O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
Po jednym incydencie w grupie klasowej szkoła potrafi w ciągu doby zgromadzić więcej danych o uczniach niż przez cały semestr. Wychowawca ma w telefonie czterdzieści zrzutów, na których widać imiona, zdjęcia profilowe i numery połowy klasy. Pedagog spisuje rozmowę, w której pada informacja o leczeniu jednego z dzieci. Rodzic przysyła nagranie z prośbą, żeby „przekazać je dalej”, a policjant dzwoni z pytaniem o zapis z monitoringu. Każdy z tych materiałów jest potrzebny, ale każdy może też zaszkodzić, jeśli trafi w niewłaściwe ręce.
Szkolenie porządkuje te sytuacje według zasad RODO, które w praktyce szkoły sprowadzają się do kilku pytań: po co zbieramy dane, ile ich naprawdę potrzebujemy, kto ma do nich dostęp i jak długo je trzymamy. Osobno omawiamy dane wymagające szczególnej ostrożności, czyli informacje o zdrowiu (art. 9 RODO) i o czynach zabronionych (art. 10 RODO). Pokazujemy rolę inspektora ochrony danych, którego szkoła publiczna ma obowiązek wyznaczyć, i moment, w którym warto włączyć go do sprawy, zanim cokolwiek wyjdzie poza placówkę.
Dużo miejsca poświęcamy przekazywaniu danych. Inaczej odpowiada się policji prowadzącej postępowanie, inaczej rodzicowi dziecka pokrzywdzonego, który chce kopii nagrania, a jeszcze inaczej dziennikarzowi. Rodzic ma prawo do informacji o danych własnego dziecka, ale kopia nie może naruszać praw i wolności innych osób (art. 15 ust. 4 RODO). Gdy szkoła dowie się o przestępstwie ściganym z urzędu, ma obowiązek zawiadomić policję lub prokuraturę (art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego), a zapisy z monitoringu przechowuje nie dłużej niż trzy miesiące od dnia nagrania (art. 108a Prawa oświatowego), więc potrzebny fragment trzeba zabezpieczyć, zanim zostanie nadpisany.
Jest też materiał, którego nie kopiuje się w ogóle. Jeśli w sprawie pojawiają się zdjęcia lub nagrania intymne z udziałem małoletniego, nie robimy zrzutów, nie przesyłamy ich nawet służbowo i nie pokazujemy innym pracownikom, bo samo przechowywanie takich treści jest przestępstwem (art. 202 Kodeksu karnego). Opisujemy, gdzie materiał się znajduje, i od razu zawiadamiamy policję. Uczeń, którego materiał dotyczy, jest osobą pokrzywdzoną i tak go traktujemy.
Dla kogo
Szkolenie jest przeznaczone dla dyrektorów, wicedyrektorów, pedagogów i psychologów szkolnych, sekretarzy szkół oraz osób obsługujących dziennik elektroniczny i monitoring. Bardzo dobrze sprawdza się z udziałem inspektora ochrony danych placówki, bo wtedy ustalenia z sali od razu stają się zasadami szkoły. Największy sens ma przed aktualizacją procedur i standardów ochrony małoletnich albo po sprawie, w której zrzuty z incydentu zaczęły krążyć między rodzicami.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 6 h
- 9:00-9:2020 min
Otwarcie i numery pomocowe
Zaczynamy od zasady, której trzymamy się przez cały dzień: na sali nie pokazujemy prawdziwych danych żadnego dziecka. Podajemy numery 112, 116 111, 800 12 12 12 i infolinię Fundacji 222 900 142, bo za każdym plikiem z incydentu stoi konkretny uczeń. Uczestnicy zapisują, jakie materiały z incydentów ma obecnie ich szkoła i gdzie one leżą.
- 9:20-10:1050 min
Teczka jednej sprawy
Rozkładamy zanonimizowaną teczkę sprawy z grupy klasowej: zrzuty, nagranie z telefonu ucznia, notatki pedagoga, wiadomości z dziennika elektronicznego i korespondencję z rodzicami. Uczestnicy oznaczają, które dane są potrzebne, które zbędne, a które szczególnie wrażliwe. Zwykle okazuje się, że sporej części materiału można było w ogóle nie zbierać.
