O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
W trudnej sprawie szkoła mówi jednocześnie do kilku grup, a każda z nich słyszy coś innego. Rodzice klasy chcą wiedzieć, czy ich dzieci są bezpieczne. Rodzice ucznia pokrzywdzonego czekają na znak, że ktoś traktuje sprawę poważnie, a rodzice ucznia, którego zachowanie szkoła wyjaśnia, boją się, że dziecko zostanie publicznie napiętnowane. Dziennikarz potrzebuje zdania do tekstu, najlepiej przed szesnastą. Jedno nieprzemyślane zdanie skierowane do jednej z tych grup w ciągu godziny trafia do wszystkich pozostałych.
Na szkoleniu pracujemy na czterech narzędziach, z których dyrekcja korzysta najczęściej. Pierwszym jest krótkie oświadczenie: co szkoła może powiedzieć o zdarzeniu, co zrobiła, co zrobi i kiedy przekaże kolejną informację. Drugim jest wiadomość w dzienniku elektronicznym, która często żyje dłużej niż artykuł, bo rodzice robią jej zrzuty i przesyłają dalej. Trzecim jest nadzwyczajne zebranie z rodzicami, na którym pada pytanie o nazwiska, a ktoś w trzecim rzędzie nagrywa telefonem. Czwartym jest rozmowa z dziennikarzem: przez telefon, mailem z terminem na dwie godziny albo przed bramą, z mikrofonem i kamerą.
Osobną część poświęcamy temu, czego nie mówić. Na zanonimizowanych przykładach z prowadzonych spraw pokazujemy zdania, które zamieniły jednodniowy temat w tygodniową serię artykułów: „bez komentarza”, „to był tylko żart”, „sprawca zostanie surowo ukarany”, „rodzice powinni lepiej pilnować dzieci”. Uczymy rozpoznawać pytanie zbudowane na fałszywym założeniu, odmawiać podania danych uczniów bez brzmienia jak ktoś, kto coś ukrywa, i nie wchodzić w rozmowy „nieoficjalne”, bo w praktyce takie rozmowy nie istnieją.
Omawiamy też narzędzia, które daje Prawo prasowe, a o których szkoły rzadko pamiętają. Osoba udzielająca informacji może zażądać autoryzacji dosłownie cytowanej wypowiedzi, jeżeli nie była ona wcześniej publikowana (art. 14a Prawa prasowego). Gdy tekst zawiera nieprawdziwą lub nieścisłą wiadomość, szkoła może w ciągu 21 dni od publikacji przesłać redaktorowi naczelnemu rzeczowe sprostowanie (art. 31a). Pokazujemy, kiedy z tych narzędzi korzystać, a kiedy lepiej zrezygnować, bo sprostowanie przypomniałoby sprawę, która już wygasła.
Dla kogo
Szkolenie jest przeznaczone dla dyrektorów i wicedyrektorów, a także dla osób, które w szkole rozmawiają z rodzicami i odbierają telefony z zewnątrz: pedagoga, psychologa, kierownika sekretariatu i osoby prowadzącej profile placówki. Przydaje się zwłaszcza w szkołach, które nie mają rzecznika i w których na pytania mediów odpowiada osobiście dyrektor. Największy sens ma przed zebraniami otwierającymi rok szkolny, po zmianie dyrekcji oraz po sprawie, w której zebranie z rodzicami wymknęło się spod kontroli albo artykuł w lokalnym portalu zaskoczył szkołę.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 6 h
- 9:00-9:1515 min
Otwarcie i numery pomocowe
Ustalamy, że pracujemy wyłącznie na zanonimizowanych sprawach i że nie omawiamy na forum sytuacji, w których dzieci dałoby się rozpoznać. Podajemy numery pomocowe: 116 111, 800 12 12 12, 800 100 100, 112 i infolinię Fundacji 222 900 142.
- 9:15-9:5035 min
Kto czego potrzebuje od szkoły
Rozpisujemy odbiorców jednej sprawy: rodzice uczniów, których dotyczy, rodzice klasy, cała społeczność, pracownicy, uczniowie, organ prowadzący i redakcje. Przy każdej grupie ustalamy, czego naprawdę chce się dowiedzieć, jakim kanałem i co szkoła może jej przekazać, a czego nie.
