O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
TikTok i Instagram to miejsca, w których uczniowie klas 7-8 spędzają najwięcej czasu i w których najczęściej spotyka ich hejt: komentarze pod filmem z występu szkolnego, wyśmiewające duety i nagrania z wyciętym fragmentem cudzego filmu, fałszywe konta z ich zdjęciami, wiadomości od nieznajomych. Większość uczniów zna te aplikacje lepiej niż dorośli, ale prawie nikt nie przeszedł nigdy przez ustawienia prywatności i komentarzy. Narzędzia, które ograniczają hejt, są w aplikacjach od dawna, tylko leżą głęboko w menu.
Dlatego to nie jest wykład, tylko praca przy telefonach. Każdy uczeń na własnym koncie sprawdza, co widzi obca osoba, ustawia, kto może komentować, pisać, oznaczać i wykorzystywać jego filmy, dodaje listę słów, które mają być ukrywane, i włącza logowanie dwuetapowe. Pokazujemy różnicę między blokowaniem, ograniczaniem i wyciszaniem, bo każda z tych opcji robi coś innego i przydaje się w innej sytuacji. Nikt nie pokazuje swojego ekranu innym bez zgody.
Druga część dotyczy sytuacji, gdy hejt już się pojawił. Na zanonimizowanym przykładzie fali komentarzy pod filmem ucznia ćwiczymy kolejność działań: najpierw zrzut z adresem i datą, potem filtrowanie, zgłoszenie i zbiorcze usuwanie, a nie odpisywanie w nerwach o północy. Pokazujemy, jak zgłosić komentarz, film, transmisję na żywo, wiadomość i całe konto, gdzie szukać odwołania od decyzji i dlaczego serwis ma obowiązek je rozpatrzyć, co wynika z Aktu o usługach cyfrowych.
Ekrany obu aplikacji zmieniają się co kilka miesięcy, dlatego materiały przygotowujemy przed każdym warsztatem na aktualnych wersjach i mówimy uczniom wprost, że za rok część przycisków będzie gdzie indziej. Uczymy więc także, jak samodzielnie odnaleźć ustawienie, które się przesunęło. Przypominamy też, że konta nastolatków mają obecnie w obu serwisach ostrzejsze ustawienia domyślne, ale tylko wtedy, gdy przy zakładaniu konta podano prawdziwą datę urodzenia, i sprawdzamy, czy u uczniów rzeczywiście działają.
Dla kogo
Warsztat jest przeznaczony dla uczniów klas 7-8, którzy mają własne konta na TikToku lub Instagramie albo właśnie je zakładają. Najwięcej daje w klasach, w których uczniowie publikują filmy z życia szkoły, występów i zawodów, prowadzą wspólne konta klasowe albo mieli już do czynienia z przykrymi komentarzami pod swoimi nagraniami. Uczniowie bez kont też skorzystają, bo pracują w parze z kimś, kto konto ma, i poznają ustawienia, zanim będą ich potrzebować. Prowadzimy go dla jednej klasy lub grupy do 30 osób.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 6 h
- 9:00-9:2020 min
Start, zasady pracy przy telefonach i numery
Ustalamy zasady: każdy pracuje na własnym koncie, nikt nie pokazuje ekranu innym bez zgody, nikt nie podaje haseł. Zapisujemy na tablicy 116 111, 112 i 222 900 142. Uczniowie bez konta dobierają się w pary z osobami, które je mają.
- 9:20-10:0040 min
Moje konto oczami obcej osoby
Uczniowie oglądają swój profil tak, jak widzi go ktoś niezalogowany lub obcy: zdjęcie, opis, filmy, lista obserwujących, oznaczenia, widoczne w tle nagrań miejsca. Zapisują trzy rzeczy, które ich zaskoczyły. Omawiamy, co z tych informacji da się złożyć w obraz czyjegoś dnia, bez straszenia, ale konkretnie.
- 10:00-10:4545 min
Ustawienia TikToka krok po kroku
Przechodzimy razem przez ustawienia prywatności: konto prywatne, kto może komentować, kto może robić duety i wykorzystywać fragmenty filmów, kto może wysyłać wiadomości, pobieranie filmów i polecanie konta innym. Uczniowie włączają filtry komentarzy i wpisują własne słowa do ukrycia. Sprawdzamy, czy ostrzejsze ustawienia dla osób poniżej 16 lat działają u nich naprawdę.
