Otwiera się w nowej karcie

Rodzice sprawcy zaprzeczają albo nie przychodzą do szkoły. Jakie kroki zostają dyrektorowi?

Szkoła ustaliła, kto prowadził obraźliwe konto albo rozsyłał przeróbki zdjęć kolegi. Wychowawca dzwoni do rodziców ucznia i słyszy, że to niemożliwe, bo syn tak się nie zachowuje. Inni rodzice nie odbierają telefonu, nie odczytują wiadomości w dzienniku i nie przychodzą na umówione spotkanie.

ZespółŁukasz WudykaSzkoły

Szkoła ustaliła, kto prowadził obraźliwe konto albo rozsyłał przeróbki zdjęć kolegi. Wychowawca dzwoni do rodziców ucznia i słyszy, że to niemożliwe, bo syn tak się nie zachowuje. Inni rodzice nie odbierają telefonu, nie odczytują wiadomości w dzienniku i nie przychodzą na umówione spotkanie.

Dyrektor nie ma narzędzi, którymi zmusi rodziców do przyjścia. Ma jednak kolejne stopnie działania: zaproszenie, wezwanie pisemne, rzetelną dokumentację prób kontaktu, a na końcu pismo do sądu rodzinnego. Żaden z nich nie wstrzymuje ochrony ucznia, który został skrzywdzony.

W skrócie

  • Brak współpracy rodziców nie zatrzymuje szkoły. Ochrona pokrzywdzonego ucznia, kary statutowe i zawiadomienie sądu rodzinnego nie wymagają zgody rodziców ucznia, który krzywdził.
  • Zgody rodziców i samego ucznia wymaga tylko jedno narzędzie: środek oddziaływania wychowawczego stosowany przez dyrektora na podstawie art. 4 ust. 4 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich.
  • Zaprzeczanie rodziców nie jest niczym wyjątkowym. W badaniu NASK „Nastolatki” z 2024 roku 63% rodziców było przekonanych, że ich dziecko nie doświadczyło żadnej formy agresji w sieci, a brak takich doświadczeń zadeklarowało tylko 44% uczniów.
  • Pismo do sądu ma dwie postaci: zawiadomienie o demoralizacji lub czynie karalnym ucznia oraz zawiadomienie sądu opiekuńczego, nazywane potocznie wnioskiem o wgląd w sytuację rodziny (art. 572 Kodeksu postępowania cywilnego).
  • Sąd rodzinny może zobowiązać rodziców do ścisłej współpracy ze szkołą, a za uchylanie się od tego obowiązku wymierzyć im karę pieniężną do 3 tys. zł.
  • W 2025 roku do sądów rejonowych wpłynęło 35 802 sprawy o demoralizację nieletnich, co pokazują dane Ministerstwa Sprawiedliwości. Pismo ze szkoły nie jest więc dla sądu niczym nadzwyczajnym.

Dlaczego rodzice zaprzeczają albo unikają szkoły?

Zanim sięgniecie po kolejne pisma, warto zrozumieć, co stoi za postawą rodziców. Od tego zależy, czy pierwszy stopień w ogóle ma szansę zadziałać.

Rodzice naprawdę mogą nie wiedzieć

Dorośli znają życie dzieci w sieci gorzej, niż im się wydaje. W badaniu NASK „Nastolatki” z 2024 roku wzięło udział 3665 uczniów i 918 rodziców. 63% rodziców było przekonanych, że ich dziecko nie doświadczyło żadnej formy agresji w internecie. Wśród uczniów brak takich doświadczeń zadeklarowało 44%.

W tym samym badaniu 66% rodziców uważało, że w razie przemocy w sieci dziecko zwróci się do najbliższych dorosłych. Rodzinę jako źródło wsparcia wskazało 15% nastolatków. Rodzic, który mówi „moje dziecko by mi powiedziało”, najczęściej mówi to szczerze. Więcej o tej różnicy piszemy w tekście o tym, co rodzice wiedzą o życiu dzieci w sieci.

Wstyd, lęk i złe doświadczenia ze szkołą

Wstyd.
Informacja, że własne dziecko kogoś krzywdziło, uderza w obraz siebie jako rodzica. Zaprzeczenie jest wtedy odruchem obronnym, a nie przemyślanym stanowiskiem.

Lęk przed skutkami.
Rodzice boją się policji, sądu, wpisu w dokumentach i opinii innych rodziców. Część z nich woli nie przyjść, bo liczy, że sprawa sama ucichnie.

Wcześniejsze spotkania.
Jeśli rodzic był dotąd wzywany wyłącznie po to, żeby wysłuchać listy zarzutów, kolejne wezwanie odbiera jako zapowiedź tego samego.

