Hejt a oceny i nieobecności w szkole. Co pokazują badania PISA i inne analizy

Trudno skupić się na równaniach, gdy w telefonie czeka kolejna wiadomość z wyzwiskami, a na przerwie ktoś znowu pokaże innym przerobione zdjęcie. Wielu z Was zna to z własnej klasy: po fali hejtu spadają oceny, a w dzienniku przybywa nieobecności.

To nie jest tylko wrażenie. Duże międzynarodowe badania uczniów od lat pokazują ten sam wzór: przemoc rówieśnicza idzie w parze ze słabszymi wynikami, opuszczaniem lekcji i mniejszym poczuciem bezpieczeństwa. Poniżej zebraliśmy najważniejsze liczby, uczciwie opisaliśmy ich ograniczenia i pokazujemy, co można zrobić, gdy hejt zaczyna odbijać się na nauce.

W skrócie

• Uczniowie, którzy doświadczali przemocy rówieśniczej co najmniej kilka razy w miesiącu, mieli w badaniu PISA 2018 wynik z czytania niższy średnio o 21 punktów niż pozostali. To średnia dla krajów OECD po uwzględnieniu sytuacji materialnej rodzin i szkół (OECD, PISA 2018, tom III).
• Rodzaj przemocy ma znaczenie. Przy groźbach różnica wynosiła 56 punktów, przy wyśmiewaniu 13 punktów (PISA 2018).
• Uczniowie często nękani częściej opuszczali cały dzień szkoły. Według UNESCO (publikacja z 2019 roku) robią to ponad dwa razy częściej niż ich rówieśnicy.
• W Polsce w 2022 roku 18% piętnastolatków doświadczało przemocy rówieśniczej co najmniej kilka razy w miesiącu, a 13% nie czuło się bezpiecznie w szkole poza klasą, na przykład na korytarzu lub w toalecie (OECD, PISA 2022, nota o Polsce).
• Te dane pokazują związek, a nie prosty dowód, że hejt „obniża oceny”. Zależność działa w obie strony, a badania szkolne tylko częściowo obejmują to, co dzieje się w sieci.
• Spadek ocen po hejcie nie świadczy o lenistwie ani o braku zdolności. Zaległości da się nadrobić, a szkoła ma obowiązek dbać o Wasze bezpieczeństwo.

Czy hejt naprawdę wpływa na wyniki w nauce?

Najwięcej wiemy z badania PISA. To międzynarodowy test piętnastolatków prowadzony co kilka lat przez OECD, czyli Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju. Oprócz zadań z matematyki, czytania i nauk przyrodniczych uczniowie wypełniają ankietę o życiu szkolnym, w tym o przemocy ze strony rówieśników.

W edycji z 2022 roku test rozwiązało około 690 tysięcy uczniów z 81 krajów i gospodarek. W Polsce było to 6011 uczniów z 240 szkół (nota OECD o Polsce).

O ile niższe są wyniki osób nękanych?

Najdokładniejszą analizę tego związku zawiera raport OECD z badania PISA 2018. Średnio w krajach OECD uczniowie, którzy doświadczali przemocy co najmniej kilka razy w miesiącu, uzyskali z czytania o 21 punktów mniej niż uczniowie, których spotykało to rzadziej. Autorzy porównywali przy tym osoby z rodzin i szkół o podobnej sytuacji materialnej.

Różnica zależała od tego, co się działo. Uczniowie, którym inni grozili, mieli wynik niższy o 56 punktów. Uczniowie wyśmiewani mieli wynik niższy o 13 punktów. Im poważniejsza forma przemocy, tym większa różnica.

Ważny szczegół.
Traci cała szkoła, a nie tylko osoby nękane. W szkołach, w których najmniej uczniów mówiło o rozsiewaniu plotek na swój temat, średni wynik z czytania wynosił 507 punktów. W szkołach, w których takich uczniów było najwięcej, wynosił 455 punktów (PISA 2018, średnia OECD).

Co pokazuje badanie TIMSS z 2023 roku?

Podobny wzór widać w badaniu TIMSS, które sprawdza umiejętności z matematyki i przyrody w czwartych i ósmych klasach w kilkudziesięciu krajach. Uczniowie odpowiadają w nim, jak często w ostatnim roku szkolnym spotykały ich różne formy nękania.

