Otwiera się w nowej karcie

Kiedy ktoś może opublikować Wasze zdjęcie, a kiedy nie? Prawo do wizerunku nastolatka

Zdjęcie z wycieczki na profilu szkoły, fotografia klasowa na grupie, film z urodzin na koncie mamy. Wasza twarz pojawia się w sieci częściej, niż sami ją tam umieszczacie. Macie prawo wiedzieć, kiedy ktoś musi Was zapytać o zdanie, a kiedy nie.

ZespółŁukasz WudykaMłodzież

Zdjęcie z wycieczki na profilu szkoły, fotografia klasowa na grupie, film z urodzin na koncie mamy. Wasza twarz pojawia się w sieci częściej, niż sami ją tam umieszczacie. Macie prawo wiedzieć, kiedy ktoś musi Was zapytać o zdanie, a kiedy nie.

Zasada jest prosta: publikacja czyjegoś wizerunku wymaga zgody tej osoby. Od tej zasady są dwa wyjątki zapisane w ustawie, a przy osobach niepełnoletnich dochodzi jeszcze rola rodziców. Poniżej wyjaśniamy to po kolei, przepis po przepisie.

W skrócie

  • Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. Tak stanowi art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wizerunek jest też dobrem osobistym chronionym przez art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego.
  • Zgoda nie jest potrzebna, gdy jesteście tylko szczegółem większej całości, na przykład tłumu na szkolnym festynie. Zdjęcie klasowe, na którym każdego da się rozpoznać, takim przypadkiem zwykle nie jest.
  • Dopóki nie macie 18 lat, formalnej zgody w Waszym imieniu udzielają rodzice lub opiekunowie prawni. Nie mają jednak nieograniczonego prawa do Waszego wizerunku i przed ważną decyzją powinni Was wysłuchać.
  • W badaniu NASK z jesieni 2022 r. 45,5% nastolatków podało, że rodzice umieszczają w mediach społecznościowych zdjęcia z ich udziałem. 23,6% czuje wtedy zawstydzenie (raport „Nastolatki 3.0”).
  • W badaniu Biura Rzecznika Praw Dziecka z jesieni 2024 r. 24% nastolatków wskazało, że materiały z ich udziałem publikowali nauczyciele. Spośród tej grupy 38% nie było wcześniej pytanych o zgodę (raport „Więcej szacunku dla młodego wizerunku”).
  • Zgodę można cofnąć, a zdjęcie opublikowane bez zgody można kazać usunąć. Sprawy osób niepełnoletnich prowadzi się zawsze razem z dorosłym.

Czym jest wizerunek i jakie przepisy go chronią?

Wizerunek to wszystko, po czym można Was rozpoznać na zdjęciu, filmie albo rysunku. Najczęściej chodzi o twarz, ale rozpoznawalna bywa też sylwetka, charakterystyczny strój czy podpis pod zdjęciem. Jeśli na fotografii widać tylko plecy w tłumie i nikt nie wie, że to Wy, o wizerunku trudno mówić.

W polskim prawie wizerunek chronią trzy grupy przepisów. Działają jednocześnie i nawzajem się uzupełniają.

PrzepisCo mówiCo z tego wynika dla Was
Art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnychRozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. Ustawa wymienia wyjątki.Kto chce opublikować Wasze zdjęcie, powinien najpierw uzyskać zgodę.
Art. 23 i 24 Kodeksu cywilnegoWizerunek jest dobrem osobistym. Przy bezprawnym naruszeniu można żądać zaprzestania i usunięcia skutków.Można domagać się usunięcia zdjęcia, przeprosin, a w niektórych sprawach także pieniędzy.
RODO, czyli unijne rozporządzenie o ochronie danych osobowychWizerunek jest daną osobową. Dzieci wymagają szczególnej ochrony (motyw 38).Szkoła, klub czy firma muszą mieć podstawę prawną, żeby publikować Wasze zdjęcia.
Art. 95 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczegoRodzice wykonują władzę rodzicielską z poszanowaniem godności i praw dziecka. Przed ważnymi decyzjami powinni je wysłuchać.Zgoda rodzica nie oznacza, że Wasze zdanie się nie liczy.

