O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
O policji i sądzie uczniowie wiedzą zwykle tyle, ile zobaczyli w serialach i usłyszeli od znajomych. Z tego biorą się dwa przekonania, które w sprawach hejtu szkodzą najbardziej. Pierwsze: „policja i tak nic nie zrobi, to tylko internet”. Drugie: „jak pójdę na policję, zacznie się coś, czego nie da się zatrzymać”. Pierwsze sprawia, że nikt nie zgłasza gróźb ani nękania, drugie, że osoba pokrzywdzona woli miesiącami znosić wpisy, niż wejść na komisariat.
Na zajęciach rozkładamy całą drogę na pojedyncze kroki. Pokazujemy zanonimizowane dokumenty z prowadzonych przez nas spraw: zawiadomienie, protokół przyjęcia zgłoszenia, wezwanie świadka, postanowienie o odmowie wszczęcia i zażalenie na nie. Uczniowie widzą, ile stron ma taki protokół, jakie pytania zadaje policjant, co oznaczają pouczenia czytane na początku przesłuchania i dlaczego tak ważne jest przeczytanie protokołu przed podpisaniem.
Mówimy też o tym, czego w serialach nie ma. Zniesławienie i znieważenie są ścigane z oskarżenia prywatnego, więc sprawa trafia do sądu inną drogą niż groźba karalna. Gdy pokrzywdzony jest niepełnoletni, jego prawa w postępowaniu wykonuje rodzic lub opiekun prawny. Sprawą czynu popełnionego przed 17. urodzinami zajmuje się co do zasady sąd rodzinny, a nie sąd karny. Postępowanie trwa tygodniami, często miesiącami, a ustalenie autora anonimowego konta nie zawsze się udaje. Mówimy to uczciwie, bo przesadzone obietnice zniechęcają tak samo jak straszenie.
Uczestnicy wychodzą z praktyczną wiedzą: jak przygotować teczkę z materiałem, do kogo pójść, z kim i co zabrać, jakie mają prawa jako świadkowie, jakie terminy obowiązują po złożeniu zawiadomienia i co zrobić, gdy wezwanie dostają sami.
Dla kogo
Zajęcia są przeznaczone dla uczniów liceów, techników i szkół branżowych, najlepiej od drugiej klasy, gdy część uczestników zbliża się do 17. i 18. urodzin, a więc do zmiany zasad odpowiedzialności i samodzielności w postępowaniu. Szczególnie przydają się w szkołach, w których uczniowie zgłaszali już sprawy gróźb, nękania lub rozpowszechniania zdjęć i nie wiedzieli, co dalej, a także w klasach o profilu prawnym, społecznym lub mundurowym. Dobrze łączą się z zajęciami o odpowiedzialności prawnej po 17. roku życia: tamte mówią, co grozi, te pokazują, jak wygląda sama procedura.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 6 h
- 9:00-9:2020 min
Start, numery i różnica między 112 a zawiadomieniem
Ustalamy zasady i podajemy numery pomocowe. Wyjaśniamy od razu najważniejszą różnicę: przy bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia dzwoni się pod 112, a zawiadomienie o hejcie, groźbach czy nękaniu składa się w zwykłym trybie, w jednostce policji lub w prokuraturze.
- 9:20-10:0040 min
Mity na starcie
Każdy uczestnik anonimowo ocenia dziesięć zdań o policji i sądzie jako prawdziwe albo fałszywe, na przykład „bez 18 lat nie da się niczego zgłosić” czy „zrzut ekranu nie jest dowodem”. Wyniki zapisujemy na tablicy i nie rozstrzygamy ich od razu: wracamy do nich na końcu zajęć.
- 10:00-10:4545 min
Kiedy sprawa jest dla policji
Na przykładach z prowadzonych spraw odróżniamy przestępstwa od sytuacji, które są sprawą dla serwisu albo szkoły. Omawiamy groźbę karalną, uporczywe nękanie, podszywanie się, rozpowszechnianie nagiego wizerunku bez zgody, włamanie na konto, szantaż oraz zniesławienie i znieważenie. Prostym językiem tłumaczymy trzy tryby ścigania: z urzędu, na wniosek pokrzywdzonego i z oskarżenia prywatnego.
