Ktoś napisał w sieci, że coś ukradliście lub kogoś skrzywdziliście. Jak się bronić?

Ktoś napisał na grupie klasowej, że ukradliście telefon. Albo wrzucił relację, w której twierdzi, że kogoś pobiliście, zdradziliście albo skrzywdziliście. To nieprawda, a wpis widziało już pół szkoły.

Fałszywe oskarżenie w internecie da się zatrzymać i sprostować. Potrzebne są cztery rzeczy: dowody, spokojna odpowiedź, dorosły po Waszej stronie i żądanie usunięcia wpisu. W tym tekście opisujemy je po kolei, razem z gotowymi wzorami wiadomości.

W skrócie

• Najpierw zabezpieczcie wpis (zrzut ekranu, link, data, nazwa konta), dopiero potem reagujcie. Autor może usunąć treść w każdej chwili.
• Nie tłumaczcie się w komentarzach i nie odpowiadajcie atakiem. Jedno krótkie, rzeczowe zdanie wystarczy, a czasem lepiej nie pisać publicznie nic.
• Powiedzcie o sprawie dorosłemu. Według raportu NASK „Nastolatki” (badanie z jesieni 2024 r.) 47% nastolatków, którzy doświadczyli przemocy w internecie, nic nie zrobiło i nikomu o tym nie powiedziało.
• Nieprawdziwy zarzut, który może kogoś poniżyć w oczach innych, to w prawie zniesławienie (art. 212 Kodeksu karnego) i naruszenie dobrego imienia (art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego). Można żądać usunięcia wpisu i przeprosin.
• Jeśli autor nie ma jeszcze 17 lat, nie odpowiada jak dorosły, ale sprawą może zająć się szkoła i sąd rodzinny.
• Policja w 2023 r. wszczęła 983 postępowania o zniesławienie i stwierdziła 738 takich przestępstw (statystyka Policji). Większość spraw kończy się jednak wcześniej: usunięciem wpisu i przeprosinami.

To, że ktoś coś napisał, nie znaczy, że to prawda

Pierwsza reakcja na fałszywy zarzut to zwykle wstyd i panika. Pojawia się myśl, że wszyscy uwierzyli i że nic się już nie da zrobić. To nieprawda. Ludzie czytają takie wpisy szybko i równie szybko o nich zapominają, zwłaszcza gdy sprawa zostaje spokojnie wyjaśniona.

Nie musicie niczego udowadniać całemu internetowi. To osoba, która stawia zarzut, powinna mieć na niego dowody. Wy macie prawo powiedzieć: to nieprawda, proszę to usunąć.

Nie jesteście winni temu, że ktoś skłamał.
Fałszywe oskarżenie często bierze się z kłótni, zazdrości, rozstania albo zwykłej pomyłki. Żaden z tych powodów nie daje nikomu prawa do publicznego przypisywania Wam kradzieży czy przemocy.

Nie zostawajcie z tym sami.
W badaniu NASK z jesieni 2024 r. wśród nastolatków, którzy doświadczyli przemocy w sieci, 19% szukało pomocy u przyjaciół, 15% u rodziny, a tylko 4% zgłosiło problem nauczycielom (raport NASK „Nastolatki”, 1439 uczniów, którzy mieli takie doświadczenie). Tymczasem dorosły może zrobić rzeczy, których sami nie zrobicie: porozmawiać ze szkołą, z rodzicami autora, a w razie potrzeby podpisać pismo.

Co zrobić w pierwszej godzinie po znalezieniu wpisu?

W pierwszej godzinie najważniejsze jest, żeby nie pogorszyć sytuacji i nie stracić dowodów. Wyjaśnianie sprawy może poczekać do jutra.

