzają ustawienia moderacji według listy kontrolnej przygotowanej osobno dla każdego serwisu. Przed ćwiczeniem i po nim liczymy, ile osób ma włączony filtr słów, ograniczone komentarze i dodanego zaufanego moderatora. Różnica jest widoczna od razu i pokazuje, że ochrona kanału to kwestia kilku minut. Osoby bez kanału pracują na swoich profilach prywatnych.
Oświadczenie w trzech zdaniach
Każda grupa dostaje scenariusz kryzysu na kanale i pisze publiczną odpowiedź, która ma najwyżej trzy zdania, opiera się na faktach i nikogo nie wskazuje palcem. Odpowiedzi czytamy na głos, a reszta sali ocenia, czy tekst wygasza sprawę, czy daje widzom pretekst do dalszej dyskusji. Porównujemy je z zanonimizowanymi odpowiedziami z prawdziwych spraw, także tymi, które falę przedłużyły.
Plan na złą noc
Każdy uczestnik wypełnia kartę na wypadek fali: kogo dodaje jako moderatora bez przekazywania hasła, które funkcje wyłącza od razu, na jak długo odkłada aplikację i do kogo dzwoni. Omawiamy, dlaczego taki plan trzeba przygotować zawczasu, a nie w trakcie fali, gdy emocje odbierają jasność myślenia. Karta zostaje u uczestnika w telefonie.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Odróżnia krytykę od hejtu
Ocenia, czy komentarz dotyczy treści, czy osoby, i świadomie decyduje, na co odpowiada.
Ustawia moderację kanału
Korzysta z filtrów słów, ograniczania komentarzy, wstrzymywania wpisów do zatwierdzenia i zaufanych moderatorów w serwisach, w których publikuje.
Zabezpiecza komentarze przed usunięciem
Wie, że ukrycie lub usunięcie wpisu bez zrzutu i linku oznacza utratę materiału, i zachowuje właściwą kolejność działań.
Reaguje na falę bez jej podsycania
Potrafi napisać krótkie, rzeczowe oświadczenie albo świadomie zdecydować o milczeniu.
Zgłasza i się odwołuje
Umie zgłosić komentarze i konta, a gdy serwis zdejmie jego film po masowych zgłoszeniach, wie, gdzie złożyć odwołanie.
Zna granice prawa po obu stronach
Wie, kiedy hejt wobec twórcy jest przestępstwem i za co sam odpowiada jako autor treści.
Chroni własne zdrowie
Ma plan na falę, w którym jest przerwa od aplikacji, wsparcie zaufanej osoby i numer, pod który można zadzwonić.
Co zostaje po szkoleniu
Uczestnicy dostają w PDF listy kontrolne ustawień moderacji dla TikToka, YouTube'a, Instagrama i Twitcha z datą przygotowania, schemat „najpierw zabezpiecz, potem ukryj lub zgłoś”, wzór krótkiego oświadczenia na wypadek fali, kartę „plan na falę” do zachowania w telefonie oraz listę numerów pomocowych. Kryteria odróżniania krytyki od hejtu spisane przez grupę dołączamy do materiałów. Szkoła otrzymuje zaświadczenie i wskazówki dla opiekuna koła medialnego lub osób prowadzących profile szkoły, jak stosować te same zasady na kanałach placówki.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Szkolenie mogą zamówić szkoły i przedszkola, instytucje, rodzice oraz firmy. Każdy zamawiający ma swój cennik, dlatego ceny pokazujemy osobno.
Szkoła lub przedszkole
Szkoły, organy prowadzące, rady rodziców.
| Warsztat 4 h dla jednej klasy lub grupy do 30 osób | 3 000 zł |
| Szkolenie 6 h z 30-minutową przerwą, do 30 osób | 8 000 zł |
| Druga grupa tego samego dnia w tej samej szkole, 6 h | 6 000 zł |
| Trzecia i każda kolejna grupa tego samego dnia, 6 h | 5 000 zł |
| Szkolenie online na żywo, 6 h, nagranie dla szkoły na 30 dni | 6 500 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla szkół i organizacji.
Instytucja
Biblioteki, domy kultury, kluby sportowe, świetlice, organizacje pozarządowe.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 000 zł |
| Dzień bez hejtu w instytucji: dwa warsztaty dla młodzieży i spotkanie dla dorosłych | 9 500 zł |
| Zniżka dla organizacji pozarządowych | -20% |
Ceny netto z rozdziału o instytucjach w cenniku dla szkół i organizacji.
Rodzice
Grupa rodziców, która zamawia zajęcia dla klasy, drużyny albo grupy dzieci.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 690 zł |
| Szkolenie 6 h dla grupy, do 30 osób | 9 840 zł |
Ceny brutto z cennika dla rodziców i osób prywatnych. Płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą.
Firma
Firmy, które fundują zajęcia szkole albo organizują je dla dzieci pracowników.
| Warsztat ufundowany szkole, przedszkolu albo instytucji | jak dla szkoły |
| Warsztat 4 h dla dzieci pracowników, do 30 dzieci | 6 000 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Przed zajęciami pomaga krótka anonimowa ankieta, którą możemy przesłać przez wychowawcę: kto publikuje, w jakich serwisach i czy ktoś był ostatnio celem fali. Prosimy o zgodę na korzystanie z telefonów przez całe zajęcia, bo ustawienia wprowadzamy na żywo, oraz o przypomnienie uczniom, żeby przyszli z naładowanymi telefonami i znali hasła do swoich kont. Potrzebny jest rzutnik z dźwiękiem. Jeśli w szkole niedawno była głośna sprawa wokół czyjegoś kanału, prosimy o informację: nie omawiamy jej, ale dobieramy przykłady tak, żeby nie były do niej podobne.
