O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
W grupie klasowej na komunikatorze jest zwykle ponad dwadzieścia osób, a w sprawach, które prowadzi Fundacja, przykre wiadomości pisze najczęściej jedna lub dwie z nich. Reszta czyta. Ktoś zakłada ankietę „kto jest najdziwniejszy w klasie”, ktoś zmienia nazwę grupy na przezwisko jednego ucznia, ktoś kopiuje wiadomość koleżanki i wkleja ją z dopisanymi błędami, żeby wszyscy się z niej pośmiali. Pod spodem pojawiają się emotikony płaczące ze śmiechu, a reszta milczy. Osoba, której to dotyczy, widzi, że wiadomość przeczytało dwadzieścia osób, i żadna nie napisała ani słowa.
Te zajęcia są o tych dwudziestu osobach. Dzieci w klasach 4-6 często chciałyby zareagować, ale nie wiedzą jak, a jedyny sposób, jaki przychodzi im do głowy, to publiczna obrona w grupie, która rzeczywiście bywa ryzykowna. Pokazujemy, że świadek ma znacznie więcej możliwości i że większość z nich nie wymaga odwagi na oczach całej klasy: można nie dodać reakcji i nie przesłać dalej, napisać prywatnie do osoby wyśmiewanej, zrobić zrzut i pokazać go dorosłemu, zgłosić wiadomość, poprosić administratora grupy o jej usunięcie albo umówić się z kolegą, że zareaguje się razem.
Wyjaśniamy też prostymi słowami, dlaczego w dużej grupie każdy czeka na kogoś innego. Im więcej osób widzi przykrą wiadomość, tym łatwiej uznać, że ktoś inny na pewno zareaguje albo że to nie nasza sprawa. Dzieci szybko rozpoznają ten mechanizm, gdy pokazujemy im zanonimizowaną rozmowę z prawdziwej sprawy i liczymy razem, ile osób było obecnych w chwili, gdy jedno zdanie mogło zmienić kierunek rozmowy. Uczymy również, że emotikona i głos oddany w ankiecie też są odpowiedzią, choć wydają się niewinne.
Najważniejszą zasadą zajęć jest bezpieczeństwo świadka. Nie uczymy bohaterstwa i nie oczekujemy, że dziesięciolatek stanie sam przeciwko kilku silniejszym kolegom. Uczymy oceniać, ile dana reakcja pomaga, a ile kosztuje, i wybierać to, na co uczeń jest gotowy dzisiaj. Każdy wychodzi z przećwiczoną prywatną wiadomością, jednym zdaniem do grupy i wiedzą, jak przekazać sprawę dorosłemu z prośbą o dyskrecję.
Dla kogo
Szkolenie jest przeznaczone dla jednej klasy 4, 5 albo 6 szkoły podstawowej, w grupie do 30 osób, najlepiej dla całej klasy, która ma wspólną grupę na komunikatorze. W tym wieku większość dzieci należy już do co najmniej jednej grupy klasowej i choć raz widziała w niej wyśmiewanie kogoś. Zajęcia mają największy sens, gdy klasa niedawno założyła grupę, gdy wychowawca słyszy o „żartach” w grupie, ale nikt nie chce o nich mówić, oraz po zmianach w składzie klasy, na przykład po dołączeniu nowych uczniów. Dobrze uzupełniają zajęcia o tym, czym hejt różni się od kłótni.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 6 h
- 9:00-9:1515 min
Zasady dnia i numery pomocowe
Ustalamy, że przez cały dzień nie rozmawiamy o prawdziwej grupie tej klasy i nie wymieniamy imion, bo wszystkie ćwiczenia robimy na rozmowach wymyślonych albo zanonimizowanych. Uczniowie zapisują numery 116 111, 112 i infolinię Fundacji 222 900 142.
- 9:15-10:0045 min
Kto jest w grupie, gdy dzieje się hejt
Na ekranie pokazujemy przepisaną rozmowę z grupy klasowej i razem liczymy, kto napisał przykrą wiadomość, kto dodał reakcję, kto przesłał ją dalej, a kto tylko przeczytał. Uczniowie widzą, że osób milczących jest najwięcej i że to one mogą najwięcej zmienić.
- 10:00-10:4040 min
Dlaczego wszyscy czekają
Wyjaśniamy, dlaczego w dużej grupie każdy liczy na reakcję kogoś innego. Uczniowie zapisują anonimowo powody, dla których świadkowie milczą, a my sprawdzamy, które z nich da się obejść łatwiejszą formą pomocy.
