O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
Gdy na ekranie dziecka pojawia się coś przykrego, ma ono kilka sekund na decyzję. Większość dziesięcio- i dwunastolatków robi wtedy jedną z dwóch rzeczy: nic albo odpisuje. Niewiele dzieci wie, że każda z aplikacji, z których korzystają, ma przycisk zgłoszenia, a prawie żadne nie wie, gdzie go szukać. Bywa schowany pod trzema kropkami, pod dłuższym przytrzymaniem palca na wiadomości albo pod strzałką udostępniania, czyli tam, gdzie dziecko nigdy by nie zajrzało.
Ten warsztat to praca na ekranach pięciu serwisów, z których dzieci w tym wieku korzystają najczęściej: TikToka, YouTube, Robloxa, Discorda i Messengera. Przy każdym pokazujemy cztery ścieżki: zgłoszenie filmu lub wpisu, komentarza, konta i prywatnej wiadomości, a do tego blokadę. Zrzuty ekranu są aktualne i podpisane datą przygotowania, bo serwisy przestawiają przyciski co kilka miesięcy. Dlatego uczymy też, jak odnaleźć drogę po zmianie wyglądu aplikacji: szukać trzech kropek, flagi albo przytrzymać palec na treści.
Dużo uwagi poświęcamy kolejności. Najpierw zrzut ekranu, potem zgłoszenie, potem blokada, a na końcu rozmowa z dorosłym, bo po zablokowaniu konta część serwisów ukrywa jego profil i treści, a wtedy nie ma już czego pokazać. Wyjaśniamy różnice między zgłoszeniem, blokadą, wyciszeniem i ograniczeniem, które dzieci często mylą, i odpowiadamy na pytanie, które pada w każdej klasie: czy zgłoszona osoba dowie się, kto ją zgłosił. Na zanonimizowanych przykładach pokazujemy, jak wyglądało zgłoszenie, które serwis przyjął, i takie, które odrzucił.
Mówimy też uczciwie o wieku. Większość tych serwisów dopuszcza samodzielne konto dopiero od 13 lat i nie zachęcamy nikogo do zakładania kont. Dzieci oglądają jednak filmy na telefonach rodziców, grają w gry i bywają dodawane do grup, dlatego znaczna część zajęć dotyczy proszenia o pomoc: jak opowiedzieć dorosłemu o sprawie w trzech zdaniach, co dzieje się po telefonie na 116 111 i kiedy dzwonić na 112. Numery i infolinię Fundacji podajemy na początku i na końcu.
Dla kogo
Warsztat jest dla uczniów klas 4-6, czyli dzieci w wieku około 10-12 lat, w grupie do 30 osób, także tych, które nie mają jeszcze własnych kont. Ma największy sens, gdy dzieci zaczynają samodzielnie korzystać z filmów, gier i komunikatorów, gdy szkoła zauważa przykre komentarze pod filmami uczniów, serwer klasy na Discordzie albo kłótnie w grupach na Messengerze, a także jako dalszy krok po zajęciach o emocjach w sieci lub o grach. Jeśli w klasie popularny jest inny serwis, możemy go wymienić na jeden z pięciu.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 6 h
- 9:00-9:1515 min
Początek i numery pomocy
Ustalamy zasady: nie pokazujemy własnych kont i nie opowiadamy o kolegach z imienia. Zapisujemy numery 116 111, 112 i 222 900 142, a przy każdym jedno zdanie o tym, w jakiej sytuacji z niego skorzystać.
- 9:15-9:5540 min
Zgłoś, zablokuj, wycisz, ogranicz
Wyjaśniamy cztery narzędzia na prostych przykładach: zgłoszenie trafia do serwisu, blokada odcina kontakt, wyciszenie ukrywa treści przed nami, a ograniczenie zmniejsza widoczność wiadomości od danej osoby. Uczniowie dopasowują narzędzia do krótkich sytuacji na kartach.
- 9:55-10:4045 min
TikTok i YouTube: film, komentarz, kanał
Na aktualnych zrzutach ekranu szukamy zgłoszenia filmu, komentarza i konta, a w TikToku także wiadomości. Pokazujemy, że na YouTube blokada chroni głównie komentarze pod własnymi filmami, więc tam najważniejsze jest zgłoszenie. Uczniowie zaznaczają ścieżki na wydrukach.
