O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
Dla wielu dziesięcio- i dwunastolatków gra sieciowa jest głównym miejscem spotkań z rówieśnikami po lekcjach, a przy okazji miejscem kontaktu z ludźmi, których nie znają. Wyzwiska padają tam na żywo, na głos, w środku meczu, w drużynie, w której jeden błąd kosztuje wszystkich. Sporo dzieci uważa, że obrażanie jest częścią rozgrywki, a gracz, który się skarży, jest po prostu słaby. Sporo rodziców nie wie, że w grze dziecka w ogóle jest czat.
Warsztat nie ocenia gier i nie namawia do rezygnacji z nich. Uczymy trzech rzeczy. Pierwsza to odróżnianie ostrej rywalizacji od zachowania, które krzywdzi, i tu uczniowie, zapytani wprost, radzą sobie zwykle lepiej niż dorośli. Druga to narzędzia, które każda większa gra ma pod ręką: wyciszenie, blokada i zgłoszenie. Pokazujemy je na aktualnych zrzutach ekranu z gier popularnych w danej szkole, zawsze z datą przygotowania, bo układ menu zmienia się co kilka miesięcy. Trzecia to rozpoznawanie sytuacji, w których rozmowa z nieznajomym graczem przestaje być zwykłą grą.
Pracujemy na zanonimizowanych przykładach ze spraw, z którymi zgłaszają się do nas szkoły. Jeden z najczęstszych przebiegów wygląda tak: wieczorem w meczu padają wyzwiska, rano te same słowa wracają w klasowej grupie, a po tygodniu konflikt trwa już na przerwach. Pokazujemy, gdzie dało się go zatrzymać. Osobno omawiamy czat głosowy, bo rozmowy nie da się zrobić zrzutem ekranu, a dzieci nie wiedzą, co w takiej sytuacji zapisać.
O obcych mówimy bez straszenia i bez drastycznych historii. Uczniowie poznają kilka prostych sygnałów: prezent w grze w zamian za przysługę, prośbę o zachowanie tajemnicy, namawianie do przejścia na inną aplikację, pytania o szkołę, adres albo zdjęcie. Przy każdym z nich jest jedna reakcja: powiedzieć dorosłemu. Każdy uczeń wychodzi z kartą „Moja gra, moje ustawienia” do przejrzenia w domu z rodzicem, a numery 116 111, 112 i infolinię Fundacji podajemy na początku i na końcu.
Dla kogo
Zajęcia są przeznaczone dla uczniów klas 4-6, czyli dzieci w wieku około 10-12 lat, w grupie do 30 osób. Korzystają na nich nie tylko ci, którzy grają na telefonie, komputerze lub konsoli, ale też dzieci, które nie grają, bo konflikty z gier przenoszą się na całą klasę. Warsztat ma największy sens, gdy w klasie dużo mówi się o jednej grze, gdy kłótnie z meczów wracają na przerwach, gdy rodzice sygnalizują, że do dzieci piszą nieznajomi gracze, albo gdy szkoła zauważa, że uczniowie korzystają z czatu głosowego z obcymi.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 6 h
- 9:00-9:2020 min
Zasady zajęć i numery pomocy
Umawiamy się, że nie oceniamy, kto w co gra, i nie opowiadamy o kolegach z imienia. Numery 116 111, 112 i 222 900 142 zapisujemy na tablicy z krótkim wyjaśnieniem, do czego służy każdy z nich.
- 9:20-10:0040 min
Mapa gier naszej klasy
Uczniowie na anonimowych karteczkach zaznaczają, w co grają, z kim i czy używają czatu tekstowego, czy głosowego. Prowadzący układa z tego mapę klasy i wybiera gry, na których pracujemy przez resztę dnia. Nikt nie musi się przyznawać do niczego na głos.
- 10:00-10:4545 min
Rywalizacja czy już krzywda?
Na podłodze leży taśma z czterema polami: część gry, przesada, trzeba zgłosić, trzeba od razu powiedzieć dorosłemu. Uczniowie ustawiają się przy polach po każdej przeczytanej sytuacji z meczu i uzasadniają wybór. Najwięcej rozmowy budzą sytuacje, przy których klasa się dzieli.
