Czy spółka, stowarzyszenie albo szkoła mogą być pokrzywdzone zniesławieniem?

Ktoś pisze w internecie, że spółka oszukuje klientów, że stowarzyszenie wyłudza składki albo że w szkole nauczyciele biją dzieci. Zarząd lub dyrektor czyta to z poczuciem krzywdy, ale pojawia się pytanie: kto właściwie został pokrzywdzony? Przecież nie ma tu jednego człowieka, którego nazwisko padło w tytule.

Prawo karne przewiduje taką sytuację wprost. Przepis o zniesławieniu chroni nie tylko osoby, ale też instytucje, osoby prawne, jednostki bez osobowości prawnej i grupy osób. W tym tekście wyjaśniamy, kogo to dotyczy, kto w imieniu podmiotu podpisuje akt oskarżenia, jak wygląda cała droga i co zrobić w pierwszych dniach.

W skrócie

• Art. 212 § 1 Kodeksu karnego chroni „inną osobę, grupę osób, instytucję, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej” (Kodeks karny, tekst jednolity ogłoszony w 2025 r.). Spółka, stowarzyszenie, fundacja i szkoła mogą więc być pokrzywdzone.
• Za pokrzywdzonego, który nie jest osobą fizyczną, czynności procesowych dokonuje organ uprawniony do działania w jego imieniu (art. 51 § 1 Kodeksu postępowania karnego). W spółce z o.o. jest to zwykle zarząd, w stowarzyszeniu osoby wskazane w statucie.
• Kara za zniesławienie to grzywna albo ograniczenie wolności, a przy użyciu środków masowego komunikowania także pozbawienie wolności do roku (art. 212 § 1 i 2 Kodeksu karnego).
• Zniesławienie ścigane jest z oskarżenia prywatnego. Karalność ustaje po roku od dnia, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy, najpóźniej po 3 latach od popełnienia czynu (art. 101 § 2 Kodeksu karnego).
• Akt oskarżenia może być krótki: wystarczy oznaczyć oskarżonego, zarzucany czyn i dowody (art. 487 Kodeksu postępowania karnego). Policja na żądanie pokrzywdzonego przyjmie skargę i w razie potrzeby zabezpieczy dowody (art. 488).
• Prawda broni autora wpisu tylko w określonych sytuacjach, o których piszemy niżej (art. 213 Kodeksu karnego). Krytyka i ocena to nie to samo co zarzut o fakty.

Kogo chroni przepis o zniesławieniu?

Art. 212 § 1 Kodeksu karnego mówi o pomawianiu o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć w opinii publicznej albo narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności. Dla firm i instytucji to szczególnie ważne, bo ich zaufanie jest ich głównym kapitałem. Przepis wymienia kilka rodzajów pokrzywdzonych.

Osoba prawna

Podmiot z własną osobowością.
Osobami prawnymi są między innymi spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna, fundacja i stowarzyszenie wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego. Stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną po wpisie do tego rejestru (art. 17 ust. 1 Prawa o stowarzyszeniach).

Dobra osobiste też przysługują firmie.
Kodeks cywilny stanowi, że przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych (art. 43, Kodeks cywilny, tekst jednolity ogłoszony w 2026 r.). To podstawa dla drogi cywilnej, o której piszemy dalej.

Jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej

Nie każdy podmiot jest osobą prawną.
Spółka jawna czy stowarzyszenie zwykłe nie mają osobowości prawnej, ale mogą we własnym imieniu zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywane (art. 8 § 1 Kodeksu spółek handlowych oraz art. 40 ust. 1a Prawa o stowarzyszeniach). Kodeks postępowania karnego dodaje, że pokrzywdzoną może być także jednostka bez osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną (art. 49 § 2 pkt 2, Kodeks postępowania karnego, tekst jednolity ogłoszony w 2026 r.).

