O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
Uczeń, który doświadcza hejtu albo przemocy, prawie nigdy nie przychodzi do nauczyciela i nie mówi tego wprost. Przychodzi za to spóźniony w dni, w których ma wychowanie fizyczne, przestaje oddawać prace, przesiaduje na przerwach przy pokoju nauczycielskim albo co tydzień prosi o zwolnienie do pielęgniarki z bólem brzucha. W sprawach, które do nas trafiają, takie sygnały były zwykle widoczne tygodniami, tyle że każdy dorosły widział tylko jeden ich fragment.
Szkolenie uczy dwóch rzeczy, które w praktyce idą w parze. Pierwsza to patrzenie na zmianę, a nie na pojedynczy objaw: najważniejsze pytanie nie brzmi, czy uczeń jest cichy, tylko czy jest ciszej niż zwykle. Druga to łączenie obserwacji wychowawcy, nauczyciela wychowania fizycznego, bibliotekarki, świetlicy i sekretariatu w jeden obraz, bo dopiero razem pokazują wzór. Pracujemy na zanonimizowanych przebiegach prawdziwych spraw, rozpisanych tydzień po tygodniu.
Osobną część poświęcamy różnicowaniu przyczyn. Te same sygnały mogą wynikać z hejtu w klasowej grupie, przemocy w domu, rozwodu rodziców, depresji, zaburzeń odżywiania, szantażu albo kontaktu z dorosłym, który uwodzi dziecko w sieci. Nauczyciel nie ma rozstrzygać, która przyczyna jest prawdziwa, ale musi wiedzieć, że od podejrzenia zależy ścieżka: inaczej postępuje się, gdy źródłem może być klasa, a inaczej, gdy może nim być ktoś w domu.
Ćwiczymy też rozmowę z uczniem. Nazywamy ją rozmową diagnostyczną, ale nie chodzi w niej o stawianie diagnozy, tylko o ustalenie, co się dzieje, bez sugerowania odpowiedzi, bez obietnic tajemnicy i bez przeglądania telefonu ucznia. Kończymy listą sytuacji, w których nie ma czasu na obserwację: wtedy działa się od razu, według procedury szkoły i standardów ochrony małoletnich, a przy zagrożeniu życia od razu dzwoni się pod 112.
Dla kogo
Szkolenie jest przeznaczone dla nauczycieli wszystkich przedmiotów, wychowawców, pedagogów, psychologów szkolnych, pedagogów specjalnych i wychowawców świetlicy. Warto, żeby wzięli w nim udział nie tylko specjaliści, ale także nauczyciele, którzy widzą uczniów w innych sytuacjach niż zwykła lekcja: na wychowaniu fizycznym, zajęciach pozalekcyjnych czy w bibliotece. Ma największy sens w szkole, w której sprawy wychodzą na jaw późno, po kilku tygodniach lub miesiącach, albo w której kadra ma poczucie, że coś widzi, ale nie wie, co z tym zrobić. Dobrze sprawdza się jako pierwsze szkolenie przed zajęciami o procedurze pierwszych 24 godzin.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 6 h
- 9:00-9:2020 min
Wprowadzenie i numery
Przedstawiamy cel dnia i uczciwe zastrzeżenie: rozpoznawanie to prawdopodobieństwo, a nie pewność. Podajemy numery, z których korzysta kadra i uczniowie: 800 100 100 dla rodziców i nauczycieli, 116 111 i 800 12 12 12 dla dzieci i młodzieży, 112 oraz infolinię Fundacji 222 900 142.
- 9:20-10:0545 min
Sprawa, którą widziało pięć osób
Przechodzimy przez zanonimizowaną sprawę ucznia, która trafiła do nas po czterech miesiącach. Rozpisujemy tydzień po tygodniu, kto co zauważył: nauczyciel wychowania fizycznego, bibliotekarka, wychowawczyni, pielęgniarka, sekretariat. Uczestnicy szukają momentu, w którym połączenie tych obserwacji pozwoliłoby zareagować wcześniej.