- 10:45-11:2540 min
Prowokator chce reakcji
Na zanonimizowanym zapisie czatu z meczu pokazujemy, jak jeden gracz celowo prowokuje drużynę, aż ktoś odpowiada wyzwiskiem i zostaje ukarany zamiast niego. Uczniowie szukają lepszych ruchów: nie odpisywać, wyciszyć, dokończyć mecz bez rozmowy, zgłosić po zakończeniu.
- 11:25-12:0035 min
Wycisz, zablokuj, zgłoś
Na zrzutach ekranu z gier wybranych rano uczniowie szukają trzech przycisków i sprawdzają, czym się różnią: wyciszenie ucisza gracza tylko dla nas, blokada odcina kontakt, a zgłoszenie trafia do moderacji gry. Każdy zrzut ma podaną datę przygotowania.
- 12:00-12:3030 min
Przerwa
Przerwa na posiłek. Uczniowie mogą w tym czasie zapisać na karteczce pytania, których nie chcą zadawać przy wszystkich.
- 12:30-13:1040 min
Czat głosowy i własny mikrofon
Wyjaśniamy, czym czat głosowy różni się od pisanego: jest na żywo, nie zostaje na ekranie i trudno go potem pokazać. Uczniowie uczą się, co zapisać po przykrej rozmowie: nazwę gracza dokładnie tak, jak jest napisana, nazwę gry, serwer lub tryb i godzinę. Ćwiczymy też wyłączanie własnego mikrofonu po przegranej, zanim padnie słowo, którego potem się żałuje.
- 13:10-13:5040 min
Obcy z prezentem
Czytamy w odcinkach historię miłego gracza, który daje przedmioty w grze, a potem prosi o przejście na inny komunikator i o zachowanie tajemnicy. Uczniowie podnoszą kartę „stop” w momencie, w którym powiedzieliby dorosłemu, i ćwiczą zdanie, którym zaczną rozmowę z rodzicem.
- 13:50-14:2535 min
Zgłoszenie, które ma sens
Uczniowie piszą zgłoszenie gracza według trzech pytań: co się stało, kiedy i w którym meczu, kto to zrobił. Wybieramy właściwą kategorię i rozmawiamy, dlaczego po zgłoszeniu zwykle nie przychodzi żadna odpowiedź, a mimo to warto je wysłać. Wyjaśniamy też, że zgłoszony gracz nie dowiaduje się, kto go zgłosił.
- 14:25-14:4520 min
Z gry do szkoły i z powrotem
Omawiamy sytuacje, w których wyzwiska z meczu wracają w klasie albo kłótnia z klasy przenosi się do gry. Ustalamy, kiedy taka sprawa należy już do wychowawcy i pedagoga i jak ją przekazać bez nagłaśniania.
- 14:45-15:0015 min
Karta na dom i numery
Każdy uczeń dostaje kartę „Moja gra, moje ustawienia” do przejrzenia z rodzicem: kto może pisać, kto może zapraszać, kto słyszy głos. Kończymy przypomnieniem numerów pomocy.
Plan warsztatu 4 h
- 8:00-8:1515 min
Wejście w temat i numery
Krótka rozgrzewka: uczniowie podnoszą rękę, jeśli kiedyś ktoś zepsuł im grę złośliwym zachowaniem. Ustalamy zasady i zapisujemy numery pomocy, które zostają na tablicy do końca.
- 8:15-8:5035 min
Ranking sytuacji z meczu
Grupy dostają po dziesięć kart z sytuacjami z gier i układają je od najmniej do najbardziej krzywdzącej. Potem porównują swoje rankingi z innymi grupami i bronią miejsc, w których się różnią.
- 8:50-9:3040 min
Wyścig po przyciski
Drużyny na czas szukają na zrzutach ekranu wyciszenia, blokady i zgłoszenia w trzech grach, w które gra klasa. Po każdej rundzie wyjaśniamy, co dokładnie robi znaleziony przycisk i czego nie robi.
- 9:30-9:4515 min
Przerwa
Krótka przerwa na ruch i przekąskę.
- 9:45-10:2540 min
Obcy z prezentem: decyzje w grupach
Grupy dostają historię nieznajomego gracza podzieloną na pięć kart i po każdej decydują, co zrobiłyby dalej. Na koniec zestawiamy decyzje i wypisujemy sygnały, przy których rozmowa z dorosłym nie może czekać.