- 10:45-11:2540 min
Teczka do zawiadomienia
Grupy dostają nieuporządkowany materiał z fikcyjnej sprawy: zrzuty bez adresów, długą wiadomość głosową, listę osób, które coś widziały. Mają z tego zrobić teczkę: chronologię zdarzeń, wybrane zrzuty z linkami, datami i nazwami kont oraz listę świadków. Porównujemy teczki grup z wersją, z którą zawiadomienie zostało przyjęte bez dopytywania.
- 11:25-12:0035 min
Gdzie, z kim i z czym iść
Wyjaśniamy, że zawiadomienie można złożyć w dowolnej jednostce policji albo w prokuraturze, ustnie do protokołu lub na piśmie, i że policja ma obowiązek je przyjąć. Omawiamy rolę rodzica, gdy pokrzywdzony jest niepełnoletni, oraz to, co zabrać: dokument tożsamości, teczkę z materiałem i kopie plików na nośniku.
- 12:00-12:3030 min
Przerwa
Przerwa obiadowa. Prowadzący odpowiada indywidualnie na pytania, których ktoś nie chce zadać przy klasie.
- 12:30-13:1545 min
Przesłuchanie na próbę
Prowadzący odgrywa przyjęcie ustnego zawiadomienia od ochotnika, a reszta klasy obserwuje, jak powstaje protokół. Następnie uczestnicy czytają gotowy protokół i szukają błędów, które celowo wprowadziliśmy: złej godziny, zmienionego sensu wypowiedzi, pominiętego świadka. Uczą się, że przed podpisaniem można i trzeba żądać poprawek.
- 13:15-13:5540 min
Co dzieje się po zgłoszeniu
Grupy układają z kart drogę sprawy: postanowienie o wszczęciu albo odmowie wszczęcia, przesłuchania świadków, zapytanie do serwisu o dane konta, decyzja kończąca. Omawiamy terminy: jeśli przez sześć tygodni od zawiadomienia nie ma informacji o wszczęciu ani odmowie, przysługuje zażalenie, a na odmowę wszczęcia lub umorzenie zażalenie składa się w ciągu 7 dni od doręczenia. Osobno pokazujemy drogę sprawy z oskarżenia prywatnego i sprawy przed sądem rodzinnym.
- 13:55-14:2530 min
Sąd cywilny i sprawy równoległe
Wyjaśniamy, czym różni się sprawa karna od cywilnej o ochronę dóbr osobistych, w której można żądać usunięcia wpisu, przeprosin i zadośćuczynienia. Pokazujemy, że w imieniu niepełnoletniego pozew składa rodzic, a takie sprawy rozpoznaje sąd okręgowy. Przypominamy, że zawiadomienie nie zastępuje zgłoszenia w serwisie: obie drogi prowadzi się równolegle, najpierw zabezpieczając materiał.
- 14:25-14:4520 min
Gdy wezwanie przychodzi do mnie
Omawiamy sytuację ucznia wezwanego w charakterze świadka albo podejrzanego. Świadek może odmówić odpowiedzi na pytanie, które mogłoby narazić jego lub osobę mu najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo, a podejrzany ma prawo odmówić składania wyjaśnień i korzystać z pomocy obrońcy. Uczestnicy dowiadują się, z kim porozmawiać przed takim przesłuchaniem.
- 14:45-15:0015 min
Powrót do mitów i numery
Wracamy do dziesięciu zdań z rana i rozstrzygamy je jedno po drugim, z krótkim wyjaśnieniem. Przypominamy numery 112, 116 111 i 800 12 12 12 oraz infolinię Fundacji 222 900 142.
Plan warsztatu 4 h
- 8:00-8:1515 min
Start i numery
Zasady pracy, numery pomocowe i krótkie wyjaśnienie, kiedy dzwoni się pod 112, a kiedy składa zwykłe zawiadomienie.
- 8:15-8:4530 min
Mit czy fakt, praca w grupach
Grupy dostają po pięć kart ze zdaniami o policji i sądzie i muszą każde uzasadnić jako prawdziwe albo fałszywe. Następnie wymieniają się kartami z inną grupą i sprawdzają cudze uzasadnienia, zanim podamy odpowiedzi.
- 8:45-9:2540 min
Teczka z groźbami z komunikatora
Grupy pracują na fikcyjnej sprawie gróźb wysyłanych na serwerze Discorda: wybierają materiał, układają chronologię i spisują świadków. Każda grupa przedstawia teczkę w dwie minuty, tak jakby oddawała ją policjantowi.