Jak często uczeń był nękany	Odsetek uczniów klas 8	Średni wynik z matematyki	Średni wynik z przyrody
Nigdy lub prawie nigdy	60%	487	488
Mniej więcej raz w miesiącu	27%	472	471
Mniej więcej raz w tygodniu	13%	429	420

Źródło: TIMSS 2023, wyniki międzynarodowe, klasa 8 (IEA, publikacja z 2024 roku). Średnie międzynarodowe, nie są to dane dla Polski.

Między ósmoklasistami nękanymi co tydzień a tymi, których to nie spotyka, jest 58 punktów różnicy z matematyki i 68 punktów z przyrody. W klasach czwartych wzór jest taki sam: 520 punktów z matematyki u dzieci nienękanych i 461 punktów u nękanych co tydzień (TIMSS 2023, klasa 4). Skala TIMSS jest inna niż skala PISA, dlatego punktów z obu badań nie należy ze sobą zestawiać.

Czy osoby hejtowane częściej opuszczają lekcje?

Tak, i trudno się temu dziwić. Jeśli w szkole czeka ktoś, kto wyśmiewa albo grozi, pozostanie w domu wydaje się najprostszym sposobem na spokój. Badania potwierdzają tę zależność.

W badaniu PISA 2018 autorzy sprawdzili, co łączy się z opuszczaniem całych dni szkoły. Okazało się, że im częściej uczeń był nękany, tym większe było prawdopodobieństwo, że w dwóch tygodniach przed testem opuścił przynajmniej jeden dzień. Odwrotnie działało wsparcie rodziców, spokojna atmosfera na lekcjach i przekonanie, że nauka ma sens (OECD, PISA 2018, tom III).

UNESCO w publikacji z 2019 roku, opartej na danych ze 144 krajów i terytoriów, podaje, że uczniowie często nękani opuszczają szkołę ponad dwa razy częściej niż pozostali. Prawie trzy razy częściej czują się też w szkole obco. Według tej samej publikacji co trzeci uczeń na świecie (32%) był nękany przez rówieśników przynajmniej raz w ostatnim miesiącu.

Ile kosztuje jedna opuszczona lekcja?

Sama nieobecność też wiąże się z wynikami. Poniższa tabela pokazuje średnie różnice dla krajów OECD.

Sytuacja ucznia	Różnica wyniku	Przedmiot i edycja PISA
Opuszczony cały dzień w ostatnich dwóch tygodniach	40 punktów mniej	czytanie, 2018
Opuszczone pojedyncze lekcje w ostatnich dwóch tygodniach	37 punktów mniej	czytanie, 2018
Spóźnienia w ostatnich dwóch tygodniach	26 punktów mniej	czytanie, 2018
Opuszczanie zajęć (uczniowie wagarujący wobec pozostałych)	27 punktów mniej	matematyka, 2022
Ponad trzy miesiące nieobecności z rzędu w szkole ponadpodstawowej	59 punktów mniej	matematyka, 2022

Źródło: OECD, PISA 2018, tom III oraz OECD, PISA 2022, tom II. Średnie dla krajów OECD.

W 2022 roku około 30% uczniów w krajach OECD przyznało, że w dwóch tygodniach przed testem opuściło lekcję albo cały dzień. Polska znalazła się w grupie krajów, w których odsetek uczniów opuszczających całe dni i pojedyncze lekcje wzrósł między 2018 a 2022 rokiem o ponad 5 punktów procentowych (PISA 2022, tom II).

Także w badaniu TIMSS 2023 różnica jest wyraźna. Ósmoklasiści nieobecni raz w tygodniu mieli z matematyki średnio 406 punktów, a ci, którzy prawie nie opuszczali zajęć, 488 punktów.

Błędne koło.
Hejt skłania do unikania szkoły. Nieobecności tworzą zaległości. Zaległości obniżają oceny i pewność siebie, a słabsze oceny bywają kolejnym powodem do drwin. Dobra wiadomość jest taka, że to koło można przerwać w kilku miejscach naraz.

Poczucie bezpieczeństwa w szkole: jak wypada Polska?

Żeby się uczyć, trzeba czuć się bezpiecznie. PISA 2022 pytała uczniów o to wprost. Wyniki dla Polski i średnią krajów OECD zestawia nota OECD o Polsce.