Instytucja

Urzędy, szkoły, placówki.
Art. 49 § 2 pkt 1 Kodeksu postępowania karnego wymienia instytucję państwową lub samorządową. Wpis, który twierdzi, że szkoła ukrywa przemoc albo że placówka okrada podopiecznych, może więc dotyczyć jej jako instytucji, a nie tylko dyrektora czy nauczycieli.

Grupa osób

Gdy nie ma jednej nazwy.
Przepis chroni też grupę osób, na przykład pracowników określonego działu albo nauczycieli jednej szkoły. Kodeks nie definiuje jednak, jak duża i jak określona musi być taka grupa. W praktyce znaczenie ma to, czy z treści wpisu da się ustalić, kogo dotyczy. Zdanie o „wszystkich urzędnikach” będzie oceniane inaczej niż zdanie o czterech nauczycielach z jednego zespołu. Ocenę każdej takiej sprawy warto zostawić prawnikowi.

Jeśli pokrzywdzonych jest kilku, każdy z nich, którego dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone, może występować jako oskarżyciel. Inny pokrzywdzony tym samym czynem może przyłączyć się do toczącego się postępowania aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej (art. 59 § 2 Kodeksu postępowania karnego).

Czy spółka, stowarzyszenie i szkoła to ta sama sytuacja?

Dla art. 212 wszystkie te podmioty mogą być pokrzywdzone, ale różnią się tym, kto za nie działa. Zestawiliśmy to w tabeli.

Podmiot	Osobowość prawna	Kto zwykle działa w jego imieniu	Podstawa
Spółka z o.o.	Tak	Zarząd; przy zarządzie wieloosobowym obowiązuje sposób z umowy spółki, a gdy go brak, współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego z prokurentem	art. 201 § 1 i art. 205 § 1 Kodeksu spółek handlowych
Spółka jawna	Nie, ale ma zdolność prawną	Każdy wspólnik, chyba że umowa spółki przewiduje inaczej	art. 8 § 1, art. 29 § 1 i art. 30 § 1 Kodeksu spółek handlowych
Stowarzyszenie wpisane do KRS	Tak	Osoby wskazane w statucie jako sposób reprezentowania	art. 10 ust. 1 pkt 6 i art. 17 ust. 1 Prawa o stowarzyszeniach
Stowarzyszenie zwykłe	Nie, ale ma zdolność prawną	Przedstawiciel albo zarząd wskazany w regulaminie działalności	art. 40 ust. 1a i 2 Prawa o stowarzyszeniach
Fundacja	Tak	Zarząd	art. 10 ustawy o fundacjach
Szkoła lub placówka	Zależy od formy prowadzenia; szkoły publiczne są zwykle jednostkami organu prowadzącego	Dyrektor reprezentuje szkołę na zewnątrz; w sprawach spornych warto zapytać organ prowadzący i prawnika	art. 68 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego; art. 49 § 2 pkt 1 Kodeksu postępowania karnego

Źródło: Kodeks spółek handlowych, Prawo o stowarzyszeniach, ustawa o fundacjach, Prawo oświatowe, tekst jednolity ogłoszony w podanych latach. Tabela pokazuje zasady ogólne, a statut lub umowa Waszego podmiotu mogą je zmieniać.

Ważna uwaga o szkołach.
Prawo oświatowe mówi, że dyrektor kieruje działalnością szkoły i reprezentuje ją na zewnątrz. To jednak nie rozstrzyga w każdym przypadku, czy w postępowaniu karnym pokrzywdzonym jest sama szkoła, organ prowadzący, czy dyrektor osobiście. Jeśli kierujecie placówką, przed złożeniem aktu oskarżenia zapytajcie o to prawnika organu prowadzącego.

Kto podpisuje akt oskarżenia w imieniu podmiotu?