- 10:40-10:5010 min
Przerwa
Krótka przerwa, w miarę możliwości w czasie szkolnej przerwy.
- 10:50-11:3545 min
Drabina reakcji
Grupy dostają karty z różnymi reakcjami świadka i układają je na drabinie: od tych, których nikt nie zauważy, po te widoczne dla całej klasy. Rozmawiamy o tym, że każdy szczebel się liczy i nie trzeba od razu wchodzić na najwyższy.
- 11:35-12:0025 min
Emotikona też coś mówi
Pokazujemy, że reakcja pod przykrą wiadomością, głos oddany w ankiecie o kimś z klasy czy przesłanie wiadomości dalej są częścią hejtu, choć wydają się niewinne. Uczniowie sprawdzają na przykładach, co zobaczyła osoba wyśmiewana po każdej takiej reakcji.
- 12:00-12:3030 min
Przerwa
Dłuższa przerwa na posiłek.
- 12:30-13:1545 min
Prywatna wiadomość, która pomaga
Uczniowie piszą krótkie wiadomości do wymyślonej osoby wyśmiewanej w grupie i sprawdzają je w parach. Uczymy unikać zdań, które pomniejszają sprawę, i pisać proste słowa wsparcia, na przykład „Widziałam, co napisali w grupie. To nie było w porządku i nie zgadzam się z tym”.
- 13:15-13:5540 min
Jedno zdanie w grupie
Ćwiczymy krótkie zdania, które można napisać w grupie bez atakowania autora, na przykład „Przestańcie, to już nie jest śmieszne”, albo zmianę tematu na zadanie domowe. Omawiamy, kiedy takie zdanie pomaga, a kiedy lepiej go nie pisać, bo świadek sam stałby się celem, i jak zareagować we dwójkę lub we trójkę.
- 13:55-14:0510 min
Przerwa
Krótka przerwa przed ostatnią częścią.
- 14:05-14:4035 min
Zrzut, zgłoszenie, administrator, dorosły
Pokazujemy, jak zrobić zrzut ekranu z nazwą grupy i godziną, jak zgłosić wiadomość w komunikatorze i co może zrobić administrator grupy, który w części komunikatorów usuwa cudze wiadomości albo osoby z grupy. Ustalamy, że zrzutów nie przesyła się do innych grup, tylko pokazuje dorosłemu, i ćwiczymy prośbę o dyskrecję.
- 14:40-15:0020 min
Moja reakcja na jutro i numery
Każdy uczeń zapisuje na karcie jedną reakcję, którą jest gotów wykonać już jutro, oraz imię dorosłego, któremu pokaże zrzut, gdy będzie trzeba. Odpowiadamy na pytania i przypominamy numery pomocowe.
Plan warsztatu 4 h
- 8:00-8:1515 min
Na początek: zasady i numery
Ustalamy, że nie rozmawiamy o prawdziwej grupie klasowej ani o konkretnych osobach, i zapisujemy numery 116 111, 112 i 222 900 142. Zapowiadamy, że będziemy pracować w zespołach i dużo się ruszać.
- 8:15-8:5540 min
Grupa w zwolnionym tempie
Każdy zespół dostaje wydruk zanonimizowanej rozmowy z grupy klasowej, rozpisanej na dwadzieścia wiadomości. Zespoły zaznaczają miejsca, w których jedna osoba mogła zmienić kierunek rozmowy, i zapisują, co mogłaby zrobić.
- 8:55-9:3035 min
Pomoc i ryzyko
Zespoły umieszczają osiem reakcji świadka na dużej siatce z dwiema osiami: jak bardzo pomaga osobie wyśmiewanej i jak bardzo naraża świadka. Szukamy reakcji, które pomagają dużo, a kosztują mało, i okazuje się, że jest ich więcej, niż uczniowie sądzili.
- 9:30-9:4515 min
Przerwa
Piętnaście minut przerwy.
- 9:45-10:2540 min
Scenki z telefonem w ręku
Zespoły losują jedną z trzech sytuacji: ankietę o kimś z klasy, zmianę nazwy grupy na czyjeś przezwisko albo przedrzeźnianie cudzej wiadomości. Przygotowują krótką scenkę, w której świadek reaguje w wybrany sposób, a reszta klasy ocenia, czy reakcja pomogła i czy była bezpieczna.
