Znieważenie funkcjonariusza w internecie - kiedy stosuje się art. 226 k.k., a kiedy zwykłą zniewagę?

Obraźliwy komentarz pod filmem z interwencji, wyzwiska w wiadomości do urzędniczki, wulgarny wpis o strażniku miejskim na grupie mieszkańców. Każda z tych sytuacji może być przestępstwem. Nie każda jest jednak znieważeniem funkcjonariusza z art. 226 Kodeksu karnego.

O tym, który przepis się stosuje, decydują dwa słowa: „podczas i w związku”. Od nich zależy też, kto prowadzi sprawę: prokurator z urzędu czy pokrzywdzony na własną rękę. Poniżej wyjaśniamy to krok po kroku, zarówno funkcjonariuszom, jak i osobom, które komentują ich pracę.

W skrócie

• Art. 226 § 1 Kodeksu karnego stosuje się tylko wtedy, gdy zniewaga pada podczas pełnienia obowiązków służbowych i jednocześnie w związku z nimi. Oba warunki muszą być spełnione razem.
• Wpis napisany po służbie, na przykład wieczorny komentarz pod nagraniem z interwencji, zwykle nie spełnia warunku „podczas”. Wtedy w grę wchodzi zwykła zniewaga z art. 216 Kodeksu karnego.
• Znieważenie funkcjonariusza ściga prokurator z urzędu. Zwykłą zniewagę ściga sam pokrzywdzony prywatnym aktem oskarżenia, a przy jego wniesieniu wpłaca 1000 zł ryczałtu (rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 2025 r.).
• Górna granica kary jest w obu przypadkach taka sama, gdy zniewaga pada w internecie: do roku pozbawienia wolności.
• W 2023 r. policja stwierdziła 6591 przestępstw z art. 226 i 955 przestępstw zwykłej zniewagi (statystyki Komendy Głównej Policji).
• Krytyka pracy funkcjonariusza jest dozwolona, także ostra. Karalna jest obelga, a nie niewygodna opinia.

Kto jest funkcjonariuszem publicznym?

Listę podaje art. 115 § 13 Kodeksu karnego. Jest dłuższa, niż się zwykle sądzi. Obejmuje nie tylko policjantów.

Funkcjonariuszem publicznym jest między innymi Prezydent, poseł, senator i radny, sędzia, prokurator, notariusz, komornik i kurator sądowy. Są nim także pracownicy administracji rządowej i samorządowej, o ile nie pełnią wyłącznie czynności usługowych, funkcjonariusze organów powołanych do ochrony bezpieczeństwa publicznego, funkcjonariusze Służby Więziennej oraz żołnierze w czynnej służbie.

Osoba przybrana do pomocy.
Art. 226 chroni również osobę, którą funkcjonariusz przybrał do pomocy. To na przykład przechodzień poproszony przez policjanta o pomoc przy interwencji.

Zawody chronione „jak funkcjonariusz”.
Część zawodów korzysta z tej ochrony na podstawie osobnych ustaw. Przykładem jest nauczyciel: zgodnie z art. 63 Karty Nauczyciela korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych. Piszemy o tym szerzej w tekście o tym, co zrobić, gdy uczniowie ośmieszają nauczyciela w internecie.

Sprawy radnych, wójtów i urzędników mają swoją specyfikę, bo dochodzi w nich debata polityczna. Opisaliśmy je osobno w tekście o granicach krytyki osób pełniących funkcje publiczne.

Co dokładnie mówi art. 226 Kodeksu karnego?

Art. 226 § 1 brzmi: kto znieważa funkcjonariusza publicznego lub osobę do pomocy mu przybraną, podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Przepis ma więc trzy elementy. Musi dojść do zniewagi, czyli zachowania obelżywego, które okazuje pogardę. Pokrzywdzonym musi być funkcjonariusz publiczny albo osoba przybrana mu do pomocy. Zniewaga musi też paść podczas pełnienia obowiązków i mieć z nimi związek.

Skąd wzięły się słowa „podczas i w związku”?

Do 2008 r. przepis mówił o zniewadze „podczas lub w związku” z pełnieniem obowiązków. Wystarczał jeden z tych warunków. Prokurator mógł więc ścigać także obelgi wypowiedziane długo po służbie, jeżeli dotyczyły pracy funkcjonariusza.

