O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
Większość spraw, które trafiają do nas ze szkół, ma ten sam słaby punkt: materiał. Uczeń pokazuje wychowawcy wpis na przerwie, wychowawca fotografuje ekran swoim telefonem, zdjęcie trafia w wiadomości do pedagoga, a po tygodniu okazuje się, że nie widać na nim ani nazwy konta, ani daty, ani adresu publikacji. Treść tymczasem zniknęła, bo autor ją usunął albo relacja wygasła po dobie. Takiego materiału nie da się dołączyć do zgłoszenia w serwisie ani do zawiadomienia w formie, która cokolwiek uruchomi.
Na szkoleniu pracujemy przy ekranach, na zanonimizowanych materiałach z prowadzonych przez nas spraw. Pokazujemy, jakie elementy musi zawierać zrzut, kiedy lepsze jest nagranie ekranu z przewijaniem, jak skopiować bezpośredni link do wpisu, komentarza i wiadomości na TikToku, Instagramie, YouTube, Discordzie, Messengerze i Snapchacie oraz co dzieje się z danymi zdjęcia, gdy przechodzi przez komunikator. Metadane omawiamy prostym językiem: co plik mówi o sobie, czego nie mówi i dlaczego zrzut ekranu ma inną datę niż publikacja, którą pokazuje.
Drugą osią zajęć jest protokół, czyli krótka notatka: kto, kiedy, na jakim urządzeniu i od kogo zabezpieczył materiał, gdzie go przechowuje i komu go przekazał. Szkoła ma tu także obowiązek prawny. Szkoły publiczne i niepubliczne, które dowiedziały się o czynie nieletniego wyczerpującym znamiona przestępstwa ściganego z urzędu, muszą niezwłocznie zawiadomić sąd rodzinny lub policję i podjąć czynności, które nie dopuszczą do zatarcia śladów i dowodów (art. 4 ust. 3 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich). Rzetelny protokół jest najprostszym sposobem, by pokazać, że szkoła to zrobiła.
Osobną część poświęcamy granicom. Nauczyciel nie przegląda telefonu ucznia, nie loguje się na jego konto, nie usuwa niczego z jego urządzenia i nie przesyła sobie materiału na prywatny telefon. Najwyraźniej mówimy o zdjęciach i nagraniach intymnych z udziałem uczniów: takiego materiału nie kopiuje się, nie zrzuca i nie przesyła nikomu, także dyrekcji, którą informuje się o sprawie bez pokazywania treści, tylko od razu powiadamia policję. Uczymy, jak zachować dowód bez naruszania praw ucznia i bez narażania siebie.
Dla kogo
Szkolenie jest dla nauczycieli, wychowawców, pedagogów i psychologów szkolnych, a także dla osób z dyrekcji, które przyjmują zgłoszenia od uczniów i rodziców. Sprawdza się w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych, w internatach i bursach. Największy sens ma w dwóch momentach: zanim w szkole wydarzy się pierwsza poważna sprawa, bo wtedy kadra uczy się bez presji trwającej sprawy, oraz tuż po sprawie, w której materiał przepadł albo został zabezpieczony w sposób budzący wątpliwości. Dobrze, gdy w grupie jest osoba odpowiedzialna w szkole za ochronę danych albo za sprzęt, bo część ustaleń dotyczy przechowywania plików.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 6 h
- 9:00-9:2020 min
Otwarcie, numery pomocowe i zasady pracy
Zaczynamy od numerów, które powinien znać każdy pracownik szkoły: 112, 116 111, 800 12 12 12 oraz 800 100 100 dla rodziców i nauczycieli. Mówimy wprost, czego szkolenie nie daje, i ustalamy, że pracujemy wyłącznie na materiałach zanonimizowanych, bez pokazywania czegokolwiek, co mogłoby kogoś zranić.
- 9:20-10:0040 min
Sprawa, która przepadła przez zły zrzut
Omawiamy jedną zanonimizowaną sprawę od pierwszego zdjęcia ekranu do odmowy w serwisie. Uczestnicy szukają na kolejnych materiałach, czego brakuje: nazwy konta, adresu, daty, kontekstu rozmowy. Wynik zapisujemy jako pierwszą wersję listy kontrolnej, którą poprawiamy przez cały dzień.