Kodeks postępowania karnego odpowiada na to w jednym zdaniu: za pokrzywdzonego, który nie jest osobą fizyczną, czynności procesowych dokonuje organ uprawniony do działania w jego imieniu (art. 51 § 1). Oznacza to, że akt oskarżenia nie jest pismem „firmy” w ogólnym sensie. Podpisują go ludzie, którzy zgodnie z prawem i statutem mogą składać oświadczenia woli za podmiot.

Pismo procesowe musi zawierać datę i podpis składającego (art. 119 § 1 pkt 4). Brak podpisu to brak formalny, który sąd wezwie do usunięcia w terminie 7 dni (art. 120 § 1), ale lepiej nie ryzykować opóźnienia.

Jak to sprawdzić krok po kroku?

1. Ustalcie formę prawną podmiotu i sprawdźcie ją w dokumentach: w odpisie z KRS, w umowie spółki, w statucie albo w regulaminie działalności.
2. Zobaczcie, kto jest uprawniony do reprezentacji i czy działa samodzielnie, czy łącznie z kimś. W spółce z o.o. z zarządem wieloosobowym często potrzebne są dwa podpisy.
3. Zdecydujcie wewnętrznie, że podmiot chce wnieść oskarżenie. Dobrze mieć krótką uchwałę zarządu, decyzję dyrektora albo protokół, nawet jeśli prawo nie wymaga ich w każdym przypadku.
4. Rozważcie pełnomocnika. Strona inna niż oskarżony może ustanowić pełnomocnika (art. 87 § 1), a pełnomocnikiem może być adwokat albo radca prawny (art. 88 § 1). Pełnomocnictwo podpisują osoby uprawnione do reprezentacji.
5. Złóżcie akt oskarżenia w sądzie rejonowym albo zgłoście sprawę Policji, która na żądanie pokrzywdzonego przyjmie ustną lub pisemną skargę (art. 488 § 1).

Gdy ktoś podpisze bez umocowania.
To jeden z najczęstszych błędów w małych podmiotach. Współpracownik pisze skargę „w imieniu firmy”, choć nie jest w KRS ani w statucie wskazany jako osoba uprawniona. Zanim pismo trafi do sądu, upewnijcie się, że uprawniona osoba je podpisała albo wystawiła upoważnienie.

Czy członek zarządu lub dyrektor może oskarżyć we własnym imieniu?

Tak, jeśli wpis dotyczy go osobiście. Zdanie „firma oszukuje klientów” uderza w podmiot. Zdanie „prezes zarządu okrada klientów”, z podaniem nazwiska uderza w człowieka i w niego również. Wtedy możliwe są dwie osobne drogi: podmiot występuje jako pokrzywdzony za siebie, a osoba fizyczna za siebie.

Na tym samym wpisie mogą więc być dwa albo więcej pokrzywdzonych. Warto z góry uzgodnić, kto składa jakie pismo, żeby nie sprzeczać się w sądzie. Wspólny pełnomocnik jest możliwy, o ile interesy stron nie są sprzeczne.

O tym, jak odróżnić krytykę od ataku na firmę, piszemy w artykule Jak odpowiadać na negatywne opinie klientów? Kiedy to krytyka, a kiedy hejt na firmę. Warto go przeczytać przed decyzją o skierowaniu sprawy do sądu.

Kiedy wpis o firmie jest zniesławieniem, a kiedy krytyką?

Nie każda negatywna opinia jest przestępstwem. Zniesławienie dotyczy zarzutu, czyli twierdzenia o faktach: o postępowaniu lub właściwościach. Samo wyrażenie niezadowolenia lub oceny zwykle się do niego nie zalicza.

Przykład zarzutu.
„Ta firma nie wypłaca wynagrodzeń od pół roku”. To twierdzenie, które można sprawdzić i które może narazić na utratę zaufania.

Przykład oceny.
„Obsługa była wolna i nie polecam”. To opinia klienta o własnym doświadczeniu.

Co mówi prawo o prawdziwości zarzutu?