Zmienił to wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 października 2006 r., sygn. P 3/06. Trybunał uznał, że karanie w tym trybie zniewagi, która nie padła podczas pełnienia czynności służbowych, zbyt mocno ogranicza wolność słowa. W uzasadnieniu, przytoczonym później w wyroku Trybunału z 2015 r., wskazał, że poza przepisem pozostają wypowiedzi formułowane poza czasem pełnienia funkcji służbowych, bez względu na to, czy mają z tymi funkcjami związek.

Sejm wykonał wyrok ustawą z 9 maja 2008 r. Spójnik „lub” zastąpiono spójnikiem „i”. Zmiana weszła w życie 25 lipca 2008 r. Od tego dnia oba warunki muszą wystąpić łącznie.

Czy zniewaga musi być publiczna?

Nie. Przez kilka lat sądy oceniały to różnie. Spór zakończyła uchwała Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2012 r., sygn. I KZP 8/12: do znamion przestępstwa z art. 226 § 1 nie należy publiczne działanie sprawcy.

Trybunał Konstytucyjny potwierdził tę wykładnię w wyroku z 12 lutego 2015 r., sygn. SK 70/13, w którego uzasadnieniu omówiono także wspomnianą uchwałę. Sprawa dotyczyła mężczyzny, który znieważył wójta w jego gabinecie. Sąd wymierzył mu grzywnę 40 stawek dziennych po 20 zł, czyli 800 zł. Trybunał orzekł, że karanie niepublicznego znieważenia funkcjonariusza jest zgodne z Konstytucją.

Dla spraw internetowych oznacza to jedno: art. 226 może objąć zarówno publiczny komentarz, jak i prywatną wiadomość. O wszystkim decyduje nie widownia, tylko czas i związek ze służbą.

Kiedy wpis w internecie spełnia warunek „podczas i w związku”?

To najtrudniejsze pytanie w całym temacie. Przepis powstał z myślą o sytuacjach twarzą w twarz: na ulicy, w urzędzie, na sali sądowej. W internecie autor i adresat rzadko są w tym samym miejscu i czasie.

Warunek „w związku”

Ten warunek zwykle łatwo ocenić. Zniewaga musi dotyczyć tego, co funkcjonariusz robi służbowo: mandatu, decyzji, kontroli, zatrzymania, wyroku. Obelga wynikająca z prywatnego sporu, na przykład kłótni sąsiedzkiej z osobą, która akurat jest policjantem, tego warunku nie spełnia.

Warunek „podczas”

Ten warunek odnosi się do czasu. Zniewaga ma paść wtedy, gdy funkcjonariusz wykonuje obowiązki. W sieci jest to możliwe, gdy sama czynność służbowa odbywa się zdalnie albo gdy autor kieruje obelgi do funkcjonariusza w trakcie jej wykonywania.

Przykłady, w których warunek może być spełniony:

• wyzwiska wpisane na czacie w czasie rozprawy albo posiedzenia prowadzonego zdalnie,
• obelżywa wiadomość wysłana do urzędnika w trakcie załatwiania sprawy przez komunikator urzędu, czat albo wideorozmowę,
• zniewagi kierowane do radnego na czacie w czasie zdalnej sesji rady,
• obelgi wypowiadane do policjanta w czasie interwencji, którą autor sam transmituje na żywo.

W ostatnim przykładzie przestępstwem jest to, co pada na miejscu interwencji. Transmisja sprawia tylko, że słyszy to więcej osób, i dostarcza dowodu.

Wpisy pisane po służbie

Większość hejtu wobec funkcjonariuszy wygląda inaczej. Ktoś wrzuca film z interwencji, a kilka godzin lub dni później pojawiają się pod nim obraźliwe komentarze. Ktoś opisuje na grupie mieszkańców kontrolę sprzed tygodnia i wyzywa urzędniczkę z imienia i nazwiska.

Takie wpisy mają związek ze służbą, ale nie padają podczas jej pełnienia. Po zmianie z 2008 r. to za mało, żeby zastosować art. 226 § 1. Zostaje zwykła zniewaga z art. 216 Kodeksu karnego. Nie oznacza to bezkarności. Oznacza inny tryb ścigania.

