Młodzi LGBT+ a hejt w sieci i w szkole. Co mówią polskie i europejskie badania

Wyzwiska na korytarzu, komentarze pod zdjęciem, plotka puszczona w grupie klasowej. Młode osoby LGBT+ opisują takie sytuacje w badaniach od lat, a liczby z Polski i z Unii Europejskiej układają się w podobny obraz.

Zebraliśmy w jednym miejscu dane z dwóch największych badań: unijnej Agencji Praw Podstawowych (FRA) z 2023 r. oraz polskiego raportu Kampanii Przeciw Homofobii i Lambdy Warszawa za lata 2019-2020. Pokazujemy, co z nich wynika, czego nie mierzą i co możecie zrobić, gdy hejt dotyczy Was albo kogoś z Waszej klasy.

W skrócie

• 60% osób LGBTIQ z Polski mówi, że w czasie nauki w szkole doświadczyło wyśmiewania, wyzwisk lub gróźb z powodu tego, kim są. Średnia dla Unii to 67% (FRA, badanie z 2023 r.).
• 57% uczniów i uczennic LGBTIQ w Polsce ukrywa w szkole, kim są. Tylko 20% mówi, że ktoś w szkole często lub zawsze stawał w ich obronie (FRA, 2023).
• W polskim badaniu 45% osób LGBT+ doświadczyło jakiejś formy cyberprzemocy, a 30% powtarzającej się agresji w sieci (KPH i Lambda Warszawa, lata 2019-2020).
• Z 6885 opisanych w tym badaniu zdarzeń na policję trafiły 172, czyli 2,5%. Najczęstszy powód: przekonanie, że nie ma takiej potrzeby albo że zgłoszenie nic nie zmieni.
• Polski Kodeks karny nie wymienia orientacji seksualnej ani tożsamości płciowej w przepisach o mowie nienawiści. Nadal jednak chronią Was przepisy o zniewadze, groźbach i nękaniu, a szkoła ma obowiązek reagować.
• To, że większość spraw nie jest zgłaszana, nie znaczy, że zgłaszanie nie działa. Znaczy, że większość osób zostaje z tym sama, a nie musi.

Skąd pochodzą dane o hejcie wobec młodzieży LGBT+?

W Polsce nie ma urzędowej statystyki, która pokazywałaby, ilu uczniów doświadcza hejtu z powodu orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej. Wiedzę o skali zjawiska dają badania ankietowe. Dwa z nich są wyraźnie większe od pozostałych.

Badanie Agencji Praw Podstawowych UE

Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA) przeprowadziła trzecią edycję badania osób LGBTIQ w internecie, od 2 czerwca do 22 sierpnia 2023 r. Wyniki opublikowała w 2024 r. w raporcie LGBTIQ equality at a crossroads. Ankietę wypełniło 100 577 osób w wieku od 15 lat z 30 państw: 27 krajów Unii oraz Albanii, Macedonii Północnej i Serbii.

Dla każdego kraju FRA przygotowała osobną kartę wyników. Z karty dla Polski pochodzą wszystkie polskie liczby z tego badania, które podajemy niżej.

Raport Kampanii Przeciw Homofobii i Lambdy Warszawa

Raport Sytuacja społeczna osób LGBTA w Polsce wydały w 2021 r. Kampania Przeciw Homofobii i Stowarzyszenie Lambda Warszawa. Badanie zrealizowało Centrum Badań nad Uprzedzeniami Uniwersytetu Warszawskiego. Ankietę internetową zbierano od 1 grudnia 2020 r. do końca lutego 2021 r., a pytania dotyczyły okresu od stycznia 2019 r. do grudnia 2020 r.

W analizie znalazły się odpowiedzi 22 883 osób. Niepełnoletni stanowili 13,7% badanych. Osobny rozdział opisuje 11 733 osoby uczące się w wieku od 13 do 26 lat, z czego 47,1% to uczniowie szkół podstawowych i średnich, a 52,9% to studenci.

Ile osób LGBT+ doświadcza przemocy słownej w szkole?

W badaniu FRA z 2023 r. 60% respondentów z Polski odpowiedziało, że w czasie nauki szkolnej byli wyśmiewani, przezywani, obrażani lub zastraszani z powodu bycia osobą LGBTIQ. W całej Unii było to 67%. Raport główny FRA podaje, że w poprzedniej edycji z 2019 r. średnia unijna wynosiła 46%.

