O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
Po ujawnieniu hejtu szkoła najczęściej szkodzi nie brakiem reakcji, tylko rozmową. Uczennica opowiada o sprawie wychowawczyni, potem pedagogowi, potem wicedyrektorowi, a na koniec ma powtórzyć wszystko przy rodzicach. Słyszy pytania „dlaczego mu to wysłałaś” albo „czemu nie powiedziałaś wcześniej”, a następnego dnia ktoś postanawia „pogodzić” ją w gabinecie z uczniem, który ją krzywdził. To jest wtórna krzywda: zranienie po raz drugi, tym razem przez dorosłych, którzy chcieli pomóc.
Na szkoleniu rozkładamy rozmowę z uczniem pokrzywdzonym na części: gdzie i z kim, jak zacząć, o co pytać, czego nie obiecywać i jak zakończyć, żeby uczeń wiedział, co stanie się dalej. Uczymy, dlaczego nie wolno obiecać pełnej tajemnicy i jak powiedzieć to tak, żeby uczeń mimo to nie wycofał się z rozmowy. Osobno ćwiczymy rozmowę z uczniem, który wyrządził krzywdę: na faktach i zrzutach, bez etykiet, bez publicznego zawstydzania i bez wymuszonych przeprosin na forum klasy.
Najwięcej czasu poświęcamy rodzicom, bo to te rozmowy najczęściej kończą się awanturą albo skargą. Rodzic ucznia pokrzywdzonego bywa w panice, żąda natychmiastowych kar albo zapowiada, że sam napisze do rodziców sprawcy i opisze wszystko na grupie osiedlowej. Rodzic ucznia, który wyrządził krzywdę, zaprzecza, umniejsza („to były żarty”) albo atakuje szkołę. Pokazujemy, jak przenieść rozmowę z ocen na materiał, jak odpowiedzieć na zapowiedź skargi do kuratorium i na zapowiedź nagrywania oraz kiedy spotkanie trzeba bez emocji przerwać.
Pracujemy na zanonimizowanych przebiegach rozmów z prowadzonych przez nas spraw, łącznie z takimi, w których jedno zdanie nauczyciela zamknęło sprawę na tygodnie. Uczestnicy ćwiczą w trójkach: osoba prowadząca rozmowę, osoba grająca ucznia lub rodzica i obserwator z kartą. Ta część budzi opór, ale bez niej zostaje wykład o komunikacji, a wykład nie przygotuje nikogo do rozmowy z ojcem, który wchodzi do gabinetu z telefonem w ręku i od progu zapowiada prawnika.
Dla kogo
Szkolenie jest przeznaczone dla wychowawców, nauczycieli, pedagogów i psychologów szkolnych oraz dla wicedyrektorów, którzy prowadzą spotkania z rodzicami w sprawach wychowawczych. Sprawdza się w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych, a w wersji dopasowanej także w internatach i bursach. Największy sens ma wtedy, gdy w szkole zdarzyły się już rozmowy zakończone skargą albo wycofaniem się ucznia, oraz wtedy, gdy kadra wie, że czekają ją trudne spotkania. Dobrze, gdy w jednej grupie są osoby, które w szkole prowadzą rozmowy wspólnie, bo ćwiczymy też podział ról między dwoma pracownikami.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 6 h
- 9:00-9:2020 min
Otwarcie, numery i zasady ćwiczeń
Podajemy numery pomocowe: 112, 116 111, 800 12 12 12 oraz 800 100 100, z którego mogą korzystać rodzice i nauczyciele. Ustalamy zasady pracy w trójkach i mówimy uczciwie, czego szkolenie nie daje. Każdy może w dowolnym momencie przejść z roli grającej do roli obserwatora.
- 9:20-10:0040 min
Czym jest wtórna krzywda w szkole
Na zanonimizowanej sprawie odtwarzamy drogę ucznia przez kolejne rozmowy z dorosłymi i zaznaczamy miejsca, w których krzywda się pogłębiła. Uczestnicy wypisują pytania i zachowania, które szkodzą: dopytywanie o szczegóły, sugerowanie winy, konfrontację, przekazywanie sprawy z rąk do rąk. Z tej listy powstaje karta „czego nie robimy”.