- 9:50-10:4050 min
Oświadczenie szkoły
Pokazujemy budowę krótkiego oświadczenia w czterech akapitach i porównujemy oświadczenia z prawdziwych spraw: takie, po którym temat ucichł, i takie, które samo stało się tematem. Zespoły piszą własną wersję w dwadzieścia minut, a potem poddajemy ją testowi wyciętego zdania.
- 10:40-11:2040 min
Wiadomość w dzienniku elektronicznym
Przygotowujemy trzy różne wiadomości: do rodziców klasy, do wszystkich rodziców i zaproszenie na rozmowę dla rodziców uczniów bezpośrednio zaangażowanych, którzy nie powinni dowiadywać się o niczym z komunikatu ogólnego. Na zrzutach pokazujemy wiadomość, która po przesłaniu dalej wywołała drugą falę, i omawiamy, które słowa to spowodowały.
- 11:20-12:0040 min
Przygotowanie zebrania z rodzicami
Ustalamy, kto prowadzi zebranie, kto odpowiada na pytania o bezpieczeństwo i kto notuje, a także ile zebranie trwa i jak wygląda jego plan na jednej kartce. Przygotowujemy odpowiedzi na sześć pytań, które padają prawie zawsze, w tym o nazwiska, o kary i o to, dlaczego szkoła nie zareagowała wcześniej.
- 12:00-12:3030 min
Przerwa
Przerwa na posiłek. W tym czasie przygotowujemy salę do ćwiczenia zebrania.
- 12:30-13:2050 min
Ćwiczenie: zebranie, na którym padają trudne pytania
Część uczestników gra rodziców według kart ról, a dyrektor i pedagog prowadzą zebranie według przygotowanego planu. Po każdej rundzie omawiamy, które odpowiedzi uspokoiły salę, a które zaostrzyły rozmowę, i zmieniamy osoby prowadzące.
- 13:20-14:0040 min
Dziennikarz: telefon, mail i kamera
Omawiamy trzy sytuacje: telefon do sekretariatu z prośbą o dyrektora, mail z pytaniami i krótkim terminem oraz kamerę przy bramie po lekcjach. Przy każdej ustalamy, co powiedzieć w pierwszym zdaniu, jak poprosić o czas i o autoryzację, jakie informacje o uczniach nigdy nie padają i dlaczego „bez komentarza” szkodzi bardziej niż krótka odpowiedź.
- 14:00-14:3535 min
Ćwiczenie: pięć pytań z redakcji
Zespoły odpowiadają na piśmie na mail z regionalnej redakcji, w którym jedno pytanie opiera się na fałszywym założeniu, a inne dotyczy nazwiska ucznia. Porównujemy odpowiedzi i sprawdzamy, co dziennikarz mógłby z nich zacytować.
- 14:35-14:5015 min
Gdy tekst już się ukazał
Omawiamy sprostowanie z art. 31a Prawa prasowego: termin 21 dni, forma pisemna, rzeczowość i objętość nie większa niż dwukrotność prostowanego fragmentu. Wskazujemy sytuacje, w których lepiej poprosić redakcję o poprawienie wersji internetowej albo nie robić nic.
- 14:50-15:0010 min
Podsumowanie i numery pomocowe
Każdy uczestnik zapisuje jedno zdanie, którego jego szkoła nie wypowie już w żadnym kanale, i jedną rzecz do przygotowania przed najbliższym zebraniem. Powtarzamy numery pomocowe.
Plan szkolenia skróconego 3 h (po lekcjach)
- 14:00-14:1010 min
Otwarcie i numery pomocowe
Wersja skrócona nie obejmuje ćwiczenia zebrania z kartami ról ani pracy w zespołach, skupiamy się na wzorach i zasadach. Podajemy numery 116 111, 800 100 100, 112 i infolinię Fundacji 222 900 142.
- 14:10-14:4535 min
Zdania, które przedłużają kryzys
Na zrzutach z prawdziwych artykułów i wpisów pokazujemy pięć zdań wypowiedzianych przez dyrekcje szkół, które same stały się tytułami. Przy każdym podajemy wersję, która mówi to samo, ale nie daje się wyciąć z kontekstu.
- 14:45-15:2540 min
Jedna sprawa, trzy teksty
Na ekranie piszemy wspólnie trzy teksty do tej samej sprawy: oświadczenie na stronę szkoły, wiadomość do rodziców klasy i odpowiedź na mail z redakcji. Porównujemy, co w nich musi być takie samo, a co różne, i dlaczego jeden tekst wysłany wszystkim zawsze komuś szkodzi.