Odpowiedzi piętnastolatków w 2022 roku	Polska	Średnia OECD
Przemoc rówieśnicza co najmniej kilka razy w miesiącu (dziewczęta / chłopcy)	18% / 18%	20% / 21%
Nie czuję się bezpiecznie w drodze do szkoły	9%	8%
Nie czuję się bezpiecznie w klasie	8%	7%
Nie czuję się bezpiecznie w innych miejscach szkoły (korytarz, stołówka, toaleta)	13%	10%
Czuję się w szkole samotnie	21%	16%
Czuję się w szkole obco lub pomijany	24%	17%
Czuję, że należę do szkolnej społeczności	64%	75%

Źródło: OECD, PISA 2022, nota o Polsce (publikacja z 2023 roku).

W tych danych jest dobra i gorsza wiadomość. Dobra: przemocy rówieśniczej ubywa. Odsetek uczniów, o których inni rozsiewali przykre plotki, spadł w Polsce z 16% w 2018 roku do 10% w 2022 roku, a średnio w krajach OECD z 11% do 7%. W PISA 2018 przemocy co najmniej kilka razy w miesiącu doświadczało 26% polskich piętnastolatków, a w PISA 2022 było to 18%. Lista pytań w obu edycjach nie była identyczna, dlatego pewniejsze jest porównanie pojedynczego pytania o plotki.

Gorsza: polscy uczniowie częściej niż rówieśnicy z innych krajów czują się w szkole samotni i obcy, a poczucie przynależności do szkoły spadło między 2018 a 2022 rokiem. Więcej liczb na ten temat znajdziecie w tekście o samotności w klasie w danych.

Według raportu z PISA 2022 uczniowie, którzy czują się w szkole bezpiecznie i nie doświadczają przemocy, mają silniejsze poczucie przynależności, większą wiarę w to, że poradzą sobie z samodzielną nauką, i są bardziej zadowoleni z życia. Z kolei w systemach edukacji, w których między 2018 a 2022 rokiem ubyło przemocy rówieśniczej, wyniki z matematyki poprawiały się bardziej niż w pozostałych (OECD, PISA 2022, tom II).

A co z hejtem w internecie?

Tu trzeba uczciwie powiedzieć, czego nie wiemy. Pytania PISA 2018 dotyczyły przemocy „w szkole”: wykluczania, wyśmiewania, gróźb, niszczenia rzeczy, popychania i plotek. Nie ma wśród nich osobnego pytania o komentarze, grupy klasowe czy przeróbki zdjęć. Część tych sytuacji uczniowie zapewne wliczają w swoje odpowiedzi, ale nie da się tego rozdzielić.

Wiemy natomiast, jak częsty jest sam hejt w sieci. W badaniu HBSC 2021/2022, prowadzonym we współpracy z europejskim biurem Światowej Organizacji Zdrowia wśród ponad 279 tysięcy osób w wieku 11, 13 i 15 lat z 44 krajów i regionów, 15% nastolatków doświadczyło cyberprzemocy, a około 11% było nękanych w szkole (WHO, biuro europejskie, komunikat z 2024 roku). W porównaniu z 2018 rokiem odsetek ofiar cyberprzemocy wzrósł z 12% do 15% wśród chłopców i z 13% do 16% wśród dziewcząt.

W Polsce NASK zbadał w 2024 roku 3665 uczniów. W kolejnych edycjach tego badania z lat 2018-2024 od 38% do 42% nastolatków deklarowało kontakt z co najmniej jedną formą przemocy internetowej. Prawie połowa osób, które jej doświadczyły (47%), nic z tym nie zrobiła i nikomu o tym nie powiedziała (raport „Nastolatki” NASK, publikacja z 2025 roku).

Hejt w sieci i przemoc w szkole rzadko są osobnymi światami. Zwykle dotyczą tych samych osób z tej samej klasy, tylko o różnych porach dnia. Dobrym przykładem jest wykluczenie z grupy klasowej w komunikatorze, które zaczyna się w telefonie, a kończy na szkolnym korytarzu.

Czego te dane nie mówią?

Liczby robią wrażenie, dlatego warto znać ich granice. Dotyczy to także osób, które chcą je cytować w pracy szkolnej, artykule lub prezentacji.

