O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
Patostream to transmisja na żywo albo seria nagrań, w których autor zarabia na przekraczaniu kolejnych granic: awanturach, upokarzaniu innych osób, ryzykownych zachowaniach i zadaniach zlecanych przez widzów za wpłaty. Uczniowie klas 7-8 rzadko oglądają całe transmisje. Znacznie częściej trafiają na wycięte z nich krótkie klipy, które krążą w aplikacjach z krótkimi filmami i w grupach klasowych. Właśnie tam zaczynają się sprawy, z którymi przychodzą do nas szkoły: ktoś nagrywa kolegę w poniżającej sytuacji „dla zasięgów”, ktoś inny powtarza zadanie podpatrzone w sieci, a reszta klasy ogląda i podaje dalej.
Nie prowadzimy tych zajęć jako ostrzeżenia przed złymi ludźmi z internetu. Rozkładamy na części mechanizm, który uczniowie znają z drugiej strony ekranu: licznik widzów, wpłaty z dopiskiem, ranking najhojniejszych widzów i klip, który algorytm podsuwa kolejnym osobom, bo wywołał silne emocje. Gdy uczeń zobaczy, że każde wyświetlenie, komentarz i udostępnienie jest dla autora konkretnym przychodem, przestaje traktować oglądanie jako coś obojętnego. To najważniejszy wniosek tych zajęć i uczniowie dochodzą do niego sami, licząc.
Przy wyzwaniach internetowych trzymamy się zasady, od której nie robimy wyjątków: nie podajemy nazw konkretnych wyzwań i nie pokazujemy nagrań niebezpiecznych zachowań, bo wymienianie ich działa jak reklama. Pracujemy na tym, co jest wspólne dla wszystkich: presji widowni, obecności kamery, odliczaniu czasu i zdaniu „wszyscy już to zrobili”. Uczniowie ćwiczą odmowę, która nie wymaga długich tłumaczeń, oraz sposób, w jaki świadek może zatrzymać kolegę, zanim stanie się coś złego.
Druga część zajęć jest praktyczna. Na aktualnych ekranach serwisów pokazujemy, jak zgłosić transmisję na żywo w trakcie jej trwania, jak osobno zgłosić wycięty z niej klip i jak zapisać adres oraz godzinę, zanim materiał zniknie. Omawiamy też prawo bez straszenia: kodeks karny ma obecnie osobny przepis o patostreamingu, który obejmuje publiczne rozpowszechnianie w sieci treści z poniżaniem innej osoby dla korzyści, także wtedy, gdy ta osoba się zgodziła, a sprawy uczniów w wieku 13-17 lat prowadzi sąd rodzinny. Zajęcia zaczynamy i kończymy numerami pomocowymi.
Dla kogo
Warsztat jest przeznaczony dla uczniów klas 7-8 szkoły podstawowej, czyli osób w wieku 13-15 lat, które same publikują krótkie filmy, oglądają transmisje i należą do grup klasowych na komunikatorach. Prowadzimy go dla jednej klasy albo grupy do 30 osób. Największy sens ma w szkole, w której pojawiło się nagrywanie kolegów dla zasięgów, wyzwania podejmowane na przerwach albo wyraźna moda na konkretnego twórcę. Sprawdza się także profilaktycznie, zanim takie sytuacje się pojawią, i dobrze łączy się ze spotkaniem dla rodziców, którzy zwykle nie wiedzą, jak działają wpłaty od widzów.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 6 h
- 9:00-9:2020 min
Na start: zasady i numery pomocowe
Ustalamy zasady zajęć: nikt nie musi mówić o sobie, nie wymieniamy nazwisk kolegów ani nazw twórców. Zapisujemy na tablicy numery 116 111, 112, 800 12 12 12 i infolinię Fundacji 222 900 142 oraz mówimy, w jakich sytuacjach z nich korzystać.
- 9:20-10:0545 min
Jak zarabia transmisja, która przekracza granice
Na zanonimizowanym zapisie przebiegu transmisji pokazujemy, co dzieje się z licznikiem widzów i wpłatami, gdy autor podnosi stawkę. Wyjaśniamy wpłaty z dopiskiem, zadania od widzów, rankingi wpłacających i to, dlaczego spokojny odcinek przynosi mniej niż awantura. Uczniowie zaznaczają momenty, w których transmisja przyspiesza.
- 10:05-10:5045 min
Ćwiczenie: licznik wpłat
W grupach uczniowie dopasowują listę wpłat do rozpisanego minuta po minucie przebiegu transmisji, ułożonego na podstawie prawdziwych spraw. Potem liczą, jaka część kwot pochodzi od osób w ich wieku. Wniosek, że widz jest paliwem całego mechanizmu, pada zwykle z sali, a nie od prowadzącego.