1. Zróbcie zrzuty ekranu. Na zrzucie powinna być treść wpisu, nazwa konta autora, data i godzina oraz nazwa grupy lub profilu. Zróbcie też zrzut komentarzy i listy osób, które wpis udostępniły.
2. Skopiujcie link. Adres wpisu, profilu autora i grupy zapiszcie w notatce. Link jest potrzebny do zgłoszenia w serwisie i przy ewentualnej sprawie.
3. Nagrajcie ekran, jeśli to relacja lub film. Relacje znikają po 24 godzinach, a wiadomości w części komunikatorów także po odczytaniu.
4. Zapiszcie, kto to widział. Dwie lub trzy osoby, które widziały wpis, mogą później potwierdzić, że istniał i jak wyglądał.
5. Nie odpowiadajcie od razu. Odłóżcie telefon na kwadrans. Odpowiedź napisana w złości zwykle staje się kolejnym zrzutem ekranu, tym razem przeciwko Wam.
6. Powiedzcie dorosłemu. Rodzicowi, opiekunowi, wychowawcy albo pedagogowi. Jeśli macie mniej niż 18 lat, formalne kroki i tak wymagają dorosłego.

Dokładny opis tego, jak robić zrzuty, żeby miały wartość dla policji i sądu, znajdziecie w tekście jak zabezpieczyć dowody hejtu w internecie.

Jakie dowody zbierać przy fałszywym oskarżeniu?

Przy fałszywym zarzucie potrzebne są dwa rodzaje dowodów. Pierwszy pokazuje, że ktoś zarzut postawił. Drugi pokazuje, że zarzut jest nieprawdziwy.

Dowody, że zarzut padł

To zrzuty ekranu, linki, nagrania ekranu i nazwiska osób, które wpis widziały. Zapisujcie je w jednym folderze i zróbcie kopię poza telefonem, na przykład w chmurze albo na komputerze rodzica. Nie przycinajcie zrzutów i nie zamazujcie niczego w oryginałach.

Zapiszcie też zasięg: liczbę członków grupy, liczbę wyświetleń, polubień i udostępnień. Od tego, ile osób zobaczyło zarzut, zależy, jak szerokiego sprostowania możecie żądać.

Dowody, że zarzut jest nieprawdziwy

Tu wszystko zależy od tego, co Wam przypisano. Kilka przykładów:

• Zarzut kradzieży. Wiadomości, z których wynika, że rzecz została pożyczona, oddana albo znaleziona. Potwierdzenie przelewu lub paragon, jeśli chodzi o pieniądze. Osoby, które widziały, gdzie byliście.
• Zarzut pobicia lub przemocy. Świadkowie zdarzenia, plan lekcji lub zajęć pokazujący, że byliście gdzie indziej, wiadomości wymieniane tego dnia. Jeśli zdarzenie miało miejsce w szkole, szkoła może mieć własne ustalenia.
• Zarzut zdrady lub „skrzywdzenia” kogoś w związku. To sprawy prywatne i nie macie obowiązku tłumaczyć się z nich publicznie. Wystarczą dowody, że wpis podaje konkretne nieprawdziwe fakty, na przykład daty lub rzekome wiadomości.
• Przerobione zrzuty rozmów. Zachowajcie oryginalną rozmowę w aplikacji i nie usuwajcie jej. Oryginał z datami jest najlepszą odpowiedzią na podróbkę.

Nie zbierajcie dowodów sposobami, które same łamią zasady. Nie logujcie się na cudze konto i nie publikujcie cudzych prywatnych wiadomości w odwecie. O tym, kiedy wolno pokazać rozmowę, piszemy w tekście o publikacji zrzutów prywatnej rozmowy.

Odpowiadać publicznie czy milczeć?

Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich sytuacji. Są za to trzy zasady, które sprawdzają się prawie zawsze.

Jedna odpowiedź, nie dyskusja.
Jeśli wpis widziało wiele osób z Waszego otoczenia, jedno spokojne zdanie pod nim pokazuje, że nie zgadzacie się z zarzutem. Wymiana dwudziestu komentarzy pokazuje tylko kłótnię i podbija zasięg wpisu.

Fakty, nie emocje.
Nie piszcie nic o autorze. Każde „a Ty za to…” odwraca uwagę od tego, że zarzut jest fałszywy, i może zostać użyte przeciwko Wam.