Polski wynik jest niższy od unijnego, ale to nadal sześć osób na dziesięć. Trzeba też pamiętać, że pytanie dotyczy całego okresu nauki, więc odpowiadali na nie również dorośli, którzy szkołę skończyli dawno temu.

Dla całej Unii FRA podaje także, kogo dotyka to najmocniej. Najwyższe odsetki dotyczyły gejów (79%), osób interpłciowych i transpłciowych mężczyzn (po 76%) oraz osób niebinarnych (73%).

Świadkowie widzą więcej, niż się wydaje.
Prawie połowa badanych w Unii (49%) często słyszała lub widziała w szkole negatywne komentarze albo zachowania wobec kolegi lub koleżanki uznawanych za osobę LGBTIQ. To znaczy, że w niemal każdej klasie są osoby, które wiedzą, co się dzieje. O tym, jak mogą zareagować, piszemy w tekście o pomaganiu osobie hejtowanej w klasie.

Polska na tle Unii Europejskiej

Wskaźnik (badanie FRA, 2023 r.)	Polska	UE-27
Wyśmiewanie, wyzwiska lub groźby w czasie nauki w szkole	60%	67%
Uczniowie i uczennice ukrywający w szkole, że są LGBTIQ	57%	49%
Ktoś w szkole często lub zawsze stawał w ich obronie	20%	32%
Szkoła nigdy nie poruszała tematów LGBTIQ	56%	62%
Nękanie w ciągu 12 miesięcy przed badaniem	58%	54%
Częste lub stałe myśli samobójcze w ciągu roku przed badaniem	14%	12%
Zgłoszenie dyskryminacji do organu ds. równości lub innej organizacji	5%	11%
Zgłoszenie napaści fizycznej lub seksualnej na policję	8%	11%

Źródło: Agencja Praw Podstawowych UE, EU LGBTIQ Survey III, karta wyników dla Polski (badanie z 2023 r., publikacja 2024 r.).

Uczniowie doświadczają więcej niż dorośli

Polski raport pozwala porównać trzy grupy: osoby uczące się w szkołach, studentów oraz dorosłych, którzy już się nie uczą. Pytanie dotyczyło przemocy z powodu orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej w latach 2019-2020.

Doświadczenie (lata 2019-2020)	Uczniowie	Studenci	Dorośli, którzy się nie uczą
Przemoc słowna co najmniej raz	64,5%	60,5%	54,9%
Groźby co najmniej raz	48,3%	43,6%	39,6%
Poczucie osamotnienia	74,3%	68,9%	55,0%
Myśli samobójcze dosyć często lub bardzo często	40,8%	25,3%	15,7%

Źródło: Kampania Przeciw Homofobii i Lambda Warszawa, Sytuacja społeczna osób LGBTA w Polsce. Raport za lata 2019-2020, rozdział o młodzieży (wartości zaokrąglone do jednego miejsca po przecinku; ostatni wiersz to suma dwóch odpowiedzi z rysunku 17.11).

Autorzy raportu piszą, że skala przemocy wobec młodzieży szkolnej jest o około 10 punktów procentowych wyższa niż wobec dorosłych osób LGBT+. Zwracają też uwagę, że badanie trwało w czasie nauki zdalnej. Mogło to zmniejszyć liczbę zdarzeń na szkolnym korytarzu, a zwiększyć liczbę tych w sieci.

Jak często hejt wobec osób LGBT+ pojawia się w sieci?

Tu trzeba rozdzielić dwie rzeczy: hejt skierowany do konkretnej osoby i nienawistne treści, które po prostu widzi się w internecie.

Hejt skierowany do konkretnej osoby

W badaniu FRA z 2023 r. 16% respondentów w Unii doświadczyło w ciągu roku nękania w internecie z powodu bycia osobą LGBTIQ. 11% mówiło o obraźliwych lub zastraszających komentarzach na swój temat, a 9% o takich wiadomościach. To mniej niż przy zdarzeniach twarzą w twarz, których doświadczyło 52% badanych.