- 10:45-11:2540 min
Ustawienia Instagrama krok po kroku
Uczniowie ustawiają konto prywatne, sprawdzają, kto może je oznaczać i wspominać, tworzą listę bliskich znajomych dla relacji i decydują, od kogo przyjmują wiadomości. Włączamy ukryte słowa i pokazujemy limity, które czasowo ukrywają komentarze i wiadomości od osób, które nie obserwują konta lub obserwują je od niedawna. Każdy uczeń zmienia co najmniej trzy ustawienia.
- 11:25-12:0035 min
Konto, którego nikt nie przejmie
Włączamy logowanie dwuetapowe, sprawdzamy adres poczty i numer telefonu przypisane do konta oraz listę urządzeń, na których konto jest zalogowane. Rozmawiamy o haśle podanym koleżance lub chłopakowi, bo tak zaczyna się wiele przejęć kont w szkołach. Na koniec liczymy, ile kont w klasie miało włączone zabezpieczenie przed zajęciami, a ile ma po nich.
- 12:00-12:3030 min
Przerwa
Przerwa na posiłek i odpoczynek od ekranów.
- 12:30-13:1545 min
Hejt pod moim filmem
Na zanonimizowanym przykładzie filmu ucznia, pod którym w jeden wieczór pojawiło się kilkadziesiąt obraźliwych komentarzy, ćwiczymy kolejność działań: zrzut z adresem i datą, filtr słów, zbiorcze usunięcie i zgłoszenie komentarzy, ograniczenie lub zablokowanie autorów. Omawiamy, dlaczego odpisywanie w komentarzach podbija zasięg. Ustalamy, kiedy taka fala jest już sprawą dla dorosłych i szkoły.
- 13:15-13:5540 min
Zgłoszenie, które ma szansę
Ćwiczymy zgłaszanie komentarza, filmu, transmisji na żywo, wiadomości i całego konta, w tym konta podszywającego się pod ucznia. Uczymy wybierać kategorię zgodną z tym, co naprawdę się stało, i pokazujemy, gdzie w aplikacji znaleźć decyzję serwisu i odwołanie. Wyjaśniamy, że zgodnie z Aktem o usługach cyfrowych serwis musi uzasadnić decyzję i rozpatrzyć odwołanie.
- 13:55-14:2530 min
Zablokować, ograniczyć czy wyciszyć?
Porównujemy opcje na konkretnych sytuacjach: natrętny kolega z klasy, obce konto z obraźliwymi komentarzami, znajoma, której relacji nie chcemy oglądać. Pokazujemy, że ograniczenie na Instagramie zatrzymuje czyjeś komentarze bez powiadamiania tej osoby, a blokada może objąć także jej kolejne konta. Uczniowie dopasowują opcję do sytuacji i uzasadniają wybór.
- 14:25-14:4520 min
Mój plan na trudny wieczór
Każdy uczeń zapisuje w notatkach telefonu krótki plan na wypadek fali hejtu: co zrobi najpierw, czego nie zrobi, komu powie i pod jaki numer zadzwoni. Plan pisze własnymi słowami i nikomu go nie pokazuje. Przypominamy tylko, że dobry plan zaczyna się od zabezpieczenia, a nie od odpowiedzi.
- 14:45-15:0015 min
Podsumowanie i numery pomocy
Wracamy do liczby kont z włączonym logowaniem dwuetapowym i do ustawień zmienionych w ciągu dnia. Powtarzamy numery 116 111, 112 i 222 900 142 oraz adres biuro@usuwaniehejtu.pl. Przypominamy, że ustawienia warto sprawdzać po każdej większej aktualizacji aplikacji.
Plan warsztatu 4 h
- 8:00-8:1515 min
Start i zasady
Ustalamy zasady pracy przy telefonach i zapisujemy numery 116 111, 112 i 222 900 142. Uczniowie dobierają się w pary, w każdej parze przynajmniej jedna osoba ma konto. Nikt nie podaje hasła i nie oddaje telefonu do ręki innym.
- 8:15-8:5035 min
Pięć ustawień w parach
Pary dostają kartę z pięcioma najważniejszymi ustawieniami prywatności i komentarzy dla TikToka i Instagrama. Jedna osoba wprowadza je na swoim koncie, druga sprawdza z kartą, a potem zamieniają się rolami. Zapisujemy na tablicy, które ustawienia najtrudniej było znaleźć.
- 8:50-9:2030 min
Konto nie do przejęcia
Uczniowie włączają logowanie dwuetapowe, sprawdzają przypisany adres poczty i numer telefonu oraz wylogowują urządzenia, których nie rozpoznają. Prowadzący słownie podpowiada przy kontach, na których coś nie działa. Na koniec liczymy zabezpieczone konta w klasie.
- 9:20-9:3515 min
Przerwa
Przerwa bez telefonów.
