O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
Przemoc w związku nastolatków rzadko zaczyna się od krzyku. Zaczyna się od pytania, z kim się pisało, od prośby o hasło, „bo przecież nie mamy przed sobą tajemnic”, od włączonego udostępniania lokalizacji, które miało być tylko na chwilę. W sprawach, które do nas trafiają, telefon jest głównym narzędziem kontroli: wiadomości o każdej porze, żądanie natychmiastowej odpowiedzi, sprawdzanie, kto polubił zdjęcie, a po rozstaniu fałszywe konta, nękanie i groźba publikacji zdjęć wysłanych w zaufaniu. Uczniowie często nie nazywają tego przemocą, bo z bliska wygląda to jak zazdrość albo zaangażowanie.
Pracujemy na zanonimizowanych rozmowach z prowadzonych spraw, rozpisanych na tygodnie i miesiące, żeby było widać, jak kontrola zacieśnia się krok po kroku. Uczniowie sami szukają momentu, w którym coś przestało być w porządku, i nazywają sygnały: izolowanie od znajomych, karanie milczeniem, wymuszanie dowodów wierności, przekonywanie, że bez tej jednej osoby nikt ich nie zechce. Mówimy jasno, że takie zachowania zdarzają się w związkach niezależnie od płci i od tego, kto z kim jest, oraz że zgodę na udostępnianie lokalizacji czy hasła można wycofać w każdej chwili.
Część praktyczna odbywa się przy telefonach. Każdy uczeń, bez pokazywania ekranu innym, sprawdza, komu udostępnia swoje położenie, na jakich urządzeniach jest zalogowane jego konto i jakie aplikacje mają dostęp do lokalizacji. Pokazujemy, jak zauważyć obcy lokalizator Bluetooth, przed którym telefon potrafi ostrzec, i dlaczego przed usunięciem aplikacji śledzącej warto najpierw porozmawiać z dorosłym i zabezpieczyć dowody. Omawiamy też prawo: logowanie się na cudze konto bez uprawnienia (art. 267 kodeksu karnego), uporczywe nękanie (art. 190a) i rozpowszechnianie bez zgody wizerunku nagiej osoby (art. 191a) są przestępstwami.
Najważniejszy przekaz dotyczący treści intymnych powtarzamy kilka razy: wina nigdy nie leży po stronie osoby ze zdjęcia. Uczymy, co zrobić w pierwszej godzinie po groźbie publikacji: nie płacić, nie wysyłać niczego więcej, zachować korespondencję, powiedzieć dorosłemu i zadzwonić pod 116 111 albo 112. Pokazujemy, gdzie zgłosić materiał przedstawiający osobę poniżej 18 lat i jakie narzędzia pozwalają zablokować publikację zdjęcia w dużych serwisach. Numery pomocowe podajemy na początku dnia i powtarzamy je na końcu.
Dla kogo
Szkolenie jest przeznaczone dla uczniów liceów, techników i szkół branżowych, w wieku 15-19 lat, i prowadzimy je dla jednej klasy albo grupy do 30 osób. To wiek pierwszych poważnych związków i pierwszych rozstań, a także wiek, w którym kontrola przez telefon wydaje się wielu osobom czymś normalnym. Największy sens ma w szkole, w której pojawiła się sprawa udostępnionego zdjęcia albo nękania po rozstaniu, w internacie i bursie oraz profilaktycznie w klasach pierwszych i drugich. Dobrze uzupełnia zajęcia o odpowiedzialności prawnej i o prywatności na telefonie.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 6 h
- 9:00-9:2020 min
Na start: zasady rozmowy i telefony zaufania
Ustalamy, że nikt nie opowiada o własnym związku ani o związkach kolegów, a przykłady pochodzą z zanonimizowanych spraw spoza szkoły. Podajemy numery 116 111, 112, 800 12 12 12, 800 70 2222 i 222 900 142 i mówimy, że można zadzwonić także w sprawie przyjaciela.
- 9:20-10:0040 min
Kiedy troska staje się kontrolą
Na rozmowie dwojga nastolatków rozpisanej na kilka miesięcy pokazujemy, jak codzienne pytania zamieniają się w obowiązek raportowania. Omawiamy żądanie haseł, sprawdzanie telefonu, wymuszanie natychmiastowych odpowiedzi, izolowanie od znajomych i karanie milczeniem. Uczniowie zaznaczają moment, w którym zrobiło się niebezpiecznie.