Źródło: opracowanie na podstawie tekstów ustaw udostępnionych przez Kancelarię Sejmu (prawo autorskie, Kodeks cywilny, Kodeks rodzinny i opiekuńczy) oraz tekstu RODO na stronie UODO.

Zrobienie zdjęcia a jego publikacja

Art. 81 mówi o rozpowszechnianiu, czyli o pokazywaniu wizerunku innym. Samo zrobienie zdjęcia to inna sprawa niż wrzucenie go do sieci. Nie znaczy to, że fotografować wolno zawsze i wszędzie. Kodeks cywilny chroni dobra osobiste szerzej, także prywatność, więc zdjęcie robione wbrew Waszej woli w krępującej sytuacji też może naruszać prawo.

Ustawa nie mówi wprost, od ilu odbiorców zaczyna się rozpowszechnianie. Publiczny profil, relacja widoczna dla setek osób czy otwarta grupa to przypadki oczywiste. Przy małych, zamkniętych rozmowach prawnicy oceniają sprawę różnie. Bezpieczniej przyjąć prostą regułę: jeśli zdjęcie ma zobaczyć ktoś poza osobą, która na nim jest, zapytajcie ją o zdanie.

Kiedy ktoś musi mieć Waszą zgodę na publikację zdjęcia?

Zgoda jest regułą. Potrzebuje jej kolega, który chce wstawić Wasze zdjęcie na Instagrama. Potrzebuje jej szkoła, klub sportowy, organizator obozu i lokalny fotograf. Nie ma znaczenia, czy zdjęcie jest ładne, czy publikujący miał dobre zamiary i czy konto jest małe.

Zgoda powinna być konkretna.
Urząd Ochrony Danych Osobowych i Fundacja Orange w publikacji „Wizerunek dziecka w internecie. Publikować czy nie?” z czerwca 2024 r. wskazują, że zgoda powinna określać cel, miejsce publikacji i czas oraz być udzielona przed publikacją. „Zgadzam się na wszystko” to słaba zgoda.

Zgoda na zdjęcie to nie zgoda na publikację.
To, że pozowaliście do fotografii, nie znaczy, że zgodziliście się na pokazanie jej całej szkole. Zgoda na relację widoczną dla bliskich znajomych nie obejmuje też publicznego profilu.

Zgodę można cofnąć.
Ten sam materiał UODO przypomina, że nie można zakazać wycofania zgody. Po cofnięciu zdjęcie powinno zniknąć z profilu. Więcej o tym piszemy w tekście jak cofnąć zgodę na publikację zdjęcia.

Forma jest dowolna, ale ślad pomaga.
Zgoda ustna jest ważna. Trudniej ją jednak później wykazać. Dlatego szkoły i organizacje proszą o podpis, a między znajomymi wystarczy zwykła wiadomość: „Mogę to wstawić?” i odpowiedź „Tak”.

Wynagrodzenie za pozowanie

Art. 81 ust. 1 zawiera jeszcze jedno zdanie: zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie i nie zastrzegła inaczej. Dotyczy to na przykład płatnych sesji zdjęciowych. W przypadku osób niepełnoletnich taką umowę zawiera się z udziałem rodziców.

Prawo do wizerunku nastolatka: zestawienie sytuacji, w których publikacja zdjęcia wymaga zgody, i wyjątków z ustawy

Kiedy zgoda nie jest potrzebna?

Ustawa przewiduje dwa wyjątki w art. 81 ust. 2. Oba są wąskie.

Jesteście szczegółem większej całości

Zgody nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku osoby, która stanowi jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz czy publiczna impreza. Przykład: zdjęcie całej sali gimnastycznej podczas apelu albo widok trybun na meczu.

UODO podaje praktyczny test. Jeśli Wasz wizerunek jest małą częścią zdjęcia, a jego usunięcie nie zmieniłoby charakteru tego, co pokazano, zgoda nie jest potrzebna. Jeśli fotograf zrobił zbliżenie na Was albo na małą grupę, wyjątek nie działa.