- 15:25-15:4015 min
Przerwa
Krótka przerwa.
- 15:40-16:2040 min
Zebranie z rodzicami krok po kroku
Omawiamy plan zebrania od zaproszenia po notatkę wysłaną także nieobecnym. Przechodzimy przez gotowe odpowiedzi na pytania o nazwiska uczniów, o kary i o nagrywanie spotkania.
- 16:20-16:5030 min
Karta przy telefonie w sekretariacie
Przygotowujemy jednostronicową kartę dla sekretariatu: co powiedzieć dziennikarzowi, jakie dane zapisać i komu przekazać sprawę. Dokładamy zasady autoryzacji wypowiedzi i krótką informację o sprostowaniu.
- 16:50-17:0010 min
Podsumowanie i numery pomocowe
Ustalamy, kto w szkole odpowiada za każdy z trzech kanałów: stronę, dziennik elektroniczny i kontakt z mediami. Powtarzamy numery pomocowe.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Oświadczenie w dwadzieścia minut
Zespoły dostają opis zdarzenia i dwadzieścia minut na napisanie oświadczenia szkoły, z zegarem na ekranie. Potem każde zdanie wycinamy z kontekstu i sprawdzamy, jak brzmiałoby jako tytuł w lokalnym portalu albo podpis pod zrzutem ekranu. Zdania, które w takim teście szkodzą szkole albo pozwalają rozpoznać ucznia, zespół przepisuje od nowa. Ostateczna wersja zostaje jako wzór dla placówki.
Zebranie, na którym padają trudne pytania
Część uczestników dostaje karty ról: rodzic żądający nazwisk, rodzic nagrywający zebranie telefonem, rodzic pytający spokojnie o bezpieczeństwo dziecka i rodzic ucznia, którego zachowanie szkoła wyjaśnia. Dyrektor i pedagog prowadzą zebranie według przygotowanego planu i muszą utrzymać porządek, nie ujawniając danych żadnego dziecka. Po ćwiczeniu omawiamy, które odpowiedzi uspokoiły salę, a które zaostrzyły rozmowę.
Pięć pytań z redakcji na dwie godziny
Uczestnicy dostają mail z regionalnej redakcji z pięcioma pytaniami i terminem odpowiedzi. Jedno pytanie zawiera fałszywe założenie, jedno dotyczy nazwiska ucznia, a jedno prosi o ocenę pracy nauczyciela. Zespoły piszą odpowiedź, a my pokazujemy, co dziennikarz mógłby z niej zacytować, i porównujemy ją z odpowiedziami szkół z prawdziwych spraw.
Sprostowanie do tekstu z błędem
Na podstawie zanonimizowanego artykułu, który podał nieprawdziwą informację o szkole, uczestnicy przygotowują sprostowanie. Sprawdzamy, czy dotyczy faktów, a nie ocen, czy mieści się w dwukrotnej objętości prostowanego fragmentu i czy nie wprowadza nowych wątków. Na koniec decydujemy wspólnie, czy w tej sprawie w ogóle warto je wysłać.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Napisać oświadczenie w kwadrans
Uczestnik układa krótki tekst: co szkoła może powiedzieć o zdarzeniu, co zrobiła, co zrobi i kiedy przekaże kolejną informację.
Dopasować treść do odbiorcy
Uczestnik rozróżnia, co należy się rodzicom klasy, całej społeczności i dziennikarzowi, i nie wysyła jednego tekstu do wszystkich.
Poprowadzić zebranie z rodzicami
Dyrektor ma plan zebrania, podział ról i przygotowane odpowiedzi na pytania o nazwiska i kary.
Chronić dane uczniów w rozmowie z mediami
Uczestnik odmawia podania informacji o dzieciach w sposób, który nie brzmi jak ukrywanie sprawy.
Rozpoznać pytanie z fałszywym założeniem
Uczestnik prostuje założenie, zanim odpowie, zamiast bronić się wewnątrz cudzej tezy.
Skorzystać z autoryzacji i sprostowania
Uczestnik wie, kiedy i jak zażądać autoryzacji cytatu oraz jak przygotować sprostowanie zgodne z Prawem prasowym.