- 10:25-10:5530 min
Mikrofon i nerwy
Ćwiczymy trzy reakcje na wyzwisko na czacie głosowym: wyciszenie gracza, wyłączenie własnego mikrofonu i wyjście z meczu. Uczniowie mówią też, co pomaga im opanować złość po przegranej, a prowadzący zbiera to na wspólną listę.
- 10:55-11:0510 min
Przerwa
Druga krótka przerwa przed pisaniem zgłoszeń.
- 11:05-11:4035 min
Zgłoszenie w trzech zdaniach
Każdy uczeń pisze zgłoszenie do przygotowanej sytuacji z meczu, a sąsiad sprawdza, czy są w nim nazwa gracza, czas i opis zdarzenia. Najlepsze wersje czytamy na głos.
- 11:40-12:0020 min
Pytania bez dorosłych z klasy
Jeśli szkoła się zgodzi, ostatnie dwadzieścia minut prowadzimy bez nauczyciela, żeby uczniowie mogli zapytać o swoje gry bez skrępowania. Rozdajemy karty „Moja gra, moje ustawienia” i przypominamy numery.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Taśma czterech pól
Prowadzący czyta krótkie sytuacje z gier, na przykład okrzyk „Słaby gracz, wracaj do samouczka”, wyrzucenie z drużyny po jednym błędzie czy wiadomość od nieznajomego „Wiem, w której szkole się uczysz”. Uczniowie stają przy jednym z czterech pól na taśmie: część gry, przesada, trzeba zgłosić, trzeba od razu powiedzieć dorosłemu. Po każdej sytuacji kilka osób uzasadnia wybór. Zostaje wspólnie ustalona granica, którą klasa sama nazwała.
Wyścig po przyciski
Drużyny dostają wydrukowane zrzuty ekranu z gier, w które gra klasa, i na czas zaznaczają wyciszenie, blokadę i zgłoszenie gracza. Po każdej rundzie prowadzący wyjaśnia, co dany przycisk robi i czego nie robi, na przykład że wyciszenie nie usuwa gracza z meczu. Zrzuty mają datę przygotowania. Ściągę z zaznaczonymi przyciskami szkoła dostaje w materiałach.
Obcy z prezentem
Historia nieznajomego gracza jest podzielona na kilka kart: najpierw miła pomoc w grze, potem prezent, potem prośba o przejście na inny komunikator i o to, żeby nikomu nie mówić. Uczniowie zatrzymują historię w momencie, w którym powiedzieliby dorosłemu, i porównują, kto zatrzymał ją wcześniej. Na koniec każdy ćwiczy zdanie na start rozmowy, na przykład „Ktoś w grze prosi, żebym nikomu o nim nie mówił”.
Zgłoszenie w trzech zdaniach
Uczniowie dostają opis przykrej sytuacji z meczu i piszą zgłoszenie odpowiadające na trzy pytania: co się stało, kiedy i w którym meczu, kto to zrobił. Sąsiad sprawdza zgłoszenie według listy, a potem wspólnie wybieramy kategorię z menu gry. Zostaje gotowy wzór, który pasuje do większości gier.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Odróżnia rywalizację od krzywdzenia
Uczeń potrafi powiedzieć, kiedy ostre słowa w meczu są jeszcze częścią gry, a kiedy już kogoś krzywdzą i wymagają reakcji.
Nie daje się wciągnąć prowokatorowi
Zamiast odpowiadać wyzwiskiem, wycisza gracza, kończy mecz bez rozmowy albo zgłasza zachowanie po grze.
Znajduje w swojej grze trzy przyciski
Wie, gdzie szukać wyciszenia, blokady i zgłoszenia, i rozumie, czym się od siebie różnią.
Pisze zgłoszenie, które da się rozpatrzyć
Podaje nazwę gracza, czas, mecz i krótki opis zdarzenia oraz wybiera właściwą kategorię.
Rozpoznaje sygnały w kontakcie z obcym
Prezent w zamian za przysługę, prośba o tajemnicę, przejście na inną aplikację, pytania o szkołę lub zdjęcie oznaczają dla niego jedno: trzeba powiedzieć dorosłemu.
Panuje nad własnym mikrofonem
Po przegranej wyłącza mikrofon albo robi przerwę, zanim powie coś, czego później będzie żałował.
Wie, kiedy sprawa z gry trafia do szkoły
Rozpoznaje, kiedy konflikt z meczu przeniósł się do klasy, i wie, jak przekazać to wychowawcy lub pedagogowi.