Osoby powszechnie znane

Drugi wyjątek dotyczy osób powszechnie znanych, gdy zdjęcie wykonano w związku z pełnieniem przez nie funkcji publicznych, politycznych, społecznych lub zawodowych. Większości nastolatków to nie dotyczy. Popularność w szkole albo kilka tysięcy obserwujących nie czyni z nikogo osoby pełniącej funkcję publiczną.

Oba wyjątki opisujemy szerzej w tekście publikacja zdjęcia bez zgody - kiedy zgoda nie jest potrzebna.

Czego wyjątki nie obejmują

Nawet gdy zgoda formalnie nie jest wymagana, zdjęcie nie może Was ośmieszać ani naruszać godności, bo nadal działa ogólna ochrona dóbr osobistych z Kodeksu cywilnego. UODO dodaje, że jeśli osobę na zdjęciu da się zidentyfikować, jej wizerunek pozostaje daną osobową i instytucja musi stosować przepisy o ochronie danych. Przeróbka zdjęcia na mema to osobny temat, który opisujemy w tekście ktoś zrobił z Waszego zdjęcia mema.

Kto wyraża zgodę, gdy nie macie 18 lat?

Przepis o wizerunku nie podaje żadnej granicy wieku. Odpowiedzi trzeba szukać w innych ustawach, a tam pojawiają się trzy liczby: 13, 16 i 18.

13 lat.
Zgodnie z art. 12 i 15 Kodeksu cywilnego osoby poniżej 13 lat nie mają zdolności do czynności prawnych, a po ukończeniu 13 lat mają ją w ograniczonym zakresie. W praktyce oznacza to, że od tego wieku prawo zaczyna brać Wasze oświadczenia pod uwagę, choć w ważnych sprawach nadal potrzebna jest zgoda rodzica (art. 17).

16 lat.
Art. 8 RODO stanowi, że w usługach internetowych kierowanych bezpośrednio do dzieci zgodę na przetwarzanie danych może samodzielnie wyrazić osoba, która ukończyła 16 lat. Państwa mogą tę granicę obniżyć najwyżej do 13 lat. W polskiej ustawie o ochronie danych osobowych nie znaleźliśmy przepisu, który by ją obniżał. Ta granica dotyczy zgód w serwisach i aplikacjach, a nie każdej publikacji zdjęcia.

18 lat.
Pełnoletność daje pełną zdolność do czynności prawnych (art. 10 i 11 Kodeksu cywilnego). Od tej chwili o swoim wizerunku decydujecie wyłącznie Wy. Możecie też cofnąć zgody, których wcześniej udzielili za Was rodzice.

Co to oznacza w praktyce

UODO pisze jasno: w imieniu dzieci zgody na rozpowszechnianie wizerunku udzielają rodzice lub opiekunowie prawni. Dlatego szkoła prosi o podpis rodzica, a nie ucznia. Jednocześnie urząd zaznacza, że rodzice nie mają nieograniczonego prawa do dysponowania wizerunkiem dziecka.

Część prawników uważa, że im starszy nastolatek, tym większe znaczenie ma jego własna zgoda, bo wizerunek jest dobrem ściśle osobistym. Ustawa nie rozstrzyga tego wprost. Najbezpieczniejsze i najuczciwsze rozwiązanie to dwie zgody: Wasza i rodzica. Jeśli Wy mówicie „nie”, rozsądna szkoła lub organizacja zdjęcia nie opublikuje, nawet gdy ma podpis rodzica.

Prawo do wizerunku nastolatka a wiek: co zmienia ukończenie 13, 16 i 18 lat według Kodeksu cywilnego i RODO

Zdjęcia grupowe i klasowe: czy wystarczy zgoda większości?

Nie wystarczy. Prawo do wizerunku przysługuje każdej osobie osobno. Nikt nie może wyrazić zgody za kolegę z ławki, a głosowanie w klasie nie zastępuje zgody osoby, która jest przeciw.