- 10:40-11:2040 min
Discord i Messenger: wiadomość, grupa, serwer
Ćwiczymy zgłoszenie pojedynczej wiadomości przez przytrzymanie palca, zablokowanie osoby i wyjście z grupy. Na Discordzie wyjaśniamy różnicę między zgłoszeniem do moderatorów serwera a zgłoszeniem do samego serwisu, a w Messengerze pokazujemy, gdzie są blokada i ograniczenie.
- 11:20-12:0040 min
Roblox: gracz i czat
Pokazujemy, jak w trakcie gry otworzyć menu, wybrać konkretnego gracza i opisać jego zachowanie, oraz jak zablokować go z poziomu profilu. Uczniowie sprawdzają, dlaczego warto zapisać nazwę gracza dokładnie tak, jak jest napisana, zanim się wyjdzie z gry.
- 12:00-12:3030 min
Przerwa
Przerwa na posiłek. Uczniowie mogą zostawić w pudełku pytania bez podpisu, na które odpowiemy po przerwie.
- 12:30-13:1040 min
Najpierw zrzut, potem przycisk
Ćwiczymy kolejność: zrzut ekranu z widoczną nazwą konta, zgłoszenie, blokada, rozmowa z dorosłym. Pokazujemy zanonimizowany przypadek, w którym dziecko najpierw zablokowało konto i nie miało już czego pokazać rodzicom, i sprawdzamy, jak tego uniknąć.
- 13:10-13:5040 min
Co kliknąć w tej sytuacji?
Grupy dostają karty z sytuacjami, na przykład obraźliwe komentarze pod filmem koleżanki, konto udające ucznia albo nieznajomy proszący o zdjęcie. Przy każdej wybierają narzędzia i kolejność działań, a przy części decydują, że najpierw trzeba iść do dorosłego.
- 13:50-14:2030 min
Odmowa nie jest końcem
Wyjaśniamy, co dzieje się po zgłoszeniu i dlaczego czasem przychodzi odmowa. Serwisy mają obowiązek uzasadnić decyzję i umożliwić odwołanie, więc dorosły może poprosić o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pokazujemy zanonimizowaną odmowę i odwołanie, po którym treść została usunięta.
- 14:20-14:5030 min
Jak poprosić o pomoc
W parach uczniowie ćwiczą rozmowę z dorosłym według trzech pytań: co się stało, gdzie i od kiedy. Opowiadamy też, jak wygląda telefon na 116 111: kto odbiera, że nie trzeba podawać nazwiska i że można zadzwonić tylko po to, żeby zapytać.
- 14:50-15:0010 min
Podsumowanie i numery
Każdy uczeń wpisuje do swojej karty imię dorosłego, do którego pójdzie, i jeszcze raz zapisuje numery pomocy. Odpowiadamy na pytania z pudełka, których nie zdążyliśmy omówić wcześniej.
Plan warsztatu 4 h
- 8:00-8:1515 min
Start i numery
Szybka ankieta z podniesionymi rękami: kto kiedyś widział w aplikacji coś, co chciał zgłosić, a nie wiedział jak. Zapisujemy numery pomocy na tablicy.
- 8:15-8:4025 min
Cztery narzędzia w skrócie
Prowadzący pokazuje różnicę między zgłoszeniem, blokadą, wyciszeniem i ograniczeniem na jednym przykładzie. Potem uczniowie zgadują, które narzędzie zadziała w każdej z pięciu krótkich scenek.
- 8:40-9:3050 min
Pięć serwisów, pięć stolików
Grupy przechodzą co dziesięć minut między stolikami z wydrukami ekranów TikToka, YouTube, Robloxa, Discorda i Messengera i na każdym zaznaczają drogę do zgłoszenia i blokady. Prowadzący sprawdza ścieżki przy każdym stoliku.
- 9:30-9:4010 min
Przerwa
Krótka przerwa. Wydruki zostają na stolikach.
- 9:40-10:2040 min
Co i w jakiej kolejności
Grupy układają karty z czynnościami w kolejności dla czterech sytuacji. Przy każdej pytamy, co by się stało, gdyby blokada była pierwsza, i kiedy zgłaszanie trzeba zostawić dorosłemu.