- 10:00-10:4545 min
Ćwiczenie: troska, kontrola czy przemoc
W grupach uczniowie przypisują kilkanaście fragmentów wiadomości do trzech kategorii i uzasadniają decyzje. Najwięcej dyskusji budzą fragmenty z pogranicza, takie jak prośba o zrzut rozmowy z kolegą albo pytanie, dlaczego ktoś był aktywny o północy. Na koniec wypisujemy sygnały, które grupy uznały za alarmowe.
- 10:45-11:2540 min
Śledzenie przez telefon
Omawiamy udostępnianie lokalizacji w systemie i w aplikacjach, wspólne konta, programy do podglądania instalowane bez wiedzy właściciela i lokalizatory Bluetooth podrzucane do plecaka lub kurtki. Wyjaśniamy, że logowanie się na cudze konto i instalowanie oprogramowania do podglądania jest przestępstwem z art. 267 kodeksu karnego, także między osobami, które są ze sobą w związku.
- 11:25-12:0035 min
Ćwiczenie: przegląd własnego telefonu
Każdy uczeń, bez pokazywania ekranu innym, sprawdza listę osób, którym udostępnia położenie, tryb ducha na Mapie Snap, urządzenia zalogowane do konta na Instagramie i w Google oraz uprawnienia aplikacji do lokalizacji. Kto chce, zmienia hasło i włącza logowanie dwuetapowe. Mówimy, kiedy zmiany lepiej najpierw omówić z dorosłym.
- 12:00-12:3030 min
Przerwa
Przerwa obiadowa. Prowadzący jest na sali dla osób, które chcą porozmawiać bez świadków.
- 12:30-13:1545 min
Treści intymne: wina nigdy po stronie osoby ze zdjęcia
Rozmawiamy o naciskach w rodzaju „jeśli mnie kochasz, to wyślesz” i o tym, że odmowa jest zawsze w porządku. Wyjaśniamy art. 191a i art. 202 oraz to, że rozesłanie cudzego zdjęcia po rozstaniu jest przestępstwem, a nie zemstą. Pokazujemy zgłoszenie do serwisu, do Dyżurnet.pl przy osobach poniżej 18 lat oraz narzędzia Take It Down i StopNCII, które blokują publikację zdjęcia we współpracujących serwisach bez wysyłania go komukolwiek.
- 13:15-13:5540 min
Ćwiczenie: po rozstaniu
Grupy dostają scenariusz: uczennica po rozstaniu dostaje wiadomość, że jej zdjęcia zostaną opublikowane, jeśli nie zgodzi się na spotkanie, a z nowego konta ktoś obserwuje jej profil. Każda grupa układa plan pierwszej godziny i pierwszego tygodnia: czego nie robić, co zachować, komu powiedzieć i gdzie zgłosić. Porównujemy plany z tym, co działało w naszych sprawach.
- 13:55-14:3540 min
Gdy dotyczy to przyjaciółki lub przyjaciela
Ćwiczymy w parach rozmowę z osobą, która jest w kontrolującym związku i broni partnera. Uczymy mówić o konkretnych zachowaniach zamiast o człowieku, nie stawiać ultimatum i rozpoznać chwilę, w której mimo prośby o dyskrecję trzeba powiadomić dorosłego.
- 14:35-15:0025 min
Lista sygnałów i numery na koniec
Wracamy do porannej listy sygnałów alarmowych i dopisujemy do niej to, czego uczniowie dowiedzieli się w ciągu dnia. Przypominamy numery pomocowe i mówimy, że do Fundacji można zadzwonić także po zakończeniu zajęć.
Plan warsztatu 4 h
- 8:00-8:1515 min
Start: zasady i numery
Krótko ustalamy, że nikt nie mówi o własnych związkach, i zapisujemy numery 116 111, 112, 800 70 2222 i 222 900 142.
- 8:15-8:5035 min
Grupy: historia jednego związku w wiadomościach
Każda grupa dostaje zanonimizowany zapis rozmów z kilku miesięcy, pocięty na karty. Układa je w kolejności i zaznacza moment, w którym zainteresowanie zamieniło się w kontrolę. Porównujemy, gdzie grupy postawiły granicę i dlaczego w różnych miejscach.
- 8:50-9:0010 min
Przerwa
Krótka przerwa przed pracą przy telefonach.
- 9:00-9:4040 min
Przy telefonach: kto widzi moje położenie
Uczniowie sprawdzają udostępnianie lokalizacji w systemie, na Mapie Snap i w innych aplikacjach oraz listę urządzeń zalogowanych do kont. W parach pomagają sobie znaleźć ustawienia, nie zaglądając w cudze dane. Omawiamy ostrzeżenia telefonu o nieznanym lokalizatorze.
