O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
W sprawach, które trafiają do Fundacji ze szkół podstawowych, przejęte konto rzadko jest skutkiem włamania. Najczęściej hasło zna przyjaciółka, z którą uczeń się pokłócił, kolega z drużyny, który miał „tylko pomóc przejść trudny poziom”, albo ktoś, kto usiadł do komputera w szkolnej pracowni, na którym konto zostało zalogowane. Skutki bywają przykre: z konta dziecka idą do całej klasy wiadomości, których ono nie napisało, a koledzy biorą je za jego własne. Zanim sprawa się wyjaśni, uczeń traci zaufanie grupy za coś, czego nie zrobił.
Na zajęciach uczymy prostych czynności, które w tym wieku chronią najskuteczniej. Uczniowie układają hasło z kilku niepasujących do siebie słów, sprawdzają, dlaczego to samo hasło w grze i w poczcie to zły pomysł, i dowiadują się, że konto pocztowe jest kluczem do pozostałych, bo przez nie odzyskuje się dostęp do gier i komunikatorów. Pokazujemy, czym jest weryfikacja dwuetapowa i gdzie ją włączyć w grach i komunikatorach popularnych w klasach 4-6, takich jak Roblox, Fortnite, Minecraft, Brawl Stars, WhatsApp czy Messenger.
Dużą część dnia poświęcamy pułapkom, na które dzieci w tym wieku nabierają się najczęściej: wiadomości od „znajomego”, który przez pomyłkę wysłał kod i prosi o jego przekazanie, stronie obiecującej Robuxy, V-dolce albo rzadką skórkę po zalogowaniu się, rzekomej pomocy technicznej gry piszącej na czacie. Pokazujemy zanonimizowane zrzuty z prawdziwych spraw i uczymy zasady, która chroni przed większością z nich: kodów i haseł nie podaje się nikomu, także osobie, która wygląda na znajomą.
Ostatnia część dotyczy sytuacji, gdy coś już się stało. Uczniowie układają kolejność działań po przejęciu konta i uczą się rozpoznawać profil, który ktoś założył na ich imię albo na imię kolegi, ze zdjęciem z wycieczki lub z prawdziwego profilu. Wyjaśniamy prostymi słowami, że wchodzenie na cudze konto i podszywanie się pod kogoś nie są żartami bez znaczenia, ale robimy to bez straszenia. Najważniejsze, z czym dziecko wychodzi, to pewność, że w takiej sytuacji nie zostaje samo, a pierwszym krokiem jest powiedzenie dorosłemu.
Dla kogo
Szkolenie jest przeznaczone dla jednej klasy 4, 5 albo 6 szkoły podstawowej, w grupie do 30 osób. W tym wieku większość dzieci ma już kilka kont: w grze, w komunikatorze, w serwisie z filmami, często też szkolną pocztę i dostęp do dziennika elektronicznego. Część z nich zakładali rodzice, część dzieci same, nierzadko w serwisach, które formalnie wymagają ukończenia 13 lat. Zajęcia mają największy sens, gdy w klasie pojawiły się pierwsze przejęte konta w grach, wiadomości wysłane z cudzego profilu albo fałszywe konto ucznia, a także przed rozpoczęciem pracy w szkolnej pracowni komputerowej.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 6 h
- 9:00-9:1515 min
Zasada dnia i numery pomocowe
Na początku ustalamy zasadę, która obowiązuje przez cały dzień: nikt nikomu nie pokazuje ani nie mówi swojego hasła, także prowadzącemu. Uczniowie zapisują numery 116 111, 112 i infolinię Fundacji 222 900 142 i dowiadują się, że można z nich skorzystać także wtedy, gdy ktoś przejął konto i zrobiło się nieprzyjemnie.
- 9:15-9:5540 min
Ile mam kont?
Każdy uczeń wypisuje na karcie konta, z których korzysta: gry, komunikatory, serwisy z filmami, pocztę, dziennik elektroniczny. Potem dorysowuje strzałki do adresu poczty albo numeru telefonu, przez który odzyskuje się dostęp, i zwykle odkrywa, że wiele kont zależy od jednego miejsca.
- 9:55-10:4045 min
Hasło, które trudno odgadnąć
Na zanonimizowanych przykładach haseł z prawdziwych spraw pokazujemy, dlaczego imię psa, ulubiony klub czy data urodzin są łatwe do odgadnięcia dla kogoś z klasy. Uczniowie układają przykładowe hasła z trzech lub czterech niepasujących do siebie słów i sprawdzają, które łatwo zapamiętać, a trudno zgadnąć. Nie tworzymy tu prawdziwych haseł uczniów, tylko ćwiczymy sposób.