- 10:00-10:5050 min
Rozmowa z uczniem pokrzywdzonym
Ćwiczymy pierwsze zdania, pytania otwarte i zakończenie rozmowy, w którym uczeń słyszy, co stanie się dalej i kto się o sprawie dowie. Szczególnie pracujemy nad odpowiedzią na prośbę „tylko nikomu nie mówcie”. Każda trójka przechodzi rozmowę dwa razy, po zamianie ról.
- 10:50-11:3040 min
Rozmowa z uczniem, który wyrządził krzywdę
Pokazujemy, jak rozmawiać na materiale, a nie na ocenach, i jak nie dać się wciągnąć w spór o to, czy to był żart. Omawiamy, dlaczego nie łączymy tej rozmowy z rozmową z pokrzywdzonym i dlaczego nie żądamy przeprosin przed klasą. Uczestnicy ćwiczą zakończenie rozmowy konkretnym ustaleniem zamiast pouczenia.
- 11:30-12:0030 min
Przygotowanie spotkania z rodzicami
Uczymy przygotować spotkanie w kwadrans: cel, fakty z datami, materiał do pokazania, dwie osoby ze strony szkoły i podział ról między nimi. Ustalamy, co można pokazać rodzicom jednego ucznia, nie ujawniając ponad potrzebę danych innych dzieci. Na koniec bloku każdy ma rozpisany plan jednej rozmowy.
- 12:00-12:3030 min
Przerwa
Trzydzieści minut przerwy, z możliwością rozmowy z prowadzącymi na osobności.
- 12:30-13:2050 min
Rodzice ucznia pokrzywdzonego
Ćwiczymy trzy warianty: rodzic w panice, rodzic, który bagatelizuje i prosi, żeby „nie robić afery”, oraz rodzic, który zapowiada, że sam rozprawi się ze sprawcą i jego rodziną w sieci. Pokazujemy, jak zatrzymać odruchy, które szkodzą dziecku, na przykład odebranie mu telefonu albo publiczny wpis, i czego szkoła nie może obiecać.
- 13:20-14:1050 min
Rodzice ucznia, który wyrządził krzywdę
Pracujemy na najtrudniejszych reakcjach: zaprzeczeniu, umniejszaniu, ataku na nauczyciela i zapowiedzi skargi do kuratorium. Uczestnicy ćwiczą powrót do materiału i procedury oraz rzeczowe przerwanie spotkania, gdy rozmowa przestaje być możliwa. Omawiamy też sytuację, w której rodzic zapowiada nagrywanie rozmowy.
- 14:10-14:4030 min
Notatka i dalsze kroki
Każdy uczestnik pisze notatkę z jednej z przećwiczonych rozmów: słowa ucznia lub rodzica, ustalenia, terminy, osoby odpowiedzialne. Porównujemy notatki i wyłapujemy oceny wpisane zamiast opisu. Omawiamy też krótką wiadomość do rodziców po spotkaniu, która potwierdza ustalenia na piśmie.
- 14:40-15:0020 min
Podsumowanie, pytania i numery
Zbieramy najważniejsze zdania dnia na jednej kartce dla każdego uczestnika i odpowiadamy na pytania. Kończymy numerami pomocowymi i infolinią Fundacji 222 900 142, bo po takich ćwiczeniach część osób wraca myślami do własnych spraw.
Plan wersji skróconej 3 h dla rady pedagogicznej
- 14:00-14:1515 min
Numery i rozmowa, która zaszkodziła
Zaczynamy od numerów pomocowych i krótkiego, zanonimizowanego zapisu rozmowy, po której uczeń przestał mówić o sprawie komukolwiek. Rada wskazuje zdanie, od którego wszystko poszło źle, i od niego zaczynamy dalszą część.
- 14:15-14:5035 min
Pierwsza rozmowa z uczniem pokrzywdzonym
Omawiamy, kto powinien prowadzić rozmowę, gdzie ją przeprowadzić i jak ograniczyć liczbę osób, którym uczeń musi opowiadać to samo. Pokazujemy pytania, które pomagają, i te, które przenoszą winę na ucznia, oraz uczciwą odpowiedź na prośbę o zachowanie tajemnicy.
- 14:50-15:2535 min
Uczeń, który wyrządził krzywdę, i jego rodzice
Pokazujemy, jak przygotować materiał do rozmowy, żeby zamiast sporu o ocenę była rozmowa o konkretnych wpisach z datami. Rada omawia najczęstsze reakcje rodziców i zdania, które pozwalają wrócić do faktów po zaprzeczeniu albo ataku.