- 10:50-11:2535 min
Klip wycięty z transmisji
Pokazujemy drogę kilkunastosekundowego fragmentu: od transmisji, przez konta wycinające najmocniejsze momenty, po krótkie filmy i grupy klasowe. Omawiamy, dlaczego algorytm promuje treści wywołujące silne emocje i dlaczego komentarz z oburzeniem albo udostępnienie „żeby pokazać, jakie to okropne” działa na zasięg tak samo jak polubienie.
- 11:25-12:0035 min
Wyzwania: co dzieje się w chwili decyzji
Bez nazw i bez nagrań omawiamy, co łączy wszystkie wyzwania: widownię, kamerę, odliczanie i porównywanie się z innymi. Uczniowie wskazują moment, w którym jeszcze da się wycofać, oraz powody, dla których przy innych jest to tak trudne.
- 12:00-12:3030 min
Przerwa
Przerwa na posiłek i odpoczynek. Prowadzący zostaje na sali dla osób, które wolą zapytać o coś na osobności.
- 12:30-13:1545 min
Ćwiczenie: odmowa przy widowni
W parach i trójkach uczniowie pracują na kartach sytuacji: zadanie na przerwie, namowa w grupie klasowej, nagranie młodszego ucznia dla żartu, „sprawdzian odwagi” na wycieczce. Układają krótkie zdania odmowy i sprawdzają je w scenkach, w których reszta klasy naciska. Zostają tylko zdania, które działają przy widowni.
- 13:15-13:5540 min
Zgłaszanie transmisji i klipów
Na aktualnych ekranach TikToka, YouTube i Instagrama pokazujemy, gdzie w trakcie transmisji na żywo jest opcja zgłoszenia, jaką kategorię wybrać i jak osobno zgłosić wycięty klip. Uczniowie ćwiczą zapisanie nazwy kanału, godziny i adresu, a także blokowanie i ograniczanie podobnych treści w propozycjach.
- 13:55-14:3540 min
Gdy kolega daje się wciągnąć
Omawiamy sygnały, że ktoś z klasy przygotowuje się do wyzwania albo nagrania na pokaz: zapowiedzi w grupie, zbieranie widowni, prośby o pomoc w nagrywaniu. Ćwiczymy wiadomość do dorosłego i wyjaśniamy, że ostrzeżenie przed zagrożeniem nie jest skarżeniem. Krótko mówimy też, czym kończy się nagrywanie i publikowanie poniżających treści.
- 14:35-15:0025 min
Podsumowanie i numery na koniec
Każdy uczeń zapisuje na karcie jedno zdanie odmowy i jedną osobę dorosłą, do której pójdzie w razie potrzeby. Przypominamy numery pomocowe, odpowiadamy na pytania i mówimy, że do Fundacji można zadzwonić także po kilku tygodniach.
Plan warsztatu 4 h
- 8:00-8:1515 min
Start i numery pomocowe
Krótko ustalamy zasady: bez nazwisk, bez nazw twórców i bez opowiadania o sobie na forum. Uczniowie zapisują w telefonach 116 111, 112 i infolinię Fundacji 222 900 142.
- 8:15-8:5540 min
Grupy: rozbiór jednego klipu
Każda grupa dostaje opis krótkiego klipu z poniżającą sceną, przygotowany na podstawie prawdziwej sprawy, bez obrazu. Uczniowie ustalają, kto nagrywa, kto jest celem, kto zarabia i kto ogląda, a potem porównują wyniki. Na koniec liczymy, ilu osobom klip pokazał się po jednym udostępnieniu w grupie klasowej.
- 8:55-9:0510 min
Przerwa
Krótka przerwa. Grupy zostają w tym samym składzie.
- 9:05-9:4540 min
Stacje: trzy miejsca, trzy namowy
Uczniowie przechodzą między trzema stolikami: przerwa w szkole, grupa klasowa wieczorem i wyjazd klasowy. Przy każdej stacji leży opis sytuacji, w której ktoś namawia do zadania przed kamerą, a grupa zapisuje, kto i jakimi słowami może je przerwać. Nie podajemy nazw wyzwań ani szczegółów samych zachowań.
- 9:45-10:2035 min
Przy telefonach: zgłoszenie i mniej podpowiedzi
Każdy uczeń w aplikacji, z której korzysta najczęściej, odnajduje opcję zgłoszenia transmisji na żywo i oznaczania treści jako niechcianych. Pokazujemy, jak przestać obserwować konto i ograniczyć podobne propozycje bez tłumaczenia się komukolwiek.