Trudna sytuacja domowa.
Praca na zmiany, wyjazd za granicę, choroba, konflikt między rodzicami. Milczenie nie zawsze oznacza lekceważenie. Czasem jest sygnałem, że rodzina sama potrzebuje wsparcia.

Nie musicie ustalać, który powód jest prawdziwy. Wystarczy, że pierwsze zaproszenie nie zamknie drogi tym rodzicom, którzy mogliby przyjść, gdyby usłyszeli coś innego niż oskarżenie.

Co dyrektor może zrobić bez zgody rodziców, a do czego jej potrzebuje?

To najważniejsze rozróżnienie w całej sprawie. Wielu dyrektorów wstrzymuje działania, bo czeka na rodziców. Tymczasem zgoda rodziców jest potrzebna tylko w jednym miejscu.

Działanie szkołyCzy potrzebna zgoda rodziców?Podstawa
Ochrona pokrzywdzonego ucznia, zmiany organizacyjne, wsparcie pedagoga i psychologaNieArt. 68 ust. 1 pkt 3 i 6 Prawa oświatowego
Rozmowa wychowawcza z uczniem, który krzywdziłNieZadania wychowawcze szkoły, statut
Kara przewidziana w statucie szkołyNieStatut szkoły
Środek oddziaływania wychowawczego dyrektora (pouczenie, ostrzeżenie, przeproszenie, przywrócenie stanu poprzedniego, prace porządkowe)Tak, rodziców i uczniaArt. 4 ust. 4 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich
Zawiadomienie sądu rodzinnego lub policjiNieArt. 4 ust. 1-3 tej samej ustawy
Zawiadomienie sądu opiekuńczego o sytuacji dzieckaNieArt. 572 Kodeksu postępowania cywilnego

Źródło: opracowanie własne na podstawie Prawa oświatowego, ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich i Kodeksu postępowania cywilnego (teksty ujednolicone Kancelarii Sejmu, stan na 2026 rok).

Środek z art. 4 ust. 4 jest dla ucznia korzystny, bo pozwala zamknąć sprawę w szkole. Dyrektor może go zastosować, gdy uznaje, że to wystarczy, i tylko za zgodą rodziców albo opiekuna oraz samego ucznia. Ustawa wyłącza tę możliwość, gdy czyn ma znamiona przestępstwa ściganego z urzędu. Rodzice, którzy odmawiają zgody albo nie przychodzą, sami odbierają dziecku tę łagodniejszą drogę. Warto im to spokojnie powiedzieć i napisać.

Zastosowanie takiego środka nie wyklucza kary statutowej, co wynika wprost z tego samego przepisu. O granicach kar szkolnych piszemy w tekście o karach statutowych za hejt w internecie.

Gdy rodzice nie współpracują ze szkołą: działania dyrektora możliwe bez zgody rodziców i środki wymagające ich zgody

Stopień pierwszy: zaproszenie, które da się przyjąć

Pierwszy kontakt powinien nastąpić szybko, najlepiej w dniu, w którym szkoła ma już zabezpieczony materiał. Zasady zapisu zrzutów i linków opisujemy w tekście o zabezpieczaniu dowodów hejtu.

Telefon od wychowawcy, a nie od sekretariatu.
Rodzic zna wychowawcę i łatwiej przyjmie informację od niego. Rozmowa telefoniczna służy wyłącznie umówieniu spotkania. Szczegółów sprawy nie omawiajcie przez telefon.

Wiadomość w dzienniku elektronicznym.
Tego samego dnia wyślijcie krótką wiadomość z dwoma terminami do wyboru. Dziennik zapisuje datę wysłania i odczytania, więc od razu powstaje pierwszy ślad w dokumentacji.

Język zaproszenia.
Piszcie o „sytuacji z udziałem Państwa dziecka, którą chcemy wspólnie wyjaśnić”. Nie piszcie o sprawcy, winie ani karze. Nie podawajcie w wiadomości nazwisk innych uczniów.

Dwoje rodziców.
Jeśli oboje mają władzę rodzicielską, zaproszenie kierujcie do obojga, także wtedy, gdy mieszkają osobno. Zdarza się, że jeden z rodziców nic nie wie o sprawie, a to on jest gotów współpracować.

Na odpowiedź dajcie 2-3 dni robocze. Jeśli rodzice nie reagują albo odmawiają, nie ponawiajcie tej samej wiadomości w nieskończoność. Dwie udokumentowane próby wystarczą, żeby przejść dalej.

Stopień drugi: jak napisać pisemne wezwanie do rodziców?

Przepisy oświatowe nie znają „wezwania” w ścisłym sensie i nie przewidują kary dla rodzica za to, że nie przyszedł na rozmowę. Pismo dyrektora ma jednak trzy zadania: pokazuje powagę sprawy, daje rodzicom pełną informację o skutkach i tworzy dowód, że szkoła zrobiła to, co do niej należy.

