O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
Reporter telewizyjny nagrywa zwykle kilka albo kilkanaście minut rozmowy, a w materiale, który trwa półtorej minuty, zostają z tego dwa fragmenty po kilkanaście sekund. Resztę czasu wypełnia głos reportera, ujęcia budynku, wypowiedzi innych osób, czasem zrzuty komentarzy z internetu. Rozmówca nie ma wpływu na to, który fragment zostanie wybrany, i zwykle nie zobaczy materiału przed emisją. Ma wpływ na jedno: czy w nagraniu jest zdanie, które samodzielnie mówi to, co najważniejsze.
Dlatego pierwsze zdanie odpowiedzi waży więcej niż reszta razem. Jeśli zaczyna się od podziękowania za pytanie, od historii firmy albo od słów „jak już wspominałem”, reporter szuka dalej i często znajduje coś, co rozmówca powiedział mimochodem. Na szkoleniu uczymy budować odpowiedź odwrotnie niż w rozmowie towarzyskiej: najpierw sedno w jednym pełnym zdaniu, potem uzasadnienie. Ćwiczymy zdania, które bronią się bez pytania, bo widz pytania nie usłyszy.
Telewizja to także obraz, który odbiorca czyta szybciej niż słowa. Wzrok uciekający w bok przy trudnym pytaniu, drobna kratka na marynarce migocząca na ekranie, odblask w okularach albo tablica z planem sprzedaży za plecami potrafią przykryć najlepiej przygotowaną wypowiedź. Sprawdzamy to na monitorze, zanim uczestnik powie pierwsze słowo, i uczymy, o co zapytać reportera, zanim włączy kamerę: o czym jest materiał, kto jeszcze się w nim wypowie, gdzie i jak długo będzie trwało nagranie.
Najważniejszym elementem dnia jest montaż na miejscu. Po pierwszej rundzie nagrań jeden z prowadzących składa z każdej rozmowy krótki materiał w takim kształcie, w jakim mógłby trafić do serwisu informacyjnego. Grupa ogląda najpierw ten materiał, a potem pełne nagranie, z którego powstał. Po drugiej rundzie robimy to samo i porównujemy obie wersje.
Dla kogo
Program jest przeznaczony dla osób, do których telewizja przychodzi z kamerą: członków zarządu komentujących sprawy firmy, rzeczników, ekspertów proszonych o wyjaśnienie zjawisk w branży oraz kierowników zakładów i oddziałów, którzy po zdarzeniu jako pierwsi rozmawiają z reporterem na miejscu. Największy sens ma przed zapowiedzianą wizytą ekipy telewizyjnej, przed ogłoszeniem decyzji, która zainteresuje lokalny serwis, i w firmach, w których dotąd przed kamerą stawała zawsze ta sama osoba, a trzeba przygotować kolejne. W grupie jest najwyżej osiem osób, bo każda dwa razy nagrywa rozmowę i dwa razy ogląda swój materiał po montażu.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 8 h
- 9:00-9:3030 min
Otwarcie: materiał na półtorej minuty
Pokazujemy zanonimizowany materiał z serwisu informacyjnego i pełne nagranie rozmowy, z którego powstał: czternaście minut rozmowy i dwa fragmenty po kilkanaście sekund na antenie. Ustalamy, jakie tematy firmy mogą zainteresować telewizję, i przedstawiamy pytania przygotowane na dzisiejsze nagrania.
- 9:30-10:4575 min
Pierwsza runda nagrań: rozmowa z reporterem
Każdy uczestnik odbywa około siedmiominutową rozmowę z reporterem w miejscu, w którym telewizja nagrywałaby naprawdę: w recepcji, w biurze albo na korytarzu. Reporter stoi obok kamery, dopytuje, prosi o powtórzenie odpowiedzi i zadaje pytanie, na które firma nie ma jeszcze gotowego stanowiska. Montaż materiałów zaczyna się już w trakcie nagrań.
- 10:45-11:3045 min
Pierwsze zdanie i pełne zdanie
Na zapisach własnych odpowiedzi uczestnicy szukają zdania, które mogłoby trafić na antenę bez pytania i bez zdania poprzedniego. Uczymy budowy odpowiedzi od sedna, unikania odwołań typu „jak mówiłem” i „to dobre pytanie” oraz zastępowania zaimków nazwami, bo widz nie wie, czym jest „to”.