- 9:40-10:1535 min
Grupy: odpowiedzi na naciski
Grupy dostają wiadomości z typowymi naciskami: o hasło, o zdjęcie, o stałe udostępnianie położenia, o usunięcie znajomych. Piszą odpowiedzi, które stawiają granicę bez kłótni, i czytają je na głos. Omawiamy, co zrobić, gdy po odmowie nacisk rośnie.
- 10:15-10:3015 min
Przerwa
Druga przerwa. Pytania na kartkach zbieramy do pudełka.
- 10:30-11:1040 min
Stacje: pierwsza godzina po groźbie
Przy czterech stolikach grupy rozpisują kolejne kroki po groźbie publikacji zdjęć: zachowanie korespondencji, rozmowę z dorosłym, zgłoszenie do serwisu i na policję oraz numery pomocowe. Przy każdej stacji leży jedno zdanie do powtórzenia osobie poszkodowanej: „To nie twoja wina”.
- 11:10-11:4030 min
Prawo krótko: co grozi osobie kontrolującej
Omawiamy nieuprawniony dostęp do konta, uporczywe nękanie, groźbę karalną i rozpowszechnianie wizerunku nagiej osoby, z rozróżnieniem na sprawców przed 17. rokiem życia i po nim. Wyjaśniamy, że przy treściach o charakterze seksualnym z udziałem osoby poniżej 18 lat przestępstwem jest już samo przechowywanie.
- 11:40-12:0020 min
Pytania bez nauczyciela
Za zgodą szkoły nauczyciel opuszcza salę na ostatnie dwadzieścia minut. Odpowiadamy na pytania z pudełka i kończymy numerami pomocowymi.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Troska, kontrola czy przemoc
Uczniowie dostają kilkanaście fragmentów wiadomości z zanonimizowanych rozmów nastolatków i w grupach przypisują każdy do jednej z trzech kategorii. Fragmenty są dobrane tak, żeby część była oczywista, a część budziła spór, na przykład pytanie o to, dlaczego ktoś był aktywny w nocy. Grupy uzasadniają decyzje i porównują je z innymi. Z ćwiczenia zostaje lista sygnałów alarmowych zapisana językiem uczniów.
Przegląd własnego telefonu
Każdy uczeń sprawdza na swoim telefonie, komu udostępnia lokalizację, czy na Mapie Snap jest włączony tryb ducha, na jakich urządzeniach jest zalogowane jego konto i które aplikacje mają dostęp do położenia. Nikt nie pokazuje ekranu innym i nikt nie musi mówić, co znalazł. Kto chce, od razu zmienia hasło i włącza logowanie dwuetapowe. Omawiamy, w jakich sytuacjach przed zmianą ustawień lepiej porozmawiać z dorosłym.
Po rozstaniu: plan pierwszej godziny
Grupy pracują na scenariuszu, w którym osoba po rozstaniu dostaje groźbę publikacji zdjęć i wiadomości z nowo założonego konta. Układają plan na pierwszą godzinę i pierwszy tydzień: nie płacić, nie wysyłać niczego więcej, zachować korespondencję, powiedzieć dorosłemu, zgłosić sprawę. Plany porównujemy z tym, co sprawdziło się w naszych sprawach. Każda grupa kończy ćwiczenie zdaniem, które powiedziałaby osobie w takiej sytuacji.
Rozmowa z przyjaciółką lub przyjacielem
W parach uczniowie ćwiczą rozmowę z osobą, która jest w kontrolującym związku, ale broni partnera i nie chce pomocy. Uczymy mówić o konkretnych zachowaniach, a nie oceniać człowieka, nie stawiać ultimatum i zostawić otwarte drzwi. Omawiamy, kiedy dyskrecja się kończy i trzeba powiadomić dorosłego. Pary zamieniają się rolami, żeby każdy poczuł obie strony rozmowy.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Odróżnia troskę od kontroli
Uczeń rozpoznaje zachowania, które w związku przekraczają granicę: żądanie haseł, sprawdzanie telefonu, izolowanie od znajomych. Potrafi je nazwać bez bagatelizowania i bez przesady.
Wie, kto widzi jego położenie i konta
Uczeń sprawdził na własnym telefonie udostępnianie lokalizacji, zalogowane urządzenia i uprawnienia aplikacji. Wie, jak zauważyć obcy lokalizator.
Stawia granice w wiadomościach
Uczeń ma przećwiczone odpowiedzi na naciski o hasło, zdjęcie czy stałe udostępnianie lokalizacji. Wie, że zgodę można wycofać w każdej chwili.
Reaguje na groźbę publikacji zdjęć
Uczeń zna kroki na pierwszą godzinę: nie płacić, nie wysyłać więcej, zachować korespondencję, powiedzieć dorosłemu i zadzwonić pod 116 111 lub 112. Wie, że wina nigdy nie leży po stronie osoby ze zdjęcia.