Co zostaje po szkoleniu
Szkoła otrzymuje w PDF ściągę „Wycisz, zablokuj, zgłoś” ze zrzutami ekranu z gier omawianych na zajęciach i datą ich przygotowania, kartę „Moja gra, moje ustawienia” do przejrzenia przez ucznia z rodzicem, listę sygnałów ostrzegawczych w kontakcie z nieznajomym graczem oraz wzór zgłoszenia w trzech zdaniach. Dla rodziców dołączamy krótki list o ustawieniach czatu i zaproszeń w grach i o tym, dlaczego zabranie konsoli rzadko pomaga w rozmowie z dzieckiem. Wychowawca dostaje scenariusz lekcji, na której po kilku tygodniach można wrócić do tematu, a szkoła zaświadczenie i numery do gabloty.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Szkolenie mogą zamówić szkoły i przedszkola, instytucje, rodzice oraz firmy. Każdy zamawiający ma swój cennik, dlatego ceny pokazujemy osobno.
Szkoła lub przedszkole
Szkoły, organy prowadzące, rady rodziców.
| Warsztat 4 h dla jednej klasy lub grupy do 30 osób | 3 000 zł |
| Szkolenie 6 h z 30-minutową przerwą, do 30 osób | 8 000 zł |
| Druga grupa tego samego dnia w tej samej szkole, 6 h | 6 000 zł |
| Trzecia i każda kolejna grupa tego samego dnia, 6 h | 5 000 zł |
| Szkolenie online na żywo, 6 h, nagranie dla szkoły na 30 dni | 6 500 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla szkół i organizacji.
Instytucja
Biblioteki, domy kultury, kluby sportowe, świetlice, organizacje pozarządowe.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 000 zł |
| Dzień bez hejtu w instytucji: dwa warsztaty dla młodzieży i spotkanie dla dorosłych | 9 500 zł |
| Zniżka dla organizacji pozarządowych | -20% |
Ceny netto z rozdziału o instytucjach w cenniku dla szkół i organizacji.
Rodzice
Grupa rodziców, która zamawia zajęcia dla klasy, drużyny albo grupy dzieci.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 690 zł |
| Szkolenie 6 h dla grupy, do 30 osób | 9 840 zł |
Ceny brutto z cennika dla rodziców i osób prywatnych. Płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą.
Firma
Firmy, które fundują zajęcia szkole albo organizują je dla dzieci pracowników.
| Warsztat ufundowany szkole, przedszkolu albo instytucji | jak dla szkoły |
| Warsztat 4 h dla dzieci pracowników, do 30 dzieci | 6 000 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Potrzebujemy sali z miejscem na ćwiczenie z taśmą na podłodze, rzutnika lub ekranu i możliwości wydruku kilku stron dla grup. Konsole i telefony nie są potrzebne, bo pracujemy na zrzutach ekranu. Najważniejsza jest informacja od szkoły, w jakie gry najczęściej grają uczniowie danej klasy: wystarczy krótka, anonimowa ankieta przeprowadzona przez wychowawcę na tydzień przed zajęciami. Prosimy też o sygnał, bez nazwisk, czy były konflikty przeniesione z gier do szkoły albo zgłoszenia o nieznajomych piszących do dzieci.
Kto płaci
Szkolenie zamawia i opłaca szkoła, organ prowadzący, instytucja, rada rodziców, rodzice albo firma. Wszystkie szkolenia i warsztaty są płatne według cennika. Nie zbieramy pieniędzy od uczniów.
Dopłaty i koszty dodatkowe
Grupa 31-60 osób: dopłata 2 500 zł netto do szkolenia stacjonarnego. Termin w sobotę, niedzielę lub święto: dopłata 25%. Dojazd od Krakowa: 2,50 zł za kilometr w obie strony i 150 zł za godzinę czasu dojazdu, nocleg według kosztów oraz dieta 150 zł za dobę. Na życzenie: zeszyt ćwiczeń 35 zł za osobę, imienne zaświadczenia 15 zł za osobę, nagranie szkolenia dla kadry na 12 miesięcy 1 500 zł, spotkanie kontrolne online po 3 miesiącach 900 zł.
Płatność
Szkoły i instytucje: przelew 14 dni po fakturze, przy pierwszym zamówieniu zaliczka 50%. Rodzice: płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą. Firmy: zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową podajemy na piśmie w ofercie.