Co powinno znaleźć się w piśmie?

  1. Data, numer pisma z rejestru szkoły i podpis dyrektora.
  2. Krótka informacja, czego dotyczy sprawa, bez opisu szczegółów i bez danych innych dzieci.
  3. Wykaz dotychczasowych prób kontaktu z datami.
  4. Konkretny termin spotkania oraz drugi termin do wyboru, z możliwością zaproponowania innego w ciągu kilku dni.
  5. Informacja, kto weźmie udział w spotkaniu ze strony szkoły.
  6. Pouczenie, że bez zgody rodziców dyrektor nie zastosuje środka z art. 4 ust. 4 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich oraz że szkoła może zawiadomić sąd rodzinny.
  7. Dane do kontaktu: telefon i adres poczty elektronicznej.

Wzór wezwania

Przykładowa treść.
„Szanowni Państwo, zapraszam Państwa na spotkanie w sprawie sytuacji z udziałem Państwa syna/córki [imię], ucznia/uczennicy klasy [klasa], która dotyczy zachowania wobec innego ucznia w internecie. Wychowawca próbował skontaktować się z Państwem telefonicznie w dniach [daty] oraz przez dziennik elektroniczny w dniach [daty]. Spotkanie odbędzie się [data, godzina] w gabinecie dyrektora. Jeśli termin Państwu nie odpowiada, proponuję [drugi termin] albo proszę o wskazanie innego dnia do [data]. W spotkaniu wezmą udział dyrektor, wychowawca i pedagog szkolny. Informuję, że Państwa udział pozwoli rozważyć zakończenie sprawy w szkole, co zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich wymaga zgody rodziców i ucznia. W razie braku kontaktu szkoła będzie zobowiązana rozważyć zawiadomienie sądu rodzinnego. Zależy nam na wspólnym rozwiązaniu tej sprawy z korzyścią dla Państwa dziecka.”

Jak doręczyć pismo?

Wyślijcie je listem poleconym za potwierdzeniem odbioru na adres zamieszkania rodziców z dokumentacji szkoły, osobno do każdego z rodziców, jeśli mieszkają pod różnymi adresami. Równolegle prześlijcie treść przez dziennik elektroniczny. Kopię pisma, dowód nadania i zwrotne potwierdzenie odbioru albo awizowaną przesyłkę zachowajcie w dokumentacji.

Pisma nie przekazujcie przez ucznia. Dziecko nie powinno być posłańcem w sprawie, która dotyczy jego samego, a szkoła nie ma wtedy pewności, że pismo dotarło.

Jak dokumentować próby kontaktu z rodzicami?

Dokumentacja jest tym, co odróżnia zdanie „rodzice nie współpracują” od faktu, który sąd lub organ prowadzący może ocenić. Prowadźcie ją od pierwszego telefonu, a nie dopiero wtedy, gdy sprawa się zaostrzy.

Rejestr kontaktów

Wystarczy prosta tabela prowadzona przez wychowawcę albo pedagoga. Każdy wiersz to jedna próba kontaktu i zawiera:

  • datę i godzinę,
  • formę kontaktu: telefon, dziennik, list, rozmowa osobista,
  • kto kontaktował się ze strony szkoły i z którym z rodziców,
  • wynik: brak odpowiedzi, odmowa, przełożenie terminu, ustalenia,
  • gdzie znajduje się potwierdzenie, na przykład wydruk z dziennika albo dowód nadania.

Notatka służbowa po każdej rozmowie

Notatka opisuje fakty, a nie oceny. Zamiast „matka była arogancka” zapiszcie: „matka oświadczyła, że nie widzi potrzeby spotkania i że syn nie ma konta w tym serwisie”. Zapiszcie też własne propozycje, które rodzice odrzucili. Notatkę podpisuje osoba, która rozmawiała, z datą sporządzenia.

Protokół ze spotkania

Jeśli spotkanie się odbyło, spiszcie krótki protokół: kto był obecny, jaki materiał szkoła pokazała, jakie jest stanowisko rodziców, co ustalono i w jakim terminie. Poproście rodziców o podpis. Odmowę podpisu odnotujcie jednym zdaniem. To również jest informacja.

Dokumentacja zawiera dane dzieci, w tym pokrzywdzonego. Przechowujcie ją w szkole, z dostępem ograniczonym do osób prowadzących sprawę. Zasady opisujemy w tekście o zrzutach ekranu z telefonów uczniów a RODO.

Rodzice nie współpracują ze szkołą: lista sześciu elementów rejestru prób kontaktu prowadzonego przez wychowawcę i dyrektora

Co zrobić, gdy rodzice przychodzą, ale wszystkiemu zaprzeczają?

