O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
W starszych klasach o kryzysie po hejcie pierwszy zwykle dowiaduje się rówieśnik, a nie dorosły. To do przyjaciółki ktoś pisze w nocy, że nie pójdzie jutro do szkoły, bo nie zniesie spojrzeń na korytarzu. To kolega z ławki zauważa, że od tygodnia ktoś siedzi w kapturze i przestał przychodzić na treningi. Nastolatek, który to widzi, zwykle albo przekonuje siebie, że to minie, albo bierze wszystko na siebie i obiecuje, że nikomu nie powie. Obie reakcje są zrozumiałe i obie mogą być niebezpieczne.
Na zajęciach uczymy trzech umiejętności: rozmowy, która nie ocenia i nie zasypuje radami, rozpoznawania sygnałów, przy których wsparcie kolegi przestaje wystarczać, oraz przekazania sprawy dorosłemu tak, żeby osoba w kryzysie nie poczuła się zdradzona. Pracujemy na zanonimizowanych sytuacjach z prowadzonych przez nas spraw: wiadomości wysłane po fali komentarzy pod filmem, relacja z tonem pożegnania, przyjaciel, który od miesiąca odpowiada tylko „wszystko w porządku”. Nie pokazujemy drastycznych treści i nie opisujemy szczegółów, które mogłyby komuś zaszkodzić.
Najwięcej czasu poświęcamy granicom. Uczeń nie jest terapeutą i nie powinien nim zostawać z poczucia obowiązku. Pokazujemy, że obietnica „nikomu nie powiem” przestaje obowiązywać, gdy w grę wchodzi zdrowie albo życie, i ćwiczymy zdania, którymi da się to powiedzieć bez zrywania zaufania. Omawiamy też kryzys widoczny w sieci: gdzie zgłasza się niepokojącą relację lub wpis i kiedy zamiast zgłoszenia trzeba zadzwonić pod 112.
Osobno mówimy o samych pomagających. Kto przez kilka tygodni nosi cudzy kryzys w tajemnicy, sam zaczyna gorzej spać, gorzej się uczyć i bać się każdego powiadomienia. Dlatego zajęcia kończą się imiennym wskazaniem dorosłego w szkole, do którego każdy uczestnik pójdzie, gdy coś go zaniepokoi, także we własnej sprawie.
Dla kogo
Zajęcia są przeznaczone dla uczniów liceów, techników i szkół branżowych, od pierwszej klasy wzwyż. Szczególnie polecamy je klasom, w których ktoś niedawno przeszedł falę hejtu, samorządom uczniowskim, uczniom opiekującym się młodszymi rocznikami oraz szkolnym wolontariuszom, do których rówieśnicy przychodzą z problemami. Najlepiej sprawdzają się w mniej napiętym okresie, kilka tygodni przed czasem większego obciążenia, albo kilka tygodni po zakończonym incydencie. Nie prowadzimy ich w klasie, w której właśnie trwa kryzys konkretnej osoby: wtedy najpierw potrzebna jest pomoc tej osobie, a warsztat może poczekać.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 6 h
- 9:00-9:2020 min
Zasady zajęć i numery pomocowe
Ustalamy zasady: nikt nie musi mówić o sobie, można w każdej chwili wyjść, a pedagog szkolny czeka w swoim gabinecie. Każdy uczestnik od razu zapisuje w telefonie numery 112, 116 111, 800 70 2222, 800 12 12 12 i infolinię Fundacji 222 900 142, z krótkim opisem, do czego służy każdy z nich.
- 9:20-10:0545 min
Jak wygląda kryzys po hejcie
Przechodzimy przez zanonimizowaną sprawę z perspektywy przyjaciółki osoby, pod której filmem rozpętała się fala komentarzy. Uczestnicy zapisują, co było widać z zewnątrz w kolejnych dniach: bezsenność, ciągłe sprawdzanie telefonu, wycofanie z grupy, rezygnację z ulubionych zajęć. Na tej podstawie odróżniamy zwykły smutek po przykrej sytuacji od stanu, który trwa i narasta.
- 10:05-10:5045 min
Sygnały alarmowe
Omawiamy sygnały, przy których nie czekamy: mówienie o tym, że nie chce się żyć, pożegnania, rozdawanie swoich rzeczy, nagłe wyciszenie po okresie rozpaczy, ślady samookaleczeń. Grupy sortują przygotowane wiadomości na „rozmawiam i obserwuję” oraz „idę do dorosłego albo dzwonię teraz” i porównują uzasadnienia.