Rozmowa prywatna przed publiczną.
Jeśli znacie autora, najpierw napiszcie do niego prywatnie albo poproście dorosłego o rozmowę. Wiele wpisów znika po jednej spokojnej wiadomości, zwłaszcza gdy autor sam nie jest pewny tego, co napisał.

Wzór krótkiej odpowiedzi publicznej

„To, co tu napisano na mój temat, jest nieprawdą. Poprosiłem (poprosiłam) autora o usunięcie wpisu. Proszę, nie udostępniajcie go dalej.”

Nic więcej. Nie dodawajcie wyjaśnień, szczegółów ani dowodów w komentarzu. Dowody pokazuje się szkole, rodzicom, a w razie potrzeby sądowi.

Wzór prywatnej wiadomości do autora

„Cześć. W dniu [data] napisałeś (napisałaś) w [nazwa grupy lub profilu], że [krótko: co zarzucono]. To nieprawda. Proszę, usuń ten wpis do jutra do godziny [godzina] i napisz w tym samym miejscu, że informacja była nieprawdziwa. Mam zapisane zrzuty ekranu. Jeśli wpis nie zniknie, przekażę sprawę rodzicom i szkole.”

Ta wiadomość nie grozi i nie obraża. Mówi, czego oczekujecie, do kiedy i co zrobicie dalej. Zróbcie zrzut wysłanej wiadomości i odpowiedzi.

Kiedy lepiej nie pisać do autora samodzielnie

Nie piszcie sami, jeśli autor Wam groził, jeśli zarzut dotyczy przemocy seksualnej, jeśli autor jest dorosły albo jeśli w sprawę zaangażowana jest już policja lub szkoła. Wtedy kontakt przejmuje dorosły.

Jak żądać sprostowania i usunięcia wpisu?

Słowo „sprostowanie” ma dwa znaczenia. W prawie prasowym to formalne pismo do redakcji gazety lub portalu i opisujemy je osobno w tekście o sprostowaniu prasowym. Przy wpisie kolegi lub koleżanki chodzi o coś prostszego: o usunięcie nieprawdy i napisanie w tym samym miejscu, że była nieprawdą.

Podstawą jest art. 24 Kodeksu cywilnego. Osoba, której dobre imię naruszono, może żądać zaprzestania naruszeń oraz usunięcia ich skutków, w szczególności złożenia oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Może też żądać zadośćuczynienia pieniężnego albo wpłaty na cel społeczny.

Czego dokładnie żądać

• usunięcia wpisu i wszystkich jego kopii, które autor sam rozesłał,
• oświadczenia w tym samym miejscu i dla tych samych odbiorców, że informacja była nieprawdziwa,
• przeprosin, najlepiej w tej samej formie co zarzut (wpis za wpis, relacja za relację),
• zobowiązania, że zarzut nie będzie powtarzany.

Wzór wezwania podpisanego przez rodzica

„[Miejscowość, data]. Do: [imię i nazwisko autora lub jego rodziców]. Działając w imieniu mojego małoletniego syna (mojej małoletniej córki) [imię i nazwisko], wzywam do usunięcia wpisu opublikowanego w dniu [data] w [nazwa serwisu, grupy lub profilu, link], w którym podano nieprawdziwą informację, że [treść zarzutu]. Wpis narusza dobre imię mojego dziecka. Wzywam także do opublikowania w tym samym miejscu, w terminie 3 dni od otrzymania tego pisma, oświadczenia: »Informacja, którą opublikowałem (opublikowałam) w dniu [data] na temat [imię], była nieprawdziwa. Przepraszam«. Podstawa: art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego. W razie braku reakcji sprawa zostanie przekazana szkole oraz skierowana na drogę prawną. [Podpis rodzica]”

Termin 3 dni to nasza propozycja, a nie wymóg ustawy. Pismo warto wysłać w sposób, który zostawia ślad: mailem, przez dziennik elektroniczny albo listem poleconym.