Art. 213 Kodeksu karnego nie przesądza, że prawdziwy zarzut zawsze jest dozwolony. Jeżeli zarzut został uczyniony niepublicznie i jest prawdziwy, nie ma przestępstwa określonego w art. 212 § 1. Publiczne rozgłaszanie prawdziwego zarzutu nie jest przestępstwem, gdy dotyczy postępowania osoby pełniącej funkcję publiczną albo służy obronie społecznie uzasadnionego interesu. Zarzut dotyczący życia prywatnego lub rodzinnego ma dodatkowe ograniczenia dowodu prawdy.

Co ważne, brak przestępstwa z powodu prawdziwości nie wyłącza odpowiedzialności za zniewagę ze względu na formę podniesienia zarzutu (art. 214). Różnicę między zniesławieniem a zniewagą opisujemy w artykule Zniesławienie a zniewaga w internecie: czym się różnią i jaką drogę wybrać?.

Jak wygląda postępowanie z oskarżenia prywatnego?

Art. 212 § 4 Kodeksu karnego stanowi, że ściganie odbywa się z oskarżenia prywatnego. To oznacza, że prokurator co do zasady nie robi tego za Was. Pokrzywdzony sam wnosi i popiera oskarżenie (art. 59 § 1 Kodeksu postępowania karnego). Prokurator może wszcząć postępowanie albo wstąpić do już wszczętego, jeżeli wymaga tego ochrona praworządności lub interes społeczny (art. 60 § 1).

Skarga na Policji i akt oskarżenia

Akt oskarżenia może być krótki. Wystarczy oznaczyć osobę oskarżonego, zarzucany czyn i wskazać dowody (art. 487). Policja na żądanie pokrzywdzonego przyjmuje skargę i w razie potrzeby zabezpiecza dowody, po czym przesyła ją do sądu (art. 488 § 1). Na polecenie sądu może też wykonać określone czynności dowodowe.

Ważne jest wskazanie oskarżonego. Jeśli konto jest anonimowe, najpierw trzeba ustalić, kto za nim stoi, a nie robić tego na własną rękę. Nie przeszukujcie profili pracowników ani klientów i nie oskarżajcie osób na podstawie podobnego stylu pisania. Jak postępować w takiej sytuacji, oceni prawnik.

Posiedzenie pojednawcze

Rozprawę główną poprzedza posiedzenie pojednawcze (art. 489 § 1). Na wniosek lub za zgodą stron sąd może zamiast niego wyznaczyć termin postępowania mediacyjnego. Jeśli strony się pojednają, postępowanie się umarza (art. 492 § 1). Niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika bez usprawiedliwienia uważa się za odstąpienie od oskarżenia (art. 491 § 1).

Dla firm i instytucji pojednanie bywa wygodną drogą. Można na nim ustalić usunięcie wpisu, sprostowanie albo przeprosiny, a nawet zawrzeć ugodę, której przedmiotem są także roszczenia związane z oskarżeniem (art. 494 § 1).

Oskarżenie wzajemne

Warto wiedzieć, że oskarżony może wnieść przeciwko oskarżycielowi prywatnemu wzajemny akt oskarżenia o ścigany z oskarżenia prywatnego czyn pozostający w związku z zarzucanym mu czynem (art. 497 § 1). Jeśli wcześniej Wy ostro odpowiadaliście w internecie, może to Wam zaszkodzić. Przejrzyjcie więc własne wypowiedzi, zanim złożycie oskarżenie.

Jakie kary i jakie terminy obowiązują?

Zniesławienie w wersji podstawowej zagrożone jest grzywną albo karą ograniczenia wolności (art. 212 § 1). Jeśli sprawca działał za pomocą środków masowego komunikowania, kara jest wyższa i może obejmować pozbawienie wolności do roku (art. 212 § 2). Czy wpis w sieci spełnia ten warunek, ocenia sąd w konkretnej sprawie.

