O szkoleniu
Po co jest to szkolenie
Większość konfliktów między dziesięcio- i dwunastolatkami, z którymi zgłaszają się do nas szkoły i rodzice, nie zaczyna się od chęci skrzywdzenia kogoś. Zaczyna się od wiadomości, którą odbiorca przeczytał inaczej, niż myślał autor: krótkie „ok.” zakończone kropką, reakcja ze śmiechem pod zdjęciem koleżanki, nagranie głosowe wysłane do całej grupy zamiast do jednej osoby. W rozmowie twarzą w twarz mina i ton głosu poprawiają znaczenie w ułamku sekundy. Na czacie nic go nie poprawia, a odbiorca wypełnia lukę własnym, zwykle najgorszym przypuszczeniem, często wieczorem i w samotności.
Na tym warsztacie nie przekonujemy dzieci, że trzeba być dla siebie miłym, bo to już wiedzą. Uczymy kilku czynności, które da się wykonać przy każdej wiadomości: przeczytać własny tekst oczami osoby, która go dostanie, sprawdzić go przed wysłaniem, zapytać, co ktoś miał na myśli, zrobić przerwę, gdy pisze się w złości, i naprawić błąd, gdy coś już poszło za ostro. Pracujemy na zanonimizowanych fragmentach rozmów z klasowych grup, przepisanych tak, żeby nikt nie był rozpoznawalny. Uczniowie sami szukają w nich momentu, w którym nieporozumienie zamieniło się w kłótnię.
Nie zakazujemy emotikon ani telefonów i nie nazywamy hejtem każdego ostrzejszego słowa. Granicy między kłótnią a krzywdą poświęcone jest osobne szkolenie z katalogu. Tutaj zajmujemy się mechanizmem: dlaczego w sieci łatwiej napisać coś przykrego niż powiedzieć to w twarz, dlaczego złość w kolejnych wiadomościach rośnie zamiast słabnąć i dlaczego cisza po odczytaniu wiadomości potrafi zaboleć bardziej niż słowa.
Każdy uczeń wychodzi z kartą „Zanim wyślę” z czterema pytaniami, które sprawdził na ćwiczeniach, oraz z kilkoma zdaniami do pytania o intencję i do przeprosin, wypowiedzianymi na głos, a nie tylko przeczytanymi. Klasa spisuje własny słownik nieporozumień, czyli listę znaków i reakcji, które w tej grupie różne osoby rozumieją inaczej. Numery 116 111, 112 i infolinię Fundacji podajemy na początku i na końcu zajęć.
Dla kogo
Warsztat jest przeznaczony dla uczniów klas 4-6, czyli dzieci w wieku około 10-12 lat, w grupie do 30 osób: jednej klasy albo grupy złożonej z kilku oddziałów. To wiek, w którym dzieci dostają pierwsze telefony, a klasa zakłada wspólną grupę na komunikatorze, zwykle bez żadnych ustalonych zasad. Największy sens ma na początku roku szkolnego, po połączeniu oddziałów, po zmianie wychowawcy albo wtedy, gdy wychowawca widzi drobne spięcia zaczynające się od wiadomości. Nie zastępuje interwencji, jeśli w klasie trwa nękanie konkretnego dziecka.
Plan szkolenia
Plan szkolenia 6 h
- 9:00-9:2020 min
Powitanie, zasady i numery pomocy
Ustalamy zasady pracy: nie mówimy o konkretnych osobach z klasy, każdy może powiedzieć „pas”, śmiejemy się z sytuacji, a nie z siebie nawzajem. Zapisujemy na tablicy i na kartach numery 116 111, 112 i 222 900 142 i krótko mówimy, kiedy z którego skorzystać.
- 9:20-10:0040 min
Jedna wiadomość, trzy miny
Prowadzący wypowiada to samo zdanie, na przykład „No to super”, na trzy sposoby: z radością, z ironią i ze zmęczeniem. Potem uczniowie widzą je na ekranie bez głosu i zgadują, jak zostało napisane. Spisujemy, co ginie w tekście: mina, ton, gest, pauza i uśmiech.
- 10:00-10:4545 min
Kropka, wielkie litery i emotikony
W małych grupach uczniowie rozkodowują zanonimizowane fragmenty czatów: kropkę na końcu krótkiej odpowiedzi, zdanie pisane wielkimi literami, emotikonę z czaszką, sam kciuk w górę. Okazuje się, że grupy odczytują te same znaki zupełnie inaczej. Z wyników powstaje pierwsza wersja słownika nieporozumień klasy.