- 10:40-10:5010 min
Przerwa
Krótka przerwa, zgrana w miarę możliwości ze szkolnym dzwonkiem.
- 10:50-11:3545 min
Kod, którego nie podaje się nikomu
Wyjaśniamy, czym jest weryfikacja dwuetapowa i dlaczego kod z wiadomości działa jak druga zamknięta brama. Na aktualnych widokach ekranów pokazujemy, gdzie ją włączyć w kilku grach i komunikatorach, a potem omawiamy wiadomości z prawdziwych spraw, w których ktoś prosił dziecko o przesłanie takiego kodu.
- 11:35-12:0025 min
Wspólny komputer, wspólny tablet
Rozmawiamy o urządzeniach, z których korzysta kilka osób: komputerze w pracowni, tablecie rodzeństwa, telefonie kolegi. Ćwiczymy wylogowanie, odznaczanie opcji zapamiętywania hasła i sprawdzanie w ustawieniach listy urządzeń, na których konto jest zalogowane.
- 12:00-12:3030 min
Przerwa
Dłuższa przerwa na posiłek i ruch.
- 12:30-13:1545 min
Nagrody, które kosztują konto
Grupy dostają wydruki wiadomości i stron z obietnicami Robuxów, V-dolców, skórek i wymiany przedmiotów w grze. Zadaniem jest wskazanie, po czym widać, że strona lub wiadomość chce przejąć konto: po adresie strony, pośpiechu, prośbie o hasło i namawianiu do przeniesienia rozmowy poza grę.
- 13:15-14:0045 min
Gdy ktoś przejął konto
Na zanonimizowanej sprawie ucznia, z którego konta w grze ktoś wysyłał wyzwiska do całej drużyny, układamy kolejność działań: powiedzieć dorosłemu, odzyskać dostęp drogą przewidzianą w aplikacji, zmienić najpierw hasło do poczty, uprzedzić znajomych innym kanałem i zgłosić sprawę w serwisie. Pokazujemy też, jak zachować zrzuty wiadomości wysłanych z przejętego konta, zanim ktoś je usunie.
- 14:00-14:1010 min
Przerwa
Krótka przerwa przed ostatnią częścią dnia.
- 14:10-14:4030 min
Ktoś udaje mnie albo kolegę
Pokazujemy, jak wygląda fałszywe konto założone na czyjeś imię i zdjęcie i gdzie w serwisach jest zgłoszenie podszywania się, które różni się od zgłoszenia zwykłego wpisu. Wyjaśniamy prostymi słowami, że wejście na cudze konto bez zgody i podszywanie się pod kogoś z użyciem jego zdjęcia są opisane w Kodeksie karnym, a sprawami dzieci zajmuje się sąd rodzinny.
- 14:40-15:0020 min
Karta na wieczór z rodzicem i numery
Każdy uczeń wypełnia kartę z rzeczami do sprawdzenia w domu razem z rodzicem: weryfikacją dwuetapową, adresem zapasowym, wylogowaniem obcych urządzeń. Na koniec zbieramy pytania i jeszcze raz podajemy numery pomocowe.
Plan warsztatu 4 h
- 8:00-8:1515 min
Początek, zasada haseł i numery
Ustalamy, że przez cały warsztat nikt nie zdradza swojego hasła, nawet w żartach, a wszystkie hasła na zajęciach są wymyślone. Uczniowie zapisują numery 116 111, 112 i 222 900 142, zanim przejdziemy do pracy w grupach.
- 8:15-8:5540 min
Zgadnij hasło bohatera
Grupy dostają opis wymyślonego ucznia z jego publicznym profilem i listę dziesięciu haseł, z których jedno jest prawdziwe. Na podstawie tego, co widać w profilu, próbują je odgadnąć, a potem rozmawiamy, które informacje im w tym pomogły.
- 8:55-9:3035 min
Fabryka haseł
Pary losują słowa z trzech kopert i składają z nich przykładowe hasła, a potem oceniają je z sąsiednią parą: czy łatwo je zapamiętać i czy ktoś z klasy mógłby je odgadnąć. Na końcu ustalamy, dlaczego poczta potrzebuje innego hasła niż gra.
- 9:30-9:4515 min
Przerwa
Piętnaście minut przerwy, w czasie której ustawiamy cztery stoły do kolejnego ćwiczenia.