Najmłodsi są w najtrudniejszej sytuacji. Wśród osób w wieku 15-17 lat jakiegoś nękania z powodu bycia LGBTIQ doświadczyło w ciągu roku 70%, a w grupie 55 lat i więcej 41%.

Polski raport pyta szerzej, bo o okres dwóch lat i o kilkanaście różnych zachowań, od plotek po włamanie na konto. Na te pytania odpowiedziało 13 549 osób. 45% doświadczyło jakiejś formy cyberprzemocy, a 30% agresji powtarzającej się. Częściej dotyczyło to osób młodszych oraz mieszkających w mniejszych miejscowościach, a najczęściej osób transpłciowych.

Treści, które po prostu się widzi

63% badanych przez FRA często lub zawsze trafia w sieci na wypowiedzi wymierzone w osoby LGBTIQ. 38% często lub zawsze widzi wezwania do przemocy. W polskim badaniu tylko 3% osób nie widziało w ciągu dwóch lat żadnej formy cyberprzemocy wobec osób LGBT+, a 46% widziało ją codziennie lub prawie codziennie.

To ważne rozróżnienie. Nawet jeśli nikt nie pisze bezpośrednio do Was, codzienne czytanie takich treści męczy i obniża nastrój. Macie prawo ograniczyć to, co widzicie: wyciszyć słowa, przestać obserwować konta, zgłaszać wpisy. O tym, jak młodzi ludzie w ogóle odbierają takie treści, piszemy w tekście o nastolatkach i mowie nienawiści.

Dlaczego tak wiele osób ukrywa się w szkole?

Według FRA 57% uczniów i uczennic LGBTIQ w Polsce ukrywa w szkole, kim są. W Unii to 49%. Tylko co piąta osoba z Polski (20%) mówi, że w szkole ktoś często lub zawsze ją wspierał albo bronił jej praw. Średnia unijna to 32%.

Ukrywanie się nie jest oznaką słabości. To sposób na uniknięcie ataku w miejscu, w którym trudno liczyć na obronę. Decyzja o tym, komu i kiedy powiedzieć, należy wyłącznie do Was.

Ujawnienie bez zgody jako forma przemocy

Polski raport opisuje zjawisko, które młodzi ludzie nazywają outowaniem, czyli ujawnieniem czyjejś orientacji lub tożsamości bez zgody tej osoby. Wśród uczniów, o których wiedzieli koledzy i koleżanki ze szkoły, 7,4% oceniło, że stało się to w sposób nie do przyjęcia. Gdy chodziło o nauczycieli, odsetek wyniósł 11%.

Autorzy piszą wprost, że w szkole rówieśnicy często używają takiego ujawnienia jako narzędzia przemocy. Typowe historie z raportu to przejrzany telefon, zrzut prywatnej rozmowy wysłany do klasy albo zwierzenie, które przyjaciółka powtórzyła dalej.

Jeśli to spotkało Was.
Nie musicie niczego potwierdzać ani niczemu zaprzeczać. Możecie odpowiedzieć jednym zdaniem: to moja prywatna sprawa i nie będę o niej rozmawiać. Zabezpieczcie wpisy i powiedzcie o sytuacji zaufanej dorosłej osobie.

Jeśli ktoś zwierzył się Wam.
Nie przekazujcie tego dalej, także w dobrej wierze. Informacja o orientacji seksualnej należy w przepisach o ochronie danych do danych szczególnie chronionych, a rozsyłanie cudzej prywatnej rozmowy może naruszać prawo.

Szkoła rzadko o tym mówi

W polskim badaniu tylko 34% młodych osób LGBT+ miało w szkole zajęcia, na których poruszono temat orientacji seksualnej, a 15% zajęcia o tożsamości płciowej. W badaniu FRA 56% respondentów z Polski odpowiedziało, że szkoła nigdy nie poruszała tych tematów.

W skali Unii widać zmianę wśród najmłodszych. W 2023 r. już tylko 35% osób w wieku 15-17 lat mówiło, że szkoła nigdy nie poruszała tych tematów. W 2019 r. było to 47%.

Jak hejt odbija się na zdrowiu psychicznym?

Te dane są trudne, dlatego podajemy je razem z tym, co z nich wynika w praktyce.

