O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
Gdy sprawa hejtu wychodzi na jaw, uwaga szkoły słusznie skupia się na osobie skrzywdzonej. Uczeń, który hejtował, dostaje zwykle uwagę w zachowaniu, rozmowę u dyrektora i telefon do rodziców, a potem wraca do tej samej klasy i tej samej grupy na komunikatorze. Z prowadzonych przez nas spraw wynika, że właśnie w tym miejscu najczęściej zaczyna się kolejna fala: sprawca nie usunął wszystkich treści, przeniósł się na inne konto albo uznał, że skoro skończyło się na uwadze, granica leży gdzie indziej, niż mówili dorośli.
Szkolenie uczy pracy ze sprawcą, która ma trzy cele: zatrzymać zachowanie, naprawić szkodę i nie dopuścić do powtórzenia. Nie chodzi ani o upokorzenie ucznia, ani o szybkie podanie sobie rąk na zgodę. Pokazujemy, jak rozmawiać o faktach zamiast o etykietach, jak odróżnić inicjatora od ucznia, który dołączył pod presją grupy, i co zrobić, gdy sprawca sam jest ofiarą przemocy w innym miejscu. Pracujemy na zanonimizowanych sprawach, w których praca ze sprawcą zadziałała, i na takich, w których przyniosła odwrotny skutek.
Sporo miejsca poświęcamy odpowiedzialności, bo nauczyciele często nie wiedzą, jakie mają możliwości. Omawiamy kary statutowe, środki oddziaływania wychowawczego, które dyrektor może zastosować na podstawie art. 4 ust. 4 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, obowiązek zawiadomienia sądu rodzinnego lub policji z art. 4 ust. 3 tej ustawy oraz to, co dzieje się później w sądzie rodzinnym. Wyjaśniamy też odpowiedzialność cywilną i różnicę między uczniem, który nie ukończył 13 lat, a tym, który skończył 17.
Naprawa szkody to w sprawach internetowych coś bardzo konkretnego: usunięcie treści ze wszystkich miejsc, w których się znalazły, sprostowanie w tej samej grupie, w której padły nieprawdziwe słowa, przeprosiny w formie, którą zaakceptuje osoba skrzywdzona. Uczymy planować te kroki tak, żeby nie obciążały ofiary, i rozpisywać z uczniem oraz jego rodzicami plan na trzy miesiące, z opiekunem, terminami spotkań i jasnymi skutkami, jeśli zachowanie wróci.
Dla kogo
Szkolenie jest dla wychowawców, pedagogów, psychologów szkolnych i wicedyrektorów, którzy prowadzą postępowanie wyjaśniające i rozmowy z uczniami po incydentach. Dotyczy uczniów szkół podstawowych od klasy czwartej i szkół ponadpodstawowych, a więc zarówno dzieci poniżej 13 lat, jak i nastolatków, którzy przed sądem rodzinnym odpowiadają już za czyny karalne. Największy sens ma w szkołach, w których sprawcy hejtu wracają do tego samego zachowania, oraz tam, gdzie kadra nie ma jeszcze ustalonej drogi postępowania z uczniem krzywdzącym innych.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 6 h
- 9:00-9:1515 min
Otwarcie i numery pomocowe
Podajemy numery: 116 111, 800 12 12 12, 800 100 100 dla nauczycieli i rodziców, 112 oraz infolinię Fundacji 222 900 142. Wyjaśniamy, dlaczego numery pomocowe trzeba przekazać także sprawcom, którzy po ujawnieniu sprawy sami bywają w kryzysie.
- 9:15-9:5540 min
Kim jest sprawca w sprawach internetowych
Na zanonimizowanych sprawach pokazujemy różne układy: inicjatora, który sam niewiele pisze, wykonawców, ucznia, który odpowiada atakiem na wcześniejszy atak, i sprawcę, który jest ofiarą w innej grupie. Omawiamy, jak motyw zachowania wpływa na dobór reakcji, ale nie na samą odpowiedzialność.
- 9:55-10:4045 min
Rozmowa o faktach, nie o etykietach
Uczymy prowadzić pierwszą rozmowę ze sprawcą: na materiale, w obecności dwóch dorosłych, bez konfrontacji z osobą skrzywdzoną i bez wymuszania przyznania się. Uczestnicy ćwiczą w trójkach oddzielanie czynu od osoby i kończenie rozmowy konkretnym ustaleniem.