- 9:45-10:2540 min
Cztery stoły, cztery pułapki
Grupy przechodzą co dziesięć minut między stołami z wydrukami wiadomości: kodem wysłanym „przez pomyłkę”, nagrodą w grze, rzekomą pomocą techniczną i wymianą przedmiotów poza grą. Przy każdym stole zapisują, po czym rozpoznały pułapkę i co zrobiłyby zamiast kliknięcia.
- 10:25-10:5530 min
Piątek, 19:40: konto przejęte
Grupy układają z kart kolejność działań w historii ucznia, który nie może zalogować się do gry, a koledzy piszą mu o dziwnych wiadomościach z jego konta. Porównujemy ułożenia i ustalamy jedną wspólną kolejność dla całej klasy.
- 10:55-11:0510 min
Przerwa
Krótka przerwa przed ostatnim ćwiczeniem.
- 11:05-11:4035 min
Prawdziwy czy fałszywy profil
Grupy porównują dwa profile tego samego wymyślonego ucznia, z których jeden założył ktoś inny, i wypisują różnice: datę założenia, liczbę znajomych, sposób pisania, dziwne prośby. Potem każda grupa układa krótką wiadomość do dorosłego, w której opisuje, co zauważyła i dlaczego to niepokoi.
- 11:40-12:0020 min
Pytania bez nauczyciela i numery
Ostatnie dwadzieścia minut zostawiamy na pytania, najlepiej bez nauczyciela na sali, jeśli szkoła się zgodzi, bo dzieci chętniej mówią wtedy o własnych kontach i grach. Rozdajemy karty na wieczór z rodzicem i przypominamy numery pomocowe.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Zgadnij hasło bohatera
Każda grupa dostaje opis wymyślonego ucznia: jego publiczny profil, kilka wpisów, pseudonim w grze i zdjęcie psa z imieniem na obroży. Obok leży lista dziesięciu haseł, z których jedno jest prawdziwe, a grupa ma je odgadnąć na podstawie tego, co widać w profilu. Zwykle udaje się to w kilka minut, co lepiej niż wykład pokazuje, dlaczego hasło nie może opierać się na rzeczach, które wiedzą o nas koledzy.
Mapa moich kont
Uczeń rysuje na kartce swoje konta jako domki, a adres poczty albo numer telefonu, przez który odzyskuje się dostęp, jako klucz. Strzałki pokazują, które domki otwiera ten sam klucz i które mają to samo hasło. Karta nie zawiera żadnych haseł, zostaje u ucznia i jest punktem wyjścia do rozmowy z rodzicem o tym, co zabezpieczyć najpierw.
Cztery stoły, cztery pułapki
Na czterech stołach leżą wydruki zanonimizowanych wiadomości: prośba o kod przysłany „przez pomyłkę”, obietnica nagrody w grze, wiadomość od rzekomej pomocy technicznej i propozycja wymiany przedmiotów poza grą. Grupy przechodzą między stołami i przy każdym zapisują, po czym rozpoznały pułapkę i jak można było odpowiedzieć. Na koniec omawiamy przy całej klasie stół, który sprawił najwięcej kłopotu.
Piątek, 19:40: konto przejęte
Grupy dostają historię ucznia, który w piątek wieczorem nie może zalogować się do gry, a koledzy piszą mu, że wysyła dziwne wiadomości. Z rozsypanych kart układają kolejność działań: kto pierwszy dowiaduje się o sprawie, co zrobić z pocztą, jak uprzedzić znajomych, gdzie zgłosić przejęcie. Wspólnie ustalona kolejność trafia na kartę, którą uczniowie zabierają do domu.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Układa hasło trudne do odgadnięcia
Wie, jak zbudować hasło z kilku niepasujących słów i dlaczego nie powinno ono zawierać imion, dat ani nazw ulubionych drużyn.
Chroni najpierw konto pocztowe
Rozumie, że przez pocztę odzyskuje się dostęp do innych kont, więc to ona potrzebuje osobnego, najmocniejszego hasła.
Nie podaje kodów nikomu
Wie, czym jest weryfikacja dwuetapowa, i nie przekazuje kodu z wiadomości nawet osobie, która wygląda na znajomą.
Rozpoznaje pułapki w grach
Zauważa fałszywą stronę logowania, podejrzaną obietnicę nagrody i namawianie do przeniesienia rozmowy poza grę.
Wylogowuje się z cudzych urządzeń
Pamięta o wylogowaniu w pracowni i na telefonie kolegi oraz umie sprawdzić listę urządzeń, na których konto jest zalogowane.