- 11:30-12:0030 min
Kadr przed słowem
Każdy uczestnik staje przed kamerą, a grupa ogląda obraz na monitorze bez dźwięku. Sprawdzamy ubiór, okulary, tło, ustawienie ciała, kierunek wzroku i ręce, a uczestnik od razu poprawia to, co przeszkadza. Omawiamy, dlaczego w nagrywanej rozmowie patrzy się na reportera, a nie w obiektyw.
- 12:00-12:3030 min
Przerwa
Przerwa obiadowa. W tym czasie kończymy montaż materiałów z pierwszej rundy.
- 12:30-13:3060 min
Pokaz zmontowanych materiałów i pełnych nagrań
Oglądamy materiał każdego uczestnika w wersji, w jakiej mógłby się ukazać, z głosem reportera i wybranymi fragmentami wypowiedzi. Zaraz potem odtwarzamy pełne nagranie i szukamy miejsca, z którego pochodzi wycięty fragment, oraz zdania, które uczestnik chciał przekazać, a które nie przetrwało montażu.
- 13:30-14:3060 min
Zdania, które przetrwają montaż
Każdy uczestnik przygotowuje trzy pierwsze zdania na swoje tematy i nagrywa je ze stoperem, aż każde zmieści się w kilkunastu sekundach i zabrzmi naturalnie. Ćwiczymy też reakcję na prośbę „a jeszcze raz, krócej” i zachowanie między ujęciami, gdy kamera wciąż pracuje.
- 14:30-15:4575 min
Druga runda nagrań: pytanie powtarzane i rozmowa w ruchu
Uczestnicy nagrywają drugą rozmowę na ten sam temat, ale w innych warunkach: reporter zadaje kluczowe pytanie trzy razy z niewielkimi zmianami, a część rozmowy odbywa się w drodze przez halę albo korytarz. Nagrywamy też ujęcia uzupełniające, takie jak przejście przez biuro czy praca przy biurku, które trafią do materiału.
- 15:45-16:3045 min
Odtworzenie drugiej rundy i porównanie montaży
Pokazujemy materiały z obu rund obok siebie. Grupa ocenia, czy tym razem na antenę trafiło zdanie, które uczestnik chciał przekazać, i czy przy trzecim powtórzeniu pytania nie pojawiła się nowa, ryzykowna informacja.
- 16:30-17:0030 min
Indywidualne wnioski na piśmie
Każdy uczestnik dostaje pisemne wnioski z odniesieniem do konkretnych sekund nagrań: pierwsze zdania, kontakt wzrokowy, ubiór i tło, zachowanie przy powtarzanym pytaniu. Kończymy pytaniami do prowadzących.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Czternaście minut, dwanaście sekund
Uczestnik dostaje zapis swojej rozmowy z pierwszej rundy i ma kwadrans, żeby wybrać fragment, który jego zdaniem reporter wykorzysta w materiale. Potem pokazujemy, co wybraliśmy przy montażu. Różnica między tymi wyborami najlepiej pokazuje, jak redakcja czyta wypowiedź: szuka zdania krótkiego, wyrazistego i zrozumiałego bez pytania. Uczestnik zapisuje, które cechy jego zdań zdecydowały o wyborze.
Pierwsze zdanie na stoper
Prowadzący zadaje pytanie o sprawę firmy, a uczestnik ma piętnaście sekund na odpowiedź, która zawiera najważniejszą informację bez wstępu, podziękowań i tła. Jeśli pierwsze słowa to „przede wszystkim chciałbym podkreślić”, zaczynamy od nowa. Powtarzamy, aż odpowiedź brzmi naturalnie, a nie jak wyuczona formułka. Z ćwiczenia zostaje nagranie najlepszej wersji każdego pierwszego zdania.
Trzy razy to samo pytanie
Reporter zadaje kluczowe pytanie, potem prosi o powtórzenie, bo przejechał samochód, a za trzecim razem pyta innymi słowami i dodaje „a jednym zdaniem?”. Uczestnik ma zachować to samo sedno i nie dorzucać przy kolejnych podejściach nowych szczegółów, które z każdym powtórzeniem wydają mu się bardziej niewinne. Oglądamy wszystkie trzy wersje i sprawdzamy, którą wybrałby montażysta. Często jest to wersja najbardziej swobodna i najmniej przemyślana.
