Sealioning: co oznacza natarczywe dopytywanie w złej wierze i skąd pochodzi nazwa

Ktoś wchodzi w Waszą rozmowę i bardzo uprzejmie prosi o źródło. Potem o drugie. Potem o definicję, o wyjaśnienie, o dowód na rzecz oczywistą. Odpowiadacie rzeczowo, a pytania nie mają końca. Gdy w końcu tracicie cierpliwość, słyszycie, że to Wy nie umiecie rozmawiać.

To zachowanie ma nazwę: sealioning. Poniżej wyjaśniamy, skąd się wzięła, po czym poznać natarczywe dopytywanie w złej wierze, jak odróżnić je od uczciwych pytań i gdzie badacze umieszczają je wśród odmian trollingu.

W skrócie

• Sealioning to uporczywe zadawanie pozornie grzecznych pytań, których celem nie jest poznanie odpowiedzi, lecz zmęczenie rozmówcy i pokazanie go jako osoby nerwowej.
• Nazwa pochodzi z komiksu internetowego „The Terrible Sea Lion” Davida Malkiego, opublikowanego 19 września 2014 r. w serii Wondermark. Sea lion to po polsku lew morski.
• Żadne duże badanie nie liczy osobno, jak częsty jest sealioning. Wiadomo, że w 2020 r. nękania w sieci doświadczyło 41% dorosłych Amerykanów (Pew Research Center), a w 2022 r. 44,6% polskich nastolatków widziało wyzywanie znajomych w internecie (NASK, Nastolatki 3.0).
• W typologii Claire Hardaker z 2013 r. trolling układa się na osi od jawnego do ukrytego. Sealioning leży blisko bieguna ukrytego, bo z wierzchu wygląda jak kulturalna rozmowa.
• Rzetelne pytanie poznacie po tym, że pytający przyjmuje odpowiedź, sam coś sprawdza i potrafi zakończyć wątek. Sealioning poznacie po tym, że żadna odpowiedź nie wystarcza.
• Najlepiej działa jedna rzeczowa odpowiedź ze źródłem, jasna granica i brak dalszych odpowiedzi. Moderator ocenia wzorzec zachowania, a nie pojedyncze pytanie.

Co to jest sealioning?

Sealioning to sposób prowadzenia rozmowy, w którym ktoś zasypuje drugą osobę pytaniami i prośbami o dowody, a przy tym głośno podkreśla, że chodzi mu tylko o spokojną, rzeczową dyskusję. Pytania wyglądają niewinnie. Zamiar jest inny: wyczerpać cierpliwość rozmówcy i sprawić, by to on wypadł źle w oczach czytających.

Najczęściej cytowany opis pochodzi z eseju Amy Johnson „The Multiple Harms of Sea Lions”, wydanego w 2017 r. w zbiorze Perspectives on Harmful Speech Online przez Berkman Klein Center przy Uniwersytecie Harvarda. Autorka nazywa sealioning celowym, zaczepnym odgrywaniem niewiedzy. Łączy ono uporczywe pytania, często o rzeczy podstawowe, łatwe do sprawdzenia albo poboczne, z głośnym zapewnianiem o przywiązaniu do rozsądnej debaty.

Podobnie opisuje to redakcja słownika Merriam-Webster. Według niej to nieszczere udawanie chęci do poważnej, kulturalnej dyskusji, zwykle przez uporczywe pytania. Mają one nadszarpnąć dobrą wolę odpowiadającego i doprowadzić do tego, że okaże zniecierpliwienie. Słownik omawia ten wyraz w cyklu o słowach, które redakcja obserwuje, ale które nie spełniły jeszcze kryteriów wpisu do słownika.

Po polsku.
Polski odpowiednik się nie przyjął. W tekstach spotyka się opisy: natarczywe dopytywanie w złej wierze, udawana ciekawość, pozorna debata. W tym wpisie używamy angielskiej nazwy, bo pod nią pojęcie funkcjonuje w literaturze i w regulaminach społeczności.

Skąd pochodzi nazwa sealioning?

Nazwa pochodzi z jednego odcinka komiksu internetowego. Seria nazywa się Wondermark, a jej autorem jest amerykański rysownik David Malki. Odcinek numer 1062 nosi tytuł „The Terrible Sea Lion”, czyli „Okropny lew morski”, i ukazał się 19 września 2014 r. Można go obejrzeć na stronie autora.