- 10:20-10:3515 min
Przerwa
Druga przerwa. Prowadzący zbiera anonimowe pytania na kartkach do części końcowej.
- 10:35-11:1035 min
Grupy: wiadomość, która zatrzymuje
Grupy piszą dwie wiadomości: jedną do kolegi, który zapowiada nagranie wyzwania, i jedną do wychowawcy albo rodzica. Odczytujemy je na głos i poprawiamy tak, żeby były krótkie, rzeczowe i nikogo nie ośmieszały.
- 11:10-11:4030 min
Nagranie kolegi to nie żart
Omawiamy wizerunek, nagrywanie bez zgody i przepis o patostreamingu, który obejmuje poniżające treści publikowane dla korzyści, także za zgodą osoby nagranej. Wyjaśniamy, że w wieku 13-17 lat takimi sprawami zajmuje się sąd rodzinny, bez straszenia i bez przykładów, które mogłyby kogoś zawstydzić.
- 11:40-12:0020 min
Pytania bez nauczyciela na sali
Jeśli szkoła się zgadza, nauczyciel wychodzi, a uczniowie zadają pytania wprost albo z kartek. Kończymy numerami pomocowymi i informacją, że do Fundacji można zadzwonić także później.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Licznik wpłat
Uczniowie dostają rozpisany minuta po minucie przebieg transmisji, ułożony na podstawie zanonimizowanych spraw, oraz osobno listę wpłat od widzów. Ich zadaniem jest połączyć wpłaty z momentami, w których autor przekraczał kolejną granicę. Potem liczą, jaka część kwot pochodzi od osób w ich wieku. Z ćwiczenia zostaje prosty wniosek: transmisja trwa tak długo, jak długo ktoś patrzy i płaci.
Odmowa przy widowni
Pracujemy na kartach z sytuacjami namowy do zadania przed kamerą, bez nazw wyzwań i bez opisów niebezpiecznych zachowań. Grupy układają krótkie zdania odmowy, na przykład „Nie wchodzę w to, idę na boisko” albo „Nagrywajcie beze mnie”, i sprawdzają je w scenkach z naciskającą grupą. Odpadają zdania długie i tłumaczące się, zostają krótkie. Każdy uczeń zapisuje jedno zdanie, które sam byłby gotów powiedzieć.
Rozbiór jednego klipu
Grupy dostają opis krótkiego klipu z poniżającą sceną, bez obrazu, i rozpisują role: kto nagrywa, kto jest nagrywany, kto zarabia, kto ogląda i kto podaje dalej. Następnie sprawdzają, która z tych osób mogła przerwać sprawę najmniejszym kosztem. Prawie zawsze okazuje się, że był to ktoś z widowni. Ćwiczenie zmienia sposób, w jaki uczniowie patrzą na własne udostępnienia.
Zgłoszenie transmisji na żywo
Na aktualnych zrzutach ekranów TikToka, YouTube i Instagrama uczniowie wskazują, gdzie zgłosić transmisję w trakcie jej trwania i gdzie osobno klip, który z niej wycięto. Ćwiczą zapisanie nazwy kanału, godziny i adresu, bo po zakończeniu transmisji materiał często znika. Przy każdym ekranie podajemy datę przygotowania, bo serwisy co kilka miesięcy zmieniają układ przycisków.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Rozumie, kto zarabia na patostreamie
Uczeń potrafi opisać, jak wpłaty, licznik widzów i klipy zamieniają oglądanie w przychód autora. Wie, że jego wyświetlenie i komentarz są częścią tego mechanizmu.
Rozpoznaje presję wyzwania
Uczeń wskazuje elementy, które utrudniają wycofanie się: widownię, kamerę, odliczanie i porównywanie z innymi. Potrafi nazwać moment, w którym jeszcze da się powiedzieć „nie”.
Odmawia krótko i skutecznie
Uczeń ma przećwiczone jedno lub dwa zdania odmowy, które działają przy grupie. Nie musi się tłumaczyć ani niczego udowadniać.
Zgłasza transmisję i klip
Uczeń wie, gdzie w używanych serwisach zgłosić transmisję na żywo i wycięty z niej fragment. Potrafi zapisać nazwę kanału, godzinę i adres.
Nie podaje dalej poniżających nagrań
Uczeń rozumie, że udostępnienie z oburzeniem zwiększa zasięg tak samo jak udostępnienie z zachwytem. Wie, że nagrywanie i publikowanie poniżających treści może skończyć się sprawą w sądzie rodzinnym.