Zdjęcie klasowe.
Na takiej fotografii każdą osobę da się rozpoznać i każda jest jej tematem. Trudno więc mówić o „szczególe całości”. Publikacja w internecie wymaga zgody wszystkich pokazanych osób, a przy niepełnoletnich także rodziców.

Zdjęcie paczki znajomych.
Jeśli na zdjęciu jest pięć osób i cztery chcą je wstawić, a piąta nie, są trzy uczciwe wyjścia: nie publikować, wykadrować albo zakryć tę osobę. Zakrycie twarzy pomaga tylko wtedy, gdy po reszcie zdjęcia nie da się jej rozpoznać.

Oznaczenie na zdjęciu.
Oznaczenie Was imieniem lub nazwą konta ułatwia rozpoznanie, więc wzmacnia ingerencję w wizerunek. Serwisy społecznościowe pozwalają usuwać oznaczenia i ograniczać, kto może Was oznaczać. Warto to ustawić niezależnie od rozmowy z autorem zdjęcia.

Z badania Biura Rzecznika Praw Dziecka z jesieni 2024 r. (1604 uczniów w wieku 12-17 lat) wynika, że zdjęcia i nagrania z udziałem nastolatków najczęściej publikują ich znajomi: wskazało tak 49% badanych. Spośród osób, których wizerunek publikowali znajomi, 23% nie było wcześniej pytanych o zgodę. Jednocześnie 73% nastolatków chce, by znajomi pytali ich o zgodę (raport „Więcej szacunku dla młodego wizerunku”).

Zdjęcia ze szkolnych wydarzeń: co wolno szkole?

Szkoła jest instytucją, więc obowiązuje ją RODO. Wyjątek dla czynności „o czysto osobistym lub domowym charakterze” z art. 2 ust. 2 lit. c RODO dotyczy osób prywatnych, a nie placówek. Szkoła musi mieć podstawę do publikacji Waszego wizerunku i musi umieć ją wykazać.

Profil szkoły i strona internetowa.
Zdjęcia z wycieczek, konkursów i zawodów, na których jesteście rozpoznawalni, wymagają zgody. Dla osób niepełnoletnich podpisują ją rodzice. Dobra zgoda wskazuje, gdzie zdjęcia trafią: na stronę szkoły, na Facebooka, do gazetki czy do kroniki.

Zgoda „na cały rok”.
Wiele szkół zbiera jedną zgodę we wrześniu. Taka zgoda jest dopuszczalna, jeśli jasno opisuje cele i miejsca publikacji. Nadal można ją cofnąć w całości albo poprosić o zdjęcie jednej konkretnej fotografii.

Ujęcia ogólne.
Zdjęcie całej sali podczas akademii, bez zbliżeń, może mieścić się w wyjątku dla „szczegółu całości”. Im bliższy kadr i mniejsza grupa, tym słabszy ten argument.

Brak zgody nie może wykluczać.
UODO i Fundacja Orange zalecają, by dziecko, którego rodzic nie wyraził zgody na publikację, nie było z tego powodu odsuwane od fotografowanych aktywności. Szkoła może takie zdjęcie po prostu pominąć albo wykadrować.

Zdjęcia robione przez innych rodziców.
Rodzic kolegi, który nagrywa występ i wstawia film na swój profil, publikuje także Wasz wizerunek. Jego też obowiązuje art. 81. To, że wydarzenie odbywało się w szkole, niczego tu nie zmienia.

W badaniu Biura Rzecznika Praw Dziecka z 2024 r. 24% nastolatków podało, że materiały z ich udziałem publikowali nauczyciele. W tej grupie 38% zadeklarowało, że nikt ich wcześniej nie zapytał o zgodę. To najwyższy odsetek spośród wszystkich badanych grup publikujących. Jednocześnie 75% nastolatków chce, by nauczyciele pytali ich o zdanie. Warto pamiętać, że szkoła mogła mieć podpis rodzica, a uczeń mógł o tym nie wiedzieć. Dlatego dobrze jest zapytać w domu, co zostało podpisane.

Czy rodzice mogą publikować Wasze zdjęcia bez pytania?

