O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
W sprawach, które prowadzimy, najwięcej traci się nie przez złe decyzje, tylko przez materiał. Zrzut z uciętą nazwą konta, bez daty i bez linku. Wpis, który autor usunął wieczorem, zanim ktokolwiek go zapisał. Rozmowa, którą osoba atakowana w nerwach usunęła w całości, żeby przestać ją widzieć. Uczniowie w wieku 13-15 lat bardzo często jako pierwsi, a czasem jako jedyni widzą przykrą treść, zanim zniknie. Dlatego to oni muszą umieć zabezpieczyć ją w pięć minut.
Uczymy konkretnej procedury. Dobry zrzut ma cztery elementy: treść, nazwę konta, czyli tę po znaku @, a nie tylko wyświetlane imię, datę i godzinę oraz adres wpisu albo profilu. Do tego dochodzi kopiowanie linku, seria zrzutów nachodzących na siebie przy długiej rozmowie, tak żeby było widać ciągłość, i nagranie ekranu przy relacjach, transmisjach i wiadomościach znikających. Uczniowie ćwiczą to na własnych telefonach, na publicznym wpisie testowym przygotowanym przez Fundację, więc nikt nie otwiera prawdziwego hejtu.
Druga część dotyczy tego, czego nie robić. Nie usuwać rozmowy, nie wychodzić z grupy ani z serwera przed zabezpieczeniem, bo w części aplikacji traci się wtedy dostęp do całej historii. Nie blokować od razu, bo niektóre serwisy ukrywają wtedy profil. Nie odpisywać, nie poprawiać zrzutów i nie wrzucać ich do klasowej grupy z dopiskiem „zobaczcie, co napisał”. Potem ćwiczymy przekazanie: komu, w jakiej kolejności i w jakiej formie, czyli jako pliki, a nie wklejone do rozmowy. Na zanonimizowanych zrzutach z naszych spraw pokazujemy, który materiał pomógł, a który okazał się bezużyteczny.
Jeden wyjątek omawiamy osobno i bardzo jasno. Zdjęć intymnych osoby niepełnoletniej nie zapisuje się i nie przesyła dalej, także „jako dowodu”, bo samo ich przechowywanie jest przestępstwem z art. 202 Kodeksu karnego. Zapisuje się nazwę konta i link, a materiał zabezpiecza policja. Wina nigdy nie leży po stronie osoby ze zdjęcia, szantażyście się nie płaci, a dorosłemu mówi się od razu. Numery 116 111, 112 i infolinię Fundacji podajemy na początku i na końcu.
Dla kogo
Szkolenie jest przeznaczone dla uczniów klas 7-8, czyli młodzieży w wieku około 13-15 lat, w grupie do 30 osób. To wiek, w którym uczniowie najczęściej są świadkami fałszywych kont, wpisów na kontach typu „spotted” i fal w grupach klasowych, a dorośli dowiadują się o sprawie, gdy treści już nie ma. Szkolenie ma największy sens po takich sytuacjach w szkole, a także jako dalszy krok po zajęciach o prawie i odpowiedzialności nieletnich. Wymaga zgody szkoły na korzystanie z telefonów podczas części ćwiczeń.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 6 h
- 9:00-9:2020 min
Zasady pracy i numery
Ustalamy, że na zajęciach nie otwieramy prawdziwych przykrych treści ani prywatnych rozmów, a telefonów używamy tylko do ćwiczeń. Podajemy numery 116 111, 112, 800 12 12 12 i 222 900 142 i mówimy, w jakich sytuacjach z nich korzystać.
- 9:20-10:0040 min
Dlaczego materiał przepada
Pokazujemy trzy zanonimizowane sprawy, w których treść zniknęła, zanim ktoś ją zapisał, albo została zapisana tak, że nie dało się jej użyć. Uczniowie wskazują, co poszło nie tak, i sami formułują pierwsze zasady.
- 10:00-10:4545 min
Cztery elementy dobrego zrzutu
Omawiamy treść, nazwę konta, datę z godziną i adres. Pokazujemy, że wyświetlane imię można zmienić w kilka sekund, a przy wpisach z dopiskiem „3 godz.” trzeba zapisać prawdziwą datę. Grupy oceniają osiem zanonimizowanych zrzutów według listy kontrolnej i szukają brakujących elementów.