Odwołanie i zmiana terminu
Odwołanie do 7 dni przed terminem jest bez kosztów, od 7 do 3 dni przed terminem kosztuje 50% ceny, później 100% ceny. Jedną zmianę terminu robimy bez kosztów.
Zniżki
Szkoły z sieci szkół partnerskich: 10% na szkolenia i warsztaty. Organizacje pozarządowe: 20%. Zniżki nie łączą się, stosujemy najkorzystniejszą dla zamawiającego. Umowy roczne i cykle szkoleń mają własne ceny w cenniku.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
Warsztat nie zmieni zachowania graczy w sieci ani zasad moderacji w grach, bo to zjawisko znacznie szersze niż jedna szkoła. Nie ocenia też, w które gry dzieci powinny grać: o tym decydują rodzice, a my pokazujemy tylko, jak zadbać o bezpieczeństwo w tych, w które dziecko już gra. Nie zastępuje rozmowy w domu ani ustawienia kontroli rodzicielskiej. Szkolenie podnosi umiejętności uczniów i ułatwia im rozpoznanie sytuacji, w której trzeba zareagować, ale każda gra działa trochę inaczej, menu zmieniają się po aktualizacjach, a nowe gry pojawiają się co sezon. Dlatego wiedzę trzeba odświeżać, a ściągę traktować jako aktualną na dzień jej przygotowania.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Część naszych uczniów gra w gry przeznaczone dla starszych. Czy będziecie o tym mówić?
Wspominamy, że gry mają oznaczenia wiekowe i że czat z nieznajomymi jest jednym z powodów, dla których te oznaczenia istnieją. Nie zawstydzamy jednak dzieci przed klasą, bo wtedy przestają mówić, w co naprawdę grają. Decyzja należy do rodziców, a w materiałach dla nich wyjaśniamy, jak sprawdzić oznaczenie i ustawienia czatu.
Czy prowadzący zna gry, w które grają nasze dzieci?
Przed zajęciami prosimy o krótką ankietę i na jej podstawie przygotowujemy aktualne zrzuty ekranu z menu tych gier. Nie udajemy jednak, że znamy każdą grę lepiej niż uczniowie. Na zajęciach traktujemy ich jak ekspertów od rozgrywki, a sami odpowiadamy za część o zgłaszaniu, ustawieniach i bezpieczeństwie.
Czy dzieci będą na zajęciach grać?
Nie. Nie uruchamiamy gier ani nie podłączamy konsol, bo czas zajęć jest potrzebny na ćwiczenia, a nie na rozgrywkę. Pracujemy na zrzutach ekranu, zanonimizowanych zapisach czatów i kartach z sytuacjami. Dzięki temu w zajęciach mogą brać pełny udział także dzieci, które nie grają.
Co, jeśli uczeń opowie o dorosłym, który pisał do niego w grze?
Nie rozwijamy tego przy klasie, tylko rozmawiamy z uczniem osobno i od razu przekazujemy sprawę pedagogowi zgodnie z procedurą szkoły. Ważne, żeby nie usuwać rozmów i nie blokować tej osoby, zanim dorosły zabezpieczy wiadomości i nazwę konta. Uwodzenie dziecka poniżej 15 lat przez internet jest przestępstwem z art. 200a Kodeksu karnego, więc taka sprawa może wymagać zawiadomienia policji. Fundacja pomaga szkole i rodzicom w zabezpieczeniu materiału i zgłoszeniu.
Czy warto zamówić równolegle spotkanie dla rodziców?
Tak, bo w tym temacie dużo zależy od ustawień konta, które dziecko zmienia razem z rodzicem. W katalogu jest osobne spotkanie dla rodziców o grach, transmisjach i komunikatorach, które można zorganizować wieczorem tego samego dnia. Rodzice dowiadują się wtedy, z czym dzieci przyjdą do domu z kartą „Moja gra, moje ustawienia”.
Czy po zajęciach dzieci nie zaczną zgłaszać wszystkiego, łącznie z przegraną?
Właśnie dlatego zaczynamy od ćwiczenia z granicą między rywalizacją a krzywdą. Uczniowie sami ustalają, czego nie warto zgłaszać, i rozumieją, że zgłoszenie służy do zatrzymania krzywdzącego zachowania, a nie do odegrania się za porażkę. W praktyce częściej spotykamy dzieci, które nie zgłaszają niczego, niż takie, które zgłaszają za dużo.