- 10:50-11:3040 min
Pierwsza rozmowa
Ćwiczymy w trójkach: osoba w trudnej sytuacji według karty z opisem roli, osoba pomagająca i obserwator z listą kontrolną. Zestawiamy zdania, które otwierają rozmowę, z takimi, które ją kończą, na przykład „Nie przesadzaj” albo „Inni mają gorzej”. Trójki zmieniają się rolami, żeby każdy przećwiczył pomaganie.
- 11:30-12:0030 min
Pytanie wprost o bezpieczeństwo
Pokazujemy, jak zapytać wprost, czy ktoś myśli o odebraniu sobie życia, i dlaczego takie pytanie nie podsuwa pomysłu, tylko daje szansę powiedzieć prawdę. Ćwiczymy samo pytanie i to, co zrobić po odpowiedzi „tak”: nie zostawiać tej osoby samej i od razu włączyć dorosłego.
- 12:00-12:3030 min
Przerwa
Przerwa obiadowa. Pedagog szkolny jest w tym czasie dostępny dla osób, które chcą porozmawiać indywidualnie.
- 12:30-13:1040 min
Granice pomocy rówieśniczej
Rozmawiamy o tym, ile jeden uczeń może i powinien wziąć na siebie. Grupy pracują nad trzema sytuacjami granicznymi: prośbą o dochowanie tajemnicy, wiadomością wysłaną o drugiej w nocy i przyjacielem, który odrzuca każdą propozycję pomocy. Każda grupa zapisuje decyzję i zdanie, którym ją przekaże.
- 13:10-13:5040 min
Jak włączyć dorosłego
Ustalamy, kto w szkole i poza nią może pomóc: wychowawca, pedagog, psycholog szkolny, rodzic, telefony zaufania. Ćwiczymy wspólne przekazanie sprawy: pójście razem do gabinetu, wspólny telefon i pierwszą wiadomość do pedagoga napisaną razem z osobą, która sama nie potrafi zacząć.
- 13:50-14:2535 min
Kryzys widoczny w sieci
Na aktualnych ekranach Instagrama i TikToka pokazujemy, gdzie zgłasza się treść dotyczącą samookaleczenia lub zagrożenia życia i jakie informacje o pomocy może wtedy dostać osoba, której wpis dotyczy. Ustalamy, kiedy zgłoszenie wystarczy, a kiedy trzeba dzwonić pod 112, oraz czego nie robić: rozsyłać zrzutów po klasie i komentować publicznie.
- 14:25-14:4520 min
Pomagający też potrzebuje wsparcia
Omawiamy oznaki przeciążenia u osoby, która wspiera kogoś w kryzysie: kłopoty ze snem, poczucie winy, lęk przed odłożeniem telefonu. Każdy uczestnik wpisuje do karty imię i nazwisko jednego dorosłego w szkole, do którego pójdzie, gdy coś go zaniepokoi.
- 14:45-15:0015 min
Podsumowanie i numery
Zbieramy całość w trzy kroki: zauważyć, porozmawiać, przekazać dalej. Jeszcze raz przypominamy numery 116 111, 800 70 2222, 112 i infolinię Fundacji. Pytania można zadać prowadzącemu po zajęciach albo zapisać anonimowo na kartce.
Plan warsztatu 4 h
- 8:00-8:1515 min
Start i numery
Krótko ustalamy zasady: bez mówienia o sobie, bez oceniania cudzych odpowiedzi, z możliwością wyjścia z sali. Uczestnicy zapisują w telefonach numery 116 111, 800 70 2222, 112 i 222 900 142.
- 8:15-8:5035 min
Tydzień po filmie, praca w grupach
Grupy dostają rozsypane karty z jednego tygodnia fikcyjnej uczennicy po fali komentarzy: wiadomości, relacje, obserwacje z lekcji. Układają je w kolejności i zaznaczają moment, w którym zareagowałyby pierwszy raz, oraz ten, w którym trzeba było już iść do dorosłego.
- 8:50-9:2535 min
Zdania, które otwierają
W parach uczniowie przerabiają typowe zdania zamykające rozmowę na takie, które ją otwierają, i od razu sprawdzają je w krótkiej scence. Najlepsze propozycje trafiają na wspólną listę klasy, którą przekazujemy w materiałach.