Co dzieje się w komiksie?

Kobieta mówi do towarzysza, że nie ma nic przeciwko większości ssaków morskich, ale bez lwów morskich mogłaby się obejść. Mężczyzna ostrzega ją, żeby nie mówiła tego głośno. Za późno. Obok pojawia się lew morski i oznajmia, że niechcący usłyszał.

Zwierzę prosi o „kulturalną rozmowę” i o dowody na jakąkolwiek krzywdę, którą wyrządził jej lew morski. Kobieta każe mu odejść. Lew morski odpowiada, że nie trzeba podnosić głosu, i pyta o źródła. Idzie za parą do domu. Kiedy kobieta zwraca mu uwagę, że jest w jej domu, słyszy, że wygłosiła opinię publicznie, więc powinna umieć jej bronić.

W ostatnich kadrach lew morski stoi przy stole podczas śniadania. Stwierdza, że był nieskazitelnie uprzejmy, a oni oboje tylko niegrzeczni. Gdy kobieta mówi, że próbuje zjeść śniadanie, odpowiada: dobrze, wrócimy do rozmowy za godzinę.

Dlaczego akurat ten komiks dał nazwę zjawisku?

Komiks w kilku kadrach pokazał wzorzec, który wiele osób znało, ale nie umiało nazwać. Jak pisze Merriam-Webster, skojarzenie z lwem morskim przyjęło się jako nazwa zjawiska rozpoznawalnego dla czytelników, które wcześniej nie miało ustalonego określenia. Rysunek lwa morskiego bywa też wklejany w dyskusjach jako sygnał, że ktoś właśnie stosuje tę taktykę.

Amy Johnson zwraca uwagę na kontekst. Komiks uchwycił rozmowy częste w tamtym czasie na Twitterze przy okazji sporu znanego jako Gamergate, czyli kampanii nękania wokół branży gier wideo. Sama taktyka jest jednak starsza. Autorka nazywa ją klasyczną strategią wczesnego trollingu i przyznaje, że nazwa jest dla osób z zewnątrz nieprzejrzysta.

Proponuje też inne porównanie: atak typu „odmowa usługi” (ang. denial of service), wymierzony w człowieka zamiast w serwer. Chodzi o przeciążenie zdolności odpowiadania. Osoba zmuszona do długich wyjaśnień nie ma już czasu ani siły na inne rozmowy.

Po czym rozpoznać sealioning?

Jedno pytanie o źródło to jeszcze nic. O sealioningu mówi dopiero wzorzec, czyli kilka cech występujących razem i powtarzających się w czasie.

Pytający wchodzi nieproszony.
W komiksie lew morski „niechcący usłyszał” cudzą rozmowę. Amy Johnson opisuje to samo w sieci: tę taktykę często uruchamia wyszukiwarka serwisu. Ktoś szuka słów kluczowych i dołącza do rozmów obcych osób. Autorka podaje, że jeszcze kilka lat po wybuchu Gamergate użytkownicy Twittera celowo pisali tę nazwę z błędem, żeby nie pojawiać się w wynikach wyszukiwania.

Pytania dotyczą rzeczy podstawowych albo pobocznych.
Padają prośby o definicje słów, których znaczenie jest jasne, o dowody na rzeczy powszechnie znane albo o wyjaśnienie spraw luźno związanych z tematem. Odpowiedź da się zwykle znaleźć w minutę.

Żadna odpowiedź nie wystarcza.
Po każdej odpowiedzi przychodzi kolejne pytanie albo zarzut, że źródło jest niewystarczające. Poprzeczka przesuwa się bez końca. Pytający sam niczego nie sprawdza i nie odnosi się do tego, co dostał.

Ciężar dowodu leży tylko po jednej stronie.
Wy macie udowadniać wszystko. Pytający nie przedstawia własnego stanowiska, więc nie ma czego bronić. Zapytany o to, co sam sądzi, wraca do pytań.

Uprzejmość jest ostentacyjna.
Padają zdania: „to tylko grzeczne pytanie”, „chcę jedynie spokojnie porozmawiać”, „dlaczego się Pani denerwuje?”. Uprzejmy ton służy tu za tarczę. Każda odmowa dalszej rozmowy zostaje przedstawiona jako ucieczka albo brak argumentów.

