O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
Wywiad konfrontacyjny nie jest zwykłą rozmową, w której padają trudniejsze pytania. To rozmowa prowadzona w określony sposób: dziennikarz przerywa w połowie zdania, wraca do tego samego pytania kilka razy, streszcza odpowiedź po swojemu („czyli przyznaje pan, że…”), odczytuje fragment dokumentu i oczekuje komentarza od razu. Celem nie jest złośliwość, tylko sprawdzenie, czy przy kolejnej próbie rozmówca powie coś innego niż za pierwszym razem. Właśnie ta różnica między wersjami staje się potem tematem materiału.
Osoby, które dobrze radzą sobie w zwykłych wywiadach, w takiej rozmowie często tracą grunt już w pierwszych minutach. Pod presją mówi się szybciej i głośniej, zaczyna się długie zdania, które łatwo przerwać, a po trzecim przerwaniu na twarzy pojawia się zniecierpliwienie. W materiale zostaje wtedy nie odpowiedź, tylko kilka sekund napięcia między rozmówcami, które widz odczytuje jednoznacznie.
Dlatego rozmowy podczas szkolenia prowadzi osoba, która zna ten rodzaj wywiadu z pracy w redakcji i wie, w którym momencie przerwanie działa najmocniej. Pierwsza runda pokazuje, jak uczestnik reaguje bez przygotowania. Potem ćwiczymy krótkie zdania z główną myślą na początku, poprawianie cudzych podsumowań, spokojne powtarzanie tej samej odpowiedzi innymi słowami i sposób na pytanie „tak albo nie”, na które uczciwa odpowiedź nie mieści się w jednym słowie. Druga runda jest trudniejsza od pierwszej, a na nagraniach liczymy przerwania i to, co działo się po każdym z nich.
Nie uczymy kontrataku. Spór z dziennikarzem zawsze wygląda źle w publikacji, bo to redakcja decyduje, który fragment zostanie pokazany. Uczymy natomiast spokojnego trzymania się sprawy, o którą naprawdę chodzi, tak żeby po montażu było widać osobę, która za każdym razem mówi to samo i nie daje się wyprowadzić z równowagi.
Dla kogo
Szkolenie jest przeznaczone dla członków zarządu, rzeczników i ekspertów, którzy już występują w mediach albo będą występować w sprawie budzącej emocje: przy sporze z klientami, po wypadku, przy zarzutach wobec firmy, po decyzji źle przyjętej przez mieszkańców. Najlepiej sprawdza się u osób, które mają za sobą kilka zwykłych wywiadów i chcą przygotować się na rozmowę prowadzoną ostrzej. Osobom zupełnie bez doświadczenia proponujemy najpierw program o podstawach. Grupa liczy do ośmiu osób, a dla zarządu prowadzimy tryb kameralny.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 8 h
- 9:00-9:2020 min
Tematy, granice i słowo stop
Ustalamy, o jakie sprawy firmy prowadzący będzie pytał i których tematów nie dotykamy. Uzgadniamy słowo, po którym rozmowa zatrzymuje się natychmiast. Uczestnicy wiedzą, że rozmowy będą celowo nieprzyjemne, i rozumieją, po co.
- 9:20-10:2060 min
Pierwsza runda: wywiad bez przygotowania
Każdy uczestnik odbywa sześciominutową rozmowę z prowadzącym, który przerywa, wraca do pytań i przyspiesza tempo. Pytania dotyczą realnych spraw firmy ustalonych przed szkoleniem. Przed tą rundą nie dajemy żadnych wskazówek, bo jej nagranie ma pokazać naturalne reakcje.
- 10:20-11:0040 min
Odtworzenie z liczeniem przerwań
Oglądamy nagrania i przy każdym przerwaniu zapisujemy, co stało się potem: uczestnik dokończył myśl, zamilkł, podniósł głos czy zaczął od nowa. Z tych zapisów powstaje dla każdej osoby krótki obraz jej odruchów pod presją. Na tej podstawie każdy wybiera dwie rzeczy do zmiany.