- 9:25-9:3510 min
Przerwa
Krótka przerwa. Prowadzący zostaje w sali dla osób, które chcą o coś zapytać na osobności.
- 9:35-10:1540 min
Trzy stacje graniczne
Klasa dzieli się na trzy grupy, które przechodzą kolejno przez stacje: prośba o tajemnicę, nocna wiadomość z niepokojącą treścią i przyjaciel odrzucający pomoc. Przy każdej stacji grupa zapisuje decyzję i jedno zdanie, które powie, a następna grupa może je poprawić.
- 10:15-10:4530 min
Razem do dorosłego
Odgrywamy krótkie sceny wspólnego przekazania sprawy: wejście do gabinetu pedagoga, telefon pod 116 111 we dwoje, pierwsza wiadomość do wychowawcy. Uczniowie wskazują imiennie osoby w swojej szkole, do których można pójść, i sprawdzają, kiedy są dostępne.
- 10:45-10:5510 min
Przerwa
Krótka przerwa przed ostatnią częścią zajęć.
- 10:55-11:2530 min
Niepokojący wpis w sieci
Na ekranie pokazujemy, gdzie w najczęściej używanych serwisach zgłasza się treść dotyczącą zagrożenia życia. Grupy układają kolejność działań dla trzech przygotowanych wpisów i uzasadniają, w którym przypadku dzwonią pod 112 od razu.
- 11:25-11:4015 min
Podsumowanie i dbanie o siebie
Zbieramy trzy kroki: zauważyć, porozmawiać, przekazać dalej. Przypominamy, że osoba pomagająca też może zadzwonić pod 116 111 i nie musi nosić cudzego kryzysu sama.
- 11:40-12:0020 min
Pytania bez nauczyciela na sali
Jeśli szkoła się zgadza, nauczyciel wychodzi, a uczniowie zadają pytania prowadzącemu, także anonimowo na kartkach. Na koniec jeszcze raz podajemy numery i informację, że można zadzwonić później, nawet po kilku tygodniach.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Tydzień po filmie
Grupy otrzymują rozsypane karty z jednego tygodnia fikcyjnej uczennicy po fali komentarzy pod jej nagraniem: wiadomości do przyjaciółki, relacje, obserwacje nauczycieli. Zadaniem jest ułożyć je w kolejności i zaznaczyć dwa momenty: pierwszy sygnał do rozmowy i chwilę, w której trzeba już włączyć dorosłego. Porównujemy wyniki grup z tym, jak potoczyła się podobna sprawa w rzeczywistości. Zostaje lista sygnałów alarmowych spisana słowami uczniów.
Zdanie, które otwiera
Pary dostają karty z często słyszanymi zdaniami, które kończą rozmowę, na przykład „Po prostu tego nie czytaj” albo „Usuń konto i będzie po sprawie”. Przerabiają je na zdania, które dają drugiej osobie miejsce, i sprawdzają je w krótkiej scence z obserwatorem. Na koniec klasa wybiera sformułowania, które brzmią najbardziej naturalnie. Ta lista trafia do materiałów dla uczestników.
Tajemnica, której nie dotrzymam
Każda grupa pracuje nad sytuacją, w której przyjaciel prosi o milczenie, a jednocześnie mówi lub pisze coś niepokojącego. Uczniowie ustalają, czy tajemnica może zostać zachowana, i formułują dokładne zdanie, którym wyjaśnią, dlaczego idą do dorosłego, na przykład „Zależy mi na tym, żeby było dobrze, dlatego nie zostanę z tym sam”. Ćwiczenie pokazuje, że lojalność i powiadomienie dorosłego nie wykluczają się.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Rozpoznaje sygnały alarmowe
Odróżnia smutek po przykrej sytuacji od sygnałów, przy których trzeba działać od razu, i wie, że nagłe wyciszenie po okresie rozpaczy też bywa ostrzeżeniem.
Prowadzi pierwszą rozmowę bez oceniania
Zna zdania, które otwierają rozmowę, i unika tych, które umniejszają problem albo zasypują drugą osobę radami.
Pyta wprost o bezpieczeństwo
Potrafi zapytać wprost, czy ktoś myśli o odebraniu sobie życia, i wie, że po odpowiedzi „tak” nie zostawia tej osoby samej.
Zna granice własnej pomocy
Rozumie, kiedy obietnica tajemnicy przestaje obowiązywać, i umie to powiedzieć bez zrywania relacji.