- 10:45-11:2540 min
Zabezpiecz w pięć minut
Na telefonach uczniowie zabezpieczają publiczny wpis testowy Fundacji: robią zrzut z czterema elementami, kopiują link do wpisu i do profilu i zapisują je w notatce. Osoby bez telefonu pracują w parach. Na koniec sprawdzamy, komu udało się zmieścić w czasie.
- 11:25-12:0035 min
Gdy treść znika
Ćwiczymy nagrywanie ekranu przy relacji, transmisji i wiadomości znikającej oraz serię zrzutów nachodzących na siebie przy długiej rozmowie. Wyjaśniamy, że część aplikacji powiadamia drugą stronę o zrzucie, i co wtedy zrobić, na przykład poprosić dorosłego o zdjęcie ekranu drugim telefonem.
- 12:00-12:3030 min
Przerwa
Przerwa na posiłek. Telefony wracają do plecaków, a prowadzący zostaje dostępny dla uczniów, którzy chcą porozmawiać osobno.
- 12:30-13:1040 min
Najpierw, później, nigdy
Grupy rozkładają karty z czynnościami na trzy kupki: najpierw, później, nigdy. Na kartach są między innymi usunięcie rozmowy, wyjście z serwera, blokada, zgłoszenie, odpowiedź wyzwiskiem i wysłanie zrzutu do klasowej grupy. Przy każdej różnicy zdań wyjaśniamy, co stałoby się z materiałem.
- 13:10-13:4030 min
Wyjątek: zdjęcia intymne
Bez pokazywania jakichkolwiek materiałów wyjaśniamy, dlaczego zdjęć intymnych osoby niepełnoletniej nie zapisuje się ani nie przesyła, także jako dowodu. Ćwiczymy, co zapisać zamiast nich, i powtarzamy: wina nie leży po stronie osoby ze zdjęcia, nie płaci się szantażyście, od razu mówi się dorosłemu, a w zagrożeniu dzwoni na 112.
- 13:40-14:2040 min
Dziennik zdarzeń
Uczniowie dostają zapis fikcyjnej sprawy rozciągniętej na dziesięć dni i układają z niej tabelę: data, godzina, serwis, konto, co się stało, link, nazwa pliku i kto widział. Porównujemy tabele i pokazujemy, jak taki dziennik ułatwia pracę pedagogowi, serwisowi i policji.
- 14:20-14:4525 min
Komu i jak przekazać
Ustalamy kolejność: rodzic lub opiekun, wychowawca albo pedagog, zgłoszenie w serwisie, a przy groźbach, szantażu czy podszywaniu się także policja. Ćwiczymy wysyłanie zrzutów jako plików, bo komunikatory często zmniejszają obraz i usuwają część informacji o pliku.
- 14:45-15:0015 min
Podsumowanie i numery
Każdy uczeń zapisuje w telefonie kartę z czterema elementami zrzutu i jedną osobę, której przekaże materiał. Kończymy numerami pomocy.
Plan warsztatu 4 h
- 8:00-8:1515 min
Start i numery pomocy
Zasady pracy z telefonami i numery pomocy. Krótko pytamy, kto kiedyś chciał komuś pokazać przykry wpis, ale już go nie znalazł.
- 8:15-8:5540 min
Zrzut, który przejdzie
Grupy dostają wydruki zanonimizowanych zrzutów z prowadzonych spraw i decydują, które nadałyby się do zgłoszenia. Z ich uwag powstaje lista czterech elementów, którą prowadzący uzupełnia o to, czego zabrakło.
- 8:55-9:3540 min
Ćwiczenie na telefonach
W parach uczniowie zabezpieczają wpis testowy Fundacji: zrzut, link do wpisu, link do profilu, nazwa konta po @. Druga osoba z pary sprawdza wynik według listy, a potem role się zmieniają.
- 9:35-9:4510 min
Przerwa
Krótka przerwa, telefony zostają w plecakach.
- 9:45-10:2035 min
Najpierw, później, nigdy
Grupy układają karty z czynnościami w trzech kolumnach i bronią swoich decyzji przed innymi grupami. Najdłużej rozmawiamy o blokadzie i wychodzeniu z grup, bo tu uczniowie najczęściej się mylą.