Zgłoszenie w serwisie

Równolegle zgłoście wpis w serwisie, w którym się pojawił. Unijny akt o usługach cyfrowych daje każdemu użytkownikowi prawo zgłoszenia nielegalnych treści bezpośrednio na platformie. Platforma musi na zgłoszenie odpowiedzieć i dać możliwość odwołania od swojej decyzji (Komisja Europejska o akcie o usługach cyfrowych).

W formularzu wybierzcie kategorię dotyczącą nękania lub treści niezgodnych z prawem. Opiszcie krótko, że wpis przypisuje Wam czyn, którego nie popełniliście, i podajcie link. Przykład drogi zgłoszenia: w aplikacji YouTube pod filmem wybiera się „Więcej”, potem „Zgłoś” i powód zgłoszenia (Pomoc YouTube). W innych serwisach droga jest podobna i prowadzi przez menu przy wpisie.

Uczciwie trzeba dodać, że moderator nie rozstrzyga, kto mówi prawdę. Zgłoszenie działa najlepiej wtedy, gdy wpis zawiera też wyzwiska, groźby, Wasze zdjęcie albo dane. Dlatego zgłoszenie w serwisie jest uzupełnieniem prośby do autora i rozmowy w szkole, a nie ich zamiennikiem.

Co mogą zrobić rodzice?

Wielu nastolatków boi się powiedzieć o sprawie w domu. Obawiają się, że rodzice uwierzą w zarzut albo zabiorą telefon. Jeśli macie taki lęk, zobaczcie nasz tekst o tym, jak powiedzieć rodzicom o hejcie.

Rodzice często nie wiedzą o tym, co dzieje się w sieci. W badaniu NASK z jesieni 2024 r. 63% rodziców było przekonanych, że ich dziecko nie doświadczyło żadnej formy przemocy w internecie, a takiej odpowiedzi udzieliło tylko 44% nastolatków (raport NASK „Nastolatki”, 3665 uczniów i 918 rodziców). Rodzic nie pomoże, jeśli nie wie.

Rodzic działa w Waszym imieniu.
Jeżeli pokrzywdzony jest małoletni, jego prawa w postępowaniu karnym wykonuje przedstawiciel ustawowy, czyli zwykle rodzic (art. 51 § 2 Kodeksu postępowania karnego). To rodzic podpisuje wezwanie, składa skargę na policji i rozmawia z prawnikiem.

Rodzic rozmawia z rodzicami autora.
Rozmowa dorosłych, spokojna i z pokazaniem zrzutów ekranu, bardzo często kończy sprawę w jeden wieczór. Lepiej, żeby odbyła się przez telefon lub osobiście niż na grupie rodziców.

Rodzic zgłasza sprawę szkole na piśmie.
Krótka wiadomość do wychowawcy i dyrekcji z opisem, datą i zrzutami zostawia ślad, kiedy szkoła dowiedziała się o sprawie.

Do rodziców, którzy to czytają: zacznijcie od zdania „wierzę Ci, zajmiemy się tym razem”. Nie odbierajcie telefonu i nie każcie usuwać kont. Dziecko, które za szczerość zostało ukarane, następnym razem nie powie nic.

Co może i co powinna zrobić szkoła?

Szkoła zajmuje się sprawą także wtedy, gdy wpis powstał po lekcjach, jeśli dotyczy uczniów i wpływa na to, co dzieje się w klasie. Szerzej opisujemy to w tekście o hejcie na grupie klasowej po lekcjach.

Rozmowa i wyjaśnienie.
Wychowawca lub pedagog rozmawia osobno z Wami, osobno z autorem i jego rodzicami. Nie powinno być publicznego „przesłuchania” przy całej klasie.

Przeprosiny i usunięcie wpisu za pośrednictwem dyrektora.
Zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich dyrektor szkoły może, za zgodą rodziców nieletniego i samego nieletniego, zastosować środek oddziaływania wychowawczego, między innymi pouczenie, ostrzeżenie, przeproszenie pokrzywdzonego lub przywrócenie stanu poprzedniego. Przepis dotyczy czynów popełnionych na terenie szkoły lub w związku z obowiązkiem szkolnym i nie obejmuje przestępstw ściganych z urzędu.