- 10:00-10:5050 min
Zrzut ekranu, który się do czegoś nadaje
Ćwiczymy przy telefonach na przygotowanych przez nas kontach testowych: zrzut wpisu, komentarza, profilu i rozmowy w komunikatorze. Pokazujemy, jak w jednym kadrze zmieścić nazwę konta, datę i treść, kiedy wykonać kilka zrzutów zamiast jednego i jak nazwać pliki, żeby po miesiącu dało się je ułożyć.
- 10:50-11:3040 min
Linki, nagranie ekranu i treści znikające
Uczymy kopiować bezpośredni link do wpisu, filmu, komentarza i wiadomości, w tym link do wiadomości i numer identyfikacyjny konta na Discordzie. Ćwiczymy nagranie ekranu z przewijaniem przy relacjach, które znikają po dobie, i przy długich rozmowach. Omawiamy też serwisy, które powiadamiają autora o wykonaniu zrzutu, i co z tego wynika dla ucznia.
- 11:30-12:0030 min
Metadane bez tajemnic
Pokazujemy na przykładach, co zapisuje się w pliku zdjęcia i nagrania, co usuwa serwis przy publikacji, a co komunikator przy przesyłaniu. Uczestnicy porównują ten sam plik wysłany jako zdjęcie i jako dokument. Wyjaśniamy, dlaczego data zrzutu to nie data publikacji i jak zapisać obie.
- 12:00-12:3030 min
Przerwa
Trzydzieści minut przerwy. Prowadzący są dostępni dla osób, które chcą porozmawiać o własnej sytuacji poza grupą.
- 12:30-13:1545 min
Protokół zabezpieczenia i chronologia
Uczestnicy wypełniają protokół na podstawie materiału z porannych ćwiczeń: kto pokazał treść, kto ją zabezpieczył, na jakim urządzeniu i o której godzinie, gdzie zapisano pliki i komu je przekazano. Potem układamy chronologię sprawy ciągnącej się trzy tygodnie, w której część wpisów już nie istnieje.
- 13:15-14:0045 min
Telefon ucznia: czego nie wolno
Przechodzimy przez sytuacje z praktyki: uczeń podaje nauczycielowi odblokowany telefon, rodzic żąda przejrzenia telefonu innego dziecka, ktoś z dyrekcji chce zatrzymać urządzenie do wyjaśnienia sprawy. Ustalamy, co nauczyciel może zrobić za zgodą ucznia i w jego obecności, a co należy wyłącznie do policji, łącznie z przeszukaniem i zabezpieczeniem urządzenia.
- 14:00-14:4040 min
Materiały intymne i najpoważniejsze sprawy
Omawiamy jedyną sytuację, w której szkoła w ogóle nie zabezpiecza treści sama: zdjęcia i nagrania intymne z udziałem małoletnich. Ćwiczymy krótką notatkę bez opisu szczegółów, rozmowę z uczniem, która nie przenosi na niego winy, i natychmiastowe powiadomienie policji. Pokazujemy też, gdzie zgłosić link do takiej treści w sieci.
- 14:40-15:0020 min
Lista kontrolna szkoły, pytania i numery
Kończymy poprawioną listą kontrolną, którą uczestnicy dopasowują do swojej szkoły: kto ma służbową skrzynkę do przyjmowania plików, gdzie są przechowywane i kto ma do nich dostęp. Odpowiadamy na pytania i jeszcze raz podajemy numery pomocowe oraz infolinię Fundacji 222 900 142.
Plan wersji skróconej 3 h dla rady pedagogicznej
- 14:00-14:1515 min
Na początek: numery i jeden zrzut
Podajemy numery pomocowe i w kilka minut pokazujemy sprawę, w której jedyny zrzut ekranu nie miał daty ani nazwy konta. Od tego przykładu zaczyna się cała rozmowa z radą: co musi zawierać materiał, żeby szkoła mogła go użyć.
- 14:15-14:5540 min
Cztery elementy dobrego zrzutu
Na ekranie przechodzimy przez TikToka, Instagram, Messengera i Discorda i pokazujemy, gdzie w każdym z nich jest nazwa konta, data i link. Rada wspólnie ocenia kilka zanonimizowanych zrzutów: które nadają się do zgłoszenia, a które trzeba by wykonać od nowa.
- 14:55-15:3035 min
Telefon ucznia i granice nauczyciela
Omawiamy zasady, które dotyczą każdego członka rady: nie przeglądamy telefonu ucznia, nie logujemy się na jego konto, nie przesyłamy materiału na prywatne urządzenia. Pokazujemy, jak poprosić ucznia, żeby sam wykonał zrzut przy nauczycielu i wysłał plik na służbowy adres.