Formalnie to rodzice są Waszymi przedstawicielami ustawowymi i to oni decydują o zgodach do 18. roku życia. Nie oznacza to pełnej dowolności. Art. 95 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wymaga, by władza rodzicielska była wykonywana z poszanowaniem godności i praw dziecka oraz tak, jak wymaga tego jego dobro.

Ten sam artykuł w § 4 mówi, że przed decyzją w ważniejszych sprawach rodzice powinni dziecko wysłuchać, jeżeli pozwala na to jego dojrzałość, i w miarę możliwości uwzględnić jego rozsądne życzenia. UODO wskazuje, że w praktyce może to oznaczać potrzebę skonsultowania z dzieckiem publikacji jego wizerunku.

Urząd dodaje też ważne zdanie: publikowanie zdjęć naruszających godność dziecka albo wykonanych w sytuacjach intymnych może w przyszłości, po uzyskaniu przez dziecko pełnoletności, narazić rodzica na odpowiedzialność cywilną. Prawo do wizerunku nie wygasa więc dlatego, że zdjęcie wstawiła mama lub tata.

Co mówią badania

W badaniu NASK „Nastolatki 3.0”, zrealizowanym jesienią 2022 r. na próbie 4984 uczniów i 1255 rodziców, 45,5% nastolatków odpowiedziało, że rodzice lub opiekunowie umieszczają w mediach społecznościowych zdjęcia z ich udziałem. Wśród rodziców przyznało to 29,9%. Nastolatki pytane o odczucia najczęściej wskazywały obojętność (35,5%), zawstydzenie lub skrępowanie (23,6%), radość (20%) i niezadowolenie (18,8%).

W badaniu Biura Rzecznika Praw Dziecka z 2024 r. publikowanie przez rodziców wskazało 43% nastolatków. Spośród nich 30% nie było wcześniej pytanych o zgodę, a 68% wszystkich badanych chce, by rodzice o nią pytali. Więcej danych zebraliśmy w tekście sharenting w liczbach. Sharenting to angielskie określenie zwyczaju publikowania przez rodziców zdjęć i informacji o dzieciach.

Jak o tym rozmawiać w domu

Większość rodziców publikuje zdjęcia z dumy, a nie po to, żeby komuś zrobić przykrość. Dlatego spokojna rozmowa zwykle wystarcza. Powiedzcie konkretnie, które zdjęcia Wam przeszkadzają i dlaczego. Zaproponujcie zasadę: przed publikacją pokazujecie sobie zdjęcie i każde z Was może powiedzieć „nie”.

Przykład wiadomości: „Mamo, wolę, żeby zdjęcia ze mną nie były na Twoim profilu bez pytania. Czy możesz usunąć to z niedzieli i następnym razem najpierw mi pokazać?”. Przepisy od strony rodziców opisujemy w tekście czy rodzic może publikować zdjęcia dziecka bez jego zgody.

Prawo do wizerunku nastolatka w liczbach: jak często zdjęcia publikują rodzice i nauczyciele oraz czy pytają o zgodę

Co możecie zrobić, gdy zdjęcie opublikowano bez zgody?

Prawo daje konkretne narzędzia. Art. 24 Kodeksu cywilnego pozwala żądać zaprzestania naruszenia i usunięcia jego skutków, na przykład przez złożenie oświadczenia. Art. 83 prawa autorskiego odsyła do art. 78 ust. 1 tej ustawy, który przewiduje to samo, a przy zawinionym naruszeniu także zadośćuczynienie albo wpłatę na cel społeczny. O kwotach piszemy w tekście ile można uzyskać za publikację wizerunku bez zgody.

W zdecydowanej większości codziennych sytuacji do sądu nikt nie idzie. Wystarcza kolejność od najprostszego kroku.