W razie skazania sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża albo na inny cel społeczny wskazany przez pokrzywdzonego (art. 212 § 3). Na wniosek pokrzywdzonego sąd orzeka też podanie wyroku skazującego do publicznej wiadomości (art. 215).

Termin to rok od poznania sprawcy.
Karalność przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego ustaje z upływem roku od czasu, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy, nie później jednak niż z upływem 3 lat od popełnienia czynu (art. 101 § 2 Kodeksu karnego). Dla firmy ważne jest, od kiedy o sprawcy wie podmiot, czyli uprawniony organ. Nie czekajcie jednak do ostatniej chwili.

Gdyby prokurator wstąpił do postępowania, a potem odstąpił od oskarżenia, pokrzywdzony, który nie wniósł oskarżenia, ma 14 dni od powiadomienia go o odstąpieniu na złożenie aktu oskarżenia albo oświadczenia o podtrzymaniu oskarżenia jako prywatnego (art. 60 § 4 Kodeksu postępowania karnego). Jest to termin zawity.

Czy firma lub szkoła może też pójść do sądu cywilnego?

Tak. Obok drogi karnej istnieje droga cywilna, oparta na ochronie dóbr osobistych. Art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego pozwala żądać zaniechania naruszenia, a przy dokonanym naruszeniu także złożenia oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie można żądać zadośćuczynienia pieniężnego albo zapłaty sumy na wskazany cel społeczny. Dla osób prawnych stosuje się to odpowiednio (art. 43).

Sprawa cywilna ma inny cel niż karna. Nie chodzi w niej o ukaranie autora, tylko o usunięcie skutków wpisu, na przykład przeprosiny albo usunięcie treści. O tym, jakie kwoty zasądzają sądy w takich sprawach, piszemy w artykule Zadośćuczynienie za hejt: jakie kwoty zasądzają polskie sądy w sprawach o dobra osobiste.

Obie drogi nie wykluczają się. Czasem wystarczy jedna, a czasem warto rozważyć obie. Decyzja zależy od celu: czy ważniejsze jest szybkie usunięcie wpisu, czy ukaranie autora. O kosztach sądowych i o pełnomocniku z urzędu piszemy w artykule Zwolnienie od kosztów sądowych i pełnomocnik z urzędu w sprawie o hejt - jak złożyć wniosek?. Opisane tam zasady dotyczą przede wszystkim osób fizycznych, więc podmiot powinien sprawdzić je u prawnika.

Co zrobić w pierwszych dniach po znalezieniu wpisu?

Zanim zapadnie decyzja o sądzie, zróbcie kilka rzeczy, które nic nie kosztują, a bardzo pomagają.

Zabezpieczcie dowody.
Zrzuty ekranu powinny pokazywać treść wpisu, nazwę konta, datę, godzinę i adres strony. Zapiszcie też sam adres i nazwę serwisu. Jak to zrobić tak, by materiał przydał się na policji i w sądzie, opisujemy w artykule Jak zabezpieczyć dowody hejtu w internecie, żeby przydały się na policji i w sądzie?.

Nie odpowiadajcie w emocjach.
Zarząd albo dyrektor, który pisze ostrą odpowiedź pod wpisem, daje autorowi kolejne materiały i otwiera drogę do oskarżenia wzajemnego. Lepiej przygotować spokojny komunikat albo zgłoszenie do serwisu.

Zgłoście treść w serwisie.
Większość platform ma formularze zgłoszeń nielegalnych lub naruszających zasady treści. Jeśli wpis wisi na grupie mieszkańców, pomocny będzie artykuł Hejt na firmę na Facebooku: co zrobić, gdy na grupie mieszkańców padają zarzuty?. W przypadku fałszywych opinii na mapach sprawdźcie tekst Fałszywe opinie w Google Maps - jak je usunąć i jak zapobiec kolejnym.