- 10:05-10:5045 min
Sygnały w szkole, w klasie i w telefonie
Omawiamy trzy warstwy sygnałów: zachowanie w szkole, czyli spóźnienia w określone dni, unikanie przerw, spadek ocen i częste wizyty u pielęgniarki, relacje w klasie, czyli śmiech przy odpowiedzi, brak chętnych do pary i zmianę miejsca, oraz korzystanie z telefonu, czyli nerwowe reakcje na powiadomienia, odwracanie ekranu i nagłe usuwanie kont. Grupy uzupełniają kartę obserwacji fikcyjnego ucznia z perspektywy różnych nauczycieli.
- 10:50-11:3040 min
Te same sygnały, różne przyczyny
Pokazujemy, że identyczny zestaw zachowań może wynikać z hejtu, przemocy w domu, kryzysu rodzinnego, depresji, zaburzeń odżywiania, szantażu albo uwodzenia przez dorosłego w sieci. Grupy dostają ten sam opis z różnymi ukrytymi tłami i ustalają, jakie dodatkowe obserwacje pomogłyby zawęzić możliwości. Podkreślamy, że rozstrzyganie przyczyny należy do specjalistów.
- 11:30-12:0030 min
Kiedy działać natychmiast
Omawiamy sytuacje, w których nie ma czasu na dalszą obserwację: wypowiedzi o odebraniu sobie życia, ślady samookaleczeń lub pobicia, informację o szantażu lub kontakcie seksualnym z dorosłym, lęk przed powrotem do domu, groźby wobec innych. Ustalamy pierwsze kroki: nie zostawiać ucznia samego, powiadomić dyrektora i pedagoga, a przy zagrożeniu życia lub zdrowia dzwonić pod 112.
- 12:00-12:3030 min
Przerwa
Przerwa obiadowa.
- 12:30-13:2050 min
Rozmowa, która pomaga ustalić
Pokazujemy budowę rozmowy z uczniem: wybór miejsca i czasu, początek oparty na obserwacji, a nie na zarzucie, pytania otwarte, brak obietnicy tajemnicy, zakończenie z jasnym planem. Uczestnicy ćwiczą w trójkach: nauczyciel, uczeń z kartą roli i obserwator z listą kontrolną, zmieniając się rolami.
- 13:20-13:5535 min
Pytania, które szkodzą
Rozbieramy pytania sugerujące odpowiedź, pytania w rodzaju „dlaczego nie powiedziałeś wcześniej” i prośby o pokazanie całej zawartości telefonu. Wyjaśniamy, dlaczego takie pytania zamykają ucznia i mogą utrudnić późniejsze postępowanie. Uczestnicy przerabiają zestaw szkodliwych pytań na neutralne.
- 13:55-14:3035 min
Notatka i przekazanie dalej
Ćwiczymy notatkę, która oddziela obserwację od interpretacji, i omawiamy, komu ją przekazać według standardów ochrony małoletnich obowiązujących w szkole. Wyjaśniamy dalsze drogi: procedurę „Niebieskie Karty”, wniosek do sądu rodzinnego o wgląd w sytuację rodziny i zawiadomienie policji, do którego szkoły publiczne są zobowiązane, gdy dowiedzą się o przestępstwie ściganym z urzędu.
- 14:30-14:4515 min
Gdy obawy się nie potwierdziły
Omawiamy, jak zamknąć sprawę, w której podejrzenie okazało się nietrafne, tak żeby uczeń i rodzina nie poczuli się oskarżeni. Pokazujemy, dlaczego mimo to warto obserwować dalej i co zapisać w dokumentacji.
- 14:45-15:0015 min
Podsumowanie i numery
Każdy uczestnik zapisuje jedną rzecz, którą zmieni w codziennej obserwacji swojej klasy. Przypominamy numery pomocowe i kontakt do Fundacji.
Plan szkolenia 3 h dla rady pedagogicznej
- 14:00-14:1515 min
Wprowadzenie i numery
Przedstawiamy zakres spotkania i zastrzeżenie, że rozpoznawanie to prawdopodobieństwo, a nie pewność. Podajemy numery 800 100 100, 116 111, 112 i infolinię Fundacji.