- 10:40-11:2040 min
Odpowiedzialność: szkoła, sąd rodzinny, rodzice
Omawiamy kary statutowe i środki z art. 4 ust. 4 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich: pouczenie, ostrzeżenie, przeproszenie pokrzywdzonego, przywrócenie stanu poprzedniego, prace porządkowe na rzecz szkoły. Wyjaśniamy granice wieku w postępowaniu przed sądem rodzinnym, odpowiedzialność od 17. roku życia oraz art. 426 i 427 Kodeksu cywilnego.
- 11:20-12:0040 min
Środek w szkole czy zawiadomienie
Uczestnicy rozkładają przypadki na dwie grupy: takie, w których dyrektor może zastosować środek wychowawczy za zgodą rodziców i ucznia, oraz takie, w których szkoła musi zawiadomić sąd rodzinny lub policję, bo czyn wyczerpuje znamiona przestępstwa ściganego z urzędu. Wyjaśniamy, dlaczego zniesławienie i znieważenie, ścigane z oskarżenia prywatnego, tego obowiązku nie wywołują.
- 12:00-12:3030 min
Przerwa
Trzydzieści minut przerwy. Prowadzący są dostępni dla osób, które chcą omówić sytuację we własnej szkole bez podawania nazwisk.
- 12:30-13:1545 min
Naprawa szkody krok po kroku
Rozpisujemy, co oznacza naprawa w sprawach internetowych: usunięcie treści ze wszystkich miejsc, prośba do osób, które przesłały je dalej, sprostowanie w tej samej grupie, przeprosiny w formie wybranej przez osobę skrzywdzoną. Pokazujemy, jak sprawdzić, czy treść naprawdę zniknęła, i dlaczego usunięcie konta przez sprawcę nie usuwa kopii.
- 13:15-14:0045 min
Rodzice sprawcy jako sojusznicy planu
Omawiamy typowe reakcje rodziców: zaprzeczenie, umniejszanie, atak na szkołę, ale też nadmierną karę, która zamyka dziecko. Uczestnicy ćwiczą spotkanie, którego celem nie jest przekonanie rodziców o winie dziecka, tylko uzgodnienie, co każda strona robi w najbliższych tygodniach.
- 14:00-14:3535 min
Plan na trzy miesiące
Układamy plan zapobiegania powtórzeniu: opiekun ucznia w szkole, terminy krótkich spotkań, ustalenia dotyczące grup i kont, sygnały, na które zwracają uwagę nauczyciele, i jasne skutki nawrotu. Omawiamy, kiedy potrzebna jest pomoc poradni psychologiczno-pedagogicznej albo psychologa.
- 14:35-14:5015 min
Powrót do klasy bez etykiety
Pokazujemy, jak pozwolić uczniowi wyjść z roli sprawcy, nie umniejszając tego, co zrobił: bez przezwisk wśród dorosłych, bez przypominania sprawy przy każdej okazji, z realną szansą na nową rolę w klasie. Pilnujemy, żeby plan dla sprawcy nie obciążał osoby skrzywdzonej, na przykład wspólną ławką na zgodę.
- 14:50-15:0010 min
Podsumowanie i numery
Uczestnicy zapisują jedną zmianę, którą wprowadzą w sposobie prowadzenia takich spraw w swojej szkole. Powtarzamy numery pomocowe i kontakt do Fundacji: 222 900 142, biuro@usuwaniehejtu.pl.
Plan szkolenia skróconego 3 h dla rady pedagogicznej
- 14:00-14:1010 min
Otwarcie i numery
Wyjaśniamy, dlaczego praca ze sprawcą wymaga konsekwencji całej rady, a nie tylko pedagoga: uczeń szybko sprawdza, którzy nauczyciele reagują, a którzy nie. Podajemy numery pomocowe i infolinię Fundacji 222 900 142.
- 14:10-14:4535 min
Trzy drogi odpowiedzialności
Zestawiamy w jednej tabeli kary statutowe, środki oddziaływania wychowawczego stosowane przez dyrektora za zgodą rodziców i ucznia oraz postępowanie przed sądem rodzinnym. Rada widzi, kiedy która droga jest możliwa, kiedy obowiązkowa i że środek wychowawczy nie wyłącza kary statutowej.