To inna sytuacja niż milczenie. Rodzice są w szkole, więc jest z kim rozmawiać. Celem spotkania nie jest wymuszenie przyznania się do winy, tylko ustalenie, co stanie się dalej.

Pokażcie materiał, nie opowiadajcie o nim.
Zrzuty ekranu z nazwą konta, datą i treścią mówią więcej niż relacja wychowawcy. Zasłońcie dane innych uczniów, których sprawa nie dotyczy. Nie przekazujcie rodzicom kopii z danymi pokrzywdzonego. O tym, co wolno ujawnić drugiej stronie, piszemy w tekście o ujawnianiu nazwisk w sprawach o hejt.

Oddzielcie fakty od oceny dziecka.
Mówcie o tym, co zostało opublikowane i z jakiego konta, a nie o tym, jakim uczniem jest ich syn lub córka. Rodzic, który słyszy „to dobre dziecko, które zrobiło coś złego”, rzadziej broni się zaprzeczeniem.

Nie spierajcie się o wersję wydarzeń.
Gdy rodzice mówią, że ktoś się włamał na konto albo że to był żart, zapiszcie ich stanowisko w protokole. Szkoła nie jest sądem i nie musi rozstrzygać każdej wątpliwości. Wystarczy, że ma uzasadnione podstawy do działań wychowawczych.

Zaproponujcie konkret.
Usunięcie treści w obecności rodzica, przeproszenie w formie uzgodnionej z pokrzywdzonym, spotkanie z pedagogiem, termin sprawdzenia ustaleń. Rodzicom łatwiej zgodzić się na trzy konkretne kroki niż na ogólne „przyznanie racji szkole”.

Powiedzcie wprost, co się stanie bez zgody.
Bez zgody rodziców i ucznia dyrektor nie zamknie sprawy środkiem z art. 4 ust. 4. Zostaje kara statutowa i ocena, czy sprawę trzeba przekazać sądowi rodzinnemu. To informacja, a nie groźba, i tak powinna zabrzmieć.

Rodzicom, którzy chcą się przygotować, możecie wskazać nasz tekst o rozmowie z dyrekcją, gdy dziecko hejtowało. Jest napisany z ich perspektywy i zmniejsza poczucie, że szkoła jest przeciwnikiem.

Stopień trzeci: kto jeszcze może pomóc, zanim sprawa trafi do sądu?

Między wezwaniem a sądem jest jeszcze kilka możliwości. Nie są obowiązkowym etapem, ale w wielu sprawach wystarczają.

Poradnia psychologiczno-pedagogiczna.
Szkoła może zaproponować rodzicom konsultację w poradni, a pedagog może sam zasięgnąć tam porady, jak pracować z uczniem. O badanie dziecka w poradni występują jednak co do zasady rodzice.

Ośrodek pomocy społecznej.
Jeśli z tego, co szkoła wie, wynika, że rodzina ma trudności opiekuńcze lub bytowe, dyrektor może poinformować o tym ośrodek właściwy dla miejsca zamieszkania rodziny. Pracownik socjalny ma możliwość odwiedzenia rodziny w domu, czego szkoła nie zrobi.

Policja.
Policjant zajmujący się sprawami nieletnich albo dzielnicowy może przeprowadzić rozmowę z uczniem i rodzicami. Jeśli zachowanie ma znamiona przestępstwa ściganego z urzędu, szkoła nie ma wyboru: art. 4 ust. 3 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich nakazuje niezwłocznie zawiadomić sąd rodzinny lub policję i zadbać, by nie zatarto śladów.

Organ prowadzący i kuratorium.
Nie rozwiążą sprawy za szkołę, ale warto je poinformować, gdy rodzice zapowiadają skargi. Uporządkowana dokumentacja jest wtedy najlepszą odpowiedzią.

Na tym etapie obowiązuje jedna zasada: każdą instytucję informujecie pismem, a kopię dołączacie do dokumentacji sprawy.

Stopień czwarty: kiedy i jak zawiadomić sąd rodzinny?

Dyrektorzy często mówią o „wniosku o wgląd w sytuację rodziny”. W przepisach nie ma pisma o takiej nazwie. Są dwie różne drogi, które prowadzą do tego samego wydziału rodzinnego i nieletnich sądu rejonowego.

Droga pierwsza: zawiadomienie o demoralizacji lub czynie karalnym

Dotyczy zachowania ucznia. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich każdy, kto stwierdzi okoliczności świadczące o demoralizacji nieletniego, ma społeczny obowiązek przeciwdziałać i zawiadomić między innymi rodziców, szkołę, sąd rodzinny lub policję. Ustawa wymienia tu naruszanie zasad współżycia społecznego. Postępowanie w sprawach o demoralizację obejmuje osoby, które ukończyły 10 lat i nie są pełnoletnie, a w sprawach o czyny karalne osoby, które dopuściły się czynu po ukończeniu 13 lat, a przed ukończeniem 17 lat.