  1. Poproście autora o usunięcie zdjęcia. Krótko, bez oskarżeń, najlepiej w prywatnej wiadomości.
  2. Jeśli zdjęcie jest na profilu szkoły lub klubu, poproście rodzica, by napisał do dyrekcji lub zarządu z prośbą o usunięcie i cofnięciem zgody w tym zakresie.
  3. Jeśli prośba nie działa, zgłoście zdjęcie w serwisie, w którym się znajduje. Zróbcie wcześniej zrzut ekranu z adresem i datą.
  4. Jeśli zdjęcie pojawia się w wyszukiwarce, skorzystajcie z formularza Google. Według centrum pomocy wyszukiwarki Google osoby poniżej 18 lat mogą same lub przez rodzica poprosić o usunięcie swoich zdjęć z wyników wyszukiwania. Zdjęcie znika wtedy z wyników, ale nie ze strony źródłowej.
  5. Gdy publikuje instytucja i nie reaguje, rodzic może złożyć w Waszym imieniu skargę do Prezesa UODO.

Wzór wiadomości do znajomego: „Hej, na Twoim profilu jest zdjęcie z soboty, na którym jestem. Nie chcę, żeby było publiczne. Proszę, usuń je albo wytnij mnie z kadru. Dzięki”.

Wzór dla rodzica do szkoły: „Proszę o usunięcie ze strony i profilu szkoły zdjęcia z [nazwa wydarzenia], na którym widoczna jest moja córka / mój syn [imię, klasa]. Cofam zgodę na publikację tego zdjęcia. Proszę o potwierdzenie usunięcia”.

RODO i prawo do usunięcia danych

Art. 7 ust. 3 RODO daje prawo do wycofania zgody w dowolnym momencie, a art. 17 przewiduje prawo do usunięcia danych, między innymi po cofnięciu zgody. Motyw 65 rozporządzenia podkreśla, że to prawo ma szczególne znaczenie, gdy ktoś wyraził zgodę jako dziecko, nie będąc w pełni świadomym ryzyka, a później chce usunąć dane z internetu.

Osobna kategoria: zdjęcia nagie

Rozpowszechnianie wizerunku nagiej osoby bez jej zgody jest przestępstwem z art. 191a Kodeksu karnego, zagrożonym karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. To już nie jest zwykły spór o zgodę. W takiej sytuacji od razu powiedzcie zaufanemu dorosłemu albo zadzwońcie pod numer 116 111.

Wy też publikujecie cudze zdjęcia. Te same zasady działają w drugą stronę

W badaniu Biura Rzecznika Praw Dziecka z 2024 r. 69% nastolatków podało, że samodzielnie publikuje w internecie materiały ze swoim wizerunkiem. Na wielu z tych zdjęć są też inne osoby. Wobec nich to Wy jesteście publikującym i to Was obowiązuje art. 81.

Zapytajcie przed publikacją.
Jedno pytanie wysłane w wiadomości rozwiązuje sprawę. Odpowiedź warto zachować.

Szanujcie odmowę i cofnięcie zgody.
Jeśli ktoś prosi o usunięcie zdjęcia po tygodniu albo po roku, usuńcie je. Nie trzeba się zgadzać z powodem.

Nie przesyłajcie dalej cudzych zdjęć.
Przesłanie zdjęcia na kolejną grupę to kolejne rozpowszechnienie. Jeśli w szkole działa konto publikujące zdjęcia uczniów bez ich wiedzy, zajrzyjcie do tekstu o tym, jak usunąć profil spotted.

Czego dane nie mówią?

Oba badania cytowane w tym tekście opierają się na deklaracjach uczniów. Nastolatek może nie wiedzieć, że szkoła miała pisemną zgodę rodzica, więc odpowiedź „nikt mnie nie pytał” nie musi oznaczać złamania prawa. Badanie NASK pochodzi z 2022 r. i objęło klasy 7-8 oraz dwie pierwsze klasy szkół ponadpodstawowych, a badanie Biura Rzecznika Praw Dziecka z 2024 r. objęło osoby w wieku 12-17 lat. Wyników nie da się więc prosto zestawiać. Nie znaleźliśmy urzędowej statystyki, która pokazywałaby, ile spraw o wizerunek osób niepełnoletnich trafia w Polsce do sądów.