W polskim raporcie 74,3% nastoletnich osób LGBT+ czuło się osamotnionych. Kryterium poważnych objawów depresji spełniało 56,4% uczniów, 48,4% studentów i 32,7% dorosłych, którzy się nie uczą. Tylko jedna na cztery uczące się osoby odpowiedziała, że w ogóle nie miewa myśli samobójczych.

FRA pokazuje podobny obraz w całej Unii: 30% badanych w wieku 15-17 lat często lub zawsze myślało o samobójstwie w roku poprzedzającym badanie. Wśród wszystkich respondentów z Polski było to 14%.

Polscy badacze sprawdzili też, z czym wiąże się częstość takich myśli. Pojawiały się częściej u osób, które częściej doświadczały przemocy, a rzadziej u osób z wyższą samooceną i większym zadowoleniem z życia. To ważna wskazówka dla otoczenia: przemoc można zatrzymać, a wsparcie można dać.

Jeśli macie takie myśli teraz.
Nie zostawajcie z nimi sami. Zadzwońcie pod 116 111, jeśli jesteście niepełnoletni, albo pod 116 123, jeśli jesteście dorośli. Gdy zagrożone jest życie, dzwońcie pod 112. O tym, jak wygląda rozmowa, piszemy w tekście o telefonie 116 111.

Dlaczego większość spraw nigdy nie jest zgłaszana?

W polskim badaniu osoby badane opisały 6885 zdarzeń, które uznały za przestępstwa z uprzedzeń. Na policję zgłoszono 172, czyli 2,5%. Najrzadziej zgłaszano przemoc słowną i seksualną, najczęściej fizyczną.

Osoby, które nie zgłosiły sprawy, mogły wskazać kilka powodów. 54,4% uznało, że nie było takiej potrzeby. 51% nie wierzyło w skuteczność policji. 35,2% sądziło, że policja nie potraktuje sprawy poważnie. 18,4% obawiało się docinków ze strony policjantów, a 18,2% nie wiedziało, że w ogóle można to zgłosić.

FRA potwierdza ten wzór w całej Unii. Tylko 8% osób, które doświadczyły nękania, zgłosiło ostatnie zdarzenie do jakiejkolwiek instytucji lub organizacji. 53% uznało, że sprawa nie była dość poważna, a 36%, że zgłoszenie nic by nie zmieniło.

Urzędowe statystyki pokazują więc tylko niewielki wycinek. Według danych przekazanych przez Polskę do Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE policja wszczęła w 2024 r. 664 postępowania o przestępstwa z nienawiści ze wszystkich powodów łącznie. Biuro odnotowało przy tym, że organizacje społeczne przekazały mu za 2024 r. mało zgłoszeń dotyczących osób LGBTI, więc w danych najpewniej są luki.

Co mówi polskie prawo?

Przepisy o mowie nienawiści, czyli art. 256 i 257 Kodeksu karnego, wymieniają różnice narodowościowe, etniczne, rasowe, wyznaniowe i bezwyznaniowość. Orientacji seksualnej ani tożsamości płciowej w nich nie ma. Sprawdziliśmy to w tekście ujednoliconym Kodeksu karnego w wersji z 28 sierpnia 2026 r.

Sejm uchwalił 6 marca 2025 r. ustawę, która miała to zmienić. Jak podaje OBWE, ustawa nie weszła w życie, bo Prezydent skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego. Stan prawny może się więc zmienić. Więcej o samych przepisach znajdziecie w tekście o art. 256 i 257 Kodeksu karnego.

To nie znaczy, że nie macie żadnej ochrony. Działają przepisy ogólne, które nie pytają o powód ataku:

• Zniewaga (art. 216). Obraźliwe wpisy i wiadomości. Za zniewagę w internecie grozi grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku.
• Groźba (art. 190). Zapowiedź przestępstwa na Waszą szkodę, jeśli wzbudza uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona.
• Uporczywe nękanie (art. 190a). Powtarzające się ataki, które wywołują poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie naruszają prywatność. Kara wynosi od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Ten sam przepis obejmuje podszywanie się pod inną osobę.

Gdy sprawcą jest osoba niepełnoletnia, sprawą zajmuje się zwykle sąd rodzinny, a nie sąd karny. Ten tekst nie zastępuje porady prawnika. W konkretnej sprawie warto skonsultować się z adwokatem lub radcą prawnym.