- 15:30-15:4515 min
Przerwa
Piętnaście minut przerwy.
- 15:45-16:2035 min
Protokół i jedno miejsce na pliki
Pokazujemy wzór protokołu zabezpieczenia na jedną stronę i omawiamy, kto w tej szkole przyjmuje pliki, gdzie są przechowywane i kto ma do nich dostęp. Rada wskazuje wstępnie osobę odpowiedzialną, a decyzję przekazuje do przyjęcia w trybie obowiązującym w placówce.
- 16:20-16:4525 min
Sprawy, w których szkoła nie zabezpiecza sama
Wyjaśniamy, dlaczego przy materiałach intymnych z udziałem uczniów nauczyciel niczego nie kopiuje i od razu powiadamia policję, oraz jak rozmawiać z uczniem, żeby nie poczuł się winny. Omawiamy też obowiązek zawiadomienia przy czynach ściganych z urzędu i niedopuszczenia do zatarcia śladów.
- 16:45-17:0015 min
Pytania rady i numery na koniec
Odpowiadamy na pytania dotyczące spraw, które w szkole już się zdarzyły, bez wchodzenia w dane uczniów. Kończymy numerami pomocowymi i infolinią Fundacji.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Zrzut na ocenę
Każdy uczestnik zabezpiecza na telefonie trzy przygotowane treści: komentarz pod filmem, wpis na profilu i fragment rozmowy w grupie. Potem w parach wymieniamy się wynikami i oceniamy swoje zrzuty według listy kontrolnej. Za pierwszym razem prawie nikt nie ma kompletu, a różnica między pierwszym i drugim podejściem zostaje w pamięci na długo.
Protokół z przypadku
Grupa dostaje opis sytuacji: uczennica przynosi na dużej przerwie telefon z nagraniem z korytarza, na którym chłopiec z jej klasy zostaje wyśmiany, a pod nagraniem jest kilkadziesiąt komentarzy. Uczestnicy wypełniają protokół zabezpieczenia i zapisują, czego w tej sprawie celowo nie zrobili i dlaczego. Porównujemy wersje między stolikami i ustalamy wzór, który szkoła może przyjąć.
Chronologia trzech tygodni
Pracujemy na teczce z kilkunastoma zrzutami, linkami i notatkami z różnych dni, ułożonymi celowo w nieładzie. Zespół układa z nich tabelę: data, godzina, serwis, konto, treść w skrócie, nazwa pliku i osoba, która zabezpieczyła materiał. Na koniec sprawdzamy, które wpisy już nie istnieją i jak je rzetelnie opisać w dokumentacji sprawy.
Co zrobić z odblokowanym telefonem
Odgrywamy krótkie scenki: uczeń wręcza nauczycielowi telefon i prosi, żeby sam wszystko obejrzał, rodzic na korytarzu żąda pokazania wiadomości innego dziecka, kolega z pokoju nauczycielskiego proponuje, żeby przesłać mu nagranie. Uczestnicy ćwiczą odpowiedzi, które chronią ucznia i nauczyciela, a jednocześnie pozwalają zachować materiał. Najlepsze sformułowania trafiają na kartę, którą szkoła zatrzymuje.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Wykonuje zrzut z pełnym kontekstem
Zabezpiecza wpis, komentarz i rozmowę tak, żeby widać było nazwę konta, datę i treść, a w razie potrzeby wykonuje kilka zrzutów zamiast jednego.
Kopiuje bezpośrednie linki
Wie, gdzie w popularnych serwisach jest opcja kopiowania linku do wpisu, filmu, komentarza i wiadomości, i zapisuje link razem ze zrzutem.
Rozumie, co mówią metadane
Odróżnia datę wykonania zrzutu od daty publikacji, wie, kiedy przesłać plik jako dokument, a nie jako zdjęcie, i nie wyciąga z metadanych wniosków, których one nie dają.
Spisuje protokół zabezpieczenia
Sporządza krótką notatkę o tym, kto, kiedy i od kogo zabezpieczył materiał, gdzie jest przechowywany i komu został przekazany.
Prowadzi chronologię sprawy
Układa materiał z kilku tygodni w tabelę, z której inna osoba w szkole, policja albo sąd rodzinny odczytają przebieg zdarzeń bez dodatkowych wyjaśnień.
Zna granice wobec telefonu ucznia
Nie przegląda cudzego urządzenia, nie loguje się na konto ucznia i nie przesyła materiału na prywatny telefon; wie, które czynności należą wyłącznie do policji.