Ten tekst wyjaśnia przepisy w ogólny sposób i nie zastępuje porady prawnika. W konkretnej sprawie znaczenie mają szczegóły: treść zgody, miejsce publikacji i to, kto publikuje.

Podsumowanie: Wasz wizerunek należy do Was, także przed osiemnastką

Publikacja zdjęcia, na którym jesteście rozpoznawalni, wymaga zgody. Wyjątki są dwa i oba wąskie. Do pełnoletności formalną zgodę podpisują rodzice, ale przepisy każą im liczyć się z Waszym zdaniem, a szkoły i znajomi powinni po prostu zapytać także Was.

Jeśli zdjęcie pojawiło się bez zgody, zwykle wystarcza spokojna prośba o usunięcie. Gdy to nie działa, są kolejne kroki: zgłoszenie w serwisie, pismo rodzica do szkoły, skarga do UODO, a w ostateczności droga sądowa. Po Waszej stronie stoją konkretne przepisy.

Gdzie szukać pomocy?

Fundacja Usuwanie Hejtu pomaga przygotować zgłoszenie do serwisu lub pismo do instytucji i prowadzi je do końca, pomaga zabezpieczyć materiał oraz kieruje do prawnika lub psychologa. Kontakt: tel. 222 900 142, e-mail biuro@usuwaniehejtu.pl. Osoby niepełnoletnie prosimy o kontakt razem z rodzicem lub innym zaufanym dorosłym. Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.

  • 116 111 - telefon zaufania dla dzieci i młodzieży. Można tam porozmawiać także o tym, jak powiedzieć o sprawie rodzicom.
  • 800 100 100 - telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawach bezpieczeństwa dzieci.
  • Urząd Ochrony Danych Osobowych - skargi na instytucje, które publikują wizerunek bez podstawy prawnej.
  • Wychowawca, pedagog lub psycholog szkolny - gdy sprawa dotyczy zdjęć na profilu szkoły albo w klasie.
  • 112 - gdy zagrożone jest czyjeś życie lub zdrowie.

Najczęściej zadawane pytania

1. Czy kolega może wstawić zdjęcie ze mną bez pytania?
Co do zasady nie. Art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych wymaga zezwolenia osoby pokazanej na zdjęciu. Wyjątkiem jest sytuacja, w której jesteście tylko mało widocznym szczegółem większej całości, na przykład tłumu.

2. Od ilu lat sam decyduję o swoim wizerunku?
W pełni samodzielnie od 18 lat, czyli od pełnoletności. Wcześniej formalnej zgody udzielają rodzice lub opiekunowie prawni, ale przepisy każą im wysłuchać dziecka w ważniejszych sprawach. Im jesteście starsi, tym większą wagę ma Wasze zdanie.

3. Czy szkoła może publikować moje zdjęcia na Facebooku?
Może, jeśli ma do tego podstawę, najczęściej pisemną zgodę rodzica wskazującą miejsce i cel publikacji. Zgodę można cofnąć, także wobec jednego konkretnego zdjęcia. Ogólne ujęcia dużej grupy bez zbliżeń mogą nie wymagać zgody.

4. Rodzic podpisał zgodę dla szkoły, a ja nie chcę być na zdjęciach. Co mogę zrobić?
Zacznijcie od rozmowy w domu i poproście rodzica o cofnięcie albo zawężenie zgody. Możecie też powiedzieć o tym wychowawcy. Rozsądna szkoła uszanuje sprzeciw ucznia, nawet jeśli ma podpis rodzica.

5. Czy na zdjęciu klasowym wystarczy zgoda większości klasy?
Nie. Prawo do wizerunku ma każda osoba z osobna, więc głosowanie niczego nie zastępuje. Osobę, która się nie zgadza, trzeba wykadrować, skutecznie zakryć albo zrezygnować z publikacji.

6. Czy zakrycie twarzy naklejką rozwiązuje sprawę?
Tylko wtedy, gdy po reszcie zdjęcia nie da się Was rozpoznać. Jeśli widać charakterystyczne ubranie, sylwetkę albo podpis z imieniem, wizerunek nadal może być rozpoznawalny.