- 10:20-10:5030 min
Opis zgłoszenia i odwołanie
Uczniowie piszą dwuzdaniowy opis do formularza zgłoszenia i wybierają kategorię. Pokazujemy, jak dorosły składa odwołanie po odmowie i gdzie w części serwisów widać stan zgłoszenia.
- 10:50-11:0515 min
Przerwa
Druga przerwa przed ćwiczeniem rozmów.
- 11:05-11:4035 min
Rozmowa o pomoc
W trójkach jedna osoba opowiada o sprawie, druga gra dorosłego, trzecia sprawdza, czy padły odpowiedzi na pytania: co, gdzie i od kiedy. Role się zmieniają, więc każdy ćwiczy opowiadanie.
- 11:40-12:0020 min
Pytania na koniec
Jeśli szkoła się zgodzi, ostatnie dwadzieścia minut odbywa się bez nauczyciela. Uczniowie pytają o swoje aplikacje, a na koniec dostają kartę z pięcioma ścieżkami i numerami.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Pięć serwisów, pięć stolików
Na pięciu stolikach leżą wydruki ekranów z jednego serwisu każdy, podpisane datą przygotowania. Grupy co dziesięć minut zmieniają stolik i flamastrem zaznaczają drogę do zgłoszenia filmu, komentarza, konta i wiadomości oraz do blokady. Przy ostatnim stoliku porównują swoje zaznaczenia z poprzednimi grupami. Gotowe wydruki trafiają do wychowawcy jako ściąga dla klasy.
Co kliknąć w tej sytuacji?
Każda grupa dostaje sześć kart z sytuacjami, na przykład ktoś zakłada konto ze zdjęciem kolegi, ktoś wysyła obraźliwe wiadomości na serwerze klasy albo nieznajomy pisze w grze, żeby przejść na inną aplikację. Grupa wybiera narzędzia i ich kolejność, a przy części kart decyduje, że najpierw trzeba iść do dorosłego. Na koniec omawiamy karty, przy których grupy wybrały różnie.
Opis w dwóch zdaniach
Uczniowie piszą tekst do pola opisu w formularzu zgłoszenia: co się stało i dlaczego to narusza zasady, bez wyzwisk i bez zbędnych szczegółów. Dopisują, że sprawa dotyczy dziecka, jeśli tak jest. Sąsiad sprawdza, czy osoba z serwisu, która nie zna klasy, zrozumie opis. Zostaje wzór, który pasuje do każdego z pięciu serwisów.
Rozmowa o pomoc w trójkach
Jedna osoba opowiada o przygotowanej sytuacji, druga gra rodzica lub wychowawcę, a trzecia sprawdza, czy w rozmowie padło, co się stało, gdzie i od kiedy. Uczniowie zamieniają się rolami, tak żeby każdy raz opowiedział sprawę na głos. Ćwiczenie pokazuje, że trzy krótkie zdania wystarczą, żeby dorosły mógł pomóc.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Odróżnia cztery narzędzia
Uczeń wie, czym różnią się zgłoszenie, blokada, wyciszenie i ograniczenie, i dobiera je do sytuacji.
Znajduje zgłoszenie w pięciu serwisach
Wie, gdzie w TikToku, YouTube, Robloxie, Discordzie i Messengerze zgłosić film, komentarz, konto i wiadomość, a po zmianie wyglądu aplikacji szuka trzech kropek, flagi albo przytrzymuje palec na treści.
Zachowuje właściwą kolejność
Najpierw robi zrzut z widoczną nazwą konta, potem zgłasza i blokuje, a na końcu mówi dorosłemu.
Pisze krótki i jasny opis zgłoszenia
Wybiera kategorię najbliższą sytuacji i w dwóch zdaniach opisuje, co się stało, bez wyzwisk.
Nie boi się zgłaszać
Wie, że serwis nie podaje zgłoszonej osobie, kto ją zgłosił, i że może poprosić dorosłego o zgłoszenie z jego konta.
Wie, co zrobić po odmowie
Rozumie, że odmowa serwisu nie kończy sprawy, i wie, że dorosły może złożyć odwołanie.
Prosi o pomoc
Potrafi opowiedzieć o sprawie w trzech zdaniach i wie, kiedy zadzwonić na 116 111, a kiedy na 112.