Dziesięć sekund bez dźwięku
Grupa ogląda wyciszony fragment nagrania każdego uczestnika i mówi, co z niego wyczytała: pewność czy niepokój, otwartość czy obronę, zainteresowanie czy zmęczenie. Dopiero potem włączamy dźwięk i sprawdzamy, czy obraz zgadzał się ze słowami. Uczestnik dostaje konkretne wskazówki dotyczące postawy, rąk, wzroku i stroju. W drugiej rundzie sprawdzamy, czy poprawki są widoczne na ekranie.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Zaczyna od sedna
Mieści najważniejszą informację w pierwszym zdaniu odpowiedzi, bez wstępów i podziękowań za pytanie.
Mówi zdaniami, które bronią się same
Formułuje wypowiedzi zrozumiałe bez pytania reportera i bez wcześniejszej części rozmowy.
Przewiduje montaż
Rozpoznaje, który fragment rozmowy ma szansę trafić na antenę, i dba o to, żeby był to fragment przemyślany.
Zachowuje sedno przy powtarzanym pytaniu
Przy kolejnych podejściach mówi to samo innymi słowami, nie dodając nowych, nieprzygotowanych informacji.
Przygotowuje siebie i miejsce nagrania
Dobiera strój, tło i ustawienie tak, żeby obraz nie odciągał uwagi od słów i nie ujawniał niczego poufnego.
Ustala warunki z reporterem
Przed nagraniem pyta o temat materiału, innych rozmówców, miejsce i czas nagrania, a odpowiedzi wykorzystuje w przygotowaniu.
Pamięta o pracującej kamerze
Nie komentuje rozmowy między ujęciami i nie dopowiada niczego, co nie powinno trafić do materiału.
Co zostaje po szkoleniu
Po szkoleniu w firmie zostają pełne nagrania obu rund każdego uczestnika oraz zmontowane z nich materiały, co pozwala zobaczyć, co z rozmowy trafiłoby na antenę przed szkoleniem i po nim. Każdy uczestnik dostaje indywidualne wnioski na piśmie oraz swoje najlepsze pierwsze zdania w wersji nagranej i spisanej. Firma otrzymuje zestaw pytań, które telewizja może zadać w jej sprawach, z ustalonymi odpowiedziami, krótką listę rzeczy do sprawdzenia przed przyjazdem ekipy oraz wskazówki dotyczące stroju i miejsc w budynku, które dobrze wyglądają w kadrze i nie pokazują niczego poufnego.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Każdy program to pełny dzień pracy przed kamerą. Ceny są takie same dla wszystkich 30 programów.
Firma
Zarząd, rzecznik, eksperci, kierownicy oddziałów.
| Dzień u klienta, 8 h, do 8 osób, sprzęt do nagrań i dojazd w cenie | 24 000 zł |
| Dzień online, 8 h, do 6 osób | 16 000 zł |
| Tryb kameralny dla zarządu, do 4 osób | 36 000 zł |
| Program roczny: 4 dni szkoleniowe, 2 symulacje bez zapowiedzi, gotowość telefoniczna | 96 000 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Instytucja
Urzędy, spółki komunalne, uczelnie, placówki publiczne.
| Ten sam program i te same formaty | jak dla firm |
| Program dla kilku jednostek lub grupy kapitałowej | wycena indywidualna |
Tryb zamówienia i warunki ustalamy z instytucją przed terminem.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Prosimy o informacje o sprawach, które mogą zainteresować telewizję, o wcześniejszych materiałach o firmie i o tym, kto dotąd stawał przed kamerą. Nagrania odbywają się w Państwa budynku, dlatego potrzebujemy zgody na nagrywanie w kilku miejscach: w sali szkoleniowej, w recepcji lub na korytarzu i, jeśli to możliwe, na terenie zakładu. Uczestników prosimy o strój taki, w jakim wystąpiliby w telewizji, a osoby noszące okulary o przyjście w nich. Montaż odbywa się na miejscu, więc potrzebujemy osobnego stolika z dostępem do prądu.