Wie, kiedy powiedzieć dorosłemu
Uczeń odróżnia skarżenie od ostrzeżenia przed zagrożeniem. Potrafi napisać krótką wiadomość do wychowawcy lub rodzica i zna numery 116 111 oraz 112.
Co zostaje po szkoleniu
Po zajęciach szkoła otrzymuje materiały w PDF: kartę dla ucznia z przykładowymi zdaniami odmowy i numerami pomocowymi, opis ścieżek zgłaszania transmisji na żywo i klipów w serwisach omawianych na zajęciach, z datą przygotowania, oraz notatkę dla wychowawcy z pytaniami do krótkiej rozmowy z klasą po kilku tygodniach. Dołączamy jednostronicową informację dla rodziców o tym, jak działają wpłaty od widzów, rankingi wpłacających i zadania zlecane za pieniądze, bo dla większości rodziców jest to nowość. Szkoła dostaje zaświadczenie o przeprowadzeniu zajęć, a drukowany zeszyt ćwiczeń można zamówić osobno.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Szkolenie mogą zamówić szkoły i przedszkola, instytucje, rodzice oraz firmy. Każdy zamawiający ma swój cennik, dlatego ceny pokazujemy osobno.
Szkoła lub przedszkole
Szkoły, organy prowadzące, rady rodziców.
| Warsztat 4 h dla jednej klasy lub grupy do 30 osób | 3 000 zł |
| Szkolenie 6 h z 30-minutową przerwą, do 30 osób | 8 000 zł |
| Druga grupa tego samego dnia w tej samej szkole, 6 h | 6 000 zł |
| Trzecia i każda kolejna grupa tego samego dnia, 6 h | 5 000 zł |
| Szkolenie online na żywo, 6 h, nagranie dla szkoły na 30 dni | 6 500 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla szkół i organizacji.
Instytucja
Biblioteki, domy kultury, kluby sportowe, świetlice, organizacje pozarządowe.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 000 zł |
| Dzień bez hejtu w instytucji: dwa warsztaty dla młodzieży i spotkanie dla dorosłych | 9 500 zł |
| Zniżka dla organizacji pozarządowych | -20% |
Ceny netto z rozdziału o instytucjach w cenniku dla szkół i organizacji.
Rodzice
Grupa rodziców, która zamawia zajęcia dla klasy, drużyny albo grupy dzieci.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 690 zł |
| Szkolenie 6 h dla grupy, do 30 osób | 9 840 zł |
Ceny brutto z cennika dla rodziców i osób prywatnych. Płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą.
Firma
Firmy, które fundują zajęcia szkole albo organizują je dla dzieci pracowników.
| Warsztat ufundowany szkole, przedszkolu albo instytucji | jak dla szkoły |
| Warsztat 4 h dla dzieci pracowników, do 30 dzieci | 6 000 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Prosimy o zwykłą salę dla jednej klasy, rzutnik i zgodę na korzystanie przez uczniów z telefonów w części o zgłaszaniu. Przed zajęciami potrzebna jest krótka informacja, czy w szkole zdarzyło się nagrywanie uczniów dla zasięgów, wyzwania podejmowane na terenie szkoły albo wyraźna moda na konkretnego twórcę. Nie omówimy tych sytuacji z nazwy, ale dobierzemy przykłady tak, żeby klasa je rozpoznała. Warto też ustalić z pedagogiem, komu przekazujemy informację, jeśli uczeń w trakcie zajęć powie o zagrożeniu.
Kto płaci
Szkolenie zamawia i opłaca szkoła, organ prowadzący, instytucja, rada rodziców, rodzice albo firma. Wszystkie szkolenia i warsztaty są płatne według cennika. Nie zbieramy pieniędzy od uczniów.
Dopłaty i koszty dodatkowe
Grupa 31-60 osób: dopłata 2 500 zł netto do szkolenia stacjonarnego. Termin w sobotę, niedzielę lub święto: dopłata 25%. Dojazd od Krakowa: 2,50 zł za kilometr w obie strony i 150 zł za godzinę czasu dojazdu, nocleg według kosztów oraz dieta 150 zł za dobę. Na życzenie: zeszyt ćwiczeń 35 zł za osobę, imienne zaświadczenia 15 zł za osobę, nagranie szkolenia dla kadry na 12 miesięcy 1 500 zł, spotkanie kontrolne online po 3 miesiącach 900 zł.