- 10:20-10:5535 min
Dziennik zdarzeń w grupach
Każda grupa porządkuje rozsypany zapis fikcyjnej sprawy w tabelę z datami, kontami i linkami. Porównujemy, której grupie udało się odtworzyć przebieg najdokładniej, i dlaczego.
- 10:55-11:1015 min
Przerwa
Druga przerwa przed częścią o przekazywaniu materiału.
- 11:10-11:4030 min
Przekazanie i ważny wyjątek
Ustalamy, komu i w jakiej formie przekazać zrzuty, żeby nie trafiły dalej. Potem omawiamy wyjątek dotyczący zdjęć intymnych: nie zapisywać, nie przesyłać, zapisać konto i link, powiedzieć dorosłemu, nie płacić szantażyście, w zagrożeniu dzwonić na 112.
- 11:40-12:0020 min
Pytania bez dorosłych z klasy
Jeśli szkoła się zgodzi, ostatnie dwadzieścia minut odbywa się bez nauczyciela, a pytania można zadać także anonimowo na kartce. Kończymy numerami 116 111, 112 i infolinią Fundacji.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Zrzut, który przejdzie
Grupy oceniają osiem zanonimizowanych zrzutów z prowadzonych spraw według listy czterech elementów: treść, nazwa konta, data z godziną, adres. Przy każdym decydują, czy serwis lub policja mogliby z nim coś zrobić, i wypisują, czego brakuje, na przykład uciętej nazwy konta albo daty zapisanej jako „wczoraj”. Na koniec poznają, jak każda z tych spraw się potoczyła. Zostaje lista kontrolna, którą uczniowie zapisują w telefonie.
Zabezpiecz w pięć minut
Na publicznym wpisie testowym przygotowanym przez Fundację uczniowie w parach robią zrzut z czterema elementami, kopiują link do wpisu i do profilu, zapisują nazwę konta po @ i nagrywają kilkusekundowe nagranie ekranu. Druga osoba z pary mierzy czas i sprawdza wynik. Ćwiczenie powtarzamy, aż każdej parze uda się zmieścić w pięciu minutach.
Najpierw, później, nigdy
Grupy dostają kilkanaście kart z czynnościami, takimi jak usunięcie rozmowy, wyjście z serwera, zablokowanie konta, zgłoszenie, nagranie relacji, wysłanie pliku rodzicowi czy odpisanie wyzwiskiem. Układają je w trzech kolumnach i porównują swoje decyzje z innymi grupami. Prowadzący przy każdej różnicy wyjaśnia, co stałoby się z materiałem po danym kroku.
Dziennik zdarzeń
Uczniowie dostają rozsypany zapis fikcyjnej sprawy z dziesięciu dni: zrzuty, wiadomości, wpisy i notatki. Porządkują go w tabelę z datą, godziną, serwisem, kontem, opisem, linkiem, nazwą pliku i świadkami. Zostaje gotowy wzór dziennika, który można prowadzić w zeszycie albo w notatkach telefonu.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Robi zrzut z czterema elementami
Uczeń zapisuje treść razem z nazwą konta, datą z godziną i adresem, a przy długiej rozmowie robi serię zrzutów nachodzących na siebie.
Kopiuje link do wpisu i profilu
Wie, gdzie w aplikacji znaleźć opcję kopiowania linku, i zapisuje nazwę konta po @, a nie tylko wyświetlane imię.
Zabezpiecza treści znikające
Nagrywa ekran przy relacjach, transmisjach i wiadomościach znikających i wie, co zrobić, gdy aplikacja powiadamia o zrzucie.
Prowadzi dziennik zdarzeń
Zapisuje przebieg sprawy w prostej tabeli, która pozwala dorosłym zrozumieć, co działo się dzień po dniu.
Wie, czego nie usuwać i nie robić
Nie usuwa rozmowy, nie wychodzi z grupy, nie blokuje przed zabezpieczeniem, nie odpisuje i nie rozsyła zrzutów dalej.
Przekazuje materiał właściwej osobie
Wie, komu przekazać zrzuty i w jakiej formie, oraz kiedy sprawa wymaga zawiadomienia policji.
Zna wyjątek dotyczący zdjęć intymnych
Nie zapisuje i nie przesyła takich materiałów, tylko zapisuje konto i link i od razu mówi dorosłemu.