- 9:25-9:4015 min
Przerwa
Krótka przerwa.
- 9:40-10:2040 min
Protokół w parach
W parach jedna osoba opowiada przygotowaną historię, a druga zapisuje ją na formularzu protokołu, potem zamiana ról. Wspólnie sprawdzamy, co zgubiło się przy zapisie i jak zgłosić poprawkę przed podpisaniem.
- 10:20-10:5030 min
Trzy drogi sprawy
Grupy układają z kart przebieg trzech spraw: groźby ściganej na wniosek, zniesławienia z oskarżenia prywatnego i czynu nieletniego przed sądem rodzinnym. Porównujemy, kto w każdej z nich podejmuje decyzje i jakie terminy obowiązują.
- 10:50-11:0010 min
Przerwa
Krótka przerwa przed ostatnią częścią.
- 11:00-11:2525 min
Gdy wezwanie przychodzi do mnie
Krótko omawiamy prawa świadka i podejrzanego oraz to, z kim porozmawiać przed przesłuchaniem. Pokazujemy zanonimizowany wzór wezwania i tłumaczymy, co oznaczają jego poszczególne części.
- 11:25-11:4015 min
Podsumowanie i numery
Rozstrzygamy karty, które budziły najwięcej sporów, i przypominamy numery pomocowe oraz infolinię Fundacji.
- 11:40-12:0020 min
Pytania bez nauczyciela na sali
Za zgodą szkoły nauczyciel wychodzi, a uczniowie pytają o sprawy, które dotyczą ich samych lub znajomych, także anonimowo na kartkach.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Teczka do zawiadomienia
Grupy dostają nieuporządkowany materiał z fikcyjnej sprawy: zrzuty bez widocznego adresu, wiadomości bez dat, nagrania głosowe, imiona osób, które coś widziały. Zadaniem jest przygotować teczkę, z którą można iść na policję: chronologię na jedną stronę, wybrane zrzuty z linkiem, datą i nazwą konta oraz listę świadków. Porównujemy wyniki z teczką, z którą w prawdziwej sprawie zawiadomienie przyjęto bez dodatkowego dopytywania. Wzór chronologii zostaje w materiałach.
Przesłuchanie na próbę
Prowadzący przyjmuje ustne zawiadomienie od ochotnika i na oczach klasy spisuje protokół. Potem uczestnicy dostają wydrukowany protokół z kilkoma celowo wprowadzonymi błędami i szukają ich: zmienionej godziny, sformułowania, które zmienia sens wypowiedzi, pominiętej osoby. Ćwiczenie pokazuje, że protokół trzeba przeczytać w całości, a poprawki zgłasza się przed podpisaniem, a nie po.
Mit czy fakt
Uczestnicy pracują na kartach ze zdaniami, które często słyszymy od uczniów, na przykład „za zniesławienie policja ściga sama” albo „po zgłoszeniu sprawca od razu trafia do aresztu”. Każda grupa musi uzasadnić swoją ocenę, a druga grupa sprawdza to uzasadnienie. Dopiero potem podajemy odpowiedź z wyjaśnieniem. Zestawienie mitów i faktów trafia do materiałów, żeby można było do niego wrócić, gdy sprawa dotknie kogoś bliskiego.
Droga sprawy na kartach
Grupy układają z kart przebieg sprawy od zawiadomienia do decyzji, osobno dla groźby karalnej, zniesławienia i czynu popełnionego przez szesnastolatka. Na każdej karcie jest jedna czynność, osoba, która ją wykonuje, i termin, jeśli taki obowiązuje. Porównanie trzech ścieżek pokazuje, dlaczego jedna sprawa trafia do prokuratora, druga wymaga prywatnego aktu oskarżenia, a trzecia toczy się przed sądem rodzinnym.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Odróżnia sprawę dla policji od sprawy dla serwisu
Wie, które zachowania w sieci są przestępstwami, i rozumie różnicę między ściganiem z urzędu, na wniosek i z oskarżenia prywatnego.
Przygotowuje materiał do zawiadomienia
Układa chronologię, wybiera zrzuty z linkiem, datą i nazwą konta oraz spisuje świadków.
Wie, gdzie i z kim złożyć zawiadomienie
Zna możliwość zgłoszenia ustnego i pisemnego w dowolnej jednostce policji lub w prokuraturze i rozumie rolę rodzica, gdy pokrzywdzony jest niepełnoletni.