- 10:25-10:5530 min
Razem łatwiej
W trójkach uczniowie planują wspólną reakcję: kto pisze prywatnie do osoby wyśmiewanej, kto zmienia temat w grupie, kto pokazuje zrzut dorosłemu. Sprawdzamy, dlaczego reakcja kilku osób jest dla każdej z nich bezpieczniejsza niż działanie w pojedynkę.
- 10:55-11:0510 min
Przerwa
Krótka przerwa przed pracą nad zasadami.
- 11:05-11:4035 min
Zasady naszej grupy
Klasa zapisuje kilka zasad dla swojej grupy na komunikatorze, w tym jedną o tym, co robią świadkowie, gdy ktoś jest wyśmiewany. Zasady uczniowie piszą własnym językiem, a my pilnujemy tylko, żeby dało się je stosować w praktyce.
- 11:40-12:0020 min
Pytania bez nauczyciela
Ostatnie dwadzieścia minut przeznaczamy na pytania, najlepiej bez nauczyciela na sali, jeśli szkoła wyrazi zgodę. Gdy ktoś opowie o sytuacji z prawdziwej grupy, nie omawiamy jej przy klasie, tylko rozmawiamy po zajęciach i przekazujemy sprawę zgodnie ze standardami ochrony małoletnich obowiązującymi w szkole. Warsztat kończymy przypomnieniem numerów pomocowych.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Drabina reakcji
Na tablicy rysujemy drabinę, a zespoły dostają karty z reakcjami świadka: nie dodać reakcji, nie przesłać dalej, napisać prywatnie do osoby wyśmiewanej, zrobić zrzut i pokazać dorosłemu, zgłosić wiadomość, poprosić administratora o jej usunięcie, napisać jedno zdanie w grupie. Zespoły układają karty od najmniej do najbardziej widocznych i uzasadniają kolejność. Uczniowie wychodzą z przekonaniem, że pomoc zaczyna się już na najniższym szczeblu.
Pomoc i ryzyko
Na dużym arkuszu rysujemy siatkę: w poziomie, jak bardzo reakcja pomaga, w pionie, jak bardzo naraża świadka. Zespoły przyklejają karteczki z reakcjami w wybranych miejscach, a potem porównujemy arkusze i rozmawiamy o różnicach. Ćwiczenie uczy, że ocena zależy od sytuacji i od klasy, a świadek ma prawo wybrać reakcję, na którą jest gotowy.
Prywatna wiadomość w trzech zdaniach
Uczniowie piszą wiadomość do wymyślonej osoby wyśmiewanej w grupie: pierwsze zdanie mówi, co się widziało, drugie, że się z tym nie zgadza, trzecie proponuje pomoc albo rozmowę. W parach sprawdzają, czy wiadomość nie pomniejsza sprawy i czy nie namawia do odwetu. Każdy zapisuje swoją wersję na karcie, żeby w prawdziwej sytuacji nie szukać słów.
Grupa w zwolnionym tempie
Zespoły czytają przepisaną z prawdziwej sprawy rozmowę z grupy klasowej, w której z jednej ankiety zrobiła się fala wyśmiewania, i zaznaczają każdą wiadomość, po której ktoś mógł zareagować. Przy każdym zaznaczeniu wpisują konkretną reakcję i jej koszt dla świadka. Na koniec czytamy, jak rozmowa toczyła się naprawdę, i sprawdzamy, w którym miejscu jedna prywatna wiadomość zmieniła sytuację.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Widzi swoją rolę jako świadka
Rozumie, że osoby, które tylko czytają grupę, mają największy wpływ na to, co dzieje się dalej.
Nie dokłada się do hejtu
Wie, że reakcja, głos w ankiecie i przesłanie dalej są częścią hejtu, i świadomie z nich rezygnuje.
Pisze prywatną wiadomość wsparcia
Potrafi w kilku zdaniach napisać do osoby wyśmiewanej, że widział, co się stało, i nie zgadza się z tym.
Dobiera reakcję do sytuacji
Ocenia, ile dana reakcja pomaga, a ile go kosztuje, i wybiera taką, na którą jest gotów.
Reaguje razem z innymi
Umie umówić się z kolegami na wspólną reakcję, która jest bezpieczniejsza niż działanie w pojedynkę.
Przekazuje sprawę dorosłemu
Robi zrzut z nazwą grupy i godziną, nie przesyła go do innych grup i pokazuje dorosłemu z prośbą o dyskrecję.