Co zostaje po szkoleniu
Szkoła otrzymuje w PDF kartę „Cztery elementy zrzutu” w wersji do zapisania w telefonie, instrukcje kopiowania linku i nagrywania ekranu na telefonach z systemem Android i iOS z datą przygotowania, wzór dziennika zdarzeń do druku i do arkusza, schemat „Najpierw, później, nigdy” do powieszenia w klasie oraz kartę „Komu przekazać” z numerami pomocy i miejscem na imię pedagoga. Dla rodziców dołączamy krótką instrukcję, jak przyjąć od dziecka materiał, jak go przechować i czego nie robić, na przykład nie konfrontować się samodzielnie z autorem. Szkoła dostaje też zaświadczenie.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Szkolenie mogą zamówić szkoły i przedszkola, instytucje, rodzice oraz firmy. Każdy zamawiający ma swój cennik, dlatego ceny pokazujemy osobno.
Szkoła lub przedszkole
Szkoły, organy prowadzące, rady rodziców.
| Warsztat 4 h dla jednej klasy lub grupy do 30 osób | 3 000 zł |
| Szkolenie 6 h z 30-minutową przerwą, do 30 osób | 8 000 zł |
| Druga grupa tego samego dnia w tej samej szkole, 6 h | 6 000 zł |
| Trzecia i każda kolejna grupa tego samego dnia, 6 h | 5 000 zł |
| Szkolenie online na żywo, 6 h, nagranie dla szkoły na 30 dni | 6 500 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla szkół i organizacji.
Instytucja
Biblioteki, domy kultury, kluby sportowe, świetlice, organizacje pozarządowe.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 000 zł |
| Dzień bez hejtu w instytucji: dwa warsztaty dla młodzieży i spotkanie dla dorosłych | 9 500 zł |
| Zniżka dla organizacji pozarządowych | -20% |
Ceny netto z rozdziału o instytucjach w cenniku dla szkół i organizacji.
Rodzice
Grupa rodziców, która zamawia zajęcia dla klasy, drużyny albo grupy dzieci.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 690 zł |
| Szkolenie 6 h dla grupy, do 30 osób | 9 840 zł |
Ceny brutto z cennika dla rodziców i osób prywatnych. Płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą.
Firma
Firmy, które fundują zajęcia szkole albo organizują je dla dzieci pracowników.
| Warsztat ufundowany szkole, przedszkolu albo instytucji | jak dla szkoły |
| Warsztat 4 h dla dzieci pracowników, do 30 dzieci | 6 000 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Do ćwiczeń potrzebna jest zgoda szkoły na korzystanie z telefonów w części zajęć i dostęp do internetu, przez sieć szkolną albo dane komórkowe. Uczniowie bez telefonu pracują w parach. Wpis testowy przygotowujemy sami, więc nikt nie otwiera prawdziwych treści. Prosimy o informację, z jakich aplikacji korzysta klasa, o imię pedagoga do wpisania na kartę oraz o sygnał, bez nazwisk, czy któryś uczeń jest teraz w sprawie, w której zbiera materiał.
Kto płaci
Szkolenie zamawia i opłaca szkoła, organ prowadzący, instytucja, rada rodziców, rodzice albo firma. Wszystkie szkolenia i warsztaty są płatne według cennika. Nie zbieramy pieniędzy od uczniów.
Dopłaty i koszty dodatkowe
Grupa 31-60 osób: dopłata 2 500 zł netto do szkolenia stacjonarnego. Termin w sobotę, niedzielę lub święto: dopłata 25%. Dojazd od Krakowa: 2,50 zł za kilometr w obie strony i 150 zł za godzinę czasu dojazdu, nocleg według kosztów oraz dieta 150 zł za dobę. Na życzenie: zeszyt ćwiczeń 35 zł za osobę, imienne zaświadczenia 15 zł za osobę, nagranie szkolenia dla kadry na 12 miesięcy 1 500 zł, spotkanie kontrolne online po 3 miesiącach 900 zł.
Płatność
Szkoły i instytucje: przelew 14 dni po fakturze, przy pierwszym zamówieniu zaliczka 50%. Rodzice: płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą. Firmy: zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową podajemy na piśmie w ofercie.
Odwołanie i zmiana terminu
Odwołanie do 7 dni przed terminem jest bez kosztów, od 7 do 3 dni przed terminem kosztuje 50% ceny, później 100% ceny. Jedną zmianę terminu robimy bez kosztów.