Zdarzają się sytuacje graniczne. Policjant jest na służbie, a w tym samym czasie ktoś w innym mieście pisze o nim obelżywy komentarz, którego funkcjonariusz jeszcze nie widzi. Ocena takich spraw nie jest jednolita i zależy od okoliczności. Ostateczną kwalifikację zawsze ustala prokurator, a potem sąd.

Sytuacja	„Podczas”	„W związku”	Najbardziej prawdopodobny przepis
Wyzwiska na czacie w czasie rozprawy zdalnej, skierowane do sędziego	tak	tak	art. 226 § 1
Obelżywa wiadomość do urzędnika w trakcie obsługi sprawy przez czat urzędu	tak	tak	art. 226 § 1
Obraźliwy komentarz pod filmem z interwencji, dodany następnego dnia	nie	tak	art. 216 § 2
Wulgarny wpis o strażniku na grupie mieszkańców tydzień po mandacie	nie	tak	art. 216 § 2
Obelgi wobec sąsiada, który jest policjantem, po prywatnej kłótni	nie	nie	art. 216

Źródło: opracowanie własne na podstawie art. 216 i 226 Kodeksu karnego. Tabela pokazuje typowe oceny, a nie rozstrzygnięcia konkretnych spraw.

A art. 231a Kodeksu karnego?

Art. 231a stanowi, że funkcjonariusz korzysta z ochrony także wtedy, gdy bezprawny zamach na jego osobę został podjęty z powodu wykonywanego zawodu lub zajmowanego stanowiska. Dotyczy więc ataków, do których dochodzi poza służbą.

Nie jest przesądzone, czy da się go zastosować do samej zniewagi. Takie odczytanie trudno pogodzić z warunkiem „podczas i w związku”, który ustawodawca wprowadził po wyroku Trybunału z 2006 r. Jeżeli ktoś powołuje się na ten przepis w Waszej sprawie, warto skonsultować to z prawnikiem.

Czym różni się tryb ścigania w obu wariantach?

Dla pokrzywdzonego to różnica zasadnicza. Kara grożąca sprawcy bywa identyczna, ale droga do wyroku jest zupełnie inna.

Art. 226: ściganie z urzędu

Znieważenie funkcjonariusza jest ścigane z oskarżenia publicznego. Wystarczy zawiadomienie złożone na policji albo w prokuraturze. Może je złożyć sam funkcjonariusz, jego przełożony albo świadek.

Dalej sprawę prowadzą organy ścigania. To one ustalają autora wpisu, zbierają dowody i wnoszą akt oskarżenia. Pokrzywdzony nie wnosi żadnej opłaty na początku i występuje w nim jako pokrzywdzony oraz świadek. Zgodnie z art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego instytucje państwowe i samorządowe, które w związku ze swoją działalnością dowiedziały się o przestępstwie ściganym z urzędu, mają obowiązek niezwłocznie zawiadomić prokuratora lub policję.

Art. 216: prywatny akt oskarżenia

Zwykła zniewaga jest ścigana z oskarżenia prywatnego (art. 216 § 5 Kodeksu karnego). Pokrzywdzony sam wnosi akt oskarżenia do sądu rejonowego i sam go popiera. Wygląda to tak:

1. Zabezpieczacie wpis: zrzut ekranu z datą, adresem i nazwą konta. Jak to zrobić dobrze, opisujemy w tekście o tym, jak zabezpieczyć dowody hejtu w internecie.
2. Przygotowujecie prywatny akt oskarżenia. Może się on ograniczyć do oznaczenia oskarżonego, zarzucanego czynu i dowodów (art. 487 Kodeksu postępowania karnego).
3. Wpłacacie zryczałtowaną równowartość wydatków. Od 1 lipca 2025 r. wynosi ona 1000 zł (rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 10 czerwca 2025 r.). Wcześniej, na podstawie rozporządzenia z 2003 r., było to 300 zł.
4. Sąd wyznacza posiedzenie pojednawcze, które poprzedza rozprawę (art. 489 Kodeksu postępowania karnego).

Gdy nie znacie autora wpisu.
Akt oskarżenia wymaga wskazania oskarżonego. Przy anonimowym koncie pomaga art. 488 Kodeksu postępowania karnego: policja na żądanie pokrzywdzonego przyjmuje ustną lub pisemną skargę, w razie potrzeby zabezpiecza dowody i przesyła skargę do sądu. Nie próbujcie ustalać autora na własną rękę. Więcej o tym w tekście o tym, co robić, gdy nęka Was anonimowe konto.