Kto płaci
Szkolenie zamawia i opłaca szkoła, organ prowadzący, instytucja, rada rodziców, rodzice albo firma. Wszystkie szkolenia i warsztaty są płatne według cennika. Nie zbieramy pieniędzy od uczniów.
Dopłaty i koszty dodatkowe
Grupa 31-60 osób: dopłata 2 500 zł netto do szkolenia stacjonarnego. Termin w sobotę, niedzielę lub święto: dopłata 25%. Dojazd od Krakowa: 2,50 zł za kilometr w obie strony i 150 zł za godzinę czasu dojazdu, nocleg według kosztów oraz dieta 150 zł za dobę. Na życzenie: zeszyt ćwiczeń 35 zł za osobę, imienne zaświadczenia 15 zł za osobę, nagranie szkolenia dla kadry na 12 miesięcy 1 500 zł, spotkanie kontrolne online po 3 miesiącach 900 zł.
Płatność
Szkoły i instytucje: przelew 14 dni po fakturze, przy pierwszym zamówieniu zaliczka 50%. Rodzice: płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą. Firmy: zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową podajemy na piśmie w ofercie.
Odwołanie i zmiana terminu
Odwołanie do 7 dni przed terminem jest bez kosztów, od 7 do 3 dni przed terminem kosztuje 50% ceny, później 100% ceny. Jedną zmianę terminu robimy bez kosztów.
Zniżki
Szkoły z sieci szkół partnerskich: 10% na szkolenia i warsztaty. Organizacje pozarządowe: 20%. Zniżki nie łączą się, stosujemy najkorzystniejszą dla zamawiającego. Umowy roczne i cykle szkoleń mają własne ceny w cenniku.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
Zajęcia nie uczą zdobywania zasięgów ani budowania popularności i nie oceniamy na nich treści publikowanych przez uczniów. Nie dają też ochrony przed falą: ustawienia moderacji ograniczają liczbę przykrych komentarzy, ale ich nie eliminują, a reakcja serwisu na zgłoszenie zależy od jego zasad i tempa pracy. Nie udzielamy porad prawnych w sprawie konkretnego kanału ani umów z markami. Uczciwie mówimy też, że szkolenie podnosi umiejętności i ułatwia rozpoznanie, kiedy krytyka zamienia się w hejt, ale każda fala przebiega inaczej, serwisy zmieniają narzędzia co kilka miesięcy, a uczyć się tego trzeba cały czas, także po zajęciach.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Czy zajęcia mają sens, jeśli kanał prowadzi tylko kilka osób w klasie?
Tak. Prawie każdy nastolatek publikuje coś regularnie, choćby relacje czy komentarze, a fala dotyka także małych kont. Osoby bez własnego kanału pracują w ćwiczeniach jako moderatorzy i widzowie, a ich rola jest równie ważna: to widownia decyduje, czy przykry komentarz zostanie podbity, czy przejdzie bez echa. Jeśli szkoła woli, może zebrać grupę do 30 osób z różnych klas.
Czy będziecie oceniać kanały i treści naszych uczniów?
Nie. Nie oglądamy publicznie kont uczestników i nie komentujemy tego, co publikują. Pracujemy na zanonimizowanych materiałach z prowadzonych spraw, a ustawienia każdy wprowadza na swoim telefonie, bez pokazywania ekranu reszcie klasy. Jeśli uczeń chce, może po zajęciach zapytać prowadzącego o swoją sytuację na osobności.
Jakie serwisy pokazujecie?
Przede wszystkim TikToka, YouTube'a, Instagrama i Twitcha, a w razie potrzeby także Discorda, jeśli twórcy prowadzą tam swoją społeczność. Ostateczny zestaw dobieramy po ankiecie. Każdy pokazywany ekran ma datę przygotowania, bo serwisy przestawiają ustawienia co kilka miesięcy, a my uczymy także tego, jak odnaleźć daną funkcję po zmianie wyglądu aplikacji.
Czy omawiacie odpowiedzialność uczniów, którzy sami hejtują innych twórców?
Tak, to stała część zajęć. Pokazujemy, kiedy komentarz pod cudzym filmem staje się znieważeniem, zniesławieniem albo groźbą karalną, i że od 17 lat odpowiada się za to co do zasady jak dorosły. Omawiamy też odpowiedzialność twórcy, który nawołuje swoją widownię do ataku na kogoś, bo w sprawach, które prowadzimy, to częsty początek fali.
Co zrobić, jeśli uczeń jest teraz w środku fali?
Nie czekać na zajęcia. Uczeń albo rodzic może zadzwonić na infolinię Fundacji 222 900 142, a pierwsza rozmowa nastolatka ze specjalistą jest bez opłat. Pomagamy zabezpieczyć materiał, przygotować zgłoszenia i odwołania oraz ocenić, czy sprawa wymaga zawiadomienia policji. Warsztat dla klasy można zaplanować później, gdy emocje opadną.