Kara ze statutu.
Ten sam przepis mówi, że środek zastosowany przez dyrektora nie wyłącza kary określonej w statucie szkoły.

Gdy fałszywy zarzut dotyczy czegoś, co miało się stać w szkole.
Jeśli ktoś pisze, że ukradliście coś w szatni albo pobiliście kogoś na przerwie, szkoła ma swoje sposoby ustalenia faktów: rozmowy ze świadkami, dyżury nauczycieli, czasem monitoring. Poproście, przez rodzica, o wyjaśnienie sprawy i o jasną informację dla klasy, gdy okaże się, że zarzut był nieprawdziwy.

Zniesławienie w wersji dla młodych: co mówi prawo?

Zniesławienie, nazywane też pomówieniem, opisuje art. 212 Kodeksu karnego. Popełnia je ten, kto pomawia inną osobę o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej. Zarzut kradzieży albo pobicia jest podręcznikowym przykładem.

Jaka kara.
Za zniesławienie grozi grzywna albo ograniczenie wolności. Jeśli zarzut padł za pomocą środków masowego komunikowania, w grę wchodzi także pozbawienie wolności do roku. Sąd może dodatkowo orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego.

Kto oskarża.
Zniesławienie ściga się z oskarżenia prywatnego. Oznacza to, że to pokrzywdzony, a nie prokurator, wnosi sprawę do sądu. Policja ma jednak obowiązek przyjąć ustną lub pisemną skargę, w razie potrzeby zabezpieczyć dowody i przesłać ją do sądu (art. 488 Kodeksu postępowania karnego). Rozprawę poprzedza posiedzenie pojednawcze, a gdy strony się pogodzą, postępowanie się umarza (art. 489 i 492).

Ile jest czasu.
Karalność przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego ustaje z upływem roku od dnia, w którym pokrzywdzony dowiedział się, kto jest sprawcą, nie później jednak niż po 3 latach od czynu (art. 101 § 2 Kodeksu karnego).

Zniesławienie a zniewaga.
Zniesławienie to przypisanie komuś konkretnego czynu lub cechy („ukradł”, „bije dziewczynę”). Zniewaga to wyzwisko. Często występują razem. Różnice wyjaśniamy w tekście zniesławienie a zniewaga w internecie.

A jeśli autor ma 14, 15 albo 16 lat?

Na zasadach Kodeksu karnego odpowiada ten, kto popełnił czyn po ukończeniu 17 lat (art. 10 § 1). Młodsi nie stają przed sądem karnym za zniesławienie. Nie oznacza to, że nic im nie grozi.

Wiek autora wpisu	Kto się tym zajmuje	Co może się wydarzyć
Poniżej 13 lat	Rodzice, szkoła, a od 10 lat także sąd rodzinny w sprawie o demoralizację	Rozmowa wychowawcza, środki wychowawcze. Dziecko do 13 lat nie odpowiada cywilnie za szkodę (art. 426 Kodeksu cywilnego)
Od 13 do 16 lat	Szkoła i sąd rodzinny (czyn karalny nieletniego)	Środek zastosowany przez dyrektora szkoły, a w sądzie środki wychowawcze przewidziane w ustawie
17 lat i więcej	Sąd karny (oskarżenie prywatne) i sąd cywilny	Grzywna, ograniczenie wolności, przy wpisie w sieci także pozbawienie wolności do roku, nawiązka, przeprosiny, zadośćuczynienie

Źródło: ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (art. 1), Kodeks karny (art. 10 i 212), Kodeks cywilny (art. 426).

Ustawa o nieletnich mówi też, że każdy, kto dowiedział się o czynie karalnym nieletniego, ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym sąd rodzinny lub policję (art. 4 ust. 2). O tym, dlaczego wiek nie chroni przed konsekwencjami, piszemy w tekście „nic mu nie zrobią, bo jest nieletni”.

A jeśli zarzut jest częściowo prawdziwy?