- 14:45-15:1530 min
Spójna reakcja nauczycieli
Ustalamy, co robi każdy nauczyciel, gdy widzi, że uczeń objęty planem wraca do dawnego zachowania: jak reaguje na miejscu, komu przekazuje informację i w jakiej formie. Omawiamy, dlaczego jedna pobłażliwa reakcja potrafi przekreślić tygodnie pracy wychowawcy.
- 15:15-15:3015 min
Przerwa
Krótka przerwa na kawę.
- 15:30-16:1040 min
Naprawa, która nie jest pokazem
Na zanonimizowanych przykładach porównujemy naprawę rzeczywistą z pozorną: przeprosiny wymuszone przed klasą, jednowyrazowy wpis z przeprosinami w grupie, prace porządkowe niezwiązane ze szkodą. Rada ustala, jakie formy naprawy szkoła będzie proponować i kto pyta osobę skrzywdzoną o zgodę.
- 16:10-16:4535 min
Rodzice sprawcy w kolejnych tygodniach
Ustalamy, kto w szkole prowadzi kontakt z rodzicami ucznia, jak często i co im się przekazuje. Omawiamy postępowanie, gdy rodzice odmawiają współpracy, i moment, w którym brak poprawy uzasadnia zawiadomienie sądu rodzinnego.
- 16:45-17:0015 min
Ustalenia i numery
Rada zapisuje wspólne zasady postępowania ze sprawcą i wskazuje osobę, która będzie pilnować ich stosowania. Na koniec powtarzamy numery pomocowe i kontakt do Fundacji.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Rozmowa bez etykiet
W trójkach jedna osoba prowadzi rozmowę, druga gra ucznia, który najpierw zaprzecza, potem mówi, że to był żart, a na końcu obwinia osobę skrzywdzoną. Trzecia zapisuje zdania prowadzącego, które oceniały osobę zamiast opisywać czyn. Po trzech rundach każdy ma listę własnych sformułowań do zmiany i kilka zdań, które pozwalały wrócić do faktów.
Środek w szkole czy zawiadomienie
Zespoły dostają dziesięć krótkich, zanonimizowanych opisów: od obraźliwego komentarza w grupie klasowej, przez fałszywe konto, po rozsyłanie przerobionego zdjęcia o charakterze seksualnym. Przy każdym decydują, czy możliwy jest środek wychowawczy stosowany przez dyrektora, czy konieczne jest zawiadomienie sądu rodzinnego lub policji, i uzasadniają decyzję. Rozbieżności omawiamy wspólnie, z odwołaniem do konkretnych przepisów.
Plan naprawy szkody
Na przykładzie ucznia, który przez dwa tygodnie publikował na anonimowym koncie wpisy o koleżance, zespoły rozpisują plan naprawy: co usunąć, gdzie zamieścić sprostowanie, jak zapytać osobę skrzywdzoną o formę przeprosin i jak sprawdzić, że kopie zniknęły. Plan musi mieć terminy i osoby odpowiedzialne. Z ćwiczenia zostaje wzór, który można wykorzystać w każdej podobnej sprawie.
Spotkanie z rodzicami sprawcy
W czwórkach odgrywamy spotkanie z rodzicami, którzy na początku twierdzą, że ich syn tylko odpowiadał na zaczepki. Zadaniem prowadzących jest dojście do trzech wspólnych ustaleń na najbliższy miesiąc bez sporu o to, kto zaczął. Obserwator zapisuje moment, w którym rozmowa zmieniła kierunek, i zdanie, które to sprawiło.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Rozpoznaje rolę i motyw sprawcy
Odróżnia inicjatora od wykonawcy i ucznia działającego pod presją grupy, a motyw zachowania wykorzystuje do doboru reakcji, nie do usprawiedliwienia.
Prowadzi rozmowę opartą na faktach
Rozmawia ze sprawcą na materiale, oddziela czyn od osoby i kończy rozmowę konkretnym ustaleniem.
Zna środki dostępne szkole i sądowi
Wie, kiedy dyrektor może zastosować środek oddziaływania wychowawczego, a kiedy szkoła musi zawiadomić sąd rodzinny lub policję.