- 10:45-11:2035 min
Cisza też coś mówi
Omawiamy sytuacje bez słów: wiadomość odczytaną bez odpowiedzi, pominięcie w odpowiedzi do grupy, wyjście z czatu bez wyjaśnienia. Uczniowie sprawdzają, jakie myśli przychodzą do głowy, gdy odpowiedź nie przychodzi, i ćwiczą jedno rzeczowe pytanie zamiast serii coraz ostrzejszych wiadomości.
- 11:20-12:0040 min
Dlaczego w sieci łatwiej napisać ostrzej
W parach uczniowie najpierw mówią koledze w twarz przygotowane zdanie z pretensją, na przykład o spóźnieniu na trening, a potem piszą je na kartce. Porównujemy, co było trudniejsze. Nazywamy cztery powody: nie widać twarzy odbiorcy, czyta to więcej osób, pisze się szybko, a wieczorem jest się bardziej zmęczonym.
- 12:00-12:3030 min
Przerwa
Przerwa na posiłek i ruch. Prowadzący zostaje w pobliżu sali dla uczniów, którzy chcą o coś zapytać na osobności.
- 12:30-13:1545 min
Zanim wyślę: cztery pytania
Uczymy czterech pytań do zadania sobie przed wysłaniem: jak to przeczyta osoba, do której piszę, czy powiedziałbym to przy niej, czy piszę w złości i czy to musi trafić do całej grupy. Uczniowie sprawdzają nimi przygotowane wiadomości i decydują, które wysłać, które poprawić, a które zostawić w szkicu.
- 13:15-13:5540 min
Kłótnia w czternastu wiadomościach
Pokazujemy zanonimizowany zapis sprzeczki z klasowej grupy, która zaczęła się od pytania o pracę domową, a skończyła wyjściem trzech osób z czatu. Uczniowie zaznaczają moment, w którym dało się ją zatrzymać, i ćwiczą przerwę: odłożenie telefonu, zapisanie odpowiedzi w notatkach zamiast wysyłania i powrót do rozmowy po kwadransie.
- 13:55-14:3035 min
Pytanie o intencję i przeprosiny
Ćwiczymy na głos zdania, które pozwalają wyjaśnić nieporozumienie bez ataku, na przykład „Nie wiem, jak to odczytać. O co chodziło?”. Potem uczniowie piszą przeprosiny w trzech zdaniach: co napisałem, jak mogło to zabrzmieć i co poprawię, bez dopisku „ale to był żart”.
- 14:30-14:5020 min
Klasowa umowa o pisaniu
Klasa ustala cztery albo pięć zasad dla własnej grupy na komunikatorze, zapisanych językiem uczniów, a nie regulaminu. Prowadzący przekazuje umowę wychowawcy, żeby można było do niej wrócić na lekcji wychowawczej.
- 14:50-15:0010 min
Podsumowanie i numery
Każdy uczeń uzupełnia swoją kartę „Zanim wyślę” i dopisuje osobę dorosłą, której powie, jeśli czyjeś słowa zabolą bardziej niż zwykle. Na koniec jeszcze raz podajemy numery pomocy.
Plan warsztatu 4 h
- 8:00-8:1515 min
Start i numery pomocy
Krótko się poznajemy i ustalamy dwie zasady: nie wskazujemy nikogo z klasy i można nie odpowiadać. Numery 116 111, 112 i infolinia Fundacji trafiają na tablicę i zostają tam do końca warsztatu.
- 8:15-8:5540 min
Gra „Jak to zabrzmiało?”
Grupy dostają karty z krótkimi wiadomościami i układają je na sznurku od „miłe” do „raniące”. Potem prowadzący odsłania, co autor naprawdę chciał przekazać, i grupy przesuwają karty. Najwięcej uczą wiadomości, które przesunęły się najdalej.
- 8:55-9:3540 min
Cichy czat na kartkach
Zespoły po pięć osób planują wspólne wyjście, porozumiewając się wyłącznie na piśmie. Po ćwiczeniu każdy mówi, co myślał o innych i co sam czuł, a prowadzący zapisuje sygnały, które wprowadziły kogoś w błąd.
- 9:35-9:4510 min
Przerwa
Krótka przerwa. Karty z gry zostają na sznurku do dalszej pracy.
- 9:45-10:2540 min
Stacje przepisywania
Na czterech stolikach leżą wiadomości napisane w złości: o przegranym meczu, o zdjęciu z wycieczki, o pominięciu w zaproszeniu i o pracy w parze. Grupy przechodzą między stolikami i przepisują je tak, żeby autor nadal powiedział, czego potrzebuje, ale nikogo nie zranił.