Co zostaje po szkoleniu
Każdy uczeń zabiera kartę z drabiną reakcji, swoją prywatną wiadomością wsparcia, jednym zdaniem do grupy i numerami pomocowymi. W sali zostają arkusze z siatką pomocy i ryzyka oraz zasady grupy klasowej zapisane przez uczniów, które wychowawca może przypiąć na tablicy albo, za zgodą klasy, umieścić w opisie grupy. Wychowawca dostaje w PDF przepisaną rozmowę użytą w ćwiczeniu i opis, jak powtórzyć je na godzinie wychowawczej, a rodzice krótką informację o tym, jak pytać dziecko o grupę klasową. Szkoła otrzymuje zaświadczenie o przeprowadzeniu zajęć.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Szkolenie mogą zamówić szkoły i przedszkola, instytucje, rodzice oraz firmy. Każdy zamawiający ma swój cennik, dlatego ceny pokazujemy osobno.
Szkoła lub przedszkole
Szkoły, organy prowadzące, rady rodziców.
| Warsztat 4 h dla jednej klasy lub grupy do 30 osób | 3 000 zł |
| Szkolenie 6 h z 30-minutową przerwą, do 30 osób | 8 000 zł |
| Druga grupa tego samego dnia w tej samej szkole, 6 h | 6 000 zł |
| Trzecia i każda kolejna grupa tego samego dnia, 6 h | 5 000 zł |
| Szkolenie online na żywo, 6 h, nagranie dla szkoły na 30 dni | 6 500 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla szkół i organizacji.
Instytucja
Biblioteki, domy kultury, kluby sportowe, świetlice, organizacje pozarządowe.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 000 zł |
| Dzień bez hejtu w instytucji: dwa warsztaty dla młodzieży i spotkanie dla dorosłych | 9 500 zł |
| Zniżka dla organizacji pozarządowych | -20% |
Ceny netto z rozdziału o instytucjach w cenniku dla szkół i organizacji.
Rodzice
Grupa rodziców, która zamawia zajęcia dla klasy, drużyny albo grupy dzieci.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 690 zł |
| Szkolenie 6 h dla grupy, do 30 osób | 9 840 zł |
Ceny brutto z cennika dla rodziców i osób prywatnych. Płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą.
Firma
Firmy, które fundują zajęcia szkole albo organizują je dla dzieci pracowników.
| Warsztat ufundowany szkole, przedszkolu albo instytucji | jak dla szkoły |
| Warsztat 4 h dla dzieci pracowników, do 30 dzieci | 6 000 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Prosimy o salę z miejscem do pracy w zespołach, tablicę, duże arkusze papieru i rzutnik. Telefony uczniów nie są potrzebne i prosimy, żeby nikt nie pokazywał na zajęciach prawdziwej grupy klasowej. Przed zajęciami warto nam powiedzieć, na jakim komunikatorze działa grupa klasy, kto jest jej administratorem, czy w klasie niedawno ktoś był wyśmiewany i czy dołączyli nowi uczniowie. Dzięki temu dobierzemy przykłady tak, żeby nikt nie poczuł się wskazany.
Kto płaci
Szkolenie zamawia i opłaca szkoła, organ prowadzący, instytucja, rada rodziców, rodzice albo firma. Wszystkie szkolenia i warsztaty są płatne według cennika. Nie zbieramy pieniędzy od uczniów.
Dopłaty i koszty dodatkowe
Grupa 31-60 osób: dopłata 2 500 zł netto do szkolenia stacjonarnego. Termin w sobotę, niedzielę lub święto: dopłata 25%. Dojazd od Krakowa: 2,50 zł za kilometr w obie strony i 150 zł za godzinę czasu dojazdu, nocleg według kosztów oraz dieta 150 zł za dobę. Na życzenie: zeszyt ćwiczeń 35 zł za osobę, imienne zaświadczenia 15 zł za osobę, nagranie szkolenia dla kadry na 12 miesięcy 1 500 zł, spotkanie kontrolne online po 3 miesiącach 900 zł.
Płatność
Szkoły i instytucje: przelew 14 dni po fakturze, przy pierwszym zamówieniu zaliczka 50%. Rodzice: płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą. Firmy: zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową podajemy na piśmie w ofercie.
Odwołanie i zmiana terminu
Odwołanie do 7 dni przed terminem jest bez kosztów, od 7 do 3 dni przed terminem kosztuje 50% ceny, później 100% ceny. Jedną zmianę terminu robimy bez kosztów.