To ważne pytanie i warto odpowiedzieć na nie uczciwie, najpierw przed sobą. Prawo chroni przed nieprawdą, a w wielu sytuacjach także przed publicznym rozgłaszaniem prywatnych spraw. Zgodnie z art. 213 Kodeksu karnego publiczne podniesienie prawdziwego zarzutu nie jest przestępstwem tylko wtedy, gdy dotyczy osoby pełniącej funkcję publiczną albo służy obronie społecznie uzasadnionego interesu.

Jeśli w zarzucie jest ziarno prawdy, na przykład naprawdę doszło do kłótni, ale nikt nikogo nie uderzył, powiedzcie o tym dorosłemu od razu. Sprostowanie powinno wtedy dotyczyć dokładnie tego, co jest nieprawdą. Ocenę takiej sytuacji najlepiej powierzyć prawnikowi.

Uwaga na własne słowa

Nie odpowiadajcie fałszywym zarzutem na fałszywy zarzut. Nie piszcie też, że autor „pójdzie siedzieć”, i nie zgłaszajcie na policję czegoś, co się nie wydarzyło. Fałszywe oskarżenie przed organem ścigania jest osobnym przestępstwem (art. 234 Kodeksu karnego). Trzymajcie się faktów, a Wasza pozycja będzie mocna.

Ten tekst wyjaśnia zasady ogólne i nie zastępuje porady prawnika, który zna szczegóły Waszej sprawy.

Jak często to się zdarza? Co mówią dane

Nie ma w Polsce badania, które liczyłoby osobno fałszywe oskarżenia wśród nastolatków. Są za to dane o zjawiskach pokrewnych.

Co zmierzono	Wynik	Kto i kiedy
Nastolatki, które doświadczyły ośmieszania w internecie	19%	NASK, jesień 2024
Nastolatki, które doświadczyły poniżania w internecie	18%	NASK, jesień 2024
Nastolatki, o których rozpowszechniano kompromitujące materiały	9%	NASK, jesień 2024
Nastolatki po takim doświadczeniu, które nic nie zrobiły i nikomu nie powiedziały	47%	NASK, jesień 2024
Postępowania wszczęte przez Policję o zniesławienie (art. 212)	983	Policja, 2023
Przestępstwa zniesławienia stwierdzone przez Policję	738	Policja, 2023

Źródło: NASK, „Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców” oraz statystyka Policji, zniesławienie (art. 212).

W tym samym badaniu NASK 16% uczniów, którzy widzieli deepfake (czyli fałszywy film lub zdjęcie stworzone przez program komputerowy), wskazało oszczerstwo i pomówienie jako jedno z najczęstszych zastosowań tej technologii. Fałszywy „dowód” może więc być obrazem, a nie tylko tekstem.

Ograniczenia tych danych.
Badanie NASK to ankieta internetowa wypełniana przez uczniów klas siódmych i ósmych oraz pierwszych i drugich klas szkół ponadpodstawowych. Pokazuje deklaracje, a kategorie „ośmieszanie” i „poniżanie” są szersze niż fałszywy zarzut. Statystyka Policji obejmuje osoby w każdym wieku i tylko sprawy, które trafiły do Policji. Zniesławienie ściga się z oskarżenia prywatnego, więc wiele spraw idzie prosto do sądu albo kończy się ugodą i w tej tabeli ich nie ma.

Jak zadbać o siebie, kiedy sprawa trwa?

Wyjaśnienie fałszywego zarzutu trwa zwykle od kilku dni do kilku tygodni. W tym czasie warto chronić własną głowę.

Nie sprawdzajcie wpisu co pięć minut.
Poproście zaufaną osobę, żeby raz dziennie zajrzała, czy pojawiło się coś nowego, i zrobiła zrzuty. Wy nie musicie czytać każdego komentarza.

Powiedzcie prawdę dwóm lub trzem bliskim osobom.
Przyjaciele, którzy znają fakty, są najlepszym sprostowaniem w klasie. Nie proście ich o atakowanie autora, tylko o to, żeby nie podawali wpisu dalej.