Związek to nie to samo co przyczyna.
PISA bada uczniów jeden raz, nie śledzi ich przez lata. Sami autorzy raportu z 2022 roku piszą, że badanie nie pozwala sprawdzić, co jest przyczyną, a co skutkiem. Wiemy, że osoby nękane mają średnio niższe wyniki. Nie wiemy na pewno, o ile niższe są one właśnie z powodu nękania.

Zależność działa w obie strony.
W PISA 2018 przemocy co najmniej kilka razy w miesiącu doświadczało 31% uczniów z najsłabszymi wynikami z czytania i 18% uczniów z najlepszymi wynikami (średnia OECD). Słabsze oceny mogą więc być skutkiem przemocy, ale bywają też pretekstem do niej.

To są odpowiedzi uczniów, a nie obserwacje.
O przemocy i nieobecnościach uczniowie opowiadają sami w ankiecie. Jedni zaniżają, inni zawyżają. Słowo „przemoc” jest też różnie rozumiane w różnych krajach, co OECD samo zaznacza.

Średnia nie opisuje konkretnej osoby.
Wynik niższy o 21 punktów to średnia z setek tysięcy uczniów. Są osoby, które mimo hejtu uczą się świetnie, i takie, którym nauka zupełnie przestaje wychodzić. Obie reakcje są zrozumiałe.

Wynik testu to nie ocena w dzienniku.
PISA i TIMSS mierzą umiejętności w teście, a nie stopnie wystawiane przez nauczycieli. O tym, jak hejt zmienia oceny na świadectwie polskich uczniów, nie znaleźliśmy wiarygodnych ogólnopolskich danych.

Dane mają swój wiek.
Szczegółowe wyliczenia punktów pochodzą z 2018 roku, dane o Polsce z 2022 roku, a badanie TIMSS z 2023 roku. Piętnastolatki z PISA 2022 to dziś osoby dorosłe. Jeśli chcecie wiedzieć, jak jest w Waszej szkole, najlepsza będzie własna, dobrze przygotowana ankieta o hejcie i cyberprzemocy w szkole.

Dlaczego po hejcie trudniej się uczyć?

Badania ankietowe pokazują skalę, ale nie tłumaczą, co dzieje się w głowie. Poniższe punkty nie są wynikami pomiarów. To najczęściej podawane wyjaśnienia, zgodne z tym, co o skutkach przemocy piszą autorzy raportów OECD i UNESCO.

Uwaga jest zajęta czymś innym.
Kto przez całą lekcję zastanawia się, co pojawiło się na grupie, ten nie ma miejsca na nowy materiał. To nie brak zdolności, tylko przeciążenie.

Nastrój.
W PISA 2018 smutek „czasami lub zawsze” odczuwało 64% uczniów często nękanych i 49% pozostałych (średnia OECD). Osobie przygnębionej trudniej zabrać się do nauki i wytrwać przy niej.

Unikanie.
Najpierw omija się stołówkę, potem lekcję wychowania fizycznego, potem cały dzień. Każda nieobecność przynosi chwilową ulgę i nową zaległość.

Milczenie na lekcji.
Osoba wyśmiewana przestaje się zgłaszać, pytać i odpowiadać, żeby nie dawać nowych powodów do drwin. Nauczyciel widzi mniejszą aktywność, a nie widzi jej przyczyny.

Mniej wsparcia od klasy.
Notatki, wspólne powtórki i wyjaśnienie zadania przez kolegę to duża część nauki. Osoba wykluczona traci do nich dostęp.

Co zrobić, gdy hejt odbija się na Waszych ocenach?

Nie musicie najpierw „poprawić się” z nauki, żeby zasłużyć na pomoc. Kolejność jest odwrotna: najpierw bezpieczeństwo, potem nadrabianie.