- 14:15-14:5540 min
Jedna sprawa, wiele obserwacji
Prowadzący przechodzi z radą przez zanonimizowaną sprawę ucznia tydzień po tygodniu, zapisując na tablicy, co widzieli poszczególni dorośli. Uczestnicy na bieżąco wskazują, które z tych sygnałów znają z własnej szkoły.
- 14:55-15:3035 min
Przyczyny i czerwone flagi
Omawiamy, z czego mogą wynikać te same sygnały, oraz listę sytuacji, w których działa się natychmiast. Pokazujemy pierwsze kroki przy zagrożeniu życia, przy podejrzeniu przemocy w domu i przy szantażu.
- 15:30-15:4515 min
Przerwa
Krótka przerwa kawowa.
- 15:45-16:2540 min
Rozmowa z uczniem pokazana dwa razy
Prowadzący odgrywa z ochotnikiem tę samą rozmowę w dwóch wersjach: z pytaniami sugerującymi i obietnicą tajemnicy oraz poprawnie. Rada wskazuje różnice, a my zbieramy je w schemat rozmowy na jedną stronę.
- 16:25-16:5025 min
Kto w szkole przyjmuje sygnał
Wspólnie sprawdzamy, co mówią standardy ochrony małoletnich obowiązujące w Państwa szkole: kto przyjmuje informację, w jakiej formie i w jakim czasie. Uzupełniamy imiennie brakujące osoby i ustalamy, jak nauczyciele mają przekazywać pojedyncze obserwacje.
- 16:50-17:0010 min
Podsumowanie i pytania
Krótkie pytania z sali, przypomnienie numerów i informacja o materiałach przesyłanych po szkoleniu.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Pięć par oczu
Grupy dostają karty obserwacji jednego fikcyjnego ucznia, spisane z pięciu perspektyw: wychowawczyni, nauczyciela wychowania fizycznego, bibliotekarki, pielęgniarki i sekretariatu. Każda karta osobno wygląda niewinnie. Dopiero po zestawieniu ich w jednej tabeli widać wzór: te same dni tygodnia, ta sama lekcja, ta sama grupa uczniów w pobliżu. Szkoła zabiera z ćwiczenia gotowy wzór wspólnej karty obserwacji.
Te same sygnały, inne historie
Trzy grupy dostają identyczny opis zachowania ucznia, ale każda zna inne, ukryte tło: hejt w klasowej grupie, przemoc w domu, szantaż ze strony obcego dorosłego. Grupy planują dalsze obserwacje i pierwsze kroki, nie wiedząc, co mają pozostałe. Po ujawnieniu teł porównujemy plany i widzimy, który krok byłby szkodliwy przy innej przyczynie, na przykład rozmowa z rodzicem, gdy źródłem przemocy może być dom.
Rozmowa w trzech rolach
Uczestnicy pracują w trójkach: nauczyciel prowadzi rozmowę, uczeń gra według karty z opisem sytuacji, a obserwator zaznacza na liście kontrolnej pytania otwarte, pytania sugerujące, obietnice i sposób zakończenia. Po każdej rundzie obserwator przekazuje informację zwrotną i role się zmieniają. Ćwiczenie pokazuje, jak łatwo w dobrej wierze podsunąć uczniowi odpowiedź.
Notatka bez przymiotników
Każdy uczestnik pisze notatkę z przećwiczonej rozmowy, a potem wymienia się nią z sąsiadem, który podkreśla wszystkie oceny, przypuszczenia i słowa nacechowane emocjami. Wspólnie przepisujemy jedną notatkę tak, żeby zawierała wyłącznie to, co zaobserwowano lub powiedziano, z datą i godziną. Wzór takiej notatki zostaje w materiałach.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Zauważa zmianę, a nie pojedynczy objaw
Porównuje zachowanie ucznia z tym, jak zwykle funkcjonuje, i wie, że nagła zmiana mówi więcej niż sama cecha.
Łączy obserwacje kilku osób
Wie, jak przekazać pojedynczą obserwację pedagogowi, żeby mogła złożyć się z innymi w jeden obraz.
Rozważa różne przyczyny
Nie przesądza, skąd biorą się sygnały, i rozumie, że od podejrzenia zależy ścieżka postępowania.