Co zostaje po szkoleniu
Szkoła otrzymuje w PDF pięć kart „Gdzie jest przycisk”, po jednej dla każdego serwisu, ze zrzutami ekranu i datą ich przygotowania, schemat „zrzut, zgłoś, zablokuj, powiedz” do powieszenia w klasie, słowniczek najczęstszych kategorii zgłoszeń napisany prostym językiem oraz kartę z numerami pomocy i opisem tego, co dzieje się po telefonie na 116 111. Dla rodziców dołączamy krótką instrukcję, jak zgłosić treść ze swojego konta i jak złożyć odwołanie po odmowie. Na kartach jest miejsce na imię i godziny dyżuru pedagoga, a szkoła dostaje zaświadczenie o przeprowadzeniu warsztatu.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Szkolenie mogą zamówić szkoły i przedszkola, instytucje, rodzice oraz firmy. Każdy zamawiający ma swój cennik, dlatego ceny pokazujemy osobno.
Szkoła lub przedszkole
Szkoły, organy prowadzące, rady rodziców.
| Warsztat 4 h dla jednej klasy lub grupy do 30 osób | 3 000 zł |
| Szkolenie 6 h z 30-minutową przerwą, do 30 osób | 8 000 zł |
| Druga grupa tego samego dnia w tej samej szkole, 6 h | 6 000 zł |
| Trzecia i każda kolejna grupa tego samego dnia, 6 h | 5 000 zł |
| Szkolenie online na żywo, 6 h, nagranie dla szkoły na 30 dni | 6 500 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla szkół i organizacji.
Instytucja
Biblioteki, domy kultury, kluby sportowe, świetlice, organizacje pozarządowe.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 000 zł |
| Dzień bez hejtu w instytucji: dwa warsztaty dla młodzieży i spotkanie dla dorosłych | 9 500 zł |
| Zniżka dla organizacji pozarządowych | -20% |
Ceny netto z rozdziału o instytucjach w cenniku dla szkół i organizacji.
Rodzice
Grupa rodziców, która zamawia zajęcia dla klasy, drużyny albo grupy dzieci.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 690 zł |
| Szkolenie 6 h dla grupy, do 30 osób | 9 840 zł |
Ceny brutto z cennika dla rodziców i osób prywatnych. Płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą.
Firma
Firmy, które fundują zajęcia szkole albo organizują je dla dzieci pracowników.
| Warsztat ufundowany szkole, przedszkolu albo instytucji | jak dla szkoły |
| Warsztat 4 h dla dzieci pracowników, do 30 dzieci | 6 000 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Potrzebujemy sali z pięcioma stolikami do pracy w grupach, rzutnika lub ekranu i możliwości wydrukowania kilku stron. Uczniowie nie logują się na własne konta i nie potrzebują telefonów, bo pracujemy na wydrukach i zrzutach ekranu. Na tydzień przed zajęciami prosimy o informację, z jakich aplikacji korzysta klasa, żeby w razie potrzeby wymienić jeden z serwisów, oraz o imię pedagoga i godziny, w których uczniowie mogą do niego przyjść, bo wpisujemy je na karty.
Kto płaci
Szkolenie zamawia i opłaca szkoła, organ prowadzący, instytucja, rada rodziców, rodzice albo firma. Wszystkie szkolenia i warsztaty są płatne według cennika. Nie zbieramy pieniędzy od uczniów.
Dopłaty i koszty dodatkowe
Grupa 31-60 osób: dopłata 2 500 zł netto do szkolenia stacjonarnego. Termin w sobotę, niedzielę lub święto: dopłata 25%. Dojazd od Krakowa: 2,50 zł za kilometr w obie strony i 150 zł za godzinę czasu dojazdu, nocleg według kosztów oraz dieta 150 zł za dobę. Na życzenie: zeszyt ćwiczeń 35 zł za osobę, imienne zaświadczenia 15 zł za osobę, nagranie szkolenia dla kadry na 12 miesięcy 1 500 zł, spotkanie kontrolne online po 3 miesiącach 900 zł.
Płatność
Szkoły i instytucje: przelew 14 dni po fakturze, przy pierwszym zamówieniu zaliczka 50%. Rodzice: płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą. Firmy: zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową podajemy na piśmie w ofercie.