Płatność
Zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową z zakresem i terminem podajemy na piśmie.
Dojazd i sprzęt
W formacie u klienta dojazd na terenie kraju i sprzęt do nagrań są w cenie. Nagrania z symulacji zostają u Państwa.
Wielkość grupy
Do 8 osób w dniu u klienta, do 6 osób online, do 4 osób w trybie kameralnym. Każdy uczestnik staje przed kamerą.
Poufność
Nie omawiamy publicznie przebiegu szkoleń ani nagrań. Indywidualne wnioski trafiają tylko do osób, które Państwo wskażą.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
Szkolenie nie daje wpływu na montaż ani na to, jak reporter opisze sprawę głosem zza kadru. Nie sprawi też, że materiał pominie drugą stronę, komentarze z internetu czy wypowiedzi osób krytycznych wobec firmy, bo to należy do pracy redakcji. Nie uczymy zasłaniania się formułkami ani odmawiania rozmowy, która w materiale telewizyjnym często wygląda gorzej niż trudna odpowiedź. Szkolenie podnosi kwalifikacje i pozwala szybciej rozpoznać, które zdanie ma szansę trafić na antenę, ale każdy reporter pracuje inaczej, każdy temat ma inną wagę, a każde nagranie odbywa się w innych warunkach. Umiejętność mówienia z myślą o montażu trzeba utrwalać przy kolejnych wystąpieniach.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Czy możemy poprosić o obejrzenie materiału przed emisją?
Zapytać można, ale redakcje telewizyjne co do zasady nie pokazują materiałów przed emisją i trzeba się z tym liczyć. Dlatego całe szkolenie opiera się na tym, na co rozmówca ma wpływ: na treści i formie zdań, które nagra. Przed nagraniem warto natomiast zapytać o temat materiału, o innych rozmówców i o przybliżony termin emisji. Te pytania ćwiczymy na zajęciach.
Czy przy trudnym temacie nie lepiej odmówić nagrania?
Odmowa też trafia do materiału, zwykle jako zdanie reportera, że firma nie chciała się wypowiedzieć, na tle ujęć budynku. Czasem jest uzasadniona, ale rzadko wygląda dobrze. Na szkoleniu ćwiczymy krótką wypowiedź, która mówi tyle, ile w danej chwili można powiedzieć, i wyjaśnia, dlaczego nie więcej. Taka odpowiedź na ogół służy firmie lepiej niż nieobecność w materiale.
Czy uczestnik może mówić z kartki?
W nagrywanej rozmowie z reporterem nie. Czytanie widać od razu, a spojrzenie w dół przy każdej liczbie wygląda w materiale jak niepewność. Kartkę z liczbami można przejrzeć tuż przed nagraniem. Na szkoleniu uczymy przygotowania, które mieści się w głowie: kilku pierwszych zdań i trzech faktów.
Jak ubrać się na szkolenie?
Tak samo jak na prawdziwe nagranie, bo to również jest część ćwiczenia. W kadrze sprawdzamy, czy strój nie migocze, nie zlewa się z tłem i nie ściąga uwagi. Osoby noszące okulary prosimy, żeby w nich przyszły, bo odblaski i zsuwające się oprawki zdarzają się często. Wskazówki dotyczące stroju wszyscy uczestnicy dostają też na piśmie.
Czym ten program różni się od wejścia na żywo?
Tutaj o tym, co zobaczy widz, decyduje montaż, więc najważniejsze są pierwsze zdania i wypowiedzi, które bronią się samodzielnie. W wejściu na żywo nikt niczego nie wytnie, ale też niczego nie poprawi, a rozmowę prowadzi gospodarz programu we własnym tempie. To dwa różne treningi i nie łączymy ich w jednym dniu. Jeśli w firmie realne są obie sytuacje, proponujemy dwa programy w odstępie kilku tygodni.
Czy nagrania zostaną wykorzystane gdziekolwiek poza szkoleniem?
Nie. Pełne nagrania i zmontowane materiały zostają w firmie, nie pokazujemy ich nikomu spoza sali i nie używamy w żadnym innym celu. Zachęcamy, żeby uczestnicy wracali do nich przed prawdziwym nagraniem, bo to najszybszy sposób przypomnienia sobie własnych nawyków przed kamerą.