Wie, co zrobić po przejęciu konta
Mówi o tym dorosłemu, odzyskuje dostęp drogą przewidzianą w aplikacji, uprzedza znajomych i zgłasza sprawę w serwisie.
Rozpoznaje podszywanie się
Odróżnia fałszywy profil kolegi od prawdziwego i wie, że zgłasza się go jako podszywanie się, a nie jako zwykły wpis.
Co zostaje po szkoleniu
Uczniowie zabierają mapę własnych kont bez żadnych haseł oraz kartę na wieczór z rodzicem, na której są rzeczy do sprawdzenia w domu: weryfikacja dwuetapowa, adres zapasowy, lista zalogowanych urządzeń. Do karty dołączamy kolejność działań po przejęciu konta i numery pomocowe. Wychowawca dostaje w PDF zestaw zanonimizowanych wiadomości z pułapkami do powtórzenia na lekcji, szkoła krótką informację dla rodziców do rozesłania przez dziennik elektroniczny i zaświadczenie o przeprowadzeniu zajęć, a nauczyciel informatyki zasady wylogowania w pracowni.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Szkolenie mogą zamówić szkoły i przedszkola, instytucje, rodzice oraz firmy. Każdy zamawiający ma swój cennik, dlatego ceny pokazujemy osobno.
Szkoła lub przedszkole
Szkoły, organy prowadzące, rady rodziców.
| Warsztat 4 h dla jednej klasy lub grupy do 30 osób | 3 000 zł |
| Szkolenie 6 h z 30-minutową przerwą, do 30 osób | 8 000 zł |
| Druga grupa tego samego dnia w tej samej szkole, 6 h | 6 000 zł |
| Trzecia i każda kolejna grupa tego samego dnia, 6 h | 5 000 zł |
| Szkolenie online na żywo, 6 h, nagranie dla szkoły na 30 dni | 6 500 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla szkół i organizacji.
Instytucja
Biblioteki, domy kultury, kluby sportowe, świetlice, organizacje pozarządowe.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 000 zł |
| Dzień bez hejtu w instytucji: dwa warsztaty dla młodzieży i spotkanie dla dorosłych | 9 500 zł |
| Zniżka dla organizacji pozarządowych | -20% |
Ceny netto z rozdziału o instytucjach w cenniku dla szkół i organizacji.
Rodzice
Grupa rodziców, która zamawia zajęcia dla klasy, drużyny albo grupy dzieci.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 690 zł |
| Szkolenie 6 h dla grupy, do 30 osób | 9 840 zł |
Ceny brutto z cennika dla rodziców i osób prywatnych. Płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą.
Firma
Firmy, które fundują zajęcia szkole albo organizują je dla dzieci pracowników.
| Warsztat ufundowany szkole, przedszkolu albo instytucji | jak dla szkoły |
| Warsztat 4 h dla dzieci pracowników, do 30 dzieci | 6 000 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Potrzebujemy sali z rzutnikiem lub monitorem i miejscem na cztery stoły do pracy w grupach. Telefony uczniów nie są konieczne, bo zmiany w kontach dzieci wprowadzają w domu z rodzicem według karty. Jeżeli szkoła chce, żeby uczniowie sprawdzili ustawienia na zajęciach, prosimy o zgodę dyrekcji na użycie telefonów i wcześniejszą informację dla rodziców. Warto też podać, z jakich gier i komunikatorów korzysta klasa i czy zdarzyły się ostatnio przejęte lub fałszywe konta.
Kto płaci
Szkolenie zamawia i opłaca szkoła, organ prowadzący, instytucja, rada rodziców, rodzice albo firma. Wszystkie szkolenia i warsztaty są płatne według cennika. Nie zbieramy pieniędzy od uczniów.
Dopłaty i koszty dodatkowe
Grupa 31-60 osób: dopłata 2 500 zł netto do szkolenia stacjonarnego. Termin w sobotę, niedzielę lub święto: dopłata 25%. Dojazd od Krakowa: 2,50 zł za kilometr w obie strony i 150 zł za godzinę czasu dojazdu, nocleg według kosztów oraz dieta 150 zł za dobę. Na życzenie: zeszyt ćwiczeń 35 zł za osobę, imienne zaświadczenia 15 zł za osobę, nagranie szkolenia dla kadry na 12 miesięcy 1 500 zł, spotkanie kontrolne online po 3 miesiącach 900 zł.
Płatność
Szkoły i instytucje: przelew 14 dni po fakturze, przy pierwszym zamówieniu zaliczka 50%. Rodzice: płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą. Firmy: zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową podajemy na piśmie w ofercie.