Rozpoznaje sytuacje wymagające natychmiastowego działania
Zna sygnały, przy których nie czeka, i pierwsze kroki: nie zostawić ucznia samego, powiadomić właściwe osoby, w razie zagrożenia dzwonić pod 112.
Prowadzi rozmowę bez sugerowania odpowiedzi
Zaczyna od obserwacji, zadaje pytania otwarte, nie obiecuje tajemnicy i kończy rozmowę planem.
Dokumentuje i przekazuje sprawę
Pisze notatkę oddzielającą fakty od interpretacji i wie, komu ją przekazać według standardów ochrony małoletnich.
Co zostaje po szkoleniu
Uczestnicy dostają w PDF wzór wspólnej karty obserwacji ucznia, listę sytuacji wymagających natychmiastowego działania z pierwszymi krokami, schemat rozmowy z uczniem na jedną stronę, zestaw pytań, których warto unikać, wraz z ich neutralnymi odpowiednikami, wzór notatki oraz numery pomocowe dla uczniów, rodziców i nauczycieli. Szkoła otrzymuje zaświadczenia dla uczestników i krótkie podsumowanie, które miejsca w przepływie informacji między nauczycielami a pedagogiem warto uzupełnić w standardach ochrony małoletnich.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Szkolenie mogą zamówić szkoły i przedszkola, instytucje, rodzice oraz firmy. Każdy zamawiający ma swój cennik, dlatego ceny pokazujemy osobno.
Szkoła lub przedszkole
Szkoły, przedszkola, zespoły szkół, organy prowadzące.
| Szkolenie 6 h z 30-minutową przerwą, do 30 osób | 8 000 zł |
| Wersja skrócona 3 h po lekcjach, bez części warsztatowej | 4 800 zł |
| Szkolenie online na żywo, 6 h, nagranie dla szkoły na 30 dni | 6 500 zł |
| Druga grupa tego samego dnia w tej samej szkole, 6 h | 6 000 zł |
| Certyfikat imienny „Nauczyciel zwalczający Hejt” przy szkoleniu 6 h w szkole, za osobę | 150 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla szkół i organizacji.
Instytucja
Poradnie, placówki opiekuńcze i wychowawcze, domy kultury, kluby, urzędy.
| Szkolenie całodniowe 6 h, do 25 osób | 9 000 zł |
| Warsztat 4 h, do 25 osób | 6 000 zł |
| Zniżka dla organizacji pozarządowych | -20% |
Ceny netto z rozdziału o instytucjach w cenniku dla szkół i organizacji.
Firma
Firmy, które fundują szkolenie dla kadry wybranej szkoły lub przedszkola.
| Szkolenie ufundowane szkole lub przedszkolu | jak dla szkoły |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Przed szkoleniem prosimy o przesłanie standardów ochrony małoletnich obowiązujących w szkole i informacji, kto w placówce przyjmuje zgłoszenia dotyczące krzywdzenia uczniów. Dzięki temu w części o przekazywaniu spraw pracujemy na Państwa dokumencie, a nie na wzorze. Prosimy też o sygnał, czy w szkole toczą się sprawy, których przykładów powinniśmy unikać. Do ćwiczeń potrzebna jest sala ze stolikami do pracy w grupach i rzutnik. Warto zaprosić także pielęgniarkę szkolną i wychowawców świetlicy, w granicach limitu 30 osób.
Dopłaty i koszty dodatkowe
Grupa 31-60 osób: dopłata 2 500 zł netto do szkolenia stacjonarnego. Termin w sobotę, niedzielę lub święto: dopłata 25%. Dojazd od Krakowa: 2,50 zł za kilometr w obie strony i 150 zł za godzinę czasu dojazdu, nocleg według kosztów oraz dieta 150 zł za dobę. Na życzenie: zeszyt ćwiczeń 35 zł za osobę, imienne zaświadczenia 15 zł za osobę, nagranie szkolenia dla kadry na 12 miesięcy 1 500 zł, spotkanie kontrolne online po 3 miesiącach 900 zł.