Przekazuje sprawę dorosłemu
Wie, do kogo w szkole i poza nią się zwrócić, i potrafi zrobić to razem z osobą w kryzysie, a nie za jej plecami.
Dba o siebie jako pomagający
Zauważa u siebie oznaki przeciążenia i wie, że osoba wspierająca także może szukać pomocy, na przykład pod numerem 116 111.
Co zostaje po szkoleniu
Każdy uczestnik dostaje w PDF kartę „trzy kroki” z numerami 112, 116 111, 800 70 2222, 800 12 12 12 i 222 900 142 oraz opisem, kiedy dzwonić pod który numer. W materiałach jest też lista sygnałów alarmowych w wersji wypracowanej przez klasę, zestaw zdań otwierających rozmowę, wzór pierwszej wiadomości do pedagoga i opis zgłaszania niepokojących treści w najpopularniejszych serwisach, z datą przygotowania. Szkoła otrzymuje zaświadczenie o przeprowadzeniu zajęć i krótką informację dla wychowawcy oraz pedagoga, jakie tematy budziły najwięcej pytań, bez nazwisk i bez treści prywatnych rozmów.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Szkolenie mogą zamówić szkoły i przedszkola, instytucje, rodzice oraz firmy. Każdy zamawiający ma swój cennik, dlatego ceny pokazujemy osobno.
Szkoła lub przedszkole
Szkoły, organy prowadzące, rady rodziców.
| Warsztat 4 h dla jednej klasy lub grupy do 30 osób | 3 000 zł |
| Szkolenie 6 h z 30-minutową przerwą, do 30 osób | 8 000 zł |
| Druga grupa tego samego dnia w tej samej szkole, 6 h | 6 000 zł |
| Trzecia i każda kolejna grupa tego samego dnia, 6 h | 5 000 zł |
| Szkolenie online na żywo, 6 h, nagranie dla szkoły na 30 dni | 6 500 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla szkół i organizacji.
Instytucja
Biblioteki, domy kultury, kluby sportowe, świetlice, organizacje pozarządowe.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 000 zł |
| Dzień bez hejtu w instytucji: dwa warsztaty dla młodzieży i spotkanie dla dorosłych | 9 500 zł |
| Zniżka dla organizacji pozarządowych | -20% |
Ceny netto z rozdziału o instytucjach w cenniku dla szkół i organizacji.
Rodzice
Grupa rodziców, która zamawia zajęcia dla klasy, drużyny albo grupy dzieci.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 690 zł |
| Szkolenie 6 h dla grupy, do 30 osób | 9 840 zł |
Ceny brutto z cennika dla rodziców i osób prywatnych. Płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą.
Firma
Firmy, które fundują zajęcia szkole albo organizują je dla dzieci pracowników.
| Warsztat ufundowany szkole, przedszkolu albo instytucji | jak dla szkoły |
| Warsztat 4 h dla dzieci pracowników, do 30 dzieci | 6 000 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Przed zajęciami prosimy o informację, czy w szkole w ostatnim czasie zdarzył się poważny kryzys ucznia lub próba samobójcza. Wtedy wspólnie z pedagogiem decydujemy, czy prowadzić warsztat teraz, czy go przesunąć, i jakich przykładów unikać. W dniu zajęć w szkole powinien być dostępny pedagog lub psycholog szkolny, także przez godzinę po ich zakończeniu. Potrzebujemy listy osób, do których uczniowie mogą się zwrócić, z godzinami dyżurów, rzutnika oraz zgody na korzystanie z telefonów i na ostatnie minuty bez nauczyciela na sali.
Kto płaci
Szkolenie zamawia i opłaca szkoła, organ prowadzący, instytucja, rada rodziców, rodzice albo firma. Wszystkie szkolenia i warsztaty są płatne według cennika. Nie zbieramy pieniędzy od uczniów.
Dopłaty i koszty dodatkowe
Grupa 31-60 osób: dopłata 2 500 zł netto do szkolenia stacjonarnego. Termin w sobotę, niedzielę lub święto: dopłata 25%. Dojazd od Krakowa: 2,50 zł za kilometr w obie strony i 150 zł za godzinę czasu dojazdu, nocleg według kosztów oraz dieta 150 zł za dobę. Na życzenie: zeszyt ćwiczeń 35 zł za osobę, imienne zaświadczenia 15 zł za osobę, nagranie szkolenia dla kadry na 12 miesięcy 1 500 zł, spotkanie kontrolne online po 3 miesiącach 900 zł.