- 11:00-11:4040 min
Zdanie, którego nie da się przerwać
Uczymy budować odpowiedź od głównej myśli zawartej w pierwszych kilkunastu słowach, a dopiero potem dodawać uzasadnienie. Uczestnicy przerabiają swoje najdłuższe zdania z porannej rundy i sprawdzają je w krótkich wymianach z prowadzącym. Ćwiczymy też grzeczne dokończenie myśli, gdy przerwanie pada w połowie.
- 11:40-12:1535 min
Piąty raz to samo pytanie
Prowadzący zadaje to samo pytanie kilka razy z rzędu, za każdym razem inaczej sformułowane. Uczestnik ma odpowiadać tak samo co do treści, ale innymi słowami, i spokojnie nazwać powtórzenie, gdy pytanie wraca kolejny raz. Na nagraniu porównujemy pierwszą i ostatnią odpowiedź, szukając szczegółu, który pojawił się dopiero pod presją.
- 12:15-12:4530 min
Przerwa
Przerwa obiadowa. Prowadzący ustala w tym czasie z zamawiającym dodatkowe wątki do drugiej rundy.
- 12:45-13:3045 min
„Czyli przyznaje pan, że…”
Ćwiczymy reakcję na streszczenie, które przekręca sens wypowiedzi. Uczestnik uczy się poprawiać je od razu, krótko i bez irytacji, zanim fałszywe podsumowanie stanie się cytatem. Pracujemy też na pytaniu „tak albo nie”, gdy uczciwa odpowiedź wymaga jednego zdania więcej.
- 13:30-14:1040 min
Dokument odczytany w trakcie rozmowy
Prowadzący odczytuje fragment maila, wpisu byłego pracownika albo wcześniejszej wypowiedzi uczestnika i prosi o komentarz natychmiast. Ćwiczymy, jak nie oceniać tekstu, którego nie widziało się w całości, jak poprosić o jego pokazanie i jak zapowiedzieć odpowiedź w określonym czasie.
- 14:10-14:3020 min
Oddech i twarz przed odpowiedzią
Krótki blok o tym, co dzieje się z ciałem pod presją: przyspieszony oddech, uniesiony głos, grymas tuż po pytaniu. Ćwiczymy sekundę przerwy przed odpowiedzią i spokojne spojrzenie na rozmówcę, bo kamera najpierw łapie reakcję, a dopiero potem słowa.
- 14:30-15:3060 min
Druga runda: rozmowa na zegarze
Rozmowy są dłuższe, prowadzone bez zatrzymywania, z ograniczonym czasem na odpowiedź i z wątkiem, którego uczestnik się nie spodziewa. Prowadzący stosuje wszystkie techniki z dnia jednocześnie. Uczestnik korzysta z tego, co przećwiczył, bez podpowiedzi z sali.
- 15:30-16:2050 min
Odtworzenie porównawcze
Zestawiamy przy grupie nagrania z obu rund i porównujemy liczbę dokończonych zdań, długość pierwszego zdania odpowiedzi i reakcje na przerwanie. Wskazujemy fragmenty, które po montażu mogłyby trafić do materiału, zarówno w dobrym, jak i w złym sensie.
- 16:20-17:0040 min
Wnioski indywidualne na piśmie
Każdy uczestnik otrzymuje pisemne wnioski: jakie ma odruchy pod presją, co zmieniło się w drugiej rundzie i nad czym pracować przed kolejną trudną rozmową. Zamykamy dzień listą tematów, przy których firma powinna spodziewać się rozmów prowadzonych w ten sposób.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Karuzela pytań
Uczestnicy siadają kolejno naprzeciw prowadzącego na trzy minuty, a pytania krążą wokół jednego tematu firmy. Kto skończył, słyszy, jak następna osoba jest pytana o to samo innymi słowami. Celem jest jedna wersja odpowiedzi dla całej firmy, powtarzana bez rozbieżności przez różne osoby. Na nagraniu sprawdzamy, czy kilka osób mówi o sprawie to samo, bo w prawdziwej sprawie dziennikarz porówna ich wypowiedzi.