1. Powiedzcie o tym dorosłemu, któremu ufacie. Rodzicowi, wychowawcy, pedagogowi lub psychologowi szkolnemu. Jeśli nie macie 18 lat, nie zgłaszajcie sprawy sami: zróbcie to razem z dorosłym. Badania pokazują, że wsparcie bliskich realnie chroni przed skutkami hejtu.
2. Zabezpieczcie materiał. Zrzuty ekranu z datą, nazwą konta i adresem przydadzą się w szkole i przy zgłoszeniu do serwisu. Opisaliśmy to w tekście o zabezpieczaniu dowodów hejtu.
3. Powiedzcie szkole także o nauce. Wychowawca powinien wiedzieć, że spadek ocen i nieobecności mają związek z przemocą. Bez tej informacji nauczyciele widzą tylko nieprzygotowanie.
4. Poproście o plan nadrobienia zaległości. Konkretnie: które sprawdziany można napisać w innym terminie, z których przedmiotów potrzebne są konsultacje, kto przekaże notatki.
5. Wyjaśnijcie nieobecności. O usprawiedliwienie występują rodzice albo pełnoletni uczeń, na zasadach ze statutu szkoły. Nie czekajcie z tym do końca półrocza.
6. Zadbajcie o bezpieczne miejsca w szkole. Z danych wynika, że uczniowie najmniej pewnie czują się poza klasą. Ustalcie z wychowawcą, gdzie możecie spędzać przerwy i do kogo podejść, gdy coś się dzieje.
7. Jeśli jest Wam bardzo ciężko, szukajcie pomocy od razu. Telefon 116 111 działa dla dzieci i młodzieży, 116 123 dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym. Przy zagrożeniu życia dzwońcie pod 112.

Wzór wiadomości do wychowawcy

Wiadomość może wysłać rodzic przez dziennik elektroniczny albo pełnoletni uczeń. Młodsi uczniowie mogą pokazać ten wzór rodzicom.

„Dzień dobry, od kilku tygodni [imię] jest wyśmiewany i obrażany przez osoby z klasy, także w internecie. Mamy zrzuty ekranu. W tym czasie opuścił kilka dni zajęć i pogorszyły się jego oceny z [przedmioty]. Proszę o spotkanie w najbliższych dniach. Chcielibyśmy ustalić, jak szkoła zadba o jego bezpieczeństwo, oraz uzgodnić terminy nadrobienia zaległości i zaliczenia sprawdzianów. Z poważaniem, [podpis]”.

Co mówią przepisy o nieobecnościach?

Warto znać trzy zasady. Po pierwsze, uczeń może nie zostać sklasyfikowany z przedmiotu, jeśli opuścił ponad połowę zajęć i nauczyciel nie ma podstaw do wystawienia oceny. Przy nieobecnościach usprawiedliwionych może wtedy zdawać egzamin klasyfikacyjny, a przy nieusprawiedliwionych potrzebna jest zgoda rady pedagogicznej. Tak stanowi art. 44k ustawy o systemie oświaty (tekst jednolity z 2025 roku).

Po drugie, za niespełnianie obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki uznaje się nieusprawiedliwioną nieobecność w ciągu jednego miesiąca na co najmniej 50% dni zajęć. Wynika to z art. 42 ustawy Prawo oświatowe (tekst jednolity z 2025 roku). Dlatego tak ważne jest, żeby nieobecności były wyjaśnione i usprawiedliwione.

Po trzecie, bezpieczne warunki nauki należą do zadań systemu oświaty, a dyrektor wykonuje zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę (art. 1 pkt 14 i art. 68 ust. 1 pkt 6 Prawa oświatowego). Szczegółowe zasady oceniania i usprawiedliwiania zapisane są w statucie Waszej szkoły. Ten tekst nie zastępuje porady prawnika.

Co może zrobić klasa i szkoła?

Z danych płynie jeden praktyczny wniosek: przeciwdziałanie przemocy to nie dodatek do nauczania, tylko jego warunek. Tam, gdzie przemocy jest mniej, lepiej uczą się wszyscy.

Świadkowie.
W PISA 2018 aż 88% uczniów w krajach OECD zgodziło się, że przyłączanie się do nękania jest złe, a 81% przyznało, że denerwuje ich, gdy nikt nie staje w obronie osoby nękanej. Większość klasy jest więc po Waszej stronie, nawet jeśli milczy. Podpowiadamy, jak pomóc osobie hejtowanej, gdy jesteście świadkami.

Zwykła koleżeńska pomoc.
Przekazanie notatek, zaproszenie do wspólnej powtórki albo miejsce w ławce obok zmniejsza zaległości i samotność jednocześnie.

Nauczyciele.
Nagły spadek ocen, milczenie na lekcjach i nieobecności w konkretne dni to sygnały, o które warto zapytać w cztery oczy, zanim pojawi się uwaga o nieprzygotowaniu.