Krótki termin.
Przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego przedawnia się z upływem roku od dnia, w którym pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy, nie później jednak niż z upływem 3 lat od czynu (art. 101 § 2 Kodeksu karnego). Przy art. 226 termin podstawowy wynosi 5 lat (art. 101 § 1 pkt 4).

Kiedy prokurator może przejąć sprawę o zwykłą zniewagę?

Art. 60 § 1 Kodeksu postępowania karnego pozwala prokuratorowi wszcząć postępowanie albo wstąpić do już toczącego się, jeżeli wymaga tego ochrona praworządności lub interes społeczny. Postępowanie toczy się wtedy z urzędu.

W sprawach funkcjonariuszy znieważanych po służbie, ale za to, co robią w służbie, warto o to wnioskować. Prokurator nie musi się zgodzić. Zmasowana fala wpisów, publikowanie danych funkcjonariusza albo ataki na jego rodzinę to argumenty, które taki wniosek wzmacniają.

Cecha	Art. 226 § 1	Art. 216 (zwykła zniewaga)
Warunek czasu i związku ze służbą	podczas i w związku, łącznie	brak
Kara	grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku	§ 1: grzywna albo ograniczenie wolności; § 2 (środki masowego komunikowania): także pozbawienie wolności do roku
Tryb ścigania	z urzędu, po zawiadomieniu	z oskarżenia prywatnego
Kto ustala autora i zbiera dowody	policja i prokurator	pokrzywdzony, z pomocą policji na podstawie art. 488 k.p.k.
Opłata na początku	brak	1000 zł ryczałtu
Przedawnienie	5 lat od czynu	rok od poznania sprawcy, najwyżej 3 lata od czynu

Źródło: Kodeks karny, Kodeks postępowania karnego oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 2025 r.

Publicznie dostępny wpis w internecie sądy oceniają zwykle na podstawie art. 216 § 2, czyli jako zniewagę za pomocą środków masowego komunikowania. Różnice między zniewagą a zniesławieniem wyjaśniamy w tekście Zniesławienie a zniewaga w internecie.

Ile jest takich spraw? Dane policji i sądów

Spraw o znieważenie funkcjonariusza jest co roku kilka tysięcy. Poniżej dane Komendy Głównej Policji z pięciu ostatnich lat, za które opublikowano zestawienie.

Rok	Art. 226: postępowania wszczęte	Art. 226: przestępstwa stwierdzone	Art. 216: postępowania wszczęte	Art. 216: przestępstwa stwierdzone
2019	5044	7873	265	1996
2020	4717	7564	257	988
2021	4710	7387	230	1026
2022	4633	7161	253	907
2023	4268	6591	213	955

Źródło: Komenda Główna Policji, zestawienia dla art. 226 i art. 216 Kodeksu karnego, dane za lata 1999-2023.

Liczba stwierdzonych przestępstw z art. 226 spada. W szczytowym 2010 r. policja stwierdziła ich 13 774, a w 2023 r. 6591, czyli o ponad połowę mniej. Najbardziej wyraźny spadek nastąpił po 2013 r.

O tym, jak sądy karzą za ten czyn, mówi opracowanie Ministerstwa Sprawiedliwości „Prawomocne osądzenia osób dorosłych w latach 2013-2017”. W 2017 r. prawomocnie skazano z art. 226 łącznie 3394 osoby. Grzywnę samoistną orzeczono wobec 1670 z nich, karę ograniczenia wolności wobec 1183, a karę pozbawienia wolności wobec 531, w tym wobec 170 z warunkowym zawieszeniem. Najczęstszą karą była więc grzywna. W tym samym roku art. 226 był najczęstszą podstawą skazań wśród przestępstw przeciwko działalności instytucji państwowych i samorządu terytorialnego wymienionych w opracowaniu.