Co możecie zrobić, gdy hejt dotyczy Was?

Dane pokazują, że najczęstszą reakcją jest milczenie. Poniższe kroki są po to, żebyście mieli inne wyjście. Jeśli jesteście niepełnoletni, przejdźcie przez nie razem z zaufaną dorosłą osobą.

1. Zabezpieczcie materiał. Zróbcie zrzuty ekranu z nazwą konta, datą i treścią oraz zapiszcie adresy wpisów. Zróbcie to, zanim cokolwiek zgłosicie, bo po usunięciu treść zniknie. Szczegóły opisujemy w tekście o zabezpieczaniu dowodów hejtu.
2. Nie odpowiadajcie w emocjach. Odpowiedź zwykle podtrzymuje atak i daje autorom nowy materiał.
3. Zgłoście treść w serwisie. Wybierzcie kategorię dotyczącą nękania lub nienawiści. Regulaminy serwisów bywają tu szersze niż Kodeks karny. Na przykład zasady YouTube dotyczące szerzenia nienawiści wymieniają wprost orientację seksualną i tożsamość płciową.
4. Powiedzcie dorosłemu, któremu ufacie. Nie musicie przy tym mówić niczego o sobie. Wystarczy pokazać wpisy i powiedzieć, że ktoś Was obraża. Jak zacząć taką rozmowę, piszemy w tekście o rozmowie z rodzicami o hejcie.
5. Zgłoście sprawę w szkole. Jeśli autorami są osoby ze szkoły, wychowawca, pedagog lub dyrekcja mają obowiązek zareagować, także gdy hejt dzieje się po lekcjach w grupie klasowej. Podpowiadamy to w tekście o zgłaszaniu hejtu wychowawcy lub pedagogowi.
6. Przy groźbach i nękaniu rozważcie policję. Osoba niepełnoletnia składa zawiadomienie z rodzicem lub opiekunem. Zabierzcie wydruki zrzutów i listę adresów.

Jak powiedzieć o hejcie i nie mówić o sobie więcej, niż chcecie?

Wiele osób nie zgłasza hejtu, bo boi się, że przy okazji będzie musiało się przed kimś ujawnić. Nie ma takiego obowiązku. Szkoła i platforma oceniają zachowanie autora, a nie to, czy wyzwisko jest prawdą.

Możecie użyć takiej wiadomości do wychowawcy lub pedagoga:

Wzór wiadomości.
Dzień dobry, od [data] kilka osób z klasy pisze o mnie obraźliwe komentarze w grupie klasowej i pod moimi zdjęciami. Mam zrzuty ekranu. Proszę o rozmowę bez obecności innych uczniów i o to, żeby treść tych wpisów nie była omawiana przy całej klasie. Nie chcę rozmawiać o moim życiu prywatnym, tylko o tym, jak zatrzymać te wpisy.

Macie prawo poprosić, żeby szkoła nie przekazywała dalej szczegółów, których nie musi przekazywać. Jeśli obawiacie się reakcji w domu, powiedzcie o tym pedagogowi wprost na początku rozmowy.

Czego te dane nie mówią?

Oba badania mają tę samą słabość. To ankiety internetowe, do których zgłaszały się osoby chętne, a nie wylosowane. Nie wiadomo, ile osób LGBT+ żyje w Polsce, więc nie da się wylosować reprezentatywnej próby. Wyników nie można wprost przenosić na wszystkich młodych ludzi LGBT+.

Takie ankiety częściej wypełniają osoby młode, aktywne w sieci i związane ze społecznością. FRA koryguje to wagami statystycznymi i sama zaznacza, że badania promowane w mediach społecznościowych mają nadreprezentację młodszych osób. Polski raport opisuje podobne ograniczenie: połowa badanych miała mniej niż 22 lata.

Polskie dane dotyczą lat 2019-2020, czyli także okresu pandemii i nauki zdalnej. Nowszej edycji o porównywalnej skali nie znaleźliśmy. Badanie FRA objęło osoby od 15 lat, więc nie mówi nic o młodszych uczniach. Karta dla Polski nie podaje też osobnych wyników dla nastolatków, dlatego dane o grupie 15-17 lat dotyczą całej Unii.