Zna przepisy i drogi zgłoszenia
Uczeń wie, że nieuprawniony dostęp do konta, uporczywe nękanie i rozpowszechnianie wizerunku nagiej osoby bez zgody są przestępstwami. Zna drogę zgłoszenia do serwisu, do Dyżurnet.pl i na policję.
Pomaga, nie oceniając
Uczeń potrafi porozmawiać z przyjaciółką lub przyjacielem w kontrolującym związku bez stawiania ultimatum. Wie, kiedy trzeba powiadomić dorosłego.
Co zostaje po szkoleniu
Po szkoleniu szkoła otrzymuje materiały w PDF: kartę ucznia z listą sygnałów kontroli w związku, krokami na pierwszą godzinę po groźbie publikacji zdjęć i numerami pomocowymi, instrukcję przeglądu telefonu obejmującą ustawienia lokalizacji, zalogowane urządzenia i uprawnienia aplikacji w najczęściej używanych systemach i serwisach, z datą przygotowania, oraz opis zgłaszania treści do serwisów i do Dyżurnet.pl wraz z narzędziami blokującymi publikację zdjęć. Pedagog dostaje notatkę o tym, jak przyjąć ucznia, który mówi o przemocy w związku. Placówka dostaje również potwierdzenie przeprowadzenia zajęć.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Szkolenie mogą zamówić szkoły i przedszkola, instytucje, rodzice oraz firmy. Każdy zamawiający ma swój cennik, dlatego ceny pokazujemy osobno.
Szkoła lub przedszkole
Szkoły, organy prowadzące, rady rodziców.
| Warsztat 4 h dla jednej klasy lub grupy do 30 osób | 3 000 zł |
| Szkolenie 6 h z 30-minutową przerwą, do 30 osób | 8 000 zł |
| Druga grupa tego samego dnia w tej samej szkole, 6 h | 6 000 zł |
| Trzecia i każda kolejna grupa tego samego dnia, 6 h | 5 000 zł |
| Szkolenie online na żywo, 6 h, nagranie dla szkoły na 30 dni | 6 500 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla szkół i organizacji.
Instytucja
Biblioteki, domy kultury, kluby sportowe, świetlice, organizacje pozarządowe.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 000 zł |
| Dzień bez hejtu w instytucji: dwa warsztaty dla młodzieży i spotkanie dla dorosłych | 9 500 zł |
| Zniżka dla organizacji pozarządowych | -20% |
Ceny netto z rozdziału o instytucjach w cenniku dla szkół i organizacji.
Rodzice
Grupa rodziców, która zamawia zajęcia dla klasy, drużyny albo grupy dzieci.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 690 zł |
| Szkolenie 6 h dla grupy, do 30 osób | 9 840 zł |
Ceny brutto z cennika dla rodziców i osób prywatnych. Płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą.
Firma
Firmy, które fundują zajęcia szkole albo organizują je dla dzieci pracowników.
| Warsztat ufundowany szkole, przedszkolu albo instytucji | jak dla szkoły |
| Warsztat 4 h dla dzieci pracowników, do 30 dzieci | 6 000 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Prosimy o salę dla jednej klasy, rzutnik i zgodę na korzystanie z telefonów w części praktycznej. Przed zajęciami potrzebna jest informacja, czy w szkole była sprawa udostępnionego zdjęcia albo nękania po rozstaniu, żeby dobrać przykłady bez podobieństwa do niej. Ze względu na temat prosimy, żeby pedagog lub psycholog był tego dnia dostępny w szkole, a szkoła poinformowała rodziców o temacie zajęć w swoim zwykłym trybie. Ustalamy też, komu przekazujemy informację o zagrożeniu ujawnionym w trakcie zajęć.
Kto płaci
Szkolenie zamawia i opłaca szkoła, organ prowadzący, instytucja, rada rodziców, rodzice albo firma. Wszystkie szkolenia i warsztaty są płatne według cennika. Nie zbieramy pieniędzy od uczniów.
Dopłaty i koszty dodatkowe
Grupa 31-60 osób: dopłata 2 500 zł netto do szkolenia stacjonarnego. Termin w sobotę, niedzielę lub święto: dopłata 25%. Dojazd od Krakowa: 2,50 zł za kilometr w obie strony i 150 zł za godzinę czasu dojazdu, nocleg według kosztów oraz dieta 150 zł za dobę. Na życzenie: zeszyt ćwiczeń 35 zł za osobę, imienne zaświadczenia 15 zł za osobę, nagranie szkolenia dla kadry na 12 miesięcy 1 500 zł, spotkanie kontrolne online po 3 miesiącach 900 zł.