Ustalcie, kto za Was decyduje.
W małej firmie lub stowarzyszeniu bywa, że każdy sądzi, że sprawą zajmuje się ktoś inny. Wyznaczcie jedną osobę, która zbiera materiały, i jedną, która ma prawo podpisać pismo.

Skonsultujcie się z prawnikiem.
Przed wniesieniem aktu oskarżenia dobrze jest omówić z adwokatem lub radcą prawnym, czy wpis spełnia znamiona art. 212, czy bezpieczniej wybrać drogę cywilną i kto powinien być wskazany jako pokrzywdzony.

Przykłady z życia: trzy sytuacje, trzy różne drogi

Spółka z o.o. i wpis o niewypłacaniu pensji.
Na forum branżowym pojawia się wpis, że spółka od pół roku nie płaci pracownikom. To nieprawda. Zarząd dwuosobowy, z reprezentacją łączną, wspólnie podpisuje skargę. Spółka jest pokrzywdzonym jako osoba prawna, a prezes może dodatkowo wnieść własne oskarżenie, jeśli wpis wymieniał jego nazwisko.

Stowarzyszenie i oskarżenie o wyłudzanie składek.
Anonimowy profil twierdzi, że stowarzyszenie sprzeniewierza pieniądze członków. Statut wskazuje, że stowarzyszenie reprezentuje dwóch członków zarządu. Oni podpisują pismo albo upoważniają radcę prawnego. Najpierw trzeba jednak ustalić autora, bo bez wskazania oskarżonego nie da się prowadzić sprawy.

Szkoła i wpis o ukrywaniu przemocy.
Na lokalnej grupie ktoś pisze, że szkoła ukrywa bicie dzieci. Dyrektor reprezentuje szkołę na zewnątrz, ale wcześniej konsultuje się z organem prowadzącym i prawnikiem. Rozważają razem, czy sprawa nadaje się do sądu karnego, czy lepiej zacząć od wyjaśnienia rodzicom i zgłoszenia treści na platformie. O reakcji szkoły na takie wpisy piszemy też w tekście Hejt na grupie klasowej po lekcjach. Co może i co musi zrobić szkoła?.

Wzór krótkiej notatki dla zarządu lub dyrekcji

Zanim ktokolwiek podpisze pismo, dobrze mieć jedną stronę, która porządkuje fakty. Możecie ją skopiować i uzupełnić.

Notatka w sprawie wpisu na temat [nazwa podmiotu].
1. Adres wpisu: [adres]. Serwis: [nazwa]. Data i godzina znalezienia: [dane]. Kto znalazł: [imię i nazwisko].
2. Treść zarzutu: [dokładny cytat]. Kogo dotyczy: [podmiot, osoba, grupa].
3. Czy zarzut jest prawdziwy: [tak, nie, częściowo, na jakiej podstawie].
4. Kto jest uprawniony do reprezentacji (KRS, statut, umowa): [dane].
5. Czy wiadomo, kim jest autor: [tak, nie, jak ustalono].
6. Podjęte działania: [zgłoszenie w serwisie, kontakt z autorem, konsultacja z prawnikiem].
7. Termin, do którego trzeba zdecydować o dalszych krokach: [data].

Taka notatka ułatwia rozmowę z prawnikiem i pozwala wykazać, kiedy podmiot dowiedział się o sprawcy.

Czego nie wiemy: uczciwe uwagi o danych

Szukaliśmy rzetelnych statystyk, ile spraw o zniesławienie wnoszą firmy, stowarzyszenia i szkoły. Nie potwierdziliśmy danych, które pozwalałyby podać takie liczby, dlatego nie przytaczamy ich w tym tekście. Liczby, które tu podajemy, to terminy i kary zapisane w ustawach. Warto też pamiętać, że przepisy się zmieniają, więc przed wniesieniem sprawy sprawdźcie aktualny tekst Kodeksu karnego i Kodeksu postępowania karnego.

Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnika. Nie opisuje wszystkich wyjątków ani nie zastąpi oceny konkretnego wpisu.

Podsumowanie: kto może być pokrzywdzony i kto za niego działa

Art. 212 Kodeksu karnego chroni nie tylko ludzi, ale też instytucje, osoby prawne, jednostki bez osobowości prawnej i grupy osób. Spółka, stowarzyszenie, fundacja i szkoła mogą być pokrzywdzone zniesławieniem, a jednocześnie ich członkowie zarządu czy dyrektor mogą występować osobno, jeśli wpis dotyczył ich osobiście.

Za podmiot, który nie jest osobą fizyczną, działa organ uprawniony do działania w jego imieniu. Sprawdźcie więc KRS, umowę spółki lub statut, ustalcie reprezentację i zdecydujcie, kto podpisuje pismo albo udziela pełnomocnictwa.

Pamiętajcie o terminie roku od poznania sprawcy, o zabezpieczeniu dowodów i o tym, że zniesławienie ścigane jest z oskarżenia prywatnego. Nie odpowiadajcie w emocjach i rozważcie obok drogi karnej także cywilną. Przy wątpliwościach zapytajcie prawnika.

Gdzie szukać pomocy?

Fundacja Usuwanie Hejtu
tel. 222 900 142, biuro@usuwaniehejtu.pl. Fundacja pomaga przygotować zgłoszenia i prowadzi je do końca, pomaga zabezpieczyć materiał oraz kieruje do prawnika lub psychologa. Nie ustala tożsamości autorów poza drogą prawną i nie zastępuje prawnika.

Policja i sąd rejonowy
Skarga w sprawie z oskarżenia prywatnego może zostać złożona na Policji albo bezpośrednio w sądzie. Zgłoszenie zagrożenia życia: 112.

Telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawach bezpieczeństwa dzieci w sieci
800 100 100

Telefon zaufania dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym
116 123

Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.

Najczęściej zadawane pytania

1. Czy spółka z o.o. może być pokrzywdzona zniesławieniem?
Tak. Art. 212 § 1 Kodeksu karnego wymienia wprost osobę prawną, a spółka z o.o. nią jest. Za spółkę czynności procesowych dokonuje jej organ, zwykle zarząd (art. 51 § 1 Kodeksu postępowania karnego).

2. Czy stowarzyszenie lub fundacja mogą oskarżyć o zniesławienie?
Tak, jako osoby prawne mogą być pokrzywdzone. Podpisują osoby wskazane w statucie jako uprawnione do reprezentacji, a w fundacji zarząd. Przed złożeniem pisma sprawdźcie aktualny odpis z KRS.

3. Czy szkoła może być pokrzywdzona zniesławieniem?
Może, bo przepisy wymieniają instytucję, a Kodeks postępowania karnego także instytucję państwową lub samorządową. Dyrektor reprezentuje szkołę na zewnątrz, ale kto jest pokrzywdzonym w konkretnej sprawie, warto ustalić z prawnikiem organu prowadzącego.

4. Czy można pomówić grupę osób, na przykład nauczycieli albo pracowników?
Przepis wymienia grupę osób. W praktyce ważne jest, czy z treści wpisu da się ustalić, kogo dotyczy. Ocena zależy od konkretnej sprawy, dlatego warto zasięgnąć porady prawnika.

5. Kto podpisuje akt oskarżenia w imieniu firmy?
Osoby uprawnione do reprezentowania firmy zgodnie z KRS, umową spółki lub statutem. Pismo musi zawierać datę i podpis. Można też ustanowić pełnomocnika, którym jest adwokat albo radca prawny.

6. Czy członek zarządu może złożyć oskarżenie we własnym imieniu?
Tak, jeśli wpis dotyczy go osobiście, na przykład wymienia jego nazwisko. Wtedy na tym samym wpisie mogą być dwa osobne podmioty pokrzywdzone: osoba i spółka.