Wreszcie pytania w obu badaniach są różne. FRA pyta o cały okres nauki albo o ostatnie 12 miesięcy, a polski raport o dwa lata. Liczb z obu źródeł nie należy więc odejmować od siebie ani układać w jeden trend. Nie istnieje też urzędowa statystyka zgłoszeń szkolnych z podziałem na powód hejtu.

Podsumowanie: co wynika z badań o hejcie wobec młodych osób LGBT+?

Liczby z dwóch niezależnych badań mówią to samo. Większość osób LGBT+ doświadczyła w szkole wyzwisk lub wyśmiewania, ponad połowa uczniów w Polsce się ukrywa, a wsparcie ze strony szkoły jest rzadsze niż średnio w Unii. Hejt w sieci dotyka mniejszej grupy niż hejt twarzą w twarz, ale nienawistne treści widzi prawie każdy.

Najmocniejszy wniosek dotyczy zgłaszania. Sprawy nie są zgłaszane głównie dlatego, że ludzie nie wierzą w skutek albo nie wiedzą, że można. Tymczasem zgłoszenie w serwisie, rozmowa w szkole i zabezpieczone zrzuty ekranu to konkretne narzędzia, które działają niezależnie od tego, co akurat wymienia Kodeks karny.

Jeśli to czytacie, bo hejt dotyczy Was: to nie Wasza wina i nie musicie niczego nikomu udowadniać. Jeśli czytacie jako świadkowie: z danych wynika, że jedno zdanie wsparcia jest w polskiej szkole rzadkością. Tym więcej znaczy.

Gdzie szukać pomocy?

Fundacja Usuwanie Hejtu.
Pomagamy przygotować zgłoszenia do serwisów i prowadzimy je do końca, pomagamy zabezpieczyć materiał i kierujemy do prawnika lub psychologa. Nie ustalamy tożsamości autorów poza drogą prawną i nie zastępujemy prawnika. Telefon: 222 900 142, e-mail: biuro@usuwaniehejtu.pl. Osoby niepełnoletnie prosimy o kontakt razem z dorosłym.

Telefony pomocowe.
116 111 to telefon zaufania dla dzieci i młodzieży. 116 123 to telefon dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym. 800 100 100 to telefon dla rodziców i nauczycieli. Przy zagrożeniu życia lub zdrowia dzwońcie pod 112.

Szkoła i instytucje.
W szkole zgłoszenie przyjmie wychowawca, pedagog, psycholog albo dyrekcja. Jeśli szkoła nie reaguje, rodzice mogą zwrócić się do kuratorium oświaty. W sprawach nierównego traktowania można napisać do Rzecznika Praw Obywatelskich, a w sprawach dzieci do Rzecznika Praw Dziecka. Groźby i nękanie zgłasza się na policję lub do prokuratury. Wsparcie i telefony zaufania prowadzą także organizacje społeczne działające na rzecz osób LGBT+.

Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.

Najczęściej zadawane pytania

1. Czy są polskie badania o hejcie wobec młodzieży LGBT+?
Tak. Największe to raport Kampanii Przeciw Homofobii i Lambdy Warszawa za lata 2019-2020, w którym osobny rozdział dotyczy uczniów i studentów. Polskie wyniki podaje też unijna Agencja Praw Podstawowych w badaniu z 2023 r.

2. Ile osób LGBT+ w Polsce doświadczyło hejtu w szkole?
W badaniu FRA z 2023 r. 60% respondentów z Polski odpowiedziało, że w czasie nauki byli wyśmiewani, obrażani lub zastraszani z powodu bycia osobą LGBTIQ. Pytanie dotyczyło całego okresu nauki, więc odpowiadali też dorośli.

3. Czy muszę powiedzieć w szkole o swojej orientacji, żeby zgłosić hejt?
Nie. Szkoła ocenia zachowanie autorów wpisów, a nie to, czy wyzwisko jest prawdą. Wystarczy pokazać zrzuty ekranu i powiedzieć, że ktoś Was obraża.

4. Czy ujawnienie czyjejś orientacji bez zgody jest przemocą?
Polski raport opisuje takie ujawnienie jako częste narzędzie przemocy rówieśniczej. Dotyczy bardzo prywatnej informacji, a rozsyłanie cudzych rozmów lub zwierzeń może naruszać prawo. Warto zabezpieczyć wpisy i zgłosić sprawę dorosłemu.