Czego te dane nie pokazują.
Po pierwsze, statystyki nie wyodrębniają czynów popełnionych w internecie. Nie wiadomo, jaka część z nich to wpisy, a jaka słowa wypowiedziane na ulicy lub w urzędzie. Po drugie, zestawienie dla art. 226 obejmuje cały artykuł, czyli także znieważenie konstytucyjnego organu. Po trzecie, zwykła zniewaga jest ścigana z oskarżenia prywatnego, więc wiele spraw trafia prosto do sądu i w danych policji się nie pojawia. Po czwarte, liczba przestępstw stwierdzonych bywa wyższa od liczby postępowań, bo jedno postępowanie może dotyczyć kilku czynów. Dane o karach pochodzą z 2017 r. i nowszego opracowania w tej serii nie odnaleźliśmy.

Jakie inne przepisy chronią funkcjonariusza w sieci?

Zniewaga to tylko jedna z możliwych kwalifikacji. Zanim złożycie zawiadomienie, sprawdźcie, czy wpis nie wyczerpuje znamion innego czynu. Bywa, że jest on poważniejszy i ścigany z urzędu.

Groźby.
Groźba popełnienia przestępstwa, która wzbudza uzasadnioną obawę spełnienia, to art. 190 Kodeksu karnego, zagrożony karą do 3 lat pozbawienia wolności. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego. Jeżeli groźba ma zmusić funkcjonariusza do podjęcia albo zaniechania czynności służbowej, wchodzi w grę art. 224 § 2, również z karą do 3 lat.

Ujawnianie danych z życia prywatnego.
Art. 223a i 223b Kodeksu karnego chronią funkcjonariuszy organów powołanych do ochrony bezpieczeństwa publicznego i Służby Więziennej. Karalne jest publiczne nawoływanie do udostępnienia informacji o ich życiu prywatnym oraz samo udostępnienie takich informacji bez zgody, jeżeli może to zagrozić bezpieczeństwu funkcjonariusza lub osoby mu najbliższej. Za publiczne rozpowszechnienie grozi kara od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. O usuwaniu takich danych z sieci piszemy w tekście Doxing: ktoś opublikował Wasz adres lub numer telefonu.

Zniesławienie.
Nieprawdziwy zarzut, na przykład przypisanie funkcjonariuszowi łapówki, to nie zniewaga, lecz pomówienie z art. 212 Kodeksu karnego. Jest ścigane z oskarżenia prywatnego, także wtedy, gdy dotyczy służby.

Organy konstytucyjne i Prezydent.
Art. 226 § 3 dotyczy publicznego znieważenia lub poniżenia konstytucyjnego organu Rzeczypospolitej i przewiduje karę do 2 lat pozbawienia wolności. Publiczne znieważenie Prezydenta to art. 135 § 2, z karą do 3 lat. W tych przepisach nie ma warunku „podczas i w związku”. Jest za to warunek działania publicznego.

Droga cywilna.
Niezależnie od prawa karnego każdy może bronić swoich dóbr osobistych na podstawie art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego. Można żądać zaprzestania naruszeń, usunięcia ich skutków, w tym przeprosin, a także zadośćuczynienia.

Co zrobić, gdy jesteście funkcjonariuszem i ktoś Was znieważył w sieci?

Hejt za wykonywanie obowiązków potrafi boleć bardziej niż ten prywatny, bo dotyka czegoś, co robicie dla innych. Macie prawo się bronić i nie musicie robić tego sami.

1. Zabezpieczcie wpis, zanim zniknie. Zrzut ekranu z adresem, datą, godziną i nazwą konta. Przy transmisji na żywo także nagranie ekranu.
2. Zanotujcie, co robiliście w chwili publikacji. Godzina wpisu zestawiona z grafikiem służby albo protokołem czynności przesądza o warunku „podczas”.
3. Nie odpowiadajcie pod wpisem. Odpowiedź w emocjach może zostać użyta przeciwko Wam, a art. 216 § 3 pozwala sądowi odstąpić od kary przy zniewadze wzajemnej.
4. Powiadomcie przełożonego. Instytucja ma własny obowiązek zawiadomienia o przestępstwie ściganym z urzędu i może zapewnić pomoc prawną.
5. Złóżcie zawiadomienie na policji albo w prokuraturze i opiszcie w nim, dlaczego Waszym zdaniem czyn popełniono podczas i w związku ze służbą.
6. Zgłoście wpis w serwisie. Postępowanie karne i usunięcie treści to dwie osobne drogi, które warto prowadzić równolegle.
7. Jeżeli prokurator uzna, że to zwykła zniewaga, rozważcie prywatny akt oskarżenia i wniosek o objęcie sprawy ściganiem z urzędu na podstawie art. 60 Kodeksu postępowania karnego. Pamiętajcie o rocznym terminie.