- 10:10-11:0050 min
Zasady RODO w języku szkoły
Omawiamy cel, minimalizację, ograniczenie przechowywania i poufność na przykładach z incydentów, a nie na definicjach. Wyjaśniamy, kiedy w grę wchodzą dane o zdrowiu i o czynach zabronionych, jaką rolę ma inspektor ochrony danych i kto w szkole decyduje o przekazaniu materiału. Uczestnicy dopisują do teczki z poprzedniego bloku osobę odpowiedzialną za każdą jej część.
- 11:00-12:0060 min
Zrzuty, nagrania i monitoring
Ustalamy, na jakim sprzęcie i w jakim miejscu przechowywać zrzuty i nagrania, co zrobić, gdy wychowawca zabezpieczył je w prywatnym telefonie, i jak opisać pochodzenie każdego pliku. Omawiamy zabezpieczenie fragmentu monitoringu przed nadpisaniem oraz rejestr wglądów i przekazań. Osobno ćwiczymy postępowanie z materiałem intymnym z udziałem małoletniego, którego nie kopiujemy, tylko od razu zgłaszamy policji.
- 12:00-12:3030 min
Przerwa
Przerwa obiadowa.
- 12:30-13:2050 min
Komu, co i na jakiej podstawie
Pracujemy na prośbach, które realnie trafiają do szkół: telefon z komisariatu, pisemne żądanie policji, wniosek sądu rodzinnego, prośba poradni, rodzic dziecka pokrzywdzonego i rodzic ucznia, któremu stawia się zarzuty. Dla każdej ustalamy, co przekazujemy, w jakiej formie i co wpisujemy do protokołu przekazania. Wyjaśniamy, dlaczego rodzic może dowiedzieć się, że szkoła podjęła działania wobec innego ucznia, ale nie poznaje ich szczegółów.
- 13:20-14:0040 min
Wyciek danych w trakcie sprawy
Symulujemy sytuację, w której zrzut z dziennika elektronicznego z nazwiskami uczniów trafia na grupę rodziców. Zespół ocenia, czy naruszenie trzeba zgłosić Prezesowi Urzędu Ochrony Danych Osobowych w ciągu 72 godzin (art. 33 RODO), i decyduje, czy zawiadomić osoby, których dotyczy (art. 34 RODO). Na koniec porównujemy decyzje zespołów i ich uzasadnienia.
- 14:00-14:3030 min
Strona szkoły, komunikaty i media
Omawiamy, czego nie podawać w komunikacie po incydencie, nawet bez nazwisk: klasy, godziny, opisu wyglądu, nazwy zajęć, po których da się rozpoznać dziecko. Mówimy też o wizerunku uczniów na stronie i profilach szkoły (art. 81 ustawy o prawie autorskim) oraz o usuwaniu danych na żądanie (art. 17 RODO).
- 14:30-14:5020 min
Porządek po zamknięciu sprawy
Ustalamy, kto ma dostęp do teczki sprawy, gdzie trafia po jej zakończeniu, jak długo się ją przechowuje według instrukcji kancelaryjnej szkoły i kto usuwa kopie robocze z komputerów i skrzynek. To etap, o którym placówki zapominają najczęściej.
- 14:50-15:0010 min
Podsumowanie i numery pomocowe
Każdy uczestnik wypisuje jedną zmianę, którą wprowadzi w obiegu materiałów w swojej szkole. Przypominamy numery 112, 116 111, 800 12 12 12, 800 100 100 i 222 900 142.
Plan wersji skróconej 3 h dla dyrekcji i zespołu kierującego
- 14:00-14:1010 min
Start i numery pomocowe
Wyjaśniamy, że wersja skrócona skupia się na decyzjach kierownictwa: co zbieramy, komu przekazujemy i co robimy przy wycieku. Podajemy numery 112, 116 111 i 222 900 142.
- 14:10-14:5040 min
Przegląd tego, co szkoła już ma
Zespół spisuje bez nazwisk, jakie materiały z ostatnich incydentów są w placówce i gdzie leżą: w telefonach, na pocztach, w dzienniku, w szafie pedagoga. Na tej liście od razu zaznaczamy, co należy przenieść w bezpieczne miejsce, a co usunąć.