Co zostaje po szkoleniu
Po szkoleniu w szkole zostaje wzór krótkiego oświadczenia z opisem, co wpisać w każdy akapit, trzy wzory wiadomości w dzienniku elektronicznym dla różnych odbiorców, scenariusz nadzwyczajnego zebrania z rodzicami z podziałem ról i odpowiedziami na najczęstsze pytania, karta do sekretariatu na wypadek telefonu z redakcji oraz lista zdań, których dyrekcja nie wypowiada w żadnym kanale. Dołączamy wzór prośby o autoryzację wypowiedzi i wzór sprostowania z zasadami jego przygotowania. Uczestnicy dostają komplet w formie elektronicznej, a szkoła zaświadczenie o przeprowadzeniu szkolenia.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Szkolenie mogą zamówić szkoły i przedszkola, instytucje, rodzice oraz firmy. Każdy zamawiający ma swój cennik, dlatego ceny pokazujemy osobno.
Szkoła lub przedszkole
Szkoły, przedszkola, zespoły szkół, organy prowadzące.
| Szkolenie 6 h z 30-minutową przerwą, do 30 osób | 8 000 zł |
| Wersja skrócona 3 h po lekcjach, bez części warsztatowej | 4 800 zł |
| Szkolenie online na żywo, 6 h, nagranie dla szkoły na 30 dni | 6 500 zł |
| Druga grupa tego samego dnia w tej samej szkole, 6 h | 6 000 zł |
| Certyfikat imienny „Nauczyciel zwalczający Hejt” przy szkoleniu 6 h w szkole, za osobę | 150 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla szkół i organizacji.
Instytucja
Poradnie, placówki opiekuńcze i wychowawcze, domy kultury, kluby, urzędy.
| Szkolenie całodniowe 6 h, do 25 osób | 9 000 zł |
| Warsztat 4 h, do 25 osób | 6 000 zł |
| Zniżka dla organizacji pozarządowych | -20% |
Ceny netto z rozdziału o instytucjach w cenniku dla szkół i organizacji.
Firma
Firmy, które fundują szkolenie dla kadry wybranej szkoły lub przedszkola.
| Szkolenie ufundowane szkole lub przedszkolu | jak dla szkoły |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Prosimy o przesłanie przykładowych wiadomości, które szkoła wysyłała do rodziców w trudnych sprawach, oraz tekstów prasowych o placówce, jeżeli się ukazały. Przydatna jest informacja, kto w szkole odbiera telefony z zewnątrz i czy ktoś jest upoważniony do kontaktu z mediami. Na zajęcia potrzebna jest sala z rzutnikiem, laptopy lub telefony do pisania tekstów, a przy ćwiczeniu zebrania ustawienie krzeseł, które pozwala posadzić część uczestników jako rodziców. Wszystkie przesłane materiały anonimizujemy przed zajęciami.
Dopłaty i koszty dodatkowe
Grupa 31-60 osób: dopłata 2 500 zł netto do szkolenia stacjonarnego. Termin w sobotę, niedzielę lub święto: dopłata 25%. Dojazd od Krakowa: 2,50 zł za kilometr w obie strony i 150 zł za godzinę czasu dojazdu, nocleg według kosztów oraz dieta 150 zł za dobę. Na życzenie: zeszyt ćwiczeń 35 zł za osobę, imienne zaświadczenia 15 zł za osobę, nagranie szkolenia dla kadry na 12 miesięcy 1 500 zł, spotkanie kontrolne online po 3 miesiącach 900 zł.
Płatność
Szkoły i instytucje: przelew 14 dni po fakturze, przy pierwszym zamówieniu zaliczka 50%. Rodzice: płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą. Firmy: zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową podajemy na piśmie w ofercie.
Odwołanie i zmiana terminu
Odwołanie do 7 dni przed terminem jest bez kosztów, od 7 do 3 dni przed terminem kosztuje 50% ceny, później 100% ceny. Jedną zmianę terminu robimy bez kosztów.
Zniżki
Szkoły z sieci szkół partnerskich: 10% na szkolenia i warsztaty. Organizacje pozarządowe: 20%. Zniżki nie łączą się, stosujemy najkorzystniejszą dla zamawiającego. Umowy roczne i cykle szkoleń mają własne ceny w cenniku.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
Szkolenie nie jest treningiem przed kamerą z nagrywaniem i odtwarzaniem wypowiedzi; jeżeli dyrektor często występuje w mediach, potrzebne jest osobne szkolenie medialne. Nie piszemy też w jego ramach komunikatów do trwającej sprawy szkoły, bo to osobna usługa, opisana w cenniku. Szkolenie podnosi kwalifikacje kadry kierowniczej i ułatwia rozpoznanie zdania, które może zaszkodzić, ale każda sprawa ma innych odbiorców, inną społeczność i innego dziennikarza po drugiej stronie, więc nie istnieje jeden wzór na wszystkie sytuacje. Umiejętność rozmowy pod presją słabnie bez ćwiczenia, dlatego warto ją odświeżać regularnie, zanim znów będzie potrzebna.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Czy dyrektor może odmówić rozmowy z dziennikarzem?