5. Czy hejt z powodu orientacji seksualnej jest w Polsce przestępstwem z nienawiści?
Przepisy o mowie nienawiści w Kodeksie karnym nie wymieniają orientacji seksualnej ani tożsamości płciowej. Autor może jednak odpowiadać za zniewagę, groźby albo uporczywe nękanie. Stan prawny może się zmienić, dlatego w konkretnej sprawie warto zapytać prawnika.

6. Dlaczego osoby LGBT+ rzadko zgłaszają hejt?
W polskim badaniu najczęściej wskazywano brak potrzeby, brak wiary w skuteczność policji i obawę, że sprawa nie zostanie potraktowana poważnie. Prawie co piąta osoba nie wiedziała, że w ogóle można to zgłosić.

7. Czy hejt w sieci jest częstszy niż hejt twarzą w twarz?
Według FRA nie. W 2023 r. nękania w internecie doświadczyło 16% badanych w Unii, a zdarzeń twarzą w twarz 52%. Nienawistne treści w sieci widzi jednak często lub zawsze 63% badanych.

8. Czy dane z tych badań dotyczą wszystkich młodych osób LGBT+?
Nie wprost. To ankiety internetowe wypełniane przez chętnych, więc nie są reprezentatywne w ścisłym sensie. Dobrze pokazują skalę i wzory zjawiska, ale nie pozwalają dokładnie policzyć całej grupy.

9. Co zrobić, gdy nauczyciel bagatelizuje wyzwiska?
Zgłoście sprawę na piśmie kolejnej osobie: pedagogowi lub dyrekcji, najlepiej razem z rodzicem. Pismo zostawia ślad, kiedy szkoła dowiedziała się o sprawie. Jeśli to nie pomaga, rodzice mogą zwrócić się do kuratorium oświaty.

10. Czy platforma usunie wpis, skoro polskie prawo nie wymienia orientacji?
Serwisy stosują własne regulaminy, które często są szersze niż Kodeks karny. Zgłaszajcie wpis w kategorii nękania lub nienawiści i zachowajcie potwierdzenie zgłoszenia.

11. Jestem świadkiem hejtu na kolegę. Co mogę zrobić?
Nie udostępniajcie wpisów i nie reagujcie na nie emotkami. Napiszcie do tej osoby prywatnie, że jesteście po jej stronie, i zapytajcie, czy chce, żebyście zgłosili sprawę razem. Z badań wynika, że takie wsparcie w polskiej szkole zdarza się rzadko.

12. Gdzie zadzwonić, gdy jest mi bardzo źle?
Osoby niepełnoletnie mogą zadzwonić pod 116 111, dorośli pod 116 123. Gdy zagrożone jest życie, dzwońcie pod 112. Rozmowa nie zobowiązuje do niczego i nie trzeba się przedstawiać.

Źródła

• Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA), 2024 (badanie 2023): EU LGBTIQ Survey III. Country data - Poland
• Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA), 2024 (badanie 2023): LGBTIQ equality at a crossroads: progress and challenges
• Kampania Przeciw Homofobii, Stowarzyszenie Lambda Warszawa, 2021: Sytuacja społeczna osób LGBTA w Polsce. Raport za lata 2019-2020
• Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE (ODIHR), 2025: Hate Crime Reporting: Poland (dane urzędowe za 2024 r.)
• Kancelaria Sejmu, 2026: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, tekst ujednolicony
• YouTube - Pomoc, 2026: Zasady dotyczące szerzenia nienawiści

A jak to wygląda w Waszej szkole? Napiszcie w komentarzu

Czy w Waszej szkole ktoś dorosły kiedykolwiek zareagował na wyzwiska związane z orientacją lub tożsamością, a jeśli tak, to co dokładnie zrobił? Co pomogłoby Wam zgłosić taki hejt: możliwość zgłoszenia anonimowego, rozmowa z konkretną osobą, a może coś, czego w tym tekście zabrakło? Prosimy, żebyście w komentarzach nie podawali nazwisk ani danych innych osób i nie ujawniali niczego o kimś bez jego zgody.