- 15:25-15:4015 min
Przerwa
Piętnaście minut przerwy.
- 15:40-16:1535 min
Rodzice ucznia pokrzywdzonego
Omawiamy, jak przekazać informację rodzicowi, żeby nie zareagował w sposób, który zaszkodzi dziecku, i czego szkoła nie powinna obiecywać. Na jednym przykładzie rada wspólnie układa plan spotkania: kto prowadzi, kto notuje, co pokazujemy i jak kończymy.
- 16:15-16:4530 min
Skarga, nagrywanie, przerwanie spotkania
Wyjaśniamy, jak rzeczowo odpowiedzieć na zapowiedź skargi do kuratorium, na prośbę o nagrywanie rozmowy i na podniesiony głos. Pokazujemy, jak zakończyć spotkanie bez eskalacji i jak wrócić do sprawy na piśmie.
- 16:45-17:0015 min
Pytania i numery na koniec
Odpowiadamy na pytania rady, bez omawiania spraw konkretnych uczniów przy całym gronie. Kończymy numerami pomocowymi i infolinią Fundacji.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Rozmowa w trójkach z kartą obserwatora
Jedna osoba prowadzi rozmowę z uczniem pokrzywdzonym, druga gra ucznia według krótkiego opisu, trzecia zaznacza na karcie pytania otwarte, sugerowanie winy i obietnice bez pokrycia. Po pięciu minutach obserwator odczytuje, co zapisał, a trójka powtarza rozmowę po zamianie ról. Każdy uczestnik kończy ćwiczenie z trzema własnymi zdaniami, które sprawdziły się w rozmowie.
Zdania, które zamykają, i zdania, które otwierają
Uczestnicy dostają kilkanaście zdań wypowiedzianych w prawdziwych rozmowach, na przykład „po co w ogóle tam pisałeś” albo „Państwa syn jest agresywny”. W parach przepisują je tak, żeby mówiły o faktach i dalszych krokach, a nie o ocenach. Najlepsze wersje trafiają na wspólną kartkę, którą szkoła zatrzymuje.
Trzech rodziców w jednym gabinecie
Prowadzący gra kolejno trzech rodziców: zaprzeczającego, bagatelizującego i takiego, który od pierwszej minuty zapowiada skargę. Dwie osoby ze szkoły prowadzą spotkanie według przygotowanego planu, a reszta grupy obserwuje podział ról. Omawiamy, w którym momencie rozmowa wróciła do materiału, a w którym trzeba było ją przerwać.
Notatka bez ocen
Na podstawie jednej z przećwiczonych rozmów każdy pisze notatkę, a potem wymienia się nią z sąsiadem, który podkreśla każde słowo oceniające. Wspólnie zamieniamy oceny na opisy i dopisujemy ustalenia z terminami. Z ćwiczenia zostaje wzór notatki, który rada może przyjąć jako wspólny.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Prowadzi rozmowę bez wtórnej krzywdy
Rozmawia z uczniem pokrzywdzonym w sposób, który nie przenosi na niego winy i nie zmusza go do wielokrotnego opowiadania tego samego.
Uczciwie mówi o poufności
Nie obiecuje pełnej tajemnicy, tylko wyjaśnia uczniowi, kto się o sprawie dowie i po co.
Rozmawia z uczniem, który wyrządził krzywdę
Opiera rozmowę na materiale i faktach, bez etykiet i bez publicznego zawstydzania, i kończy ją konkretnym ustaleniem.
Przygotowuje spotkanie z rodzicami
Ustala cel, fakty, materiał do pokazania i podział ról między dwiema osobami ze strony szkoły.
Utrzymuje rozmowę przy faktach
Reaguje na zaprzeczanie, umniejszanie i atak rodzica tak, żeby wrócić do materiału i procedury, zamiast wchodzić w spór.
Wie, kiedy przerwać spotkanie
Kończy rozmowę, która przestała być możliwa, bez podnoszenia głosu, i proponuje dalszy kontakt na piśmie albo w innym terminie.
Zapisuje przebieg i ustalenia
Sporządza notatkę opisową, bez ocen, z terminami i osobami odpowiedzialnymi, i potwierdza ustalenia w krótkiej wiadomości do rodziców.