- 10:25-11:0035 min
Słownik nieporozumień naszej klasy
Uczniowie zbierają znaki i reakcje, które w ich grupie bywają różnie rozumiane, i ustalają, co oznaczają dla większości. Zapisują też trzy sytuacje, w których lepiej porozmawiać na przerwie albo zadzwonić, niż pisać.
- 11:00-11:1010 min
Przerwa
Druga krótka przerwa przed częścią o naprawianiu błędów.
- 11:10-11:4030 min
Gdy coś poszło za ostro
W parach ćwiczymy dwie rozmowy: pytanie o intencję po niejasnej wiadomości i przeprosiny po własnej. Każdy uczeń wypowiada swoje przeprosiny na głos, bo zdanie raz powiedziane łatwiej powtórzyć w prawdziwej sytuacji.
- 11:40-12:0020 min
Pytania i zakończenie
Ostatnie dwadzieścia minut to pytania uczniów, a jeśli szkoła się zgodzi, bez nauczyciela na sali. Pytania można też zapisać na karteczkach bez podpisu. Kończymy kartą „Zanim wyślę” i numerami pomocy.
Godziny są przykładowe. Kolejność bloków i proporcje dopasowujemy do wieku uczestników, planu lekcji i sytuacji w placówce, zachowując pełny czas szkolenia.
Ćwiczenia
Co uczestnicy robią na zajęciach
Cichy czat na kartkach
Grupa pięciu uczniów przez sześć minut planuje wspólne wyjście do kina, porozumiewając się wyłącznie na kartce podawanej z rąk do rąk. Jedna osoba dostaje wcześniej od prowadzącego zadanie, żeby odpisywać bardzo krótko i bez emotikon. Po ćwiczeniu grupa opowiada, co myślała o tej osobie, a ona mówi, co czuła, gdy czytała odpowiedzi innych. Zostaje lista sygnałów, które wprowadziły wszystkich w błąd.
Słownik nieporozumień
Zespoły czteroosobowe opisują, co ich zdaniem oznacza kilkanaście znaków i reakcji: kropka po „ok”, trzy wykrzykniki, emotikona z czaszką, sam kciuk w górę, odpowiedź po kilku godzinach. Potem porównują wyniki i zaznaczają te, przy których odpowiedzi najbardziej się różnią. Gotowy słownik prowadzący przepisuje do materiałów dla wychowawcy.
Przepisywanie bez złości
Pracujemy na zdaniach napisanych w złości, wziętych z zanonimizowanych rozmów, na przykład „Weź się w ogóle nie odzywaj na tym czacie”. Zadaniem jest napisać wiadomość, w której autor nadal mówi, co mu przeszkadza, ale bez obrażania. Grupy czytają swoje wersje na głos i sprawdzają, czy sens pozostał jasny.
Przeprosiny w trzech zdaniach
Każdy uczeń dostaje opis sytuacji, w której jego wiadomość kogoś uraziła, choć nie miała. Pisze przeprosiny według prostego wzoru: co napisałem, jak mogło to zabrzmieć, co teraz zrobię. Potem wypowiada je na głos do partnera, który mówi, czy uwierzył. Zostaje wzór do zapisania w telefonie i doświadczenie, że dopisek „ale to był żart” odbiera przeprosinom sens.
Efekty
Co uczestnicy potrafią po szkoleniu
Zauważa, czego brakuje w napisanej wiadomości
Uczeń wie, że w tekście ginie ton, mina i pauza, i potrafi pokazać, jak ta sama wiadomość może zostać odczytana przez różne osoby.
Sprawdza wiadomość przed wysłaniem
Zadaje sobie cztery pytania z karty „Zanim wyślę” i potrafi poprawić zdanie, które mogłoby zranić.
Pyta o intencję zamiast odpowiadać atakiem
Ma przećwiczone zdania, którymi wyjaśnia niejasną wiadomość, zanim się obrazi albo odpisze ostrzej.
Robi przerwę, gdy pisze w złości
Rozpoznaje moment, w którym kolejna wiadomość tylko podgrzeje kłótnię, i zna sposoby, żeby ją odłożyć.
Przeprasza tak, żeby to coś naprawiło
Nazywa własny błąd, nie dopisuje usprawiedliwień i proponuje konkretną naprawę, na przykład usunięcie wiadomości z grupy.
Wie, komu powiedzieć, gdy słowa bolą
Zna numer 116 111 i ma wskazaną osobę dorosłą, do której pójdzie, gdy przykre wiadomości się powtarzają.