Programy dla całej szkoły.
Część szkół korzysta z gotowych, przebadanych programów. Ich skuteczność opisaliśmy w tekście porównującym programy KiVa, Olweus i inne.

Podsumowanie: słabsze oceny po hejcie to sygnał, a nie wyrok

Badania PISA, TIMSS i zestawienia UNESCO pokazują spójny obraz. Uczniowie doświadczający przemocy rówieśniczej mają średnio niższe wyniki, częściej opuszczają lekcje i rzadziej czują się w szkole bezpiecznie. Różnice są wyraźne: 21 punktów z czytania w PISA 2018 i 58 punktów z matematyki u ósmoklasistów nękanych co tydzień w TIMSS 2023.

Te same badania pokazują, że nic tu nie jest przesądzone. Przemocy w szkołach ubywa, także w Polsce. Wsparcie rodziców i spokojna atmosfera w klasie wiążą się z mniejszą liczbą opuszczonych dni. Jeśli po hejcie gorzej się uczycie, to znaczy, że potrzebujecie bezpieczeństwa i czasu, a nie że coś jest z Wami nie tak.

Gdzie szukać pomocy?

Fundacja Usuwanie Hejtu pomaga przygotować zgłoszenia do serwisów i prowadzi je do końca, pomaga zabezpieczyć materiał oraz kieruje do prawnika lub psychologa. Nie ustala tożsamości autorów poza drogą prawną i nie zastępuje prawnika. Kontakt: tel. 222 900 142, biuro@usuwaniehejtu.pl. Osoby niepełnoletnie prosimy o kontakt razem z rodzicem lub opiekunem. Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.

• Wychowawca, pedagog i psycholog szkolny: pierwsze osoby, którym warto powiedzieć o hejcie i o kłopotach z nauką.
• 116 111: telefon zaufania dla dzieci i młodzieży.
• 116 123: telefon dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym, także dla studentów i młodych dorosłych.
• 800 100 100: telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawach bezpieczeństwa dzieci.
• Poradnia psychologiczno-pedagogiczna: gdy trudności z nauką i lęk przed szkołą utrzymują się dłużej.
• 112: gdy ktoś jest w bezpośrednim zagrożeniu.

Jeśli o hejcie wiecie od koleżanki lub kolegi, którzy proszą o dyskrecję, przeczytajcie, kiedy trzeba powiedzieć o tym dorosłemu.

Najczęściej zadawane pytania

1. Czy hejt obniża oceny?
Badania pokazują wyraźny związek: uczniowie doświadczający przemocy rówieśniczej mają średnio niższe wyniki w testach. W PISA 2018 różnica wynosiła 21 punktów z czytania. Nie jest to jednak dowód na prostą przyczynę, bo zależność działa w obie strony.

2. Co to jest badanie PISA?
To międzynarodowy test umiejętności piętnastolatków z matematyki, czytania i nauk przyrodniczych, prowadzony przez OECD. Uczniowie wypełniają też ankietę o szkole, w tym o przemocy rówieśniczej, bezpieczeństwie i opuszczaniu lekcji.

3. Ilu uczniów w Polsce doświadcza przemocy rówieśniczej?
W PISA 2022 było to 18% piętnastolatek i 18% piętnastolatków, licząc sytuacje powtarzające się co najmniej kilka razy w miesiącu. Średnia dla krajów OECD wynosiła 20% wśród dziewcząt i 21% wśród chłopców.

4. Czy osoby nękane częściej wagarują?
Tak wynika z danych. W PISA 2018 częstsze nękanie wiązało się z większym prawdopodobieństwem opuszczenia całego dnia szkoły, a UNESCO podaje, że uczniowie często nękani opuszczają szkołę ponad dwa razy częściej. Zwykle nie chodzi o niechęć do nauki, tylko o unikanie miejsca, w którym dzieje się krzywda.

5. Czy badania PISA mierzą także hejt w internecie?
Tylko pośrednio. Pytania z 2018 roku dotyczyły przemocy w szkole: wykluczania, wyśmiewania, gróźb, plotek i przemocy fizycznej. Skalę cyberprzemocy lepiej pokazują badania HBSC oraz polski raport NASK.