Odwołanie i zmiana terminu
Odwołanie do 7 dni przed terminem jest bez kosztów, od 7 do 3 dni przed terminem kosztuje 50% ceny, później 100% ceny. Jedną zmianę terminu robimy bez kosztów.
Zniżki
Szkoły z sieci szkół partnerskich: 10% na szkolenia i warsztaty. Organizacje pozarządowe: 20%. Zniżki nie łączą się, stosujemy najkorzystniejszą dla zamawiającego. Umowy roczne i cykle szkoleń mają własne ceny w cenniku.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
Szkolenie nie daje ochrony raz na zawsze. Sposoby wyłudzania haseł zmieniają się co kilka miesięcy, gry dodają nowe waluty i nowe okna logowania, a najlepsze ustawienia nie pomogą, gdy ktoś sam poda kod osobie, która o niego poprosi. Zajęcia nie zastępują zabezpieczeń, które w domu powinni włączyć rodzice, ani pracy szkoły w sprawie, w której uczeń wszedł na cudze konto. Podnoszą umiejętności dzieci i ułatwiają rozpoznanie pułapki, ale każda sytuacja wygląda trochę inaczej, a uczyć się trzeba stale. Dlatego zalecamy powtarzanie tego tematu w kolejnych klasach, na nowych przykładach i z aktualnymi widokami ekranów.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Czy uczniowie będą logować się na swoje konta podczas zajęć?
Nie jest to potrzebne i nigdy nie prosimy dzieci o podanie hasła ani o pokazanie ekranu logowania. Ustawienia pokazujemy na ekranie prowadzącego, na kontach przygotowanych do zajęć. Jeżeli szkoła się zgodzi, uczniowie mogą na miejscu sprawdzić, czy mają włączoną weryfikację dwuetapową, ale samo wprowadzanie zmian zalecamy w domu, razem z rodzicem, według karty, którą dostają na koniec.
Część naszych uczniów ma konta w serwisach, które wymagają ukończenia 13 lat. Czy o tym mówicie?
Tak, mówimy o tym rzeczowo i bez zawstydzania. Wyjaśniamy, że ograniczenia wieku w regulaminach mają znaczenie i że takie konto powinno być ustawione razem z rodzicem. Jednocześnie pracujemy na tym, czego dzieci faktycznie używają, bo uczeń z kontem, którego nie powinien jeszcze mieć, też musi wiedzieć, jak je chronić i co zrobić, gdy ktoś je przejmie.
W klasie ktoś wszedł na cudze konto. Czy zajęcia to wyjaśnią?
Warsztat nie jest wyjaśnianiem konkretnej sprawy i nie wskazujemy na nim nikogo. Sprawa wymaga pracy szkoły: zabezpieczenia zrzutów, rozmów z uczniami i ich rodzicami, a czasem zgłoszenia w serwisie. Wejście na cudze konto bez zgody opisuje art. 267 Kodeksu karnego, a wobec dzieci, które ukończyły 10 lat, sąd rodzinny może prowadzić postępowanie w sprawie demoralizacji. W samej sprawie szkoła może zadzwonić na naszą infolinię 222 900 142.
Czy omawiacie też szkolne konta, na przykład dziennik elektroniczny?
Tak, bo dla wielu dzieci to pierwsze konto z prawdziwymi danymi. Pokazujemy, dlaczego dostęp ucznia i dostęp rodzica to dwa różne konta i dlaczego hasła rodzica nie powinno się znać ani używać. Osobno omawiamy pracownię komputerową, w której konto zostawione bez wylogowania jest najczęstszą przyczyną wiadomości wysłanych z cudzego profilu.
Jakie gry i komunikatory pokazujecie?
Te, z których dzieci w klasach 4-6 korzystają najczęściej, zwykle Roblox, Minecraft, Fortnite, Brawl Stars, WhatsApp, Messenger i serwisy z filmami. Przed zajęciami pytamy szkołę, co jest popularne w danej klasie, i dobieramy ekrany. Przy każdym widoku podajemy, kiedy został przygotowany, bo serwisy często zmieniają układ ustawień.
Czy rodzice dostaną informację, co zabezpieczyć w domu?
Tak. Każde dziecko zabiera kartę z rzeczami do sprawdzenia razem z rodzicem, a szkoła dostaje krótką informację, którą można rozesłać przez dziennik elektroniczny. Zalecamy w niej przede wszystkim ustawienie poczty rodzica jako adresu zapasowego do kont dziecka i włączenie weryfikacji dwuetapowej wszędzie tam, gdzie jest dostępna.