Właściwy jest sąd rodzinny według miejsca zamieszkania ucznia (art. 24 tej ustawy). Gotowy układ pisma znajdziecie w tekście o zawiadomieniu sądu rodzinnego o demoralizacji ucznia.

Droga druga: zawiadomienie sądu opiekuńczego o sytuacji dziecka

Dotyczy rodziny. Artykuł 572 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że każdy, komu znane jest zdarzenie uzasadniające wszczęcie postępowania z urzędu, obowiązany jest zawiadomić o nim sąd opiekuńczy. Przepis wymienia placówki oświatowe wśród podmiotów, na których ten obowiązek ciąży przede wszystkim.

Podstawą działania sądu jest art. 109 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: jeżeli dobro dziecka jest zagrożone, sąd opiekuńczy wydaje odpowiednie zarządzenia. Właściwy jest sąd miejsca zamieszkania dziecka (art. 569 Kodeksu postępowania cywilnego).

Sam brak odpowiedzi na wezwanie szkoły zwykle nie wystarcza, by mówić o zagrożeniu dobra dziecka. Ta droga jest właściwa, gdy do braku kontaktu dochodzą inne sygnały: dziecko jest pozostawione bez nadzoru, rodzice od dawna nie interesują się jego nauką i zachowaniem, krzywdzenie rówieśników się powtarza, a rodzina odrzuca każdą proponowaną pomoc.

Którą drogę wybrać?

Problemem jest przede wszystkim zachowanie ucznia.
Wybierzcie zawiadomienie o demoralizacji lub czynie karalnym. W uzasadnieniu opiszcie także postawę rodziców, bo sąd bierze ją pod uwagę.

Problemem jest przede wszystkim sytuacja w domu.
Wybierzcie zawiadomienie sądu opiekuńczego. Opiszcie fakty, które wskazują, że dziecko nie ma zapewnionej opieki lub wsparcia.

Oba problemy występują razem.
Możecie złożyć jedno pismo, które opisuje obie kwestie i powołuje obie podstawy. O dalszym trybie zdecyduje sąd.

Co napisać w zawiadomieniu sądu opiekuńczego?

  1. Oznaczenie sądu: sąd rejonowy, wydział rodzinny i nieletnich, właściwy dla miejsca zamieszkania dziecka.
  2. Dane szkoły i dyrektora jako zawiadamiającego.
  3. Dane dziecka i rodziców: imiona, nazwiska, adres zamieszkania, klasa.
  4. Tytuł: zawiadomienie o zdarzeniu uzasadniającym wszczęcie postępowania z urzędu, z prośbą o wgląd w sytuację małoletniego.
  5. Opis faktów w porządku dat: co się wydarzyło, co zrobiła szkoła, jak reagowali rodzice.
  6. Wykaz prób kontaktu, najlepiej jako załącznik z rejestru.
  7. Wniosek o poinformowanie szkoły o wszczęciu postępowania albo o braku podstaw do jego wszczęcia. Taką możliwość daje art. 572 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego.
  8. Załączniki: kopie wezwań z dowodami nadania, notatki służbowe, protokoły, opinia wychowawcy o uczniu.

Przykładowe zdanie otwierające.
„Działając na podstawie art. 572 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego, zawiadamiam o sytuacji małoletniego [imię i nazwisko], ucznia klasy [klasa], i wnoszę o wgląd w sytuację opiekuńczo-wychowawczą małoletniego oraz rozważenie wydania zarządzeń na podstawie art. 109 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.”

Do pisma nie dołączajcie pełnego materiału z danymi pokrzywdzonego dziecka, jeśli nie jest to konieczne. Wystarczy opis i informacja, że szkoła dysponuje zabezpieczonym materiałem i przekaże go na żądanie sądu.

Co może zrobić sąd?

W sprawie nieletniego sąd rodzinny może zastosować wobec ucznia środki wychowawcze, od upomnienia po nadzór kuratora. Może też działać wobec rodziców. Artykuł 18 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich pozwala zobowiązać ich do poprawy warunków wychowawczych oraz do ścisłej współpracy ze szkołą i poradnią psychologiczno-pedagogiczną. Artykuł 19 przewiduje karę pieniężną do 3 tys. zł dla rodziców, którzy się od tego uchylają, z możliwością ponownego jej wymierzenia.

W sprawie opiekuńczej sąd może zarządzić wywiad środowiskowy kuratora, zobowiązać rodziców i dziecko do określonego postępowania, skierować rodzinę do specjalisty albo poddać wykonywanie władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora. To środki wspierające. Zawiadomienie ze szkoły nie oznacza „odebrania dziecka” i warto to rodzicom powiedzieć, jeśli się tego obawiają.