7. Czy mama może wstawiać moje zdjęcia na swój profil?
Rodzice decydują o zgodach w imieniu niepełnoletniego dziecka, ale muszą szanować jego godność i dobro. Urząd Ochrony Danych Osobowych wskazuje, że publikacja naruszająca godność dziecka może po latach skutkować odpowiedzialnością cywilną rodzica. Najczęściej wystarcza spokojna rozmowa i wspólna zasada pytania przed publikacją.

8. Czy mogę cofnąć zgodę, którą kiedyś dałem albo dali za mnie rodzice?
Tak. Zgodę na publikację wizerunku można wycofać, a po jej cofnięciu zdjęcie powinno zostać usunięte. RODO podkreśla, że prawo do usunięcia danych jest szczególnie ważne, gdy zgoda została wyrażona w dzieciństwie.

9. Czy wysłanie zdjęcia na grupę klasową to już publikacja?
Ustawa mówi o rozpowszechnianiu i nie podaje liczby odbiorców. Grupa licząca kilkadziesiąt osób to szeroki krąg, a każdy z jej członków może przesłać zdjęcie dalej. Bezpieczna zasada brzmi: zanim wyślecie cudze zdjęcie komukolwiek, zapytajcie osobę, która na nim jest.

10. Czy fotograf na studniówce lub zawodach może publikować moje zdjęcia?
Fotografa obowiązują te same przepisy co wszystkich. Zdjęcia, na których jesteście głównym tematem, wymagają zgody, a zgoda na udział w wydarzeniu nie jest zgodą na publikację. Warto zapytać organizatora, co zapisano w regulaminie i w zgodach.

11. Czy osoba popularna w sieci traci prawo do wizerunku?
Nie. Wyjątek dla osób powszechnie znanych dotyczy zdjęć wykonanych w związku z pełnieniem funkcji publicznych, politycznych, społecznych lub zawodowych. Sama liczba obserwujących nie odbiera nikomu ochrony prywatnych zdjęć.

12. Czy mogę sam złożyć skargę do UODO albo pozew?
Osobę niepełnoletnią przed urzędem i sądem reprezentują rodzice lub opiekunowie prawni. Dlatego każdą taką sprawę warto zacząć od rozmowy z zaufanym dorosłym. Samodzielnie możecie natomiast poprosić autora o usunięcie zdjęcia i zgłosić je w serwisie.

13. Czy za publikację zdjęcia bez zgody grozi kara?
W typowej sprawie to odpowiedzialność cywilna: usunięcie zdjęcia, przeprosiny, czasem zadośćuczynienie. Przestępstwem jest natomiast rozpowszechnianie wizerunku nagiej osoby bez jej zgody, za co Kodeks karny przewiduje od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.

14. Czy stare zdjęcia z dzieciństwa da się usunąć z wyszukiwarki?
Google przyjmuje prośby o usunięcie z wyników wyszukiwania zdjęć osób, które nie ukończyły 18 lat. Zgłoszenie może wysłać sama osoba ze zdjęcia albo jej rodzic. Zdjęcie znika wtedy z wyników, ale żeby usunąć je ze strony źródłowej, trzeba napisać do jej właściciela.

Źródła

A jak to wygląda u Was? Napiszcie w komentarzu

Czy w Waszej szkole ktoś pyta uczniów o zdanie przed wstawieniem zdjęć z wycieczki lub zawodów, czy wystarcza podpis rodzica z początku roku? I jak umówiliście się z rodzicami w sprawie zdjęć na ich profilach: co zadziałało w rozmowie, a czego zabrakło w tym tekście? Prosimy, by w komentarzach nie podawać nazwisk, nazw szkół ani danych innych osób.

Udostępnij wpis
Zespół
Łukasz Wudyka

Właściciel firmy Pozycjonowanie Stron i prezes Fundacji Usuwanie Hejtu. Zajmuje się PR, SEO i ochroną reputacji w sieci.

Komentarze

Wszystkie komentarze sprawdzamy przed publikacją. Emblemat przy nicku to ranga za wsparcie fundacji. Zdobądź swój emblemat