- 9:35-10:2045 min
Symulacja: trzydzieści komentarzy
Grupy dostają wydruk sekcji komentarzy pod zmyślonym filmem ucznia: część to żarty, część krytyka, część obelgi i groźby. Grupa decyduje przy każdym komentarzu, czy go zostawić, ukryć, usunąć, zgłosić, czy zabezpieczyć jako dowód, i układa listę słów do filtra. Porównujemy decyzje grup i ustalamy, gdzie przebiega granica.
- 10:20-10:4525 min
Zgłoś i odwołaj się
Na przygotowanych zrzutach ekranu ćwiczymy ścieżkę zgłoszenia komentarza i konta w obu aplikacjach oraz szukamy miejsca, w którym pojawia się decyzja serwisu. Pokazujemy, jak złożyć odwołanie, gdy zgłoszenie odrzucono. Uczniowie zapisują w telefonie, gdzie szukać decyzji w swojej aplikacji.
- 10:45-10:5510 min
Przerwa
Krótka przerwa.
- 10:55-11:4045 min
Wyśmiewający duet i konto ze zdjęciami ucznia
Grupy dostają dwie zmyślone sytuacje: ktoś wykorzystał fragment filmu ucznia w nagraniu, które z niego kpi, i ktoś założył konto z jego zdjęciami. Grupa planuje reakcję krok po kroku, od zabezpieczenia po zgłoszenie podszywania się i rozmowę z dorosłym. Omawiamy, że wizerunek jest chroniony prawem, a podszywanie się z jego użyciem to przestępstwo (art. 190a § 2 Kodeksu karnego).
- 11:40-12:0020 min
Pytania bez nauczyciela na sali
Jeśli szkoła się zgadza, nauczyciel wychodzi, a uczniowie zadają pytania prowadzącemu, także o własne konta i sytuacje, na anonimowych karteczkach. Na koniec powtarzamy numery pomocy.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Trzy ustawienia przed wyjściem z sali
Każdy uczeń zmienia na swoim koncie co najmniej trzy ustawienia: kto może komentować, kto może pisać wiadomości i jakie słowa mają być ukrywane. Prowadzący nie sprawdza telefonów, tylko prosi o podniesienie ręki po każdej zmianie, a liczbę zapisujemy na tablicy. Wiedza, której nikt nie zastosował na miejscu, znika w ciągu tygodnia, dlatego to ćwiczenie jest sednem warsztatu. Zostaje z niego konto lepiej chronione niż rano.
Sekcja komentarzy do uporządkowania
Grupy pracują na wydruku trzydziestu komentarzy pod zmyślonym filmem i przy każdym podejmują decyzję: zostawić, ukryć, usunąć, zgłosić albo zabezpieczyć jako dowód. Z obraźliwych komentarzy układają listę słów do filtra, dopasowaną do języka, którym pisze ich rocznik. Porównujemy decyzje różnych grup i rozmawiamy o różnicy między krytyką a hejtem. Lista słów trafia do notatek uczniów.
Blokada, ograniczenie, wyciszenie
Prowadzący odczytuje kilka krótkich sytuacji, a uczniowie podnoszą kartę z opcją, którą by wybrali, i uzasadniają wybór. Przy każdej sytuacji pokazujemy na ekranie, co dokładnie zobaczy druga strona po każdej z opcji. Ćwiczenie pokazuje, że blokada nie zawsze jest najlepsza, bo czasem bardziej przydaje się cicha opcja, o której druga osoba się nie dowie.
Licznik zabezpieczonych kont
Na początku warsztatu uczniowie anonimowo zaznaczają, czy mają włączone logowanie dwuetapowe, a po bloku o ochronie konta robią to drugi raz. Wynik przed i po zapisujemy na tablicy i przekazujemy wychowawcy. Ćwiczenie jest proste, ale daje szkole mierzalny efekt zajęć i pokazuje uczniom, że cała zmiana zajmuje kilka minut.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Ustawia prywatność na obu kontach
Uczeń wie, gdzie w TikToku i Instagramie ustawić konto prywatne, wiadomości, oznaczenia, duety i wykorzystywanie fragmentów filmów.
Panuje nad komentarzami
Potrafi włączyć filtry i ukryte słowa, ustalić, kto może komentować, oraz usunąć lub zgłosić wiele komentarzy naraz.
Dobiera blokadę, ograniczenie lub wyciszenie
Rozumie, czym różnią się te opcje i co widzi druga strona, i wybiera tę, która pasuje do sytuacji.
Chroni konto przed przejęciem
Ma włączone logowanie dwuetapowe i aktualne dane do odzyskania konta oraz wie, jak sprawdzić urządzenia z dostępem do niego.