Ile takich spraw trafia do sądów?

Według danych Ministerstwa Sprawiedliwości o postępowaniach w sprawach nieletnich w 2025 roku do sądów rejonowych wpłynęło 64 346 spraw nieletnich. 35 802 z nich dotyczyły demoralizacji, a 28 544 czynów karalnych.

Z kolei ewidencja spraw o władzę rodzicielską tego samego resortu pokazuje, że w 2025 roku do sądów wpłynęło 40 590 spraw o pozbawienie, zawieszenie lub ograniczenie władzy rodzicielskiej. Sądy orzekły jedno z tych rozstrzygnięć w 20 941 sprawach, w tym ograniczenie władzy w 12 316. Ograniczeniem jest między innymi nadzór kuratora, a nie tylko umieszczenie dziecka poza rodziną. Więcej liczb znajdziecie w tekście o nieletnich przed sądem rodzinnym.

Rodzice nie współpracują ze szkołą: dane NASK o niewiedzy rodziców i liczba spraw o demoralizację w sądach w 2025 roku

Ochrona pokrzywdzonego ucznia nie czeka na rodziców drugiej strony

Najczęstszy błąd w takich sprawach to wstrzymanie wszystkiego do czasu rozmowy z rodzicami ucznia, który krzywdził. Dla dziecka pokrzywdzonego każdy tydzień zwłoki oznacza kolejne dni w klasie, w której nic się nie zmieniło.

Usuwanie treści.
Zgłoszenie materiału do serwisu nie wymaga zgody autora ani jego rodziców. Rodzice pokrzywdzonego mogą je złożyć od razu, a szkoła może im w tym pomóc.

Bezpieczeństwo w szkole.
Zmiana miejsc w sali, dyżury na przerwach, osoba zaufania dla pokrzywdzonego, rozmowa z klasą bez wskazywania nazwisk. To decyzje organizacyjne dyrektora i wychowawcy.

Informacja dla rodziców pokrzywdzonego.
Powiedzcie im, jakie kroki szkoła podjęła, bez ujawniania szczegółów dotyczących drugiej rodziny. Zdanie „druga strona nie współpracuje, więc nic nie możemy” nie jest prawdziwe i odbiera im zaufanie do szkoły.

Czego dyrektor nie powinien robić?

Karać ucznia za postawę rodziców.
Kara statutowa dotyczy zachowania ucznia. Nie może być surowsza dlatego, że matka nie odebrała telefonu.

Omawiać sprawy na zebraniu albo w grupie rodziców.
Informacja o tym, czyje dziecko krzywdziło i czyi rodzice nie przyszli, nie może trafić do innych rodzin. Poza naruszeniem prywatności daje to rodzicom powód, by przenieść spór do internetu.

Uzależniać praw ucznia od stawienia się rodziców.
Niedopuszczenie do zajęć, wycieczki albo klasyfikacji „do czasu przyjścia rodziców” nie ma podstawy i obciąża dziecko.

Straszyć sądem.
O możliwości zawiadomienia sądu informujcie raz, rzeczowo i na piśmie. Powtarzana w każdej rozmowie zapowiedź, po której nic nie następuje, uczy rodziców, że pisma szkoły nie mają znaczenia.

Odkładać zawiadomienie, gdy jest obowiązkowe.
Przy podejrzeniu przestępstwa ściganego z urzędu szkoła zawiadamia sąd rodzinny lub policję niezwłocznie, niezależnie od tego, czy rodzice współpracują.

Przykładowy kalendarz działań

Terminy poniżej to propozycja, a nie wymóg z przepisów. Dostosujcie je do wagi sprawy. Przy groźbach lub rozpowszechnianiu intymnych zdjęć nie czekajcie na kolejne stopnie, tylko od razu zawiadomcie policję.

KiedyDziałanie wobec rodzicówRównolegle w szkole
Dzień 1-2Telefon wychowawcy i wiadomość w dzienniku z dwoma terminamiZabezpieczenie materiału, ochrona pokrzywdzonego, rozmowa z uczniem
Dzień 3-5Druga próba kontaktu, także z drugim rodzicemNotatki służbowe, rejestr kontaktów
Dzień 6-7Pisemne wezwanie dyrektora listem poleconym i przez dziennikDecyzja o karze statutowej, jeśli są podstawy
Tydzień 3-4Po bezskutecznym terminie: ocena, czy potrzebne jest wsparcie innych instytucjiSprawdzenie, czy krzywdzenie ustało
Po 4 tygodniachPismo do sądu rodzinnego, jeśli zachowanie trwa albo są sygnały zagrożenia dobra dzieckaInformacja dla rodziców pokrzywdzonego o podjętych krokach

Źródło: opracowanie własne Fundacji Usuwanie Hejtu. Obowiązek niezwłocznego zawiadomienia w sprawach o przestępstwa ścigane z urzędu wynika z art. 4 ust. 3 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich.