Co zostaje po szkoleniu
Po szkoleniu szkoła zatrzymuje kartę „czego nie robimy w rozmowie z uczniem pokrzywdzonym”, plan spotkania z rodzicami na jedną stronę z podziałem ról, wzór notatki z rozmowy i wzór krótkiej wiadomości potwierdzającej ustalenia. Uczestnicy dostają w PDF zestaw zdań otwierających i odpowiedzi na najczęstsze reakcje rodziców, przygotowany na podstawie ćwiczeń z tego dnia, oraz listę numerów i miejsc, do których można skierować rodzinę po pomoc specjalisty. Szkoła otrzymuje zaświadczenia o udziale.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Szkolenie mogą zamówić szkoły i przedszkola, instytucje, rodzice oraz firmy. Każdy zamawiający ma swój cennik, dlatego ceny pokazujemy osobno.
Szkoła lub przedszkole
Szkoły, przedszkola, zespoły szkół, organy prowadzące.
| Szkolenie 6 h z 30-minutową przerwą, do 30 osób | 8 000 zł |
| Wersja skrócona 3 h po lekcjach, bez części warsztatowej | 4 800 zł |
| Szkolenie online na żywo, 6 h, nagranie dla szkoły na 30 dni | 6 500 zł |
| Druga grupa tego samego dnia w tej samej szkole, 6 h | 6 000 zł |
| Certyfikat imienny „Nauczyciel zwalczający Hejt” przy szkoleniu 6 h w szkole, za osobę | 150 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla szkół i organizacji.
Instytucja
Poradnie, placówki opiekuńcze i wychowawcze, domy kultury, kluby, urzędy.
| Szkolenie całodniowe 6 h, do 25 osób | 9 000 zł |
| Warsztat 4 h, do 25 osób | 6 000 zł |
| Zniżka dla organizacji pozarządowych | -20% |
Ceny netto z rozdziału o instytucjach w cenniku dla szkół i organizacji.
Firma
Firmy, które fundują szkolenie dla kadry wybranej szkoły lub przedszkola.
| Szkolenie ufundowane szkole lub przedszkolu | jak dla szkoły |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Do ćwiczeń w trójkach potrzebna jest sala, w której da się przestawić krzesła, a najlepiej także druga, mniejsza sala na część rozmów. Prosimy o informację, kto w szkole zwykle prowadzi spotkania z rodzicami w sprawach wychowawczych i czy obowiązuje wzór notatki ze spotkania; jeśli tak, prosimy o jego przesłanie. Jeżeli w szkole niedawno odbyła się trudna rozmowa, którą rada chciałaby omówić, możemy ją wykorzystać w zmienionej, nierozpoznawalnej formie, po uzgodnieniu z dyrekcją.
Dopłaty i koszty dodatkowe
Grupa 31-60 osób: dopłata 2 500 zł netto do szkolenia stacjonarnego. Termin w sobotę, niedzielę lub święto: dopłata 25%. Dojazd od Krakowa: 2,50 zł za kilometr w obie strony i 150 zł za godzinę czasu dojazdu, nocleg według kosztów oraz dieta 150 zł za dobę. Na życzenie: zeszyt ćwiczeń 35 zł za osobę, imienne zaświadczenia 15 zł za osobę, nagranie szkolenia dla kadry na 12 miesięcy 1 500 zł, spotkanie kontrolne online po 3 miesiącach 900 zł.
Płatność
Szkoły i instytucje: przelew 14 dni po fakturze, przy pierwszym zamówieniu zaliczka 50%. Rodzice: płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą. Firmy: zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową podajemy na piśmie w ofercie.
Odwołanie i zmiana terminu
Odwołanie do 7 dni przed terminem jest bez kosztów, od 7 do 3 dni przed terminem kosztuje 50% ceny, później 100% ceny. Jedną zmianę terminu robimy bez kosztów.