Planuje naprawę szkody
Rozpisuje usunięcie treści, sprostowanie i przeprosiny tak, żeby odpowiadały potrzebom osoby skrzywdzonej i nie obciążały jej dodatkowo.
Współpracuje z rodzicami sprawcy
Uzgadnia z rodzicami wspólny plan na kolejne tygodnie zamiast sporu o winę.
Zapobiega powtórzeniu
Prowadzi plan na trzy miesiące z opiekunem, terminami spotkań i jasnymi skutkami nawrotu.
Co zostaje po szkoleniu
Po szkoleniu w szkole zostaje w PDF zestawienie dróg odpowiedzialności w prostym języku, z przepisami ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich oraz Kodeksu cywilnego, a także wzór planu naprawy szkody, wzór planu zapobiegania powtórzeniu na trzy miesiące i wzór notatki ze spotkania z rodzicami sprawcy z miejscem na ustalenia. Dołączamy listę sformułowań ułatwiających rozmowę o faktach oraz listę numerów pomocowych do gabloty. Uczestnicy otrzymują zaświadczenia udziału.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Szkolenie mogą zamówić szkoły i przedszkola, instytucje, rodzice oraz firmy. Każdy zamawiający ma swój cennik, dlatego ceny pokazujemy osobno.
Szkoła lub przedszkole
Szkoły, przedszkola, zespoły szkół, organy prowadzące.
| Szkolenie 6 h z 30-minutową przerwą, do 30 osób | 8 000 zł |
| Wersja skrócona 3 h po lekcjach, bez części warsztatowej | 4 800 zł |
| Szkolenie online na żywo, 6 h, nagranie dla szkoły na 30 dni | 6 500 zł |
| Druga grupa tego samego dnia w tej samej szkole, 6 h | 6 000 zł |
| Certyfikat imienny „Nauczyciel zwalczający Hejt” przy szkoleniu 6 h w szkole, za osobę | 150 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla szkół i organizacji.
Instytucja
Poradnie, placówki opiekuńcze i wychowawcze, domy kultury, kluby, urzędy.
| Szkolenie całodniowe 6 h, do 25 osób | 9 000 zł |
| Warsztat 4 h, do 25 osób | 6 000 zł |
| Zniżka dla organizacji pozarządowych | -20% |
Ceny netto z rozdziału o instytucjach w cenniku dla szkół i organizacji.
Firma
Firmy, które fundują szkolenie dla kadry wybranej szkoły lub przedszkola.
| Szkolenie ufundowane szkole lub przedszkolu | jak dla szkoły |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Prosimy o przesłanie fragmentu statutu dotyczącego kar i nagród oraz procedury postępowania w sytuacjach przemocy, bo na szkoleniu odnosimy się do zapisów obowiązujących w placówce. Warto, żeby w szkoleniu uczestniczyła osoba z dyrekcji, która decyduje o środkach wychowawczych i zawiadomieniach. Potrzebny jest rzutnik i sala, w której można pracować w trójkach i czwórkach. Prosimy nie przynosić materiałów z prawdziwych spraw uczniów.
Dopłaty i koszty dodatkowe
Grupa 31-60 osób: dopłata 2 500 zł netto do szkolenia stacjonarnego. Termin w sobotę, niedzielę lub święto: dopłata 25%. Dojazd od Krakowa: 2,50 zł za kilometr w obie strony i 150 zł za godzinę czasu dojazdu, nocleg według kosztów oraz dieta 150 zł za dobę. Na życzenie: zeszyt ćwiczeń 35 zł za osobę, imienne zaświadczenia 15 zł za osobę, nagranie szkolenia dla kadry na 12 miesięcy 1 500 zł, spotkanie kontrolne online po 3 miesiącach 900 zł.
Płatność
Szkoły i instytucje: przelew 14 dni po fakturze, przy pierwszym zamówieniu zaliczka 50%. Rodzice: płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą. Firmy: zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową podajemy na piśmie w ofercie.
Odwołanie i zmiana terminu
Odwołanie do 7 dni przed terminem jest bez kosztów, od 7 do 3 dni przed terminem kosztuje 50% ceny, później 100% ceny. Jedną zmianę terminu robimy bez kosztów.