Płatność
Szkoły i instytucje: przelew 14 dni po fakturze, przy pierwszym zamówieniu zaliczka 50%. Rodzice: płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą. Firmy: zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową podajemy na piśmie w ofercie.
Odwołanie i zmiana terminu
Odwołanie do 7 dni przed terminem jest bez kosztów, od 7 do 3 dni przed terminem kosztuje 50% ceny, później 100% ceny. Jedną zmianę terminu robimy bez kosztów.
Zniżki
Szkoły z sieci szkół partnerskich: 10% na szkolenia i warsztaty. Organizacje pozarządowe: 20%. Zniżki nie łączą się, stosujemy najkorzystniejszą dla zamawiającego. Umowy roczne i cykle szkoleń mają własne ceny w cenniku.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
Szkolenie nie jest terapią ani konsultacją dla osób, które są w przemocowym związku, i nie rozwiązuje trwających spraw. Nie uczy też namierzania ani sprawdzania telefonu partnera, nawet w dobrej wierze, bo byłoby to tym samym zachowaniem, przed którym ostrzegamy. Gdy uczeń ujawnia przemoc, szkoła musi zadziałać zgodnie z własną procedurą i standardami ochrony małoletnich, a przy zagrożeniu bezpieczeństwa potrzebny jest telefon pod 112. Zajęcia podnoszą umiejętności i ułatwiają rozpoznanie kontroli, ale każda relacja jest inna, sygnały bywają dobrze ukryte, a aplikacje zmieniają ustawienia co kilka miesięcy, dlatego do tematu trzeba wracać i uczyć się dalej.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Czy temat związków nie jest zbyt osobisty na zajęcia z całą klasą?
Jest osobisty i dlatego prowadzimy go tak, żeby nikt nie musiał mówić o sobie. Pracujemy na zanonimizowanych rozmowach z prowadzonych spraw, na kartach i w małych grupach, a przegląd telefonów odbywa się bez pokazywania ekranu innym. Uczniowie w tym wieku są w związkach albo widzą je u znajomych, więc rozmowa o granicach jest dla nich konkretna, a nie teoretyczna.
Czy pokazujecie materiały intymne albo opisujecie przypadki szczegółowo?
Nie. Nie pokazujemy żadnych zdjęć ani nagrań, nie opisujemy spraw w sposób umożliwiający rozpoznanie i nie wchodzimy w szczegóły, które nie są potrzebne do zrozumienia mechanizmu. O treściach intymnych mówimy tylko w zakresie reakcji, zgłoszenia i tego, że wina nigdy nie leży po stronie osoby ze zdjęcia. Taki sposób prowadzenia nie zamyka drogi osobom, które same mają taki problem.
Co, jeśli uczeń ujawni na zajęciach, że doświadcza przemocy w związku?
Nie prowadzimy takiej rozmowy przy klasie. Proponujemy uczniowi rozmowę na osobności i postępujemy według zasad ustalonych wcześniej z pedagogiem, zgodnie ze standardami ochrony małoletnich obowiązującymi w szkole. Przy zagrożeniu bezpieczeństwa reagujemy od razu, w tym telefonem pod 112. Uczeń dostaje też numery, pod które może zadzwonić anonimowo.
Czy zajęcia dotyczą tylko dziewcząt?
Nie. Kontrola i przemoc przez telefon dotyczą osób każdej płci i w każdym związku, a chłopcy rzadziej o niej mówią, bo trudniej im przyznać, że są kontrolowani. Przykłady dobieramy tak, żeby każdy mógł się w nich rozpoznać. Mówimy też o tym, jak samemu nie stać się osobą, która kontroluje.
Czy potrzebna jest zgoda rodziców?
Zajęcia mają charakter edukacyjny i nie zbieramy na nie zgód od rodziców. Przy tym temacie zalecamy jednak, żeby szkoła wcześniej poinformowała rodziców, czego dotyczą zajęcia. Jeśli szkoła tego oczekuje, przygotujemy krótki opis zakresu do przekazania rodzicom.
Czy uczniowie muszą pokazywać swoje telefony?
Nie. Każdy pracuje na własnym telefonie i sam decyduje, co zmienia, a prowadzący pokazuje ustawienia na rzutniku. Nikt nie musi mówić, co znalazł, na przykład że ktoś widzi jego położenie. Jeśli szkoła nie zgadza się na telefony, pracujemy na zrzutach ekranów, a uczniowie wykonują przegląd samodzielnie według instrukcji z materiałów.