Może odmówić wywiadu, ale odmowa bez żadnej informacji zwykle wraca w tekście jako zdanie, że szkoła nie odpowiedziała na pytania. Lepiej przekazać krótką pisemną odpowiedź z tym, co szkoła może powiedzieć, i wskazać, kiedy będą kolejne informacje. Na pytania o konkretnych uczniów dyrektor nie odpowiada i nie musi tłumaczyć się z tej odmowy dłużej niż jednym zdaniem. Na szkoleniu ćwiczymy taką odpowiedź na piśmie i przez telefon.
Czy można zabronić rodzicom nagrywania zebrania?
Można o to poprosić i zapisać taką prośbę w zasadach zebrania, ale w praktyce trzeba zakładać, że każde zdanie może zostać nagrane i opublikowane. Dlatego zebranie przygotowujemy tak, jakby było transmitowane: bez nazwisk uczniów, bez ocen konkretnych osób i bez przypuszczeń. Ta zasada chroni szkołę skuteczniej niż zakaz, którego nie da się wyegzekwować.
Czy rodzice mają prawo poznać nazwisko ucznia, który zrobił krzywdę innemu?
Szkoła nie przekazuje innym rodzicom danych uczniów biorących udział w sprawie ani informacji o środkach zastosowanych wobec nich. Chroni w ten sposób wszystkie dzieci, także pokrzywdzone, bo w małej społeczności nazwisko jednej strony szybko prowadzi do drugiej. Rodzicom klasy szkoła mówi, co zrobiła dla bezpieczeństwa uczniów i jak zgłaszać kolejne sytuacje. Na zajęciach ćwiczymy, jak to powiedzieć spokojnie, gdy to samo pytanie pada trzeci raz.
Co zrobić, gdy artykuł o szkole zawiera nieprawdę?
Prawo prasowe daje szkole sprostowanie (art. 31a): rzeczowy tekst o nieprawdziwej lub nieścisłej wiadomości, przesłany redaktorowi naczelnemu na piśmie w ciągu 21 dni od publikacji i nie dłuższy niż dwukrotność fragmentu, którego dotyczy. Sprostowanie odnosi się do faktów, nie do opinii, więc nie da się nim odpowiedzieć na ocenę dziennikarza. Przed wysłaniem warto rozważyć, czy nie przypomni sprawy, która już wygasła, i czy nie wystarczy prośba o poprawienie wersji internetowej.
Czy wypowiedź dyrektora trzeba autoryzować?
Nie trzeba, ale warto. Art. 14a Prawa prasowego daje osobie udzielającej informacji prawo żądania autoryzacji dosłownie cytowanej wypowiedzi, jeżeli nie była wcześniej publikowana, a dziennikarz nie może jej odmówić. Terminy są krótkie: 6 godzin przy dzienniku i 24 godziny przy czasopiśmie, a brak odpowiedzi w terminie oznacza autoryzację, dlatego przesłany cytat trzeba przeczytać od razu. O autoryzację najlepiej poprosić przed rozmową i na piśmie, na przykład w mailu potwierdzającym termin. Dotyczy ona cytatu, a nie całego tekstu, więc nie zmienia tytułu ani komentarza autora, a przy wejściu na żywo jest niemożliwa i tam liczy się wyłącznie przygotowanie.
Czy szkolenie przygotuje dyrektora do wystąpienia przed kamerą?
W pełnej wersji każdy uczestnik ćwiczy krótką wypowiedź dla dziennikarza, ale nie jest to trening z nagrywaniem i odtwarzaniem wypowiedzi. Jeżeli dyrektor regularnie występuje w mediach albo szkoła spodziewa się dużego zainteresowania, zalecamy osobne szkolenie medialne w małej grupie, z kamerą. To szkolenie skupia się na treści: co powiedzieć rodzicom i dziennikarzom, a czego nie mówić nikomu.
Zobacz też