Płatność
Szkoły i instytucje: przelew 14 dni po fakturze, przy pierwszym zamówieniu zaliczka 50%. Rodzice: płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą. Firmy: zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową podajemy na piśmie w ofercie.
Odwołanie i zmiana terminu
Odwołanie do 7 dni przed terminem jest bez kosztów, od 7 do 3 dni przed terminem kosztuje 50% ceny, później 100% ceny. Jedną zmianę terminu robimy bez kosztów.
Zniżki
Szkoły z sieci szkół partnerskich: 10% na szkolenia i warsztaty. Organizacje pozarządowe: 20%. Zniżki nie łączą się, stosujemy najkorzystniejszą dla zamawiającego. Umowy roczne i cykle szkoleń mają własne ceny w cenniku.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
Szkolenie nie daje pewności rozpoznania i nie uprawnia do diagnozowania. Sygnały, o których mówimy, pojawiają się też u uczniów, którym nic złego się nie dzieje, a u części krzywdzonych dzieci nie ma ich wcale. Nauczyciel po szkoleniu ma zauważyć, porozmawiać, zapisać i przekazać sprawę dalej, a ocena należy do specjalistów, poradni, sądu i służb. Nie uczymy przesłuchiwania uczniów ani prowadzenia własnych ustaleń. Szkolenie podnosi kwalifikacje i ułatwia rozpoznanie, ale każdy przypadek jest inny, a uczyć się trzeba cały czas, dlatego zalecamy wracać do tematu co rok lub dwa, najlepiej razem z omówieniem spraw, które w tym czasie wydarzyły się w szkole.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Czy po szkoleniu nauczyciel będzie umiał rozpoznać ucznia krzywdzonego?
Będzie umiał zauważyć sygnały, które często towarzyszą krzywdzeniu, połączyć je z obserwacjami innych osób i wiedzieć, co z nimi zrobić. Nie będzie miał pewności i nie powinien jej udawać: część uczniów ma te sygnały bez żadnego poważnego powodu, a część krzywdzonych nie ma żadnych. Szkolenie uczy zauważać i kierować dalej, a nie orzekać.
Czy w szkoleniu może wziąć udział kadra niepedagogiczna?
Tak, w granicach grupy do 30 osób. Pielęgniarka, sekretariat czy pracownicy obsługi często widzą ucznia w sytuacjach, których nie widzi żaden nauczyciel, a ich obserwacje bywają kluczowe. Dla samej kadry niepedagogicznej mamy też osobne szkolenie, skupione na roli pierwszego świadka i przekazywaniu informacji.
Czym różni się wersja 3-godzinna?
Wersja dla rady pedagogicznej, prowadzona po lekcjach, nie ma części warsztatowej. Zamiast ćwiczeń w trójkach pokazujemy rozmowę z uczniem w dwóch wersjach i omawiamy ją z całą radą, a sygnały i przyczyny przechodzimy na jednej sprawie. Sprawdza się jako wprowadzenie dla całego grona albo odświeżenie po pełnym szkoleniu.
Co robić, gdy podejrzewamy, że krzywdzi rodzic?
Wtedy kolejność działań jest inna niż przy hejcie w klasie i omawiamy ją szczegółowo. Nie zaczyna się od rozmowy z rodzicem, którego dotyczy podejrzenie, tylko od powiadomienia osoby wskazanej w standardach ochrony małoletnich i dyrektora. W zależności od sytuacji szkoła wszczyna procedurę „Niebieskie Karty”, składa do sądu rodzinnego wniosek o wgląd w sytuację rodziny albo zawiadamia policję. Przy bezpośrednim zagrożeniu dzwoni się pod 112.
Czy możemy omówić na szkoleniu konkretnego ucznia z naszej szkoły?
Nie na forum, bo nawet bez nazwiska grono szybko rozpozna, o kogo chodzi. Jeśli pedagog potrzebuje omówić konkretną sytuację, może skorzystać z konsultacji indywidualnej ze specjalistą Fundacji, którą zamawia się osobno. Na szkoleniu pracujemy na zanonimizowanych sprawach z innych placówek, dobranych tak, żeby nie przypominały spraw z Państwa szkoły.
Zobacz też