Zniżki
Szkoły z sieci szkół partnerskich: 10% na szkolenia i warsztaty. Organizacje pozarządowe: 20%. Zniżki nie łączą się, stosujemy najkorzystniejszą dla zamawiającego. Umowy roczne i cykle szkoleń mają własne ceny w cenniku.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
Szkolenie nie zamieni każdego ucznia w obrońcę kolegów i nie powinno, bo w niektórych klasach otwarta reakcja ma realną cenę. Nie daje też dorosłym wglądu w grupę klasową ani sposobu na jej kontrolowanie, a wobec trwającej fali hejtu nie zastępuje interwencji wychowawcy i pedagoga. Zajęcia podnoszą umiejętności dzieci i ułatwiają rozpoznanie chwili, w której świadek może coś zrobić, ale każda grupa i każdy przypadek wyglądają inaczej, a reagowania uczy się latami, w kolejnych klasach i w nowych aplikacjach. Dlatego zalecamy, żeby klasa wracała do swoich zasad w ciągu roku, a wychowawca doceniał każdą reakcję, o której się dowie.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Czy uczycie dzieci, że mają bronić innych za wszelką cenę?
Nie. Na zajęciach wprost mówimy, że bezpieczeństwo świadka jest równie ważne jak pomoc osobie wyśmiewanej. Pokazujemy formy reakcji, których nikt nie zauważy, jak prywatna wiadomość czy zrzut przekazany dorosłemu, i te bardziej widoczne, a uczeń sam wybiera, na co jest gotowy. Nie oceniamy dzieci, które wybierają najcichsze formy pomocy.
Czy wychowawca powinien dołączyć do grupy klasowej uczniów?
Zwykle tego nie zalecamy. Grupa z dorosłym w środku szybko staje się grupą oficjalną, a rozmowy przenoszą się do drugiej grupy, w której dorosłego już nie ma. Lepiej działają zasady wypracowane przez samą klasę, wiedza uczniów o tym, jak przekazać sprawę dorosłemu, i wychowawca, który na takie zgłoszenia reaguje rozważnie i z dyskrecją.
Co, jeśli uczniowie rozpoznają w ćwiczeniach swoją prawdziwą grupę?
Przykłady dobieramy tak, żeby nie przypominały sytuacji z danej klasy, dlatego pytamy o nie przed zajęciami. Jeżeli mimo to ktoś zacznie mówić o prawdziwej grupie, łagodnie wracamy do przykładu z ćwiczenia, a z uczniem rozmawiamy po zajęciach. Sprawy z prawdziwej grupy przekazujemy osobie wskazanej w szkolnych standardach ochrony małoletnich, zamiast omawiać je przy klasie.
Czy uczeń, który tylko się śmiał, ponosi odpowiedzialność?
Dziecko poniżej 13 lat nie odpowiada za szkodę, a wobec dzieci, które ukończyły 10 lat, sąd rodzinny może prowadzić postępowanie w sprawie demoralizacji, ale pojedyncza reakcja pod wiadomością rzadko staje się sprawą sądową. Na zajęciach mówimy o odpowiedzialności inaczej: każda reakcja pod przykrą wiadomością dokłada się do krzywdy, którą czuje osoba wyśmiewana. Nie przyklejamy dzieciom etykiety sprawców, bo to zamyka rozmowę, tylko pokazujemy, co można zrobić zamiast.
Czy te zajęcia pomogą klasie, w której trwa fala hejtu?
Mogą być częścią pomocy, ale nie jedyną. W klasie, w której ktoś jest wyśmiewany teraz, potrzebna jest najpierw interwencja: rozmowa z osobą krzywdzoną, z jej rodzicami i z uczniami, którzy brali w tym udział. Warsztat dla świadków najlepiej przeprowadzić, gdy pierwsze kroki zostały już zrobione, i nigdy nie prowadzimy go jako rozliczenia klasy.
Jak rodzice mogą wesprzeć dziecko po zajęciach?
Zamiast pytać, czy ktoś w grupie jest hejtowany, lepiej zapytać, co robią inni, gdy ktoś jest wyśmiewany, i co dziecko mogłoby wtedy zrobić. Warto docenić każdą reakcję, o której dziecko opowie, także najcichszą, i nie przenosić od razu sprawy do grupy rodziców. Krótką informację z takimi wskazówkami szkoła dostaje do przekazania rodzicom przez dziennik elektroniczny.