Licznik przerwań
Prowadzący przerywa uczestnikowi w ustalonych odstępach, a druga osoba z grupy zaznacza na kartce każde przerwanie i to, czy uczestnik dokończył myśl. Po trzech minutach zamieniamy się rolami. Ćwiczenie pokazuje, ile przerwań wytrzymuje długie zdanie, a ile krótkie, i uczy, że dokończenie jednej myśli jest ważniejsze niż odpowiedź na wszystko naraz.
Cudze podsumowanie
Prowadzący po każdej odpowiedzi streszcza ją jednym zdaniem, czasem wiernie, a czasem z przesunięciem sensu. Uczestnik ma rozpoznać przesunięcie i poprawić je od razu jednym spokojnym zdaniem, bez słów „pan przekręca”. Przy odtworzeniu sprawdzamy, które przesunięcia przeszły niezauważone, bo w materiale zostałyby jako potwierdzone przez rozmówcę.
Rozmowa z dokumentem
Prowadzący przynosi na rozmowę kartkę z fragmentem, który przypisuje firmie: mail, protokół albo wpis byłego pracownika, przygotowany przez nas na podstawie tematów zamawiającego. Uczestnik nie zna wcześniej treści i reaguje przed kamerą. Ćwiczymy prośbę o pokazanie dokumentu, odmowę komentowania fragmentu wyrwanego z całości i zapowiedź odpowiedzi w konkretnym czasie.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Kończy myśl mimo przerwania
Buduje odpowiedzi z główną myślą na początku i potrafi grzecznie dokończyć zdanie, gdy rozmówca wchodzi mu w słowo.
Mówi to samo przy każdym powtórzeniu
Odpowiada na powtarzane pytanie tak samo co do treści, zmieniając tylko słowa, i nie dodaje pod presją nowych szczegółów.
Poprawia cudze streszczenie od razu
Rozpoznaje podsumowanie, które zmienia sens wypowiedzi, i koryguje je jednym zdaniem, zanim stanie się cytatem.
Radzi sobie z pytaniem „tak albo nie”
Wie, kiedy odpowiedzieć jednym słowem, a kiedy powiedzieć wprost, że uczciwa odpowiedź wymaga jednego zdania więcej.
Nie komentuje dokumentu, którego nie widział
Prosi o pokazanie tekstu, odmawia oceny wyrwanego fragmentu i zapowiada odpowiedź w określonym czasie.
Panuje nad twarzą i głosem
Robi krótką przerwę przed odpowiedzią i utrzymuje spokojny ton, nawet gdy rozmowa wyraźnie przyspiesza.
Co zostaje po szkoleniu
Każdy uczestnik otrzymuje indywidualne wnioski na piśmie razem z zapisem przerwań z obu rund: ile ich było, jak na nie reagował i co zmieniło się po południu. Firma dostaje spisaną wspólną wersję odpowiedzi na tematy, które padały w rozmowach, tak żeby różne osoby mówiły o nich to samo, oraz listę technik zastosowanych przez prowadzącego wraz z reakcjami, które się sprawdziły. Nagrania z obu rund zostają u Państwa i dobrze służą jako powtórka tuż przed trudnym wywiadem.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Każdy program to pełny dzień pracy przed kamerą. Ceny są takie same dla wszystkich 30 programów.
Firma
Zarząd, rzecznik, eksperci, kierownicy oddziałów.
| Dzień u klienta, 8 h, do 8 osób, sprzęt do nagrań i dojazd w cenie | 24 000 zł |
| Dzień online, 8 h, do 6 osób | 16 000 zł |
| Tryb kameralny dla zarządu, do 4 osób | 36 000 zł |
| Program roczny: 4 dni szkoleniowe, 2 symulacje bez zapowiedzi, gotowość telefoniczna | 96 000 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Instytucja
Urzędy, spółki komunalne, uczelnie, placówki publiczne.
| Ten sam program i te same formaty | jak dla firm |
| Program dla kilku jednostek lub grupy kapitałowej | wycena indywidualna |
Tryb zamówienia i warunki ustalamy z instytucją przed terminem.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Przed szkoleniem prosimy o listę spraw, o które firma może zostać ostro zapytana, oraz o wcześniejsze wypowiedzi uczestników w mediach, jeśli takie były, bo prowadzący może do nich wracać w rozmowie. Potrzebna jest sala, w której ustawimy dwa krzesła naprzeciw siebie, kamerę i miejsce dla grupy w pewnej odległości. Uczestników warto uprzedzić, że rozmowy będą celowo nieprzyjemne i że każdy z nich stanie przed kamerą dwa razy.