Reaguje właściwie przy materiałach intymnych
Niczego nie kopiuje, sporządza notatkę bez opisu szczegółów, rozmawia z uczniem bez obwiniania i niezwłocznie powiadamia policję.
Co zostaje po szkoleniu
Po szkoleniu w placówce zostaje lista kontrolna dobrego zrzutu na jedną stronę, do powieszenia w pokoju nauczycielskim, wzór protokołu zabezpieczenia materiału i wzór tabeli chronologii. Uczestnicy dostają w PDF instrukcje kopiowania linków i nagrywania ekranu dla serwisów, z których korzystają uczniowie tej szkoły, z datą przygotowania, bo układ ekranów się zmienia. Dołączamy krótką kartę „telefon ucznia: czego nie robimy” oraz listę numerów pomocowych i adresów zgłoszeń dla najpoważniejszych spraw. Szkoła otrzymuje zaświadczenia o udziale.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Szkolenie mogą zamówić szkoły i przedszkola, instytucje, rodzice oraz firmy. Każdy zamawiający ma swój cennik, dlatego ceny pokazujemy osobno.
Szkoła lub przedszkole
Szkoły, przedszkola, zespoły szkół, organy prowadzące.
| Szkolenie 6 h z 30-minutową przerwą, do 30 osób | 8 000 zł |
| Wersja skrócona 3 h po lekcjach, bez części warsztatowej | 4 800 zł |
| Szkolenie online na żywo, 6 h, nagranie dla szkoły na 30 dni | 6 500 zł |
| Druga grupa tego samego dnia w tej samej szkole, 6 h | 6 000 zł |
| Certyfikat imienny „Nauczyciel zwalczający Hejt” przy szkoleniu 6 h w szkole, za osobę | 150 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla szkół i organizacji.
Instytucja
Poradnie, placówki opiekuńcze i wychowawcze, domy kultury, kluby, urzędy.
| Szkolenie całodniowe 6 h, do 25 osób | 9 000 zł |
| Warsztat 4 h, do 25 osób | 6 000 zł |
| Zniżka dla organizacji pozarządowych | -20% |
Ceny netto z rozdziału o instytucjach w cenniku dla szkół i organizacji.
Firma
Firmy, które fundują szkolenie dla kadry wybranej szkoły lub przedszkola.
| Szkolenie ufundowane szkole lub przedszkolu | jak dla szkoły |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Prosimy, żeby uczestnicy przynieśli naładowane telefony, na których wykonają ćwiczenia na kontach testowych przygotowanych przez nas; nie pracujemy na kontach ani urządzeniach uczniów. Potrzebny jest rzutnik z możliwością podłączenia telefonu lub laptopa i dostęp do internetu w sali. Przed szkoleniem warto przesłać nam informację, z jakich serwisów korzystają uczniowie, czy szkoła ma służbową skrzynkę lub dysk do przyjmowania plików i czy obowiązuje w niej regulamin korzystania z telefonów.
Dopłaty i koszty dodatkowe
Grupa 31-60 osób: dopłata 2 500 zł netto do szkolenia stacjonarnego. Termin w sobotę, niedzielę lub święto: dopłata 25%. Dojazd od Krakowa: 2,50 zł za kilometr w obie strony i 150 zł za godzinę czasu dojazdu, nocleg według kosztów oraz dieta 150 zł za dobę. Na życzenie: zeszyt ćwiczeń 35 zł za osobę, imienne zaświadczenia 15 zł za osobę, nagranie szkolenia dla kadry na 12 miesięcy 1 500 zł, spotkanie kontrolne online po 3 miesiącach 900 zł.
Płatność
Szkoły i instytucje: przelew 14 dni po fakturze, przy pierwszym zamówieniu zaliczka 50%. Rodzice: płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą. Firmy: zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową podajemy na piśmie w ofercie.
Odwołanie i zmiana terminu
Odwołanie do 7 dni przed terminem jest bez kosztów, od 7 do 3 dni przed terminem kosztuje 50% ceny, później 100% ceny. Jedną zmianę terminu robimy bez kosztów.