Czego te dane i przepisy nie mówią?

Statystyki Ministerstwa Sprawiedliwości obejmują wszystkie sprawy nieletnich i wszystkie sprawy o władzę rodzicielską. Nie wyodrębniają spraw wszczętych po zawiadomieniu szkoły ani spraw dotyczących zachowań w internecie. Nie znaleźliśmy wiarygodnych danych urzędowych o tym, jak często rodzice odmawiają współpracy ze szkołą w sprawach o hejt.

Badanie NASK z 2024 roku jest ankietą, w której rodzice i uczniowie opisują własne doświadczenia. Pytało o to, czy dziecko doświadczyło agresji w sieci, a nie o to, czy ją stosowało. Pokazuje więc skalę niewiedzy rodziców, ale nie mierzy wprost zaprzeczania w rozmowie ze szkołą.

Opis przepisów odpowiada tekstom ujednoliconym dostępnym w 2026 roku. Tekst nie zastępuje porady prawnika. Przed wysłaniem pisma do sądu w nietypowej sprawie warto skonsultować je z radcą prawnym organu prowadzącego.

Podsumowanie: brak współpracy rodziców nie zamyka sprawy

Dyrektor nie zmusi rodziców do przyjścia, ale nie jest od nich zależny. Zgody rodziców wymaga tylko zakończenie sprawy środkiem z art. 4 ust. 4 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich. Ochrona pokrzywdzonego, praca wychowawcza z uczniem, kara statutowa i zawiadomienie sądu pozostają w rękach szkoły.

Kolejność jest prosta: zaproszenie napisane tak, żeby dało się je przyjąć, pisemne wezwanie z jasną informacją o skutkach, rzetelny rejestr prób kontaktu, a gdy to nie pomaga, pismo do sądu rodzinnego. Sąd ma narzędzia, których szkoła nie ma, w tym możliwość zobowiązania rodziców do współpracy ze szkołą.

W większości spraw nie trzeba dochodzić do ostatniego stopnia. Rodzice, którzy widzą spokojną i konsekwentną szkołę, częściej zmieniają zdanie niż ci, którzy czują się zaatakowani.

Gdzie szukać pomocy?

Fundacja Usuwanie Hejtu pomaga zabezpieczyć materiał, przygotować zgłoszenia do serwisów i prowadzi je do końca. W razie potrzeby kieruje do prawnika lub psychologa. Nie ustala tożsamości autorów poza drogą prawną i nie zastępuje prawnika. Kontakt: tel. 222 900 142, biuro@usuwaniehejtu.pl. Sprawy dzieci prowadzimy zawsze z udziałem dorosłego.

  • Sąd rejonowy, wydział rodzinny i nieletnich - zawiadomienia o demoralizacji, czynie karalnym i sytuacji dziecka.
  • Policja - gdy zachowanie może być przestępstwem; w nagłym zagrożeniu 112.
  • Poradnia psychologiczno-pedagogiczna i ośrodek pomocy społecznej - wsparcie dla ucznia i rodziny.
  • 800 100 100 - telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawach bezpieczeństwa dzieci.
  • 116 111 - telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, także dla ucznia, który krzywdził i nie wie, jak to naprawić.
  • 116 123 - telefon dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym.

Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.

Najczęściej zadawane pytania

1. Czy dyrektor może ukarać rodziców za to, że nie przyszli na wezwanie?
Nie. Przepisy oświatowe nie przewidują kary dla rodzica za niestawienie się na rozmowę w sprawie zachowania dziecka. Karę pieniężną do 3 tys. zł może wymierzyć dopiero sąd rodzinny, jeśli wcześniej zobowiązał rodziców do współpracy ze szkołą, a oni się od tego uchylają.

2. Ile razy trzeba wzywać rodziców, zanim szkoła zawiadomi sąd?
Przepisy nie określają liczby prób. W praktyce wystarczą dwie udokumentowane próby kontaktu i jedno pisemne wezwanie z wyznaczonym terminem. Przy podejrzeniu przestępstwa ściganego z urzędu szkoła zawiadamia sąd lub policję niezwłocznie, bez czekania na rodziców.

3. Czy wiadomość w dzienniku elektronicznym wystarczy jako wezwanie?
Jest ważnym śladem, bo dziennik zapisuje datę wysłania i odczytania. Gdy rodzice nie reagują, warto dodać pismo wysłane listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Dwa kanały naraz trudniej podważyć.