Odwołanie i zmiana terminu
Odwołanie do 7 dni przed terminem jest bez kosztów, od 7 do 3 dni przed terminem kosztuje 50% ceny, później 100% ceny. Jedną zmianę terminu robimy bez kosztów.
Zniżki
Szkoły z sieci szkół partnerskich: 10% na szkolenia i warsztaty. Organizacje pozarządowe: 20%. Zniżki nie łączą się, stosujemy najkorzystniejszą dla zamawiającego. Umowy roczne i cykle szkoleń mają własne ceny w cenniku.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
Warsztat nie daje pewności, że zgłoszona treść zniknie. O usunięciu decyduje serwis, część przykrych treści nie narusza jego zasad, a niektóre sprawy kończą się odmową mimo dobrze przygotowanego zgłoszenia. Zajęcia nie przygotowują też dzieci do samodzielnego prowadzenia poważnych spraw: przy groźbach, szantażu, prośbach o zdjęcia czy podszywaniu się zawsze potrzebny jest dorosły, a czasem policja. Szkolenie podnosi umiejętności i ułatwia uczniom rozpoznanie, kiedy i jak zareagować, ale każda sytuacja jest inna, a serwisy zmieniają wygląd i nazwy przycisków po kolejnych aktualizacjach. Karty pozostają aktualne do czasu takiej zmiany, a umiejętność szukania drogi trzeba ćwiczyć dalej.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Większość tych aplikacji jest dostępna od 13 lat. Czy nie zachęcacie dzieci do zakładania kont?
Nie. Mówimy wprost, że regulaminy większości tych serwisów dopuszczają samodzielne konto od 13 lat. Dzieci oglądają jednak filmy na telefonach rodziców, grają w gry i bywają dodawane do grup, więc muszą wiedzieć, co zrobić, gdy zobaczą coś przykrego. Dlatego ważną część zajęć stanowi prośba do dorosłego, który może zgłosić treść ze swojego konta.
Dlaczego akurat te pięć serwisów?
Z informacji od szkół wynika, że to z nich najczęściej korzystają dzieci w klasach 4-6. Nie jest to jednak lista zamknięta. Jeśli w Państwa szkole uczniowie częściej używają na przykład Snapchata albo WhatsAppa, wymienimy jeden z serwisów, jeśli dostaniemy taką informację co najmniej tydzień przed zajęciami.
Czy uczniowie będą logować się na swoje konta podczas zajęć?
Nie. Pracujemy na wydrukach i zrzutach ekranu przygotowanych przez nas, bo logowanie na lekcji odsłania prywatne wiadomości dzieci przed kolegami. Uczniowie dostają kartę do przejrzenia w domu z rodzicem, jeśli mają konto, i tam mogą sprawdzić ścieżki na własnym telefonie.
Czy dziecko, które zgłosi kolegę, nie narazi się klasie?
Serwisy nie podają zgłoszonej osobie, kto ją zgłosił, a zablokowana osoba zwykle nie dostaje o tym powiadomienia. W małej klasie ktoś może jednak domyślić się, kto zgłosił, dlatego uczymy także drugiej drogi: powiedzenia dorosłemu, który zajmie się sprawą. Prosimy też szkołę, żeby chroniła poufność uczniów, którzy przychodzą z takimi informacjami.
Co z treściami w zamkniętej grupie klasy, w której nie ma moderatora?
W Messengerze i na Discordzie można zgłosić pojedynczą wiadomość nawet w prywatnej grupie, a na Discordzie dodatkowo poinformować osoby zarządzające serwerem. Jeśli jednak przykre treści dotyczą ucznia i krążą w grupie klasowej, jest to przede wszystkim sprawa dla wychowawcy i pedagoga, a nie tylko dla serwisu. Na zajęciach uczymy, jak zachować zrzuty i przekazać je dorosłemu bez rozsyłania ich dalej.
Czy nauczyciele też powinni przejść takie szkolenie?
Wychowawca obecny na zajęciach dostaje te same karty i może z nich korzystać. Zgłoszenia składane przez szkołę, formularze dla instytucji i odwołania to jednak osobny temat, który omawiamy na szkoleniu dla kadry o ścieżkach zgłoszeń na platformach. Dobrze, gdy oba szkolenia odbywają się w tym samym semestrze.