Zniżki
Szkoły z sieci szkół partnerskich: 10% na szkolenia i warsztaty. Organizacje pozarządowe: 20%. Zniżki nie łączą się, stosujemy najkorzystniejszą dla zamawiającego. Umowy roczne i cykle szkoleń mają własne ceny w cenniku.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
Szkolenie nie nadaje materiałowi statusu dowodu w postępowaniu. O tym, co i w jaki sposób zostanie wykorzystane, decydują policja, prokuratura i sąd, a nie szkoła ani my. Nie uczymy też informatyki śledczej: odzyskiwania usuniętych plików, kopiowania całej zawartości urządzeń ani ustalania, kto stoi za kontem, bo to zadania organów i specjalistów. Uczciwie mówimy, że zajęcia podnoszą kwalifikacje i ułatwiają zachowanie materiału, ale nie przewidzą każdej sytuacji. Każda sprawa ma inne urządzenia, inne serwisy i innych ludzi, a serwisy przestawiają przyciski co kilka miesięcy, więc tę umiejętność trzeba odświeżać i ćwiczyć, a nie odhaczyć jeden raz.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Czy nauczyciel może poprosić ucznia o odblokowanie telefonu, żeby zrobić zrzut?
Może poprosić, żeby uczeń sam pokazał treść i sam wykonał zrzut w jego obecności, a potem przesłał plik na służbowy adres szkoły. Nie powinien natomiast przeglądać telefonu na własną rękę ani przewijać innych rozmów, nawet gdy uczeń poda mu odblokowane urządzenie. Szkoła nie ma uprawnień do przeszukania telefonu, to czynność policji. Na szkoleniu ćwiczymy zdania, którymi nauczyciel prowadzi ucznia krok po kroku, nie dotykając urządzenia.
Co zrobić, jeśli treść została już usunięta?
Najpierw sprawdzamy, czy ktoś inny nie zachował zrzutu lub linku: inni uczniowie, rodzice, powiadomienia w poczcie. Zapisujemy w protokole, kto widział treść, kiedy i co dokładnie zawierała, słowami tych osób. Przy sprawach, które trafiają na policję, organy mogą zwrócić się do serwisu o dane, które serwis jeszcze przechowuje, dlatego liczy się szybkie zawiadomienie. Na szkoleniu pokazujemy, jak opisać zniknięty wpis, żeby ten opis był użyteczny.
Czy możemy przechowywać zrzuty na prywatnych telefonach nauczycieli?
Nie zalecamy tego i na szkoleniu wyjaśniamy dlaczego. Materiał ze sprawy ucznia zawiera dane osobowe dzieci, więc powinien trafić w jedno miejsce wskazane przez szkołę, z ograniczonym dostępem, zgodnie z zasadami ochrony danych przyjętymi w placówce. Plik na prywatnym telefonie łatwo przesłać dalej, zgubić albo zachować dłużej, niż to potrzebne. Pomagamy ustalić, gdzie i u kogo takie pliki mają trafiać.
Czy metadane pozwolą ustalić, kto napisał wpis?
Zwykle nie. Serwisy przy publikacji usuwają większość danych zapisanych w pliku, a zrzut ekranu ma metadane telefonu, którym go wykonano, a nie urządzenia autora treści. Ustalenie, kto stoi za kontem, wymaga danych od serwisu, które serwis przekazuje policji, prokuraturze albo sądowi, a nie szkole. Na szkoleniu uczymy, czego metadane dotyczą, żeby nikt w szkole nie wyciągał z nich pochopnych wniosków.
Co robimy, gdy uczeń pokazuje zdjęcie intymne kolegi lub koleżanki?
Nie oglądamy dłużej, niż to konieczne, nie kopiujemy, nie robimy zrzutu i nie przesyłamy materiału nikomu, również dyrekcji. Sporządzamy krótką notatkę bez opisu szczegółów i niezwłocznie powiadamiamy policję, a link do takiej treści w sieci można dodatkowo zgłosić do zespołu Dyżurnet.pl. Uczniowi, którego dotyczy zdjęcie, mówimy wprost, że wina nie leży po jego stronie, i podajemy numery 116 111 oraz 112. Ta część szkolenia jest prowadzona bez pokazywania jakichkolwiek przykładów takich materiałów.
Czy da się poprowadzić to szkolenie zdalnie?
Da się, ale wtedy traci najważniejszą część, czyli wspólne sprawdzanie zrzutów przy telefonach i poprawianie ich na bieżąco. Przy szkoleniu zdalnym uczestnicy pracują na własnych urządzeniach, a prowadzący widzi tylko to, co pokażą na kamerze. Zalecamy formę stacjonarną. Wersję skróconą dla rady pedagogicznej, w której jest mniej pracy przy telefonach, łatwiej przenieść do sieci.
Zobacz też