Wzór zawiadomienia

Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa
Zawiadamiam o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 226 § 1 Kodeksu karnego na moją szkodę. W dniu [data] o godzinie [godzina] pełniłem(-am) obowiązki służbowe jako [stanowisko] w [jednostka]: [krótki opis czynności]. W tym samym czasie użytkownik konta [nazwa konta] w serwisie [nazwa] skierował do mnie wpis o treści: [dokładny cytat]. Wpis dotyczył wykonywanej przeze mnie czynności służbowej. W załączeniu przekazuję zrzuty ekranu z adresem i datą publikacji oraz [inne dowody]. Wnoszę o wszczęcie postępowania i ustalenie tożsamości autora wpisu. Na wypadek uznania, że czyn stanowi przestępstwo z art. 216 Kodeksu karnego, wnoszę o objęcie go ściganiem z urzędu na podstawie art. 60 § 1 Kodeksu postępowania karnego z uwagi na interes społeczny.

Wzór trzeba dopasować do sprawy. Tekst nie zastępuje porady prawnika, a ocena konkretnego wpisu należy do prokuratora i sądu.

Co powinni wiedzieć komentujący?

Piszemy także do Was, bo większość osób, które komentują pracę policji czy urzędów, nie chce nikogo skrzywdzić. Chce wyrazić sprzeciw. To Wasze prawo.

Krytyka jest dozwolona.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 2006 r., przywołanym w orzeczeniu z 2015 r., podkreślił, że poziom swobody wypowiedzi jest zdecydowanie szerszy wobec funkcjonariuszy publicznych niż wobec osób prywatnych. Możecie napisać, że interwencja była Waszym zdaniem bezprawna, niepotrzebna albo brutalna. Możecie złożyć skargę i opisać sprawę publicznie.

Zniewaga to forma, nie treść.
Karalne są obelgi i wulgarne określenia, które wyrażają pogardę wobec człowieka. Zdanie „ta decyzja była niezgodna z prawem” to krytyka. Wulgarne wyzwisko pod adresem urzędniczki to zniewaga, nawet jeśli decyzja rzeczywiście była błędna.

Wpis po służbie nie jest bezkarny.
To, że art. 226 nie ma zastosowania, zmienia tryb, a nie ocenę czynu. Za zniewagę w internecie grozi kara do roku pozbawienia wolności także na podstawie art. 216 § 2.

Niewłaściwe zachowanie funkcjonariusza ma znaczenie.
Art. 226 § 2 odsyła do art. 222 § 2. Jeżeli zniewagę wywołało niewłaściwe zachowanie funkcjonariusza, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia. Nie jest to jednak zgoda na obelgi. Lepszą drogą jest skarga do przełożonego albo zawiadomienie o przekroczeniu uprawnień.

Usunięcie wpisu pomaga, ale go nie cofa.
Jeżeli napisaliście coś w złości, usuńcie to i przeproście. W sprawach z oskarżenia prywatnego pojednanie stron kończy postępowanie (art. 492 Kodeksu postępowania karnego).

Sprawy nastolatków.
Jeżeli wpis napisała osoba niepełnoletnia, sprawą może zająć się sąd rodzinny. Rozmowę o tym zawsze prowadźcie razem z dorosłym. Więcej w tekście Nic mu nie zrobią, bo jest nieletni.

Podsumowanie: art. 226 czy zwykła zniewaga?

Znieważenie funkcjonariusza w internecie podlega art. 226 § 1 Kodeksu karnego tylko wtedy, gdy obelga pada podczas pełnienia obowiązków i w związku z nimi. Oba warunki muszą wystąpić razem. Tak jest od 25 lipca 2008 r., po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2006 r.

Wpisy dodawane po służbie, nawet jeśli dotyczą służby, są zwykle oceniane jako zniewaga z art. 216. Kara może być podobna, ale sprawę prowadzi wtedy pokrzywdzony: wnosi prywatny akt oskarżenia, wpłaca 1000 zł ryczałtu i musi zmieścić się w rocznym terminie. Prokurator może przejąć taką sprawę, gdy wymaga tego interes społeczny.