Zgłasza i się odwołuje
Umie zgłosić komentarz, film, transmisję, wiadomość i konto, a także znaleźć decyzję serwisu i złożyć odwołanie.
Ma plan na falę hejtu
Wie, że najpierw zabezpiecza, potem filtruje i zgłasza, nie odpisuje w nerwach i mówi o sprawie dorosłemu.
Co zostaje po szkoleniu
Po warsztacie każdy uczeń ma w telefonie kartę z najważniejszymi ustawieniami TikToka i Instagrama, listę słów do filtra przygotowaną przez klasę, własny plan na wypadek fali hejtu oraz numery 116 111, 112 i 222 900 142. Szkoła otrzymuje wynik klasy przed zajęciami i po nich: liczbę kont z logowaniem dwuetapowym i liczbę zmienionych ustawień. Wychowawca dostaje opis ścieżek zgłoszenia i odwołania w obu aplikacjach, aktualny na dzień zajęć, oraz wskazówki, jak pomóc uczniowi, gdy pod jego filmem zacznie się fala komentarzy.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Szkolenie mogą zamówić szkoły i przedszkola, instytucje, rodzice oraz firmy. Każdy zamawiający ma swój cennik, dlatego ceny pokazujemy osobno.
Szkoła lub przedszkole
Szkoły, organy prowadzące, rady rodziców.
| Warsztat 4 h dla jednej klasy lub grupy do 30 osób | 3 000 zł |
| Szkolenie 6 h z 30-minutową przerwą, do 30 osób | 8 000 zł |
| Druga grupa tego samego dnia w tej samej szkole, 6 h | 6 000 zł |
| Trzecia i każda kolejna grupa tego samego dnia, 6 h | 5 000 zł |
| Szkolenie online na żywo, 6 h, nagranie dla szkoły na 30 dni | 6 500 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla szkół i organizacji.
Instytucja
Biblioteki, domy kultury, kluby sportowe, świetlice, organizacje pozarządowe.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 000 zł |
| Dzień bez hejtu w instytucji: dwa warsztaty dla młodzieży i spotkanie dla dorosłych | 9 500 zł |
| Zniżka dla organizacji pozarządowych | -20% |
Ceny netto z rozdziału o instytucjach w cenniku dla szkół i organizacji.
Rodzice
Grupa rodziców, która zamawia zajęcia dla klasy, drużyny albo grupy dzieci.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 690 zł |
| Szkolenie 6 h dla grupy, do 30 osób | 9 840 zł |
Ceny brutto z cennika dla rodziców i osób prywatnych. Płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą.
Firma
Firmy, które fundują zajęcia szkole albo organizują je dla dzieci pracowników.
| Warsztat ufundowany szkole, przedszkolu albo instytucji | jak dla szkoły |
| Warsztat 4 h dla dzieci pracowników, do 30 dzieci | 6 000 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Warsztat wymaga naładowanych telefonów uczniów z dostępem do internetu oraz zgody szkoły na korzystanie z nich przez całe zajęcia. Prosimy o informację dla rodziców, że uczniowie będą zmieniać ustawienia własnych kont, i o przypomnienie uczniom, żeby znali hasła do swoich kont, bo bez nich części zmian nie da się wprowadzić. Potrzebny jest rzutnik i stabilne Wi-Fi. Warto też zapytać wychowawcę, czy klasa prowadzi wspólne konto, które również można przejrzeć.
Kto płaci
Szkolenie zamawia i opłaca szkoła, organ prowadzący, instytucja, rada rodziców, rodzice albo firma. Wszystkie szkolenia i warsztaty są płatne według cennika. Nie zbieramy pieniędzy od uczniów.
Dopłaty i koszty dodatkowe
Grupa 31-60 osób: dopłata 2 500 zł netto do szkolenia stacjonarnego. Termin w sobotę, niedzielę lub święto: dopłata 25%. Dojazd od Krakowa: 2,50 zł za kilometr w obie strony i 150 zł za godzinę czasu dojazdu, nocleg według kosztów oraz dieta 150 zł za dobę. Na życzenie: zeszyt ćwiczeń 35 zł za osobę, imienne zaświadczenia 15 zł za osobę, nagranie szkolenia dla kadry na 12 miesięcy 1 500 zł, spotkanie kontrolne online po 3 miesiącach 900 zł.
Płatność
Szkoły i instytucje: przelew 14 dni po fakturze, przy pierwszym zamówieniu zaliczka 50%. Rodzice: płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą. Firmy: zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową podajemy na piśmie w ofercie.