Trzymajcie się planu dnia.
Szkoła, trening, sen. Znikanie z lekcji bywa odczytywane jako potwierdzenie zarzutu, choć nim nie jest. Jeśli wejście do klasy jest naprawdę zbyt trudne, powiedzcie o tym pedagogowi.

Porozmawiajcie z kimś, kto zna się na takich sprawach.
Pod numerem 116 111 działa telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, można tam też napisać. Jak wygląda taka rozmowa, opisujemy w tekście telefon 116 111 - o co zapytają.

Podsumowanie: spokojnie, po kolei i z dorosłym

Fałszywe oskarżenie w internecie boli, ale nie jest wyrokiem. Zabezpieczcie wpis, nie wdawajcie się w kłótnię, powiedzcie dorosłemu i zażądajcie usunięcia oraz sprostowania. Większość takich spraw kończy się na tym etapie.

Jeśli autor nie reaguje, kolejne kroki to szkoła, zgłoszenie w serwisie, pisemne wezwanie podpisane przez rodzica, a na końcu droga prawna. Prawo stoi po stronie osoby, której przypisano coś, czego nie zrobiła, niezależnie od tego, ile ma lat.

Gdzie szukać pomocy?

Fundacja Usuwanie Hejtu.
Pomagamy przygotować zgłoszenia do serwisów i prowadzimy je do końca, pomagamy zabezpieczyć materiał i kierujemy do prawnika lub psychologa. Nie ustalamy tożsamości autorów poza drogą prawną i nie zastępujemy prawnika. Osoby niepełnoletnie prosimy o kontakt razem z rodzicem lub opiekunem. Telefon: 222 900 142, e-mail: biuro@usuwaniehejtu.pl.

Telefony pomocowe.
116 111 dla dzieci i młodzieży, 800 100 100 dla rodziców i nauczycieli w sprawie bezpieczeństwa dzieci, 116 123 dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym. Gdy ktoś grozi Wam lub sobie, dzwońcie pod 112.

Szkoła, policja i sąd.
Wychowawca, pedagog lub psycholog szkolny to pierwszy adres w sprawach między uczniami. Skargę o zniesławienie przyjmie każda jednostka policji. Sprawami nieletnich zajmuje się sąd rodzinny.

Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.

Najczęściej zadawane pytania

1. Czy fałszywe oskarżenie w internecie jest przestępstwem?
Może nim być. Przypisanie komuś czynu, który poniża go w oczach innych, to zniesławienie z art. 212 Kodeksu karnego. Dodatkowo narusza dobre imię chronione przez Kodeks cywilny.

2. Co zrobić najpierw, gdy ktoś oskarżył mnie w sieci o kradzież?
Zróbcie zrzuty ekranu z treścią, nazwą konta i datą oraz zapiszcie link. Potem powiedzcie o sprawie dorosłemu i dopiero wtedy piszcie do autora z prośbą o usunięcie wpisu.

3. Czy muszę udowadniać, że jestem niewinny?
Nie musicie przekonywać całego internetu. Warto jednak zebrać to, co pokazuje, że zarzut jest nieprawdziwy, bo ułatwia to rozmowę w szkole i ewentualną sprawę. To autor zarzutu powinien umieć go uzasadnić.

4. Czy odpowiadać na fałszywy zarzut w komentarzu?
Jeśli wpis widziało wiele osób z Waszego otoczenia, wystarczy jedno spokojne zdanie, że to nieprawda. Dłuższa wymiana komentarzy zwiększa zasięg wpisu i zwykle szkodzi.

5. Autor usunął wpis. Czy sprawa jest zamknięta?
Usunięcie to dobry początek, ale macie prawo oczekiwać także wyjaśnienia w tym samym miejscu, że informacja była nieprawdziwa. Zrzuty ekranu zachowajcie na wypadek, gdyby zarzut wrócił.

6. Co grozi osobie, która ma 15 lat i napisała o mnie nieprawdę?
Osoba w tym wieku nie odpowiada przed sądem karnym jak dorosły. Sprawą może zająć się szkoła, a także sąd rodzinny, który stosuje środki przewidziane dla nieletnich.