7. Ile czasu mamy na złożenie oskarżenia?
Karalność przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego ustaje po roku od dnia, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy, nie później niż po 3 latach od popełnienia czynu (art. 101 § 2 Kodeksu karnego). Nie warto czekać do końca terminu.

8. Jaka kara grozi za zniesławienie firmy?
Zniesławienie zagrożone jest grzywną albo ograniczeniem wolności, a przy użyciu środków masowego komunikowania także pozbawieniem wolności do roku. Sąd może orzec nawiązkę. Wysokość kary zależy od okoliczności sprawy.

9. Czy muszę wiedzieć, kto jest autorem wpisu?
Do aktu oskarżenia trzeba oznaczyć osobę oskarżonego. Jeśli konto jest anonimowe, nie ustalajcie autora na własną rękę. Zapytajcie prawnika, jak zrobić to prawidłowo.

10. Czy prawdziwy zarzut też może być zniesławieniem?
Prawdziwość zarzutu ma znaczenie, ale zależy od tego, czy został podniesiony publicznie i czego dotyczy. Art. 213 Kodeksu karnego opisuje te sytuacje. Forma wypowiedzi może być nadal oceniana jako zniewaga.

11. Czym różni się droga karna od cywilnej?
Droga karna służy ukaraniu autora i toczy się z oskarżenia prywatnego. Droga cywilna opiera się na ochronie dóbr osobistych i pozwala żądać między innymi przeprosin albo zaniechania naruszeń. Obie drogi można rozważać równolegle.

12. Czy firma ma dobra osobiste?
Tak, przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych (art. 43 Kodeksu cywilnego). Dotyczy to na przykład dobrego imienia firmy.

13. Co się dzieje na posiedzeniu pojednawczym?
Sędzia lub referendarz wzywa strony do pojednania. Jeśli do niego dojdzie, postępowanie się umarza. Można też zawrzeć ugodę dotyczącą roszczeń związanych z oskarżeniem.

14. Czy trzeba mieć adwokata, żeby złożyć prywatny akt oskarżenia?
Kodeks nie wymaga tego dla pokrzywdzonego, który działa sam, ale pełnomocnik może pomóc w prawidłowym przygotowaniu pisma. Pełnomocnikiem może być adwokat albo radca prawny. Przy podmiotach warto skorzystać z pomocy prawnika.

Źródła

• Dziennik Ustaw, Dz.U. 2025 poz. 383, 2025: Kodeks karny (tekst jednolity)
• Dziennik Ustaw, Dz.U. 2026 poz. 490, 2026: Kodeks postępowania karnego (tekst jednolity)
• Dziennik Ustaw, Dz.U. 2026 poz. 795, 2026: Kodeks cywilny (tekst jednolity)
• Dziennik Ustaw, Dz.U. 2024 poz. 18, 2024: Kodeks spółek handlowych (tekst jednolity)
• Dziennik Ustaw, Dz.U. 2020 poz. 2261, 2020: Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity)
• Dziennik Ustaw, Dz.U. 2023 poz. 166, 2023: Ustawa o fundacjach (tekst jednolity)
• Dziennik Ustaw, Dz.U. 2026 poz. 820, 2026: Prawo oświatowe (tekst jednolity)

A jak to wyglądało u Was? Napiszcie w komentarzu

Chcemy lepiej zrozumieć, z czym mierzą się firmy, stowarzyszenia i placówki. Jeśli prowadziliście taką sprawę albo się nad nią zastanawiacie, odpowiedzcie proszę na dwa pytania. Po pierwsze: kto w Waszym podmiocie ostatecznie zdecydował, że wpis trzeba zgłosić, i co było najtrudniejsze w ustaleniu, kto może podpisać pismo? Po drugie: czego brakowało Wam w tym tekście, żeby podjąć decyzję między drogą karną a cywilną? Prosimy, by w komentarzach nie podawać nazwisk ani danych innych osób.