Zniżki
Szkoły z sieci szkół partnerskich: 10% na szkolenia i warsztaty. Organizacje pozarządowe: 20%. Zniżki nie łączą się, stosujemy najkorzystniejszą dla zamawiającego. Umowy roczne i cykle szkoleń mają własne ceny w cenniku.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
Szkolenie nie daje metody, która w każdej sprawie zmieni zachowanie ucznia. Gdy krzywdzenie innych trwa długo, zwykle ma przyczyny wymagające pracy specjalisty, a szkoła może ją zainicjować, ale nie zastąpi. Nie dajemy też porady prawnej w konkretnej sprawie: omawiamy przepisy i praktykę, a decyzję o zawiadomieniu podejmuje dyrekcja. Szkolenie podnosi kwalifikacje i ułatwia rozpoznanie, jaka reakcja jest potrzebna, ale każdy uczeń, każda rodzina i każda sprawa są inne, a skuteczności w pracy ze sprawcą nabiera się latami, więc tę wiedzę trzeba stale rozwijać.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Czy szkoła może zobowiązać ucznia do przeprosin?
Przeproszenie pokrzywdzonego jest jednym ze środków oddziaływania wychowawczego, które dyrektor może zastosować na podstawie art. 4 ust. 4 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, ale tylko za zgodą rodziców lub opiekuna oraz samego ucznia. Takie przeprosiny nie powinny jednak odbywać się przed klasą ani wbrew woli osoby skrzywdzonej. Na szkoleniu omawiamy, jak zapytać ją o preferowaną formę i jak przygotować ucznia, żeby przeprosiny nie były pustym gestem.
Rodzice sprawcy odmawiają współpracy. Co wtedy?
Szkoła nadal stosuje kary przewidziane w statucie i prowadzi plan wobec ucznia w zakresie, w jakim zależy on od niej. Bez zgody rodziców dyrektor nie może zastosować środka oddziaływania wychowawczego, więc pozostaje droga przez sąd rodzinny, jeżeli zachowanie ucznia wskazuje na demoralizację albo stanowi czyn karalny. Na szkoleniu pokazujemy, jak dokumentować kolejne próby kontaktu, żeby taka decyzja była dobrze uzasadniona.
Uczeń ma 12 lat. Czy w ogóle odpowiada za to, co napisał?
Za czyn karalny przed sądem rodzinnym odpowiadają osoby, które popełniły go po ukończeniu 13 lat. Wobec dziecka, które ukończyło 10 lat, sąd rodzinny może jednak prowadzić postępowanie w sprawie demoralizacji i zastosować środki wychowawcze. Za szkodę wyrządzoną przez dziecko poniżej 13 lat odpowiada osoba zobowiązana do nadzoru nad nim. Niezależnie od wieku obowiązują też zasady statutu szkoły.
Co, jeśli sprawca sam jest ofiarą hejtu?
Zdarza się to często i trzeba zająć się obiema sprawami jednocześnie. Krzywda, której doświadczył uczeń, nie zdejmuje z niego odpowiedzialności za krzywdę wyrządzoną innym, ale zmienia dobór reakcji i zwykle wymaga wsparcia psychologa. Na szkoleniu pokazujemy, jak prowadzić dwie równoległe ścieżki, żeby uczeń nie usłyszał ani tego, że jego krzywda się nie liczy, ani tego, że jego zachowanie zostało usprawiedliwione.
Czy sprawca powinien zmienić klasę?
Czasem jest to rozsądne, zwłaszcza gdy osoba skrzywdzona nie czuje się bezpiecznie, a inne działania nie przyniosły skutku. Przeniesienie nie zastępuje jednak naprawy szkody ani planu zapobiegania powtórzeniu, bo zachowanie łatwo przenosi się do nowej klasy i do tych samych grup w sieci. Omawiamy, jak przygotować taką zmianę i jak przekazać nowemu wychowawcy informacje potrzebne do dalszej pracy.
Czy Fundacja może porozmawiać ze sprawcą zamiast szkoły?
Szkolenie przygotowuje do tego kadrę szkoły, bo to ona widzi ucznia codziennie i prowadzi plan przez kolejne miesiące. W trudnych sprawach możemy wesprzeć szkołę osobno, na przykład udziałem specjalisty w spotkaniu z rodzicami albo konsultacją dla pedagoga. Takie wsparcie ustalamy indywidualnie pod numerem 222 900 142.
Zobacz też