Płatność
Zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową z zakresem i terminem podajemy na piśmie.
Dojazd i sprzęt
W formacie u klienta dojazd na terenie kraju i sprzęt do nagrań są w cenie. Nagrania z symulacji zostają u Państwa.
Wielkość grupy
Do 8 osób w dniu u klienta, do 6 osób online, do 4 osób w trybie kameralnym. Każdy uczestnik staje przed kamerą.
Poufność
Nie omawiamy publicznie przebiegu szkoleń ani nagrań. Indywidualne wnioski trafiają tylko do osób, które Państwo wskażą.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
To szkolenie nie uczy wygrywania sporów z dziennikarzami ani sposobów na zbicie rozmówcy z tropu. Nie przygotuje też do rozmowy o sprawie, której stan faktyczny nie został w firmie ustalony, bo żadna technika nie zastąpi wiedzy o tym, co się wydarzyło. Prowadzący gra ostro, ale prawdziwy dziennikarz może zadać pytania, których nikt nie przewidział, i prowadzić rozmowę w zupełnie innym rytmie. Jeden dzień wyraźnie wzmacnia odporność na presję i ułatwia rozpoznanie technik, którymi prowadzi się takie wywiady, ale każda rozmowa jest inna, a spokój pod presją utrzymuje się tylko wtedy, gdy ćwiczy się go regularnie.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Kto prowadzi rozmowy w symulacjach?
Osoba, która zna wywiady konfrontacyjne z pracy w redakcji i prowadziła je przed kamerą. To ważne, bo trener odgrywający dziennikarza zwykle przerywa w złych miejscach i za szybko odpuszcza. Prowadzący wie, które pytanie wraca w prawdziwej rozmowie i jak długo dziennikarz potrafi przy nim trwać.
Czy taka symulacja nie jest zbyt stresująca?
Jest niewygodna i to jest jej cel, ale prowadzimy ją według ustalonych zasad. Przed pierwszą rundą uzgadniamy tematy, których nie dotykamy, i słowo, po którym rozmowa zatrzymuje się od razu. Omawiamy zachowania i decyzje, nigdy osobę. Dla zarządu proponujemy tryb kameralny, w którym na sali nie ma podwładnych.
Czy można przerwać wywiad i wyjść?
Można, ale trzeba się liczyć z tym, że wyjście trafi do materiału i często będzie jego najmocniejszym fragmentem. Ćwiczymy zakończenie rozmowy z zapowiedzią i podaniem powodu, na przykład wtedy, gdy złamano wcześniejsze ustalenia. Spokojne „kończymy w tym miejscu, ponieważ…” wygląda zupełnie inaczej niż mikrofon odpięty w połowie pytania.
Co zrobić, gdy dziennikarz ma dokument, którego nie znamy?
Nie komentować go na ślepo i nie zaprzeczać treści, której się nie widziało. Poprosić o pokazanie dokumentu, powiedzieć, że firma odniesie się do niego po sprawdzeniu, i podać, kiedy to nastąpi. Ten scenariusz ćwiczymy osobno, bo pod presją odruch zaprzeczenia jest bardzo silny.
Czy to szkolenie obejmuje rozmowę na żywo?
Druga runda jest prowadzona bez zatrzymywania i z ograniczonym czasem, więc warunki są bliskie rozmowie na żywo. Pełne przygotowanie do wejścia na antenę bez montażu, z pracą nad zachowaniem w studiu i w terenie, obejmuje osobny program poświęcony wyłącznie temu formatowi.
Czy osoby z jednej firmy powinny mówić to samo?
Tak, i to jeden z ważniejszych wniosków dnia. Dziennikarz prowadzący trudną sprawę rozmawia zwykle z kilkoma osobami i porównuje ich odpowiedzi. Podczas szkolenia sprawdzamy, czy różne osoby mówią o tej samej sprawie spójnie, a rozbieżności omawiamy przy grupie, zanim wyjdą na jaw w publikacji.