Funkcjonariusze nie są wobec hejtu bezbronni, a komentujący nie tracą prawa do krytyki. Granica przebiega między oceną czyjejś pracy a obelgą wobec człowieka.

Gdzie szukać pomocy?

Fundacja Usuwanie Hejtu
tel. 222 900 142, biuro@usuwaniehejtu.pl. Pomagamy zabezpieczyć materiał, przygotować zgłoszenia do serwisów i poprowadzić je do końca. Kierujemy też do prawnika lub psychologa. Nie ustalamy tożsamości autorów poza drogą prawną i nie zastępujemy prawnika.

Policja i prokuratura
Zawiadomienie o znieważeniu funkcjonariusza złożycie w dowolnej jednostce policji albo w prokuraturze. W razie zagrożenia życia lub zdrowia dzwońcie pod numer 112.

Przełożony i służby prawne Waszej instytucji
Zapytajcie, jakie wsparcie przewiduje Wasza instytucja dla osób atakowanych za wykonywanie obowiązków.

Telefon wsparcia dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym
116 123. Dzieci i młodzież mogą dzwonić pod numer 116 111.

Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.

Najczęściej zadawane pytania

1. Czy obraźliwy komentarz o policjancie na Facebooku to znieważenie funkcjonariusza z art. 226 k.k.?
Tylko wtedy, gdy komentarz pada w czasie, gdy policjant pełni służbę, i dotyczy tej służby. Komentarz dodany po interwencji prokuratorzy i sądy oceniają zwykle jako zniewagę z art. 216 k.k. Ostateczna kwalifikacja zależy od okoliczności sprawy.

2. Co oznacza „podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych”?
„Podczas” odnosi się do czasu: funkcjonariusz musi w danej chwili wykonywać obowiązki. „W związku” oznacza, że zniewaga dotyczy tych obowiązków, a nie prywatnego sporu. Od 25 lipca 2008 r. oba warunki muszą być spełnione jednocześnie.

3. Czy prywatna wiadomość do urzędnika może być znieważeniem funkcjonariusza?
Tak. Sąd Najwyższy w uchwale z 2012 r. uznał, że art. 226 § 1 k.k. nie wymaga działania publicznego, a Trybunał Konstytucyjny potwierdził w 2015 r. zgodność tego rozwiązania z Konstytucją. Nadal jednak wiadomość musi dotrzeć do urzędnika w trakcie wykonywania przez niego obowiązków i ich dotyczyć.

4. Co grozi za znieważenie funkcjonariusza publicznego?
Grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Według danych Ministerstwa Sprawiedliwości za 2017 r. najczęściej orzekaną karą była grzywna samoistna: otrzymało ją 1670 z 3394 skazanych.

5. Kto ściga zwykłą zniewagę funkcjonariusza po służbie?
Sam pokrzywdzony, prywatnym aktem oskarżenia wniesionym do sądu rejonowego. Przy jego wniesieniu wpłaca 1000 zł zryczałtowanej równowartości wydatków. Skargę można też złożyć na policji, która przekaże ją do sądu.

6. Czy prokurator może zająć się zwykłą zniewagą funkcjonariusza?
Może, jeżeli wymaga tego ochrona praworządności lub interes społeczny. Pozwala na to art. 60 § 1 Kodeksu postępowania karnego. Decyzja należy do prokuratora, dlatego wniosek warto dobrze uzasadnić.

7. Ile czasu ma funkcjonariusz na wniesienie prywatnego aktu oskarżenia?
Rok od dnia, w którym dowiedział się, kto jest sprawcą, ale nie więcej niż 3 lata od publikacji wpisu. Po tym czasie karalność zwykłej zniewagi ustaje. Przy art. 226 k.k. podstawowy termin przedawnienia wynosi 5 lat.

8. Czy nauczyciel jest chroniony przez art. 226 k.k.?
Nauczyciel korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych na podstawie art. 63 Karty Nauczyciela, podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych. To, czy konkretny wpis uczniów lub rodziców zostanie zakwalifikowany z art. 226, ocenia prokurator. Wpisy publikowane po lekcjach często trafiają na drogę prywatnoskargową albo cywilną.

9. Czy krytyka policjanta lub urzędnika w internecie jest karalna?
Nie. Wolno oceniać pracę funkcjonariuszy, także surowo, i opisywać ją publicznie. Karalne są obelgi wyrażające pogardę wobec człowieka oraz nieprawdziwe zarzuty, które są już zniesławieniem.