- 14:50-15:3040 min
Trzy prośby w jednej skrzynce
Zespół odpowiada na trzy wiadomości: od policjanta, który prosi mailem o nagranie z monitoringu bez pisma, od rodzica, który chce kopii filmu z bójki, i od dziennikarza, który pyta o nazwisko ucznia. Porównujemy odpowiedzi i ustalamy wzór dla każdej z tych sytuacji.
- 15:30-15:4515 min
Przerwa
Przerwa kawowa.
- 15:45-16:2540 min
Pierwsze godziny po wycieku
Rozpisujemy, kto w szkole dowiaduje się o naruszeniu, kto informuje inspektora ochrony danych, kto ocenia ryzyko i kto decyduje o zgłoszeniu w ciągu 72 godzin. Ćwiczymy krótką wiadomość do rodziców, którą szkoła wysyła, gdy dane ich dzieci trafiły tam, gdzie nie powinny.
- 16:25-16:5025 min
Zasady dla kadry na jednej stronie
Wspólnie spisujemy kilka zasad dla nauczycieli: gdzie zapisywać zrzuty, czego nie przesyłać komunikatorem i do kogo kierować prośby z zewnątrz. Dokument trafia potem do inspektora ochrony danych do przejrzenia.
- 16:50-17:0010 min
Podsumowanie
Ustalamy osobę odpowiedzialną za wprowadzenie zasad i termin przedstawienia ich radzie pedagogicznej. Przypominamy numery pomocowe.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Kto może zobaczyć ten zrzut
Uczestnicy dostają zanonimizowany zrzut z grupy klasowej i listę osób: wychowawca, pedagog, dyrektor, rada pedagogiczna, rodzic ucznia pokrzywdzonego, rodzic autora wiadomości, policja, kurator sądowy. Przy każdej decydują, czy widzi cały materiał, jego część, czy tylko informację o nim. Rozbieżności między grupami omawiamy na forum. Gotowa tabela może od razu trafić do procedury szkoły.
Odpowiedź na prośby z zewnątrz
Każda grupa dostaje prośby o dane w takiej formie, w jakiej przychodzą do szkół: telefon z komisariatu, prośbę rodzica o kopię nagrania z monitoringu i pytanie dziennikarza o szczegóły zdarzenia. Grupa pisze odpowiedź i wskazuje, co wpisze do rejestru przekazań. Porównanie odpowiedzi pokazuje, jak łatwo w dobrej wierze ujawnić za dużo.
Zegar 72 godzin
Symulacja wycieku prowadzona w czasie skróconym: co kilka minut zespół dostaje nową informację, na przykład że zrzut udostępniono dalej albo że jeden z rodziców zapowiada skargę. Zespół ocenia ryzyko, decyduje o zgłoszeniu naruszenia i przygotowuje wiadomość do rodziców. Z ćwiczenia zostaje lista decyzji i osób, które w tej szkole je podejmują.
Materiał na radę pedagogiczną
Uczestnicy przerabiają zestaw zrzutów, prawdziwy w formie, ale zmyślony w treści, tak żeby dało się go omówić na radzie pedagogicznej bez rozpoznania uczniów. Usuwają imiona, zdjęcia profilowe, nazwy grup i szczegóły, po których klasa rozpozna kolegę. Wynik sprawdzamy, pokazując go osobie spoza grupy.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Ocenia, które dane są potrzebne
Potrafi przejrzeć materiał z incydentu i oddzielić to, co niezbędne do prowadzenia sprawy, od tego, czego nie należy zbierać ani przechowywać.
Przechowuje materiał bezpiecznie
Wie, gdzie i na jakim sprzęcie zapisywać zrzuty i nagrania, jak opisać ich pochodzenie i jak zabezpieczyć fragment monitoringu przed nadpisaniem.
Przekazuje dane zgodnie z prawem
Umie odpowiedzieć na prośbę policji, sądu rodzinnego, poradni i rodzica, przekazując tylko to, co potrzebne, i dokumentując każde przekazanie.
Postępuje właściwie z materiałem intymnym
Wie, że takiego materiału nie kopiuje się ani nie przesyła, tylko od razu zawiadamia policję, a uczeń, którego dotyczy, jest osobą pokrzywdzoną.
Reaguje na wyciek w ciągu 72 godzin
Potrafi ocenić naruszenie, włączyć inspektora ochrony danych i przygotować zgłoszenie oraz informację dla osób, których dane dotyczą.