Zniżki
Szkoły z sieci szkół partnerskich: 10% na szkolenia i warsztaty. Organizacje pozarządowe: 20%. Zniżki nie łączą się, stosujemy najkorzystniejszą dla zamawiającego. Umowy roczne i cykle szkoleń mają własne ceny w cenniku.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
Szkolenie nie przygotowuje do prowadzenia terapii, mediacji ani interwencji kryzysowej. Gdy uczeń jest w kryzysie psychicznym albo jego bezpieczeństwo jest zagrożone, właściwą drogą jest specjalista, a w nagłej sytuacji numer 112. Nie dajemy też sposobu na to, żeby każdy rodzic przyjął trudną informację: część rodziców jej nie przyjmie i wtedy pozostają procedura oraz rzetelna dokumentacja. Uczciwie mówimy, że ćwiczenia podnoszą kwalifikacje i ułatwiają prowadzenie takich rozmów, ale każda rozmowa jest inna, bo inni są uczniowie, rodziny i okoliczności. Umiejętności rozmowy trzeba ćwiczyć dalej, najlepiej omawiając w zespole kolejne spotkania.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Czy nauczyciel może obiecać uczniowi, że nikomu nie powie?
Nie i mówimy to wyraźnie. Szkoła ma obowiązki wobec rodziców, a w poważnych sprawach także wobec policji i sądu rodzinnego, więc obietnica pełnej tajemnicy zwykle zostanie złamana, a uczeń straci zaufanie do dorosłych. Zamiast tego uczymy mówić uczniowi, kto się o sprawie dowie, po co i czego nie będziemy rozgłaszać. Ćwiczymy to zdanie tak długo, aż brzmi naturalnie, bo od niego często zależy, czy uczeń dokończy rozmowę.
Czy warto od razu zorganizować spotkanie ucznia pokrzywdzonego z uczniem, który wyrządził krzywdę?
W pierwszych dniach po ujawnieniu sprawy nie zalecamy tego. Wspólne spotkanie stawia ucznia pokrzywdzonego naprzeciw osoby, która go krzywdziła, często przy dorosłych, i łatwo zamienia się w wymuszone przeprosiny, po których nic się nie zmienia. Rozmowy prowadzimy osobno, a ewentualne spotkanie naprawcze ma sens dopiero wtedy, gdy obie strony tego chcą i prowadzi je osoba przygotowana do takiej pracy.
Rodzic zapowiada, że nagra rozmowę. Co wtedy?
Na szkoleniu omawiamy reakcję bez sporu o samo nagrywanie: drugą osobę ze strony szkoły, która prowadzi notatkę, i rozmowę, która trzyma się faktów. Zapowiedź nagrywania jest zwykle sygnałem, że rodzic nie ufa szkole, a nie atakiem, i tak warto ją traktować. Najlepszą ochroną nauczyciela jest przygotowany materiał, opanowany ton i potwierdzenie ustaleń na piśmie po spotkaniu.
Czy na spotkaniu można pokazać rodzicom zrzuty z wpisami ich dziecka?
Tak, i często to właśnie materiał przesądza o przebiegu rozmowy, bo przenosi ją z ocen na fakty. Trzeba go jednak przygotować tak, żeby nie ujawniać ponad potrzebę danych innych uczniów, na przykład zasłaniając nazwy kont osób, które nie mają związku ze sprawą. Na szkoleniu pokazujemy, jak w kwadrans przygotować taki zestaw i jak zdecydować, co można przekazać rodzicom na piśmie, zgodnie z zasadami ochrony danych przyjętymi w szkole.
Co zrobić, gdy rodzic ucznia pokrzywdzonego chce sam zadzwonić do rodziców sprawcy?
Rozumiemy ten odruch i na szkoleniu uczymy, jak o nim rozmawiać bez moralizowania. Pokazujemy, co zwykle dzieje się po takim telefonie albo po wpisie na grupie osiedlowej: konflikt dorosłych, przeniesienie sporu do klasy i dodatkowa uwaga skupiona na dziecku, które i tak ma trudno. Rodzic powinien wyjść ze spotkania z konkretnym planem i terminem kolejnego kontaktu, bo wtedy rzadziej działa na własną rękę.
Czym to szkolenie różni się od szkolenia o pracy ze sprawcą?
Tutaj zajmujemy się rozmową: z uczniem pokrzywdzonym, z uczniem, który wyrządził krzywdę, i z rodzicami obu stron, zwykle w pierwszych dniach po ujawnieniu sprawy. Szkolenie o pracy ze sprawcą dotyczy dłuższego procesu: odpowiedzialności, naprawy szkody i zapobiegania powtórzeniu. Tematy dobrze się uzupełniają i w szkołach, w których zdarzyła się poważna sprawa, zalecamy oba, zaczynając od rozmów.