10. Co zrobić, gdy autor wpisu jest anonimowy?
Przy podejrzeniu czynu z art. 226 k.k. wystarczy zawiadomienie, a autora ustalają organy ścigania. Przy zwykłej zniewadze można złożyć skargę na policji na podstawie art. 488 Kodeksu postępowania karnego, a policja w razie potrzeby zabezpieczy dowody. Samodzielne ustalanie tożsamości autora jest ryzykowne i może zaszkodzić sprawie.

11. Czy usunięcie obraźliwego wpisu chroni przed odpowiedzialnością?
Nie usuwa ono czynu, bo wpis mógł zostać wcześniej zabezpieczony. Usunięcie i przeprosiny mają jednak znaczenie przy ocenie sprawy, a w postępowaniu z oskarżenia prywatnego pojednanie stron prowadzi do umorzenia.

12. Czy niewłaściwe zachowanie funkcjonariusza usprawiedliwia obelgi?
Nie usprawiedliwia, ale może wpłynąć na karę. Jeżeli zniewagę wywołało niewłaściwe zachowanie funkcjonariusza, sąd może nadzwyczajnie złagodzić karę albo odstąpić od jej wymierzenia. Właściwą reakcją na błędy funkcjonariusza jest skarga lub zawiadomienie.

13. Ile spraw o znieważenie funkcjonariusza dotyczy internetu?
Tego nie wiadomo. Statystyki policji i Ministerstwa Sprawiedliwości podają łączną liczbę czynów z art. 226 k.k. i nie wyodrębniają tych popełnionych w sieci. W 2023 r. policja stwierdziła łącznie 6591 takich przestępstw.

Źródła

• Sejm RP, Internetowy System Aktów Prawnych, 2025: Kodeks karny, tekst jednolity (Dz.U. 2025 poz. 383)
• Trybunał Konstytucyjny, Dziennik Ustaw, 2006: Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 października 2006 r., sygn. P 3/06 (Dz.U. 2006 nr 190 poz. 1409)
• Sejm RP, Internetowy System Aktów Prawnych, 2008: Ustawa z 9 maja 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny (Dz.U. 2008 nr 122 poz. 782)
• Trybunał Konstytucyjny, 2015: Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 lutego 2015 r., sygn. SK 70/13, z uzasadnieniem (Dz.U. 2015 poz. 234)
• Sejm RP, Internetowy System Aktów Prawnych, 2026: Kodeks postępowania karnego, tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 490)
• Minister Sprawiedliwości, 2025: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 10 czerwca 2025 r. w sprawie wysokości zryczałtowanej równowartości wydatków w sprawach z oskarżenia prywatnego (Dz.U. 2025 poz. 770)
• Minister Sprawiedliwości, 2003: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 maja 2003 r. w sprawie wysokości zryczałtowanej równowartości wydatków w sprawach z oskarżenia prywatnego (Dz.U. 2003 nr 104 poz. 980, uchylone)
• Sejm RP, Internetowy System Aktów Prawnych, 2026: Karta Nauczyciela, tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 515)
• Sejm RP, Internetowy System Aktów Prawnych, 2026: Kodeks cywilny, tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 795)
• Komenda Główna Policji, 2023: Znieważenie funkcjonariusza lub konstytucyjnego organu (art. 226): postępowania wszczęte i przestępstwa stwierdzone 1999-2023
• Komenda Główna Policji, 2023: Zniewaga (art. 216): postępowania wszczęte i przestępstwa stwierdzone 1999-2023
• Ministerstwo Sprawiedliwości, Wydział Statystycznej Informacji Zarządczej, 2019: Statystyka sądowa. Prawomocne osądzenia osób dorosłych w latach 2013-2017

A jak to wyglądało u Was? Napiszcie w komentarzu

Czy w Waszej sprawie prokurator uznał wpis za znieważenie funkcjonariusza, czy odesłał Was na drogę prywatnego aktu oskarżenia, i czym to uzasadnił? Czy jako osoba komentująca pracę służb mieliście kiedyś wątpliwość, gdzie kończy się krytyka, a zaczyna zniewaga? Opiszcie swoje doświadczenia, ale prosimy: nie podawajcie w komentarzach nazwisk ani danych innych osób.