Płatność
Szkoły i instytucje: przelew 14 dni po fakturze, przy pierwszym zamówieniu zaliczka 50%. Rodzice: płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą. Firmy: zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową podajemy na piśmie w ofercie.
Odwołanie i zmiana terminu
Odwołanie do 7 dni przed terminem jest bez kosztów, od 7 do 3 dni przed terminem kosztuje 50% ceny, później 100% ceny. Jedną zmianę terminu robimy bez kosztów.
Zniżki
Szkoły z sieci szkół partnerskich: 10% na szkolenia i warsztaty. Organizacje pozarządowe: 20%. Zniżki nie łączą się, stosujemy najkorzystniejszą dla zamawiającego. Umowy roczne i cykle szkoleń mają własne ceny w cenniku.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
Warsztat nie daje listy niebezpiecznych wyzwań ani przeglądu konkretnych twórców i nie przygotujemy go w takiej formie, także na prośbę szkoły, bo wymienianie nazw działa jak reklama. Nie zastępuje też reakcji w sprawie, która właśnie trwa: jeżeli uczeń zapowiada niebezpieczne zachowanie albo w sieci krąży nagranie z poniżaniem kolegi, potrzebna jest interwencja szkoły i rodziców, a przy zagrożeniu zdrowia telefon pod 112. Zajęcia podnoszą umiejętności uczniów i ułatwiają rozpoznanie presji, ale nie gwarantują, że nikt z klasy nie da się wciągnąć. Każda sytuacja wygląda inaczej, a serwisy i mody zmieniają się co kilka miesięcy, dlatego do tematu trzeba wracać, zamiast odhaczyć go jednym spotkaniem.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Czy na zajęciach pokazujecie fragmenty patostreamów albo nazwy wyzwań?
Nie. Nie pokazujemy nagrań poniżania ani niebezpiecznych zachowań i nie podajemy nazw wyzwań ani twórców. Pracujemy na opisach i zanonimizowanych zapisach przebiegu transmisji, które wystarczają do zrozumienia mechanizmu. Pokazanie nagrania w klasie dałoby autorowi kolejne wyświetlenia i podsunęło uczniom tropy, a tego chcemy uniknąć.
Czy taki warsztat nie zachęci uczniów do szukania tych treści?
To ryzyko dotyczy zajęć, które opowiadają o konkretnych przypadkach i twórcach, dlatego tak ich nie prowadzimy. Rozmawiamy o pieniądzach, algorytmie i presji, czyli o tym, co jest wspólne dla wszystkich takich treści. Uczniowie wychodzą z wiedzą, jak to działa, a nie z listą kont do sprawdzenia. Z naszych spraw wynika, że rozmowa o tym, kto na tym zarabia, zniechęca skuteczniej niż ostrzeżenie.
U nas uczniowie nagrali wyzwanie na przerwie. Czy możecie odnieść się do tej sprawy?
Nie odnosimy się do konkretnej sprawy z nazwy, bo klasa słucha wtedy aluzji, a nie treści, a uczniowie biorący w niej udział zostają wystawieni na widok. Prosimy o informację przed zajęciami i dobieramy sytuacje tak, żeby mechanizm był rozpoznawalny. Jeżeli nagranie nadal krąży w sieci, pomagamy osobno przy jego zgłoszeniu i usunięciu.
Co, jeśli w trakcie zajęć uczeń powie, że ktoś planuje niebezpieczne zadanie?
Postępujemy według zasad ustalonych wcześniej ze szkołą: informację przekazujemy wskazanemu pedagogowi albo dyrekcji jeszcze tego samego dnia. Przy bezpośrednim zagrożeniu zdrowia lub życia dzwonimy pod 112 i nie czekamy do końca zajęć. Ucznia, który o tym powiedział, nie wskazujemy przy klasie.
Czy uczniowie potrzebują telefonów?
Tak, w części o zgłaszaniu i ograniczaniu podpowiedzi. Każdy pracuje we własnej aplikacji i nie pokazuje ekranu innym. Jeśli szkoła nie zgadza się na telefony, pracujemy na zrzutach ekranów wyświetlanych na rzutniku, ale wtedy mniej rzeczy zostaje zrobionych na miejscu.
Czy ten temat warto omówić także z rodzicami?
Warto, bo rodzice zwykle nie wiedzą, czym są wpłaty od widzów, rankingi wpłacających i zadania zlecane za pieniądze, a to oni najczęściej pierwsi zauważają wydatki dziecka w aplikacjach. Ten sam temat prowadzimy jako dwugodzinne spotkanie wieczorne dla rodziców, które można zaplanować w dniu warsztatu. Cena jest w tabeli poniżej.