4. Czy szkoła może zastosować karę statutową, gdy rodzice zaprzeczają winie dziecka?
Tak, jeśli szkoła ma uzasadnione podstawy i statut przewiduje taką karę za dane zachowanie. Kara statutowa nie wymaga zgody rodziców. Rodzice mogą skorzystać z trybu odwoławczego opisanego w statucie.

5. Czym różni się zawiadomienie o demoralizacji od wniosku o wgląd w sytuację rodziny?
Pierwsze dotyczy zachowania ucznia i opiera się na ustawie o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich. Drugie dotyczy sytuacji opiekuńczej dziecka i opiera się na art. 572 Kodeksu postępowania cywilnego. Oba pisma trafiają do wydziału rodzinnego i nieletnich sądu rejonowego.

6. Czy trzeba uprzedzić rodziców, że szkoła pisze do sądu?
Przepisy tego nie wymagają, ale uczciwie jest poinformować o takiej możliwości w pisemnym wezwaniu. Wyjątkiem są sytuacje, w których uprzedzenie mogłoby zaszkodzić dziecku. Wtedy szkoła zawiadamia sąd bez zapowiedzi.

7. Czy sąd poinformuje szkołę, co zrobił z zawiadomieniem?
W sprawach opiekuńczych tak, jeśli szkoła o to wniesie. Artykuł 572 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego przewiduje, że na wniosek zawiadamiającego sąd informuje o wszczęciu postępowania albo o braku podstaw. Dlatego warto zamieścić taki wniosek w piśmie.

8. Co zrobić, gdy jeden rodzic współpracuje, a drugi wszystkiemu zaprzecza?
Pracujcie z tym rodzicem, który jest gotów do rozmowy, i informujcie drugiego o ustaleniach na piśmie. Stanowisko obojga odnotujcie w protokole. Przy sporze rodziców o istotne sprawy dziecka rozstrzyga sąd opiekuńczy, a nie szkoła.

9. Czy można rozmawiać z uczniem bez obecności rodziców?
Rozmowa wychowawcza wychowawcy lub pedagoga z uczniem należy do zwykłej pracy szkoły i nie wymaga obecności rodziców. Nie powinna jednak przypominać przesłuchania. Jeśli sprawą zajmuje się policja, czynności z udziałem nieletniego prowadzi ona według własnych zasad.

10. Rodzice twierdzą, że to, co dziecko robi po lekcjach w internecie, nie jest sprawą szkoły. Czy mają rację?
Nie do końca. Jeśli zachowanie w sieci dotyczy uczniów tej samej szkoły i wpływa na ich bezpieczeństwo oraz relacje w klasie, szkoła ma podstawy do działań wychowawczych. Zakres kar zależy od zapisów statutu.

11. Czy zawiadomienie sądu oznacza, że rodzicom zostanie odebrane dziecko?
Nie. Sąd najczęściej zaczyna od wywiadu kuratora i środków wspierających, takich jak zobowiązanie rodziców do określonego postępowania czy nadzór kuratora. Umieszczenie dziecka poza rodziną jest środkiem ostatecznym, stosowanym przy poważnym zagrożeniu jego dobra.

12. Jak długo przechowywać dokumentację prób kontaktu z rodzicami?
Tak długo, jak jest potrzebna do prowadzenia sprawy i ewentualnych postępowań, zgodnie z zasadami przyjętymi w szkole. Dostęp powinny mieć tylko osoby prowadzące sprawę. W razie wątpliwości warto zapytać inspektora ochrony danych.

13. Co powiedzieć rodzicom pokrzywdzonego, gdy druga strona nie współpracuje?
Powiedzcie, jakie kroki szkoła podjęła i jakie planuje, bez szczegółów dotyczących drugiej rodziny. Zapewnijcie, że ochrona ich dziecka nie zależy od postawy rodziców drugiego ucznia. Przypomnijcie, że mogą sami zgłosić treści do serwisu i zawiadomić policję.

Źródła

A jak to wyglądało w Waszej szkole? Napiszcie w komentarzu

Co sprawiło, że rodzice, którzy początkowo zaprzeczali albo unikali kontaktu, w końcu przyszli na rozmowę: forma pisma, osoba, która dzwoniła, a może coś zupełnie innego? I czy po zawiadomieniu sądu rodzinnego dostaliście informację, co stało się dalej ze sprawą? Prosimy, żeby w komentarzach nie podawać nazwisk, nazw szkół ani innych danych, po których można rozpoznać konkretne osoby.

Udostępnij wpis
Zespół
Łukasz Wudyka

Właściciel firmy Pozycjonowanie Stron i prezes Fundacji Usuwanie Hejtu. Zajmuje się PR, SEO i ochroną reputacji w sieci.

Komentarze

Wszystkie komentarze sprawdzamy przed publikacją. Emblemat przy nicku to ranga za wsparcie fundacji. Zdobądź swój emblemat