Rozumie przebieg przesłuchania
Wie, co oznaczają pouczenia, czyta protokół przed podpisaniem i zgłasza poprawki.
Zna terminy po zgłoszeniu
Wie, że po sześciu tygodniach bez informacji o losie zawiadomienia przysługuje zażalenie, a na odmowę wszczęcia jest 7 dni od doręczenia.
Oddziela mity od faktów
Potrafi wyjaśnić koledze, dlaczego zrzut ekranu ma znaczenie, a usunięcie wpisu przez sprawcę nie kończy sprawy.
Wie, co zrobić z wezwaniem
Zna podstawowe prawa świadka i podejrzanego i wie, z kim porozmawiać przed przesłuchaniem.
Co zostaje po szkoleniu
Uczestnicy dostają w PDF listę „co zebrać do teczki”, wzór chronologii zdarzeń na jedną stronę, ściągę z prawami świadka i pokrzywdzonego, schemat drogi sprawy z terminami, zestawienie mitów i faktów omówionych na zajęciach oraz numery pomocowe. Dołączamy zanonimizowane wzory dokumentów pokazywanych na zajęciach, z których usunęliśmy wszystkie dane osobowe. Szkoła otrzymuje zaświadczenie i krótką informację dla pedagoga, jak wspierać ucznia, który wybiera się na policję, i czego nie robić za niego.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Szkolenie mogą zamówić szkoły i przedszkola, instytucje, rodzice oraz firmy. Każdy zamawiający ma swój cennik, dlatego ceny pokazujemy osobno.
Szkoła lub przedszkole
Szkoły, organy prowadzące, rady rodziców.
| Warsztat 4 h dla jednej klasy lub grupy do 30 osób | 3 000 zł |
| Szkolenie 6 h z 30-minutową przerwą, do 30 osób | 8 000 zł |
| Druga grupa tego samego dnia w tej samej szkole, 6 h | 6 000 zł |
| Trzecia i każda kolejna grupa tego samego dnia, 6 h | 5 000 zł |
| Szkolenie online na żywo, 6 h, nagranie dla szkoły na 30 dni | 6 500 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla szkół i organizacji.
Instytucja
Biblioteki, domy kultury, kluby sportowe, świetlice, organizacje pozarządowe.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 000 zł |
| Dzień bez hejtu w instytucji: dwa warsztaty dla młodzieży i spotkanie dla dorosłych | 9 500 zł |
| Zniżka dla organizacji pozarządowych | -20% |
Ceny netto z rozdziału o instytucjach w cenniku dla szkół i organizacji.
Rodzice
Grupa rodziców, która zamawia zajęcia dla klasy, drużyny albo grupy dzieci.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 690 zł |
| Szkolenie 6 h dla grupy, do 30 osób | 9 840 zł |
Ceny brutto z cennika dla rodziców i osób prywatnych. Płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą.
Firma
Firmy, które fundują zajęcia szkole albo organizują je dla dzieci pracowników.
| Warsztat ufundowany szkole, przedszkolu albo instytucji | jak dla szkoły |
| Warsztat 4 h dla dzieci pracowników, do 30 dzieci | 6 000 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Prosimy o informację, czy w klasie toczy się postępowanie z udziałem uczniów albo czy ktoś był niedawno przesłuchiwany: wtedy dobieramy przykłady tak, żeby nie przypominały tej sprawy. Do pracy w grupach potrzebna jest sala, w której da się zsunąć stoliki, oraz rzutnik. Uczniowie korzystają z telefonów, bo ćwiczymy kopiowanie linków do wpisów i komentarzy. Prosimy też o zgodę na ostatnie minuty bez nauczyciela na sali i o kontakt do pedagoga, do którego uczeń może pójść po zajęciach z własną sprawą.
Kto płaci
Szkolenie zamawia i opłaca szkoła, organ prowadzący, instytucja, rada rodziców, rodzice albo firma. Wszystkie szkolenia i warsztaty są płatne według cennika. Nie zbieramy pieniędzy od uczniów.
Dopłaty i koszty dodatkowe
Grupa 31-60 osób: dopłata 2 500 zł netto do szkolenia stacjonarnego. Termin w sobotę, niedzielę lub święto: dopłata 25%. Dojazd od Krakowa: 2,50 zł za kilometr w obie strony i 150 zł za godzinę czasu dojazdu, nocleg według kosztów oraz dieta 150 zł za dobę. Na życzenie: zeszyt ćwiczeń 35 zł za osobę, imienne zaświadczenia 15 zł za osobę, nagranie szkolenia dla kadry na 12 miesięcy 1 500 zł, spotkanie kontrolne online po 3 miesiącach 900 zł.