6. Czy polscy uczniowie czują się w szkole bezpiecznie?
Większość tak, ale nie wszyscy. W PISA 2022 w klasie nie czuło się bezpiecznie 8% polskich piętnastolatków, a w innych miejscach szkoły, takich jak korytarz, stołówka czy toaleta, 13%. Średnie dla krajów OECD były nieco niższe.

7. Ile nieobecności grozi brakiem klasyfikacji?
Uczeń może nie zostać sklasyfikowany, gdy opuścił ponad połowę zajęć z danego przedmiotu i nauczyciel nie ma podstaw do wystawienia oceny. Może wtedy zdawać egzamin klasyfikacyjny, a przy nieobecnościach nieusprawiedliwionych potrzebuje zgody rady pedagogicznej.

8. Czy nauczyciel powinien wiedzieć, że gorsze oceny mają związek z hejtem?
Tak, bo bez tej wiedzy widzi tylko nieprzygotowanie i nieobecności. Informacja o przyczynie pozwala ustalić dodatkowe terminy, konsultacje i sposób zadbania o bezpieczeństwo. Niepełnoletni uczniowie powinni zgłosić to razem z rodzicem.

9. Czy przemoc w klasie szkodzi także uczniom, których nie dotyczy?
Dane na to wskazują. W PISA 2018 szkoły, w których najwięcej uczniów skarżyło się na plotki, miały średni wynik z czytania 455 punktów, a szkoły z najmniejszą liczbą takich uczniów 507 punktów. Atmosfera w szkole wpływa na naukę wszystkich.

10. Czy sytuacja w szkołach się poprawia?
Według PISA 2022 przemocy rówieśniczej ubyło w porównaniu z 2018 rokiem, także w Polsce. Jednocześnie polscy uczniowie częściej niż wcześniej mówili o samotności i słabszym poczuciu przynależności do szkoły.

11. Jestem na studiach i przez hejt przestałem chodzić na zajęcia. Co zrobić?
Opisane mechanizmy dotyczą też dorosłych. Porozmawiajcie z opiekunem roku lub dziekanatem o możliwości nadrobienia zaległości i skorzystajcie z uczelnianej pomocy psychologicznej, jeśli jest dostępna. W kryzysie emocjonalnym działa telefon 116 123.

12. Czy mogę cytować te dane w pracy szkolnej lub artykule?
Tak, najlepiej z podaniem badania, roku i tego, że chodzi o średnie dla krajów OECD lub średnie międzynarodowe. Warto też zaznaczyć, że dane pokazują związek, a nie udowodnioną przyczynę.

Źródła

• OECD, 2019 (badanie z 2018): PISA 2018 Results (Volume III): What School Life Means for Students’ Lives
• OECD, 2023 (badanie z 2022): PISA 2022 Results (Volume II): Learning During - and From - Disruption
• OECD, 2023 (badanie z 2022): PISA 2022 Results (Volume I and II) - Country Notes: Poland
• IEA, TIMSS & PIRLS International Study Center, Boston College, 2024 (badanie z 2023): TIMSS 2023 International Results in Mathematics and Science: Student Bullying (Grade 8)
• IEA, TIMSS & PIRLS International Study Center, Boston College, 2024 (badanie z 2023): TIMSS 2023 International Results in Mathematics and Science: Student Bullying (Grade 4)
• IEA, TIMSS & PIRLS International Study Center, Boston College, 2024 (badanie z 2023): TIMSS 2023 International Results in Mathematics and Science: Frequency of Student Absences
• UNESCO, 2019: School violence and bullying a major global issue, new UNESCO publication finds (Behind the numbers: Ending school violence and bullying)
• WHO Regional Office for Europe, 2024 (badanie HBSC 2021/2022): One in six school-aged children experiences cyberbullying, finds new WHO/Europe study
• NASK, 2025 (badanie z 2024): Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców
• Sejm RP, 2025: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 1043)
• Sejm RP, 2025: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 881)

A jak było u Was? Napiszcie w komentarzu

Czy po hejcie zmieniły się Wasze oceny albo frekwencja i czy ktoś w szkole zauważył, co było prawdziwą przyczyną? Co najbardziej pomogło Wam nadrobić zaległości: rozmowa z nauczycielem, pomoc osoby z klasy czy dodatkowy termin sprawdzianu? Prosimy, nie podawajcie w komentarzach nazwisk, nazw szkół ani danych innych osób.