Płatność
Szkoły i instytucje: przelew 14 dni po fakturze, przy pierwszym zamówieniu zaliczka 50%. Rodzice: płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą. Firmy: zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową podajemy na piśmie w ofercie.
Odwołanie i zmiana terminu
Odwołanie do 7 dni przed terminem jest bez kosztów, od 7 do 3 dni przed terminem kosztuje 50% ceny, później 100% ceny. Jedną zmianę terminu robimy bez kosztów.
Zniżki
Szkoły z sieci szkół partnerskich: 10% na szkolenia i warsztaty. Organizacje pozarządowe: 20%. Zniżki nie łączą się, stosujemy najkorzystniejszą dla zamawiającego. Umowy roczne i cykle szkoleń mają własne ceny w cenniku.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
Te zajęcia nie robią z uczniów terapeutów ani dyżurnych od cudzych kryzysów i nie mają takiego celu. Nie dają umiejętności oceny, czy ktoś jest w niebezpieczeństwie: uczestnik ma zauważyć, porozmawiać i przekazać sprawę dorosłemu, a ocena należy do specjalistów. Warsztat nie zastępuje szkolnej procedury reagowania na zagrożenie życia ucznia, pracy psychologa ani leczenia. Mówimy też uczciwie, że szkolenie poprawia umiejętności i ułatwia zauważenie, że z kimś dzieje się coś złego, ale każdy kryzys przebiega inaczej, część osób nie okazuje żadnych sygnałów, a uczyć się tego trzeba cały czas, także po zajęciach. W razie wątpliwości zawsze lepiej zapytać dorosłego, niż czekać.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Czy rozmowa o sygnałach samobójczych nie zaszkodzi uczniom?
Prowadzimy ją według zasad bezpiecznego mówienia o kryzysie: bez opisywania metod, bez historii z dramatycznym zakończeniem i bez pokazywania czegokolwiek, co mogłoby działać jak wzór. Rzeczowe pytanie zadane wprost nie podsuwa nikomu pomysłu, a osobie w kryzysie daje szansę, żeby powiedziała, co się dzieje. Numery pomocowe podajemy na początku i na końcu, a pedagog jest w tym czasie dostępny.
Co się stanie, jeśli w trakcie zajęć okaże się, że ktoś z klasy jest w kryzysie?
Działamy według ścieżki ustalonej wcześniej ze szkołą. Dyskretnie przekazujemy informację pedagogowi lub psychologowi szkolnemu i nie omawiamy sprawy na forum klasy. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia dzwonimy pod 112. Właśnie dlatego przed zajęciami prosimy o kontakt do osoby, która przez cały dzień będzie w szkole.
Czy na zajęciach jest obecny psycholog?
Warsztat nie jest sesją terapeutyczną i nie prowadzimy na nim rozmów o osobistych przeżyciach uczestników. Prosimy, żeby w dniu zajęć w szkole był dostępny pedagog lub psycholog szkolny, do którego uczniowie mogą pójść od razu. Jeśli szkoła tego potrzebuje, można dodatkowo zamówić dzień psychologa Fundacji z konsultacjami indywidualnymi dla uczniów, jako osobną usługę z cennika.
Czym te zajęcia różnią się od „Pierwszej pomocy koledze po hejcie”?
Tamte zajęcia są przeznaczone dla klas 7-8 i dotyczą codziennego wspierania rówieśnika po przykrej sytuacji. Ten warsztat jest dla starszych uczniów i skupia się na sytuacjach poważniejszych: kryzysie psychicznym, sygnałach alarmowych i granicy, za którą pomoc kolegi przestaje wystarczać.
Czy nie obarczamy uczniów odpowiedzialnością za cudze życie?
Przekaz zajęć jest odwrotny: nikt nie powinien nosić takiej sprawy sam. Uczymy, jak zauważyć problem i przekazać go dorosłemu, a nie jak go rozwiązać. Uczniowie słyszą wprost, że pomoc w kryzysie należy do dorosłych i specjalistów, a ich rolą jest nie zostawić kogoś samego. Jeśli w klasie trwa już kryzys konkretnej osoby, prosimy najpierw o telefon na infolinię 222 900 142, a warsztat planujemy później.
Zobacz też