Pisze komunikaty bez danych dziecka
Przygotowuje informację dla rodziców i mediów, z której nie da się rozpoznać ucznia ani jego klasy.
Co zostaje po szkoleniu
Szkoła otrzymuje tabelę dostępu do materiałów z incydentu, wzór protokołu przekazania danych policji, sądowi i poradni, wzór odpowiedzi na prośbę rodzica o kopię nagrania oraz krótką instrukcję postępowania z materiałem intymnym z udziałem małoletniego. Do tego listę kontrolną na pierwsze 72 godziny po wycieku, szablon wiadomości do rodziców i jednostronicowe zasady dla kadry dotyczące zrzutów i nagrań. Materiały są przygotowane tak, by inspektor ochrony danych mógł je od razu dopasować do dokumentów placówki.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Szkolenie mogą zamówić szkoły i przedszkola, instytucje, rodzice oraz firmy. Każdy zamawiający ma swój cennik, dlatego ceny pokazujemy osobno.
Szkoła lub przedszkole
Szkoły, przedszkola, zespoły szkół, organy prowadzące.
| Szkolenie 6 h z 30-minutową przerwą, do 30 osób | 8 000 zł |
| Wersja skrócona 3 h po lekcjach, bez części warsztatowej | 4 800 zł |
| Szkolenie online na żywo, 6 h, nagranie dla szkoły na 30 dni | 6 500 zł |
| Druga grupa tego samego dnia w tej samej szkole, 6 h | 6 000 zł |
| Certyfikat imienny „Nauczyciel zwalczający Hejt” przy szkoleniu 6 h w szkole, za osobę | 150 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla szkół i organizacji.
Instytucja
Poradnie, placówki opiekuńcze i wychowawcze, domy kultury, kluby, urzędy.
| Szkolenie całodniowe 6 h, do 25 osób | 9 000 zł |
| Warsztat 4 h, do 25 osób | 6 000 zł |
| Zniżka dla organizacji pozarządowych | -20% |
Ceny netto z rozdziału o instytucjach w cenniku dla szkół i organizacji.
Firma
Firmy, które fundują szkolenie dla kadry wybranej szkoły lub przedszkola.
| Szkolenie ufundowane szkole lub przedszkolu | jak dla szkoły |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Przed szkoleniem prosimy o kontakt do inspektora ochrony danych i, jeśli to możliwe, o jego udział w zajęciach. Przydadzą się obowiązujące w szkole procedury reagowania na incydenty, regulamin monitoringu, standardy ochrony małoletnich w części dotyczącej wizerunku i internetu oraz informacja, z jakiego dziennika elektronicznego korzysta placówka. Prosimy nie przesyłać nam żadnych prawdziwych materiałów z incydentów, nawet zanonimizowanych przez szkołę.
Dopłaty i koszty dodatkowe
Grupa 31-60 osób: dopłata 2 500 zł netto do szkolenia stacjonarnego. Termin w sobotę, niedzielę lub święto: dopłata 25%. Dojazd od Krakowa: 2,50 zł za kilometr w obie strony i 150 zł za godzinę czasu dojazdu, nocleg według kosztów oraz dieta 150 zł za dobę. Na życzenie: zeszyt ćwiczeń 35 zł za osobę, imienne zaświadczenia 15 zł za osobę, nagranie szkolenia dla kadry na 12 miesięcy 1 500 zł, spotkanie kontrolne online po 3 miesiącach 900 zł.
Płatność
Szkoły i instytucje: przelew 14 dni po fakturze, przy pierwszym zamówieniu zaliczka 50%. Rodzice: płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą. Firmy: zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową podajemy na piśmie w ofercie.
Odwołanie i zmiana terminu
Odwołanie do 7 dni przed terminem jest bez kosztów, od 7 do 3 dni przed terminem kosztuje 50% ceny, później 100% ceny. Jedną zmianę terminu robimy bez kosztów.