Co zostaje po szkoleniu
Szkoła otrzymuje materiały w PDF: kartę „Zanim wyślę” w wersji do druku i do zapisania w telefonie, słownik nieporozumień spisany przez klasę, klasową umowę o pisaniu oraz scenariusz 45-minutowej lekcji wychowawczej, na której po kilku tygodniach można sprawdzić, co z umowy działa. Dla rodziców przygotowujemy jedną stronę o tym, czego dzieci uczyły się na zajęciach, bez cytowania wypowiedzi uczniów. Szkoła dostaje też zaświadczenie o przeprowadzeniu warsztatu i listę numerów pomocy do gabloty.
Ceny
Ile kosztuje i kto może zamówić
Szkolenie mogą zamówić szkoły i przedszkola, instytucje, rodzice oraz firmy. Każdy zamawiający ma swój cennik, dlatego ceny pokazujemy osobno.
Szkoła lub przedszkole
Szkoły, organy prowadzące, rady rodziców.
| Warsztat 4 h dla jednej klasy lub grupy do 30 osób | 3 000 zł |
| Szkolenie 6 h z 30-minutową przerwą, do 30 osób | 8 000 zł |
| Druga grupa tego samego dnia w tej samej szkole, 6 h | 6 000 zł |
| Trzecia i każda kolejna grupa tego samego dnia, 6 h | 5 000 zł |
| Szkolenie online na żywo, 6 h, nagranie dla szkoły na 30 dni | 6 500 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla szkół i organizacji.
Instytucja
Biblioteki, domy kultury, kluby sportowe, świetlice, organizacje pozarządowe.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 000 zł |
| Dzień bez hejtu w instytucji: dwa warsztaty dla młodzieży i spotkanie dla dorosłych | 9 500 zł |
| Zniżka dla organizacji pozarządowych | -20% |
Ceny netto z rozdziału o instytucjach w cenniku dla szkół i organizacji.
Rodzice
Grupa rodziców, która zamawia zajęcia dla klasy, drużyny albo grupy dzieci.
| Warsztat 4 h dla dzieci lub młodzieży, do 30 osób | 3 690 zł |
| Szkolenie 6 h dla grupy, do 30 osób | 9 840 zł |
Ceny brutto z cennika dla rodziców i osób prywatnych. Płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą.
Firma
Firmy, które fundują zajęcia szkole albo organizują je dla dzieci pracowników.
| Warsztat ufundowany szkole, przedszkolu albo instytucji | jak dla szkoły |
| Warsztat 4 h dla dzieci pracowników, do 30 dzieci | 6 000 zł |
Ceny netto, do każdej dolicza się podatek VAT. Pełny cennik: Cennik dla firm.
Organizacja
Przygotowanie i warunki
Potrzebujemy sali, w której da się przestawić ławki do pracy w grupach, ekranu albo rzutnika oraz tablicy lub flipchartu. Uczniowie nie korzystają z własnych telefonów: pracujemy na kartkach i na materiałach pokazywanych przez prowadzącego. Przed zajęciami prosimy wychowawcę o krótką informację, czy klasa ma wspólną grupę na komunikatorze i na jakiej aplikacji, czy ostatnio były spięcia zaczynające się od wiadomości oraz czy jest dziecko, dla którego temat jest teraz szczególnie trudny. Nazwisk nie potrzebujemy.
Kto płaci
Szkolenie zamawia i opłaca szkoła, organ prowadzący, instytucja, rada rodziców, rodzice albo firma. Wszystkie szkolenia i warsztaty są płatne według cennika. Nie zbieramy pieniędzy od uczniów.
Dopłaty i koszty dodatkowe
Grupa 31-60 osób: dopłata 2 500 zł netto do szkolenia stacjonarnego. Termin w sobotę, niedzielę lub święto: dopłata 25%. Dojazd od Krakowa: 2,50 zł za kilometr w obie strony i 150 zł za godzinę czasu dojazdu, nocleg według kosztów oraz dieta 150 zł za dobę. Na życzenie: zeszyt ćwiczeń 35 zł za osobę, imienne zaświadczenia 15 zł za osobę, nagranie szkolenia dla kadry na 12 miesięcy 1 500 zł, spotkanie kontrolne online po 3 miesiącach 900 zł.
Płatność
Szkoły i instytucje: przelew 14 dni po fakturze, przy pierwszym zamówieniu zaliczka 50%. Rodzice: płatność z góry przy zapisie, przelewem lub kartą. Firmy: zaliczka 50% przy zleceniu, reszta po szkoleniu. Kwotę końcową podajemy na piśmie w ofercie.