Zniżki
Szkoły z sieci szkół partnerskich: 10% na szkolenia i warsztaty. Organizacje pozarządowe: 20%. Zniżki nie łączą się, stosujemy najkorzystniejszą dla zamawiającego. Umowy roczne i cykle szkoleń mają własne ceny w cenniku.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
Szkolenie nie nadaje zrzutom statusu dowodu w rozumieniu przepisów. O tym, czy i jak materiał zostanie wykorzystany, decydują policja, prokuratura i sąd, a usunięcie treści zależy od serwisu. Zajęcia nie uczą też ustalania, kto stoi za kontem, i nie zachęcają uczniów do prowadzenia spraw na własną rękę: ich zadaniem jest zabezpieczyć materiał i przekazać go dorosłemu. Szkolenie podnosi umiejętności i ułatwia rozpoznanie, co warto zapisać, ale każda sprawa jest inna, a aplikacje zmieniają wygląd menu i zasady powiadomień po aktualizacjach. Instrukcje są aktualne na dzień przygotowania, a samo zabezpieczanie trzeba ćwiczyć ponownie co jakiś czas.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Czy uczniowie będą potrzebowali telefonów?
Tak, w części ćwiczeń, bo zabezpieczania treści nie da się nauczyć na slajdach. Uczniowie pracują wyłącznie na publicznym wpisie testowym przygotowanym przez Fundację i nie otwierają swoich prywatnych rozmów. Osoby bez telefonu pracują w parach. Jeśli szkoła nie zgodzi się na telefony, przeprowadzimy ćwiczenia na wydrukach, ale zajęcia stracą wtedy sporą część wartości.
Czy nie nauczymy w ten sposób uczniów zbierania haków na kolegów?
Wyraźnie oddzielamy zabezpieczenie krzywdzącej treści od zbierania cudzych prywatnych wiadomości, żeby komuś zaszkodzić. Zasada, którą powtarzamy, brzmi: materiał trafia do dorosłego, a nie do klasowej grupy ani do sieci. Rozsyłanie zrzutów z prywatnych rozmów samo w sobie bywa krzywdzące i mówimy o tym na zajęciach wprost.
Czy zrzut ekranu wystarczy policji?
Jest dobrym początkiem, ale nie wszystkim. Policja i sąd mogą zwrócić się do serwisu o dane konta, a do tego potrzebują przede wszystkim linku i dokładnej nazwy konta, dlatego tak ich pilnujemy. Ważne jest też zachowanie oryginalnych plików bez przerabiania. O tym, jaką wartość materiał ma w postępowaniu, decydują organy, a nie szkoła ani Fundacja.
Co, jeśli uczeń przyjdzie do pedagoga z telefonem pełnym materiałów?
Pedagog nie powinien sam przeglądać telefonu ucznia ani przesyłać materiałów na swój telefon bez potrzeby. Najlepiej poprosić ucznia o przesłanie plików w ustalony sposób i zapisać, co i kiedy zostało przekazane. Jeśli wśród materiałów są zdjęcia intymne osoby niepełnoletniej, nie kopiuje się ich wcale, tylko powiadamia rodziców i policję. Szczegółowo omawiamy to na szkoleniu dla kadry o zabezpieczaniu dowodów elektronicznych w szkole.
Uczniowie mówią, że niektóre aplikacje powiadamiają o zrzucie ekranu. Co wtedy?
To prawda i rozmawiamy o tym na zajęciach. Nie jest to powód, żeby rezygnować z zabezpieczenia, ale przy groźbach lub szantażu najpierw trzeba powiedzieć dorosłemu, a dopiero potem zapisywać materiał. Dorosły może na przykład zrobić zdjęcie ekranu drugim telefonem, co nie wysyła żadnego powiadomienia.
Jak to szkolenie łączy się z innymi z katalogu?
Najlepiej działa razem z zajęciami „Hejt, przemoc rówieśnicza i prawo”, bo uczniowie wiedzą wtedy, które treści mają znaczenie prawne i dlaczego warto je zapisać. Dobrym uzupełnieniem są też zajęcia o tym, jak ustala się autorów anonimowych treści. Dla nauczycieli i pedagogów przygotowaliśmy osobne szkolenie o zabezpieczaniu dowodów elektronicznych w szkole.