Płatność
Szkoły i instytucje: przelew 14 dni po fakturze, przy pierwszym zamówieniu zaliczka 50%. Rodzice: płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą. Firmy: zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową podajemy na piśmie w ofercie.
Odwołanie i zmiana terminu
Odwołanie do 7 dni przed terminem jest bez kosztów, od 7 do 3 dni przed terminem kosztuje 50% ceny, później 100% ceny. Jedną zmianę terminu robimy bez kosztów.
Zniżki
Szkoły z sieci szkół partnerskich: 10% na szkolenia i warsztaty. Organizacje pozarządowe: 20%. Zniżki nie łączą się, stosujemy najkorzystniejszą dla zamawiającego. Umowy roczne i cykle szkoleń mają własne ceny w cenniku.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
Zajęcia nie są poradą prawną w konkretnej sprawie i nie zastępują adwokata ani radcy prawnego. Nie mówimy, czy sprawa danego ucznia zakończy się skazaniem, ile potrwa ani czy uda się ustalić autora konta, bo to zależy od materiału, serwisu i organu, który ją prowadzi. Nie uczymy prowadzenia własnego dochodzenia i nie występujemy w imieniu uczniów przed policją ani sądem. Uczciwie mówimy też, że szkolenie daje solidną wiedzę i ułatwia rozpoznanie, która droga pasuje do sytuacji, ale każda sprawa toczy się inaczej, praktyka jednostek się różni, a przepisy się zmieniają, więc uczyć się trzeba dalej.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Czy te zajęcia nie zniechęcą uczniów do zgłaszania spraw?
Z naszego doświadczenia wynika coś odwrotnego. Największy lęk bierze się z niewiedzy: uczniowie nie wiedzą, co się wydarzy po wejściu na komisariat, kto się dowie i czy można się wycofać. Kiedy zobaczą prawdziwy protokół i usłyszą, jakie mają prawa, zgłoszenie przestaje być skokiem w nieznane. Mówimy też uczciwie, co bywa powolne i co nie zawsze się udaje, żeby rozczarowanie nie przyszło dopiero w trakcie sprawy.
Czy możemy zaprosić na zajęcia policjanta?
Tak, jako gościa w ostatniej części, po wcześniejszym ustaleniu zakresu. Zajęcia są jednak zaprojektowane tak, żeby działały bez gościa, bo przy mundurze uczniowie zadają inne pytania niż bez niego. Jeśli policjant dołącza, część z pytaniami bez nauczyciela przeprowadzamy przed jego przyjściem.
Jak uwzględniacie to, że w klasie są osoby w różnym wieku?
Zasady zależą od wieku i mówimy o tym wprost. Inaczej wygląda sytuacja szesnastolatka, za którego jako pokrzywdzonego wnioski składa rodzic, a inaczej osoby pełnoletniej, która robi to sama. Osobno omawiamy granicę 17 lat, od której co do zasady odpowiada się jak dorosły, oraz sprawy nieletnich prowadzone przez sąd rodzinny. Każdy uczestnik wie, które zasady dotyczą go teraz.
Czy pokazujecie prawdziwe dokumenty?
Pokazujemy zanonimizowane dokumenty z prowadzonych spraw: zawiadomienia, protokoły, wezwania, postanowienia o odmowie wszczęcia i zażalenia. Usuwamy z nich wszystkie dane, które pozwoliłyby rozpoznać osoby i miejsce. Uczniowie widzą, jak takie pismo wygląda naprawdę, ile ma stron i jakim językiem jest napisane, a w materiałach dostają jego wzór.
Co, jeśli po zajęciach uczeń przyjdzie z własną sprawą?
Najpierw powinien trafić do pedagoga szkolnego zgodnie z procedurą szkoły. Uczeń lub jego rodzic może też zadzwonić na infolinię Fundacji 222 900 142, a pierwsza rozmowa nastolatka ze specjalistą jest bez opłat. Pomagamy uporządkować materiał i ocenić, która droga ma sens, ale nie reprezentujemy uczniów przed policją ani sądem.
Zobacz też