Odwołanie i zmiana terminu
Odwołanie do 7 dni przed terminem jest bez kosztów, od 7 do 3 dni przed terminem kosztuje 50% ceny, później 100% ceny. Jedną zmianę terminu robimy bez kosztów.
Zniżki
Szkoły z sieci szkół partnerskich: 10% na szkolenia i warsztaty. Organizacje pozarządowe: 20%. Zniżki nie łączą się, stosujemy najkorzystniejszą dla zamawiającego. Umowy roczne i cykle szkoleń mają własne ceny w cenniku.
Uczciwie
Czego to szkolenie nie daje
Warsztat nie rozwiązuje konfliktu, który już trwa w klasie, i nie zastępuje reakcji szkoły, jeśli konkretne dziecko jest obrażane albo pomijane. W takiej sytuacji potrzebna jest rozmowa z pedagogiem, czasem interwencja, a zajęcia mogą być najwyżej jednym z kroków. Nie sprawi też, że dzieci przestaną pisać ostre słowa: uczą się tego latami, także od dorosłych, których czytają w sieci. Szkolenie rozwija umiejętności i ułatwia zauważenie nieporozumienia, zanim urośnie, ale każda klasa i każda rozmowa wygląda inaczej, a komunikatory zmieniają się szybciej niż podręczniki. Dlatego zalecamy, żeby wychowawca wracał do karty i umowy co kilka tygodni.
Pytania
Pytania przed zamówieniem
Czy to nie będzie kolejna lekcja o tym, że trzeba być dla siebie miłym?
Nie. Dzieci w klasach 4-6 dobrze wiedzą, że nie należy nikogo ranić, a mimo to codziennie dochodzi do nieporozumień, bo nikt im nie pokazał, jak działa pisanie bez tonu i mimiki. Na zajęciach ćwiczą konkretne czynności: sprawdzanie wiadomości przed wysłaniem, pytanie o intencję, przerwę w złości i przeprosiny. Prawie cały czas pracują w grupach, a prowadzący mówi najwyżej przez kilka minut naraz.
Czy uczniowie będą potrzebowali telefonów?
Nie. Ćwiczenia odbywają się na kartkach, kartach do gry i materiałach wyświetlanych przez prowadzącego, więc telefony mogą zostać w plecakach. To celowe: część dzieci w tym wieku nie ma jeszcze własnych kont, a wiele aplikacji w regulaminie dopuszcza samodzielne konto dopiero od 13 lat. Kartę „Zanim wyślę” uczniowie dostają od wychowawcy w PDF.
W naszej klasie trwa kłótnia na grupowym czacie. Czy warsztat ją zakończy?
Warsztat może pomóc dzieciom zrozumieć, jak doszło do kłótni, ale sam jej nie zakończy. Prosimy o informację przed zajęciami, bez nazwisk. Wtedy dobieramy przykłady tak, żeby nikt nie poczuł się wskazany, a jeśli sytuacja jest poważna, proponujemy najpierw inną formę pomocy, na przykład warsztat odbudowy klasy albo konsultację dla wychowawcy.
Czy wychowawca powinien być obecny na zajęciach?
Tak, przez większość czasu, bo to on będzie wracał do karty i klasowej umowy. Jego obecność pomaga też zauważyć, które sytuacje dzieci znają z własnej grupy. Wyjątkiem jest końcowa część z pytaniami: jeśli szkoła się zgodzi, prowadzimy ją bez nauczyciela, bo wtedy dzieci pytają śmielej. Sygnały wymagające reakcji przekazujemy pedagogowi zgodnie z procedurą szkoły.
Co, jeśli dziecko w trakcie zajęć powie, że ktoś je obraża w sieci?
Nie rozwijamy tego przy całej klasie. Prowadzący dziękuje za odwagę, proponuje rozmowę na przerwie i przekazuje sprawę pedagogowi zgodnie z procedurą szkoły. Dziecko i jego rodzice mogą też zadzwonić na infolinię Fundacji 222 900 142, a pierwsza rozmowa dziecka ze specjalistą odbywa się bez opłat.
Czym ten warsztat różni się od szkolenia „Co to jest hejt i czym różni się od kłótni”?
Tamte zajęcia uczą rozpoznawać, kiedy żart lub kłótnia przechodzą w krzywdę. Tu zajmujemy się codziennym pisaniem: nieporozumieniami, tonem, złością i przeprosinami, czyli sytuacjami, które zdarzają się w każdej klasie, także bez hejtu. Tematy dobrze się uzupełniają i można je zamówić jako dwa warsztaty dla tej samej klasy, najlepiej zaczynając od tego.