Odwołanie i zmiana terminu
Odwołanie do 7 dni przed terminem jest bez kosztów, od 7 do 3 dni przed terminem kosztuje 50% ceny, później 100% ceny. Jedną zmianę terminu robimy bez kosztów.
Zniżki
Szkoły z sieci szkół partnerskich: 10% na szkolenia i warsztaty. Organizacje pozarządowe: 20%. Zniżki nie łączą się, stosujemy najkorzystniejszą dla zamawiającego. Umowy roczne i cykle szkoleń mają własne ceny w cenniku.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
Warsztat nie daje ochrony raz na zawsze. Najlepsze ustawienia nie zatrzymają osoby, której uczeń sam coś wyśle, ani kogoś, kto zna jego hasło, a obie aplikacje zmieniają układ ekranów co kilka miesięcy. Nie obiecujemy też, że każdy zgłoszony komentarz zostanie usunięty, bo część zgłoszeń kończy się odmową mimo dobrego przygotowania. Szkolenie podnosi umiejętności i ułatwia rozpoznanie, kiedy reagować samodzielnie, a kiedy z pomocą dorosłych, ale każda sytuacja jest inna, a uczyć się trzeba cały czas. Dlatego zalecamy, żeby uczniowie przeglądali ustawienia po większych aktualizacjach, a szkoła odświeżała zajęcia co rok.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Co z uczniami, którzy nie mają kont albo telefonów?
Pracują w parze z osobą, która konto ma, i przechodzą przez te same ustawienia razem z nią. Nie zachęcamy nikogo do zakładania konta i nie prosimy o to. Uczniowie bez kont i tak korzystają z zajęć, bo poznają ustawienia, zanim będą ich potrzebować, a część z nich założy konto w najbliższych miesiącach.
Czy prowadzący widzi konta i wiadomości uczniów?
Nie. Każdy uczeń pracuje na własnym telefonie, nikt nie pokazuje ekranu innym bez zgody, a prowadzący nie bierze telefonów do ręki. Ustawienia pokazujemy na ekranie rzutnika na koncie przygotowanym do zajęć. Jeśli uczeń potrzebuje pomocy przy swoim koncie, prowadzący podpowiada słownie, a uczeń sam wykonuje każdy krok.
Większość naszych uczniów ma mniej niż 16 lat. Czy wolno im mieć te konta?
Oba serwisy w swoich regulaminach dopuszczają konta od 13 lat, a dla osób poniżej 16 lat mają obecnie ostrzejsze ustawienia domyślne, na przykład konto prywatne i ograniczone wiadomości. Działają one jednak tylko wtedy, gdy przy zakładaniu konta podano prawdziwą datę urodzenia. Na zajęciach nie oceniamy, kto ma konto i od kiedy, tylko pomagamy, żeby było bezpieczniej ustawione.
Dlaczego tylko TikTok i Instagram, a nie inne aplikacje?
Bo w klasach 7-8 to właśnie tam publikowane są filmy i zdjęcia, pod którymi pojawia się najwięcej hejtu, a godzina pracy nad jedną aplikacją daje więcej niż pięć minut nad każdą z dziesięciu. Komunikatory, gry i zamknięte grupy omawiamy na innych zajęciach z katalogu. Jeśli w szkole problemem jest inny serwis, możemy dopasować część warsztatu po wcześniejszym ustaleniu.
Czy uczniowie nie przestaną zgłaszać hejtu, jeśli nauczymy ich ukrywać komentarze?
Ukrycie komentarza chroni ucznia przed czytaniem obelg, ale nie zamyka sprawy, dlatego uczymy kolejności: najpierw zrzut z adresem i datą, dopiero potem filtr, usunięcie lub zgłoszenie. Mówimy też wyraźnie, kiedy fala komentarzy jest sprawą dla dorosłych i szkoły, na przykład gdy pojawiają się groźby, cudze zdjęcia albo ataki trwające kilka dni. Filtry nie zastępują rozmowy z dorosłym, tylko dają czas, żeby do niej doszło bez paniki.
Czy po roku te instrukcje będą jeszcze aktualne?
Częściowo nie, bo obie aplikacje regularnie przestawiają menu i zmieniają nazwy opcji. Dlatego materiały przygotowujemy na aktualnych wersjach przed każdym warsztatem, a uczniów uczymy też, jak samodzielnie odnaleźć ustawienie, które się przesunęło, na przykład przez wyszukiwarkę w ustawieniach aplikacji. Same zasady, czyli najpierw zabezpieczyć, potem filtrować i zgłaszać, pozostają bez zmian.