Zniżki
Szkoły z sieci szkół partnerskich: 10% na szkolenia i warsztaty. Organizacje pozarządowe: 20%. Zniżki nie łączą się, stosujemy najkorzystniejszą dla zamawiającego. Umowy roczne i cykle szkoleń mają własne ceny w cenniku.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
Szkolenie nie zastępuje inspektora ochrony danych ani obsługi prawnej szkoły i nie jest przeglądem zgodności Państwa dokumentacji z przepisami. Nie rozstrzygamy też pojedynczych spraw, które wymagają analizy pism i okoliczności. Szkolenie podnosi kwalifikacje kadry i ułatwia rozpoznanie, kiedy dane z incydentu są bezpieczne, a kiedy zaczynają krążyć tam, gdzie nie powinny, ale każdy przypadek ma swoje szczegóły, a dzienniki elektroniczne, komunikatory i systemy monitoringu ciągle się zmieniają. Dlatego zasady wypracowane na sali warto przeglądać co najmniej raz w roku szkolnym razem z inspektorem.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Czy nauczyciel może zrobić zrzut ekranu prywatnym telefonem?
W sytuacji pilnej lepiej zabezpieczyć treść prywatnym telefonem niż pozwolić jej zniknąć. Zaraz potem plik trzeba przenieść w miejsce wskazane przez szkołę, opisać jego pochodzenie i usunąć z prywatnego urządzenia, razem z kopią w chmurze i w komunikatorze. Na szkoleniu ustalamy, jak zapisać to w zasadach placówki, żeby nauczyciel nie zostawał z danymi uczniów w telefonie na miesiące. Wyjątkiem jest materiał intymny z udziałem małoletniego, którego nie zapisujemy w ogóle.
Czy możemy powiedzieć rodzicom dziecka pokrzywdzonego, jaką karę dostał sprawca?
Rodzic może dowiedzieć się, że szkoła ustaliła przebieg zdarzenia i zastosowała wobec ucznia środki przewidziane w statucie. Szczegóły dotyczące innego dziecka, jego rodziny czy rozmów z pedagogiem są jednak jego danymi i nie przekazujemy ich dalej. Pokazujemy, jak sformułować taką informację, żeby rodzic nie poczuł się zbyty, a szkoła nie ujawniła za dużo.
Policjant dzwoni i prosi o nagranie z monitoringu. Co robimy?
Najpierw zabezpieczamy potrzebny fragment, bo system zwykle nadpisuje zapisy automatycznie. W praktyce nagranie przekazujemy na pisemne żądanie albo jako załącznik do zawiadomienia złożonego przez szkołę, a każde przekazanie odnotowujemy w protokole: co, komu, kiedy i na jakiej podstawie. Telefon bez pisma to dobry moment, żeby uprzejmie poprosić o formalne wystąpienie. Ćwiczymy, jak zrobić to tak, żeby nie opóźniać pracy policji.
Czy możemy przejrzeć telefon ucznia, jeśli podejrzewamy, że są na nim dowody?
Szkoła nie ma uprawnień do przeszukiwania telefonu ucznia. Uczeń może sam pokazać treść, a nauczyciel może ją wtedy zabezpieczyć, najlepiej w obecności drugiej osoby i z krótką notatką. W poważnej sprawie o zabezpieczeniu urządzenia decyduje policja, a rolą szkoły jest ją powiadomić i poinformować rodziców. Na szkoleniu omawiamy, jak przeprowadzić to bez naruszenia praw ucznia.
Czy to szkolenie zastępuje ogólne szkolenie z ochrony danych?
Nie. Ogólne szkolenie dotyczy całej działalności szkoły, od rekrutacji po wycieczki. My zajmujemy się jednym, najtrudniejszym obszarem: danymi, które powstają w sprawie hejtu, przemocy lub innego incydentu, i decyzjami podejmowanymi pod presją czasu. Oba szkolenia się uzupełniają, a nasze działa najlepiej z udziałem inspektora ochrony danych.
Jak długo przechowywać dokumentację sprawy?
Okres wynika z instrukcji kancelaryjnej i jednolitego rzeczowego wykazu akt obowiązujących w placówce, a dla zapisów z monitoringu z art. 108a Prawa oświatowego. Na szkoleniu sprawdzamy, w której kategorii szkoła umieszcza teczkę sprawy i kto odpowiada za usunięcie kopii roboczych. Te kopie, rozsiane po skrzynkach i komputerach, są w praktyce większym ryzykiem niż sama teczka.
Zobacz też