7. Czy nastolatek może sam zgłosić zniesławienie na policji?
Możecie opowiedzieć policji o sprawie, ale prawa małoletniego pokrzywdzonego wykonuje przedstawiciel ustawowy, czyli zwykle rodzic. Dlatego na komisariat warto iść razem z nim.

8. Ile mam czasu na działanie prawne?
Przy przestępstwach ściganych z oskarżenia prywatnego termin wynosi rok od dnia, w którym dowiedzieliście się, kto jest sprawcą, i nie więcej niż 3 lata od czynu. Żądanie usunięcia wpisu najlepiej wysłać od razu.

9. Czy szkoła zajmie się wpisem napisanym po lekcjach?
Tak, jeśli dotyczy uczniów i wpływa na sytuację w klasie. Zgłoszenie najlepiej złożyć na piśmie, przez rodzica, z dołączonymi zrzutami ekranu.

10. Co zrobić, gdy nie wiadomo, kto stoi za anonimowym kontem?
Zabezpieczcie wpis i zgłoście go w serwisie oraz szkole. Tożsamość autora anonimowego konta ustala się wyłącznie drogą prawną, przez policję lub sąd, nigdy na własną rękę.

11. Czy mogę opublikować prywatne wiadomości autora, żeby pokazać, że kłamie?
Lepiej tego nie robić. Publikacja cudzej korespondencji może naruszać prawa tej osoby i obrócić sprawę przeciwko Wam. Wiadomości pokażcie rodzicom, szkole lub prawnikowi.

12. Zarzut dotyczy zdrady w związku. Czy to też zniesławienie?
Jeśli wpis podaje nieprawdziwe fakty, które Was poniżają, można żądać jego usunięcia. Sprawy życia prywatnego są dodatkowo chronione i nikt nie ma prawa rozgłaszać ich publicznie bez ważnego powodu.

13. Czy platforma usunie wpis tylko dlatego, że jest nieprawdziwy?
Nie zawsze, bo moderator nie ustala, kto mówi prawdę. Szanse rosną, gdy wpis zawiera wyzwiska, groźby, Wasze zdjęcie albo dane, dlatego opiszcie to w zgłoszeniu.

14. Co, jeśli fałszywy zarzut powtarzają inni uczniowie?
Zabezpieczcie także te wpisy i przekażcie je szkole. Osoba, która podaje dalej nieprawdziwy zarzut, również narusza Wasze dobre imię, a rozmowa wychowawcy z klasą zwykle zatrzymuje dalsze udostępnianie.

Źródła

• NASK - Państwowy Instytut Badawczy, 2025: Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców (badanie z jesieni 2024 r.)
• Komenda Główna Policji, 2023: Zniesławienie (art. 212). Postępowania wszczęte i przestępstwa stwierdzone
• Kancelaria Sejmu, 2026: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (tekst ujednolicony)
• Kancelaria Sejmu, 2026: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst ujednolicony)
• Kancelaria Sejmu, 2026: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (tekst ujednolicony)
• Kancelaria Sejmu, 2026: Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (tekst ujednolicony)
• Komisja Europejska, 2026: Akt o usługach cyfrowych
• Pomoc YouTube (Google), 2026: Zgłaszanie nieodpowiednich filmów, kanałów i innych treści na YouTube
• Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, 2026: 116 111 - telefon zaufania dla dzieci i młodzieży
• Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, 2026: 800 100 100 - telefon dla dorosłych w sprawie bezpieczeństwa dzieci

A jak to wyglądało u Was? Napiszcie w komentarzu

Czy zdarzyło się Wam, że ktoś przypisał Wam w sieci coś, czego nie zrobiliście, i co wtedy najbardziej pomogło: rozmowa z autorem, wsparcie szkoły czy reakcja rodziców? Jakiego wzoru wiadomości albo pisma zabrakło Wam w tym tekście? Prosimy, nie podawajcie w komentarzach nazwisk ani danych innych osób.