Rozmowa toczy się przed publicznością.
Sealioning zwykle odbywa się publicznie. Odbiorcą jest nie tylko osoba pytana, lecz także ci, którzy czytają wątek. Johnson zaznacza, że taktykę może stosować jedna osoba albo kilka osób na zmianę.

Przykładowy przebieg

Autorka wpisu o badaniach nad snem pisze, że brak snu pogarsza koncentrację. Pod wpisem pojawia się nieznajomy:

1. „Czy może Pani podać źródło tego twierdzenia?” Autorka podaje link do przeglądu badań.
2. „Dziękuję, ale to tylko jeden przegląd. Czy są inne?” Autorka podaje drugi.
3. „A jak Pani definiuje koncentrację? Bez definicji trudno rozmawiać.”
4. „Dlaczego nie odniosła się Pani do osób, które śpią krótko i czują się dobrze?”
5. „Pytam grzecznie, a Pani się irytuje. Czy to znaczy, że nie ma Pani argumentów?”

Każde z tych pytań z osobna da się obronić. Dopiero cały ciąg pokazuje, że rozmówca nie chce się niczego dowiedzieć.

Czym sealioning różni się od rzetelnego zadawania pytań?

To najważniejsze rozróżnienie w całym temacie. Pytanie o źródło jest podstawą dobrej dyskusji, pracy dziennikarza i nauki. Etykieta „sealioning” przyklejona do każdego niewygodnego pytania szkodzi rozmowie tak samo jak sama taktyka.

Cecha	Rzetelne pytanie	Sealioning
Cel	Zrozumieć albo sprawdzić twierdzenie	Zmęczyć rozmówcę i pokazać go w złym świetle
Reakcja na odpowiedź	Pytający czyta źródło i odnosi się do niego	Pojawia się kolejne pytanie, a źródło zostaje pominięte
Własny wkład	Pytający mówi, co już wie i co sprawdził	Pytający niczego nie wnosi i nie zajmuje stanowiska
Zakres	Pytania trzymają się tematu	Pytania odchodzą w definicje i wątki poboczne
Koniec rozmowy	Pytający przyjmuje odmowę lub brak czasu	Odmowa jest przedstawiana jako ucieczka

Źródło: opracowanie własne na podstawie eseju Amy Johnson w zbiorze Perspectives on Harmful Speech Online (Berkman Klein Center, 2017) oraz opisu redakcji Merriam-Webster.

Trzy proste testy

Test jednej odpowiedzi.
Odpowiedzcie raz, rzeczowo i ze źródłem. Osoba ciekawa odniesie się do treści. Osoba stosująca sealioning zignoruje ją i zapyta o coś innego.

Test wzajemności.
Zapytajcie: „A jakie jest Pana stanowisko i na czym je Pan opiera?”. Uczciwy rozmówca odpowie. Sealioning polega na tym, by samemu nigdy nie odpowiadać.

Test granicy.
Napiszcie, że więcej czasu na ten wątek nie macie. Uczciwy rozmówca to uszanuje. W komiksie lew morski zapowiada, że wróci za godzinę.

Kiedy pytania są uprawnione, choć niewygodne

Dziennikarz, który ponawia pytanie do urzędu, nie stosuje sealioningu. Klient, który trzeci raz pyta firmę o termin zwrotu pieniędzy, także nie. Osoby publiczne i firmy muszą liczyć się z dociekliwością. Piszemy o tym we wpisach o granicach krytyki osób pełniących funkcje publiczne oraz o tym, kiedy opinia klienta jest krytyką, a kiedy hejtem.

Różnica leży w relacji i w celu. Urząd ma obowiązek odpowiadać, a prywatna osoba pisząca o swoim doświadczeniu nie ma obowiązku prowadzić debaty z każdym, kto się zgłosi. Nie wolno też z góry zakładać złej wiary. Ktoś może pytać nieporadnie, bo naprawdę dopiero poznaje temat.

Gdzie sealioning mieści się w typologiach trollingu?

Trolling to celowe zakłócanie rozmowy w sieci, zwykle przy udawaniu szczerych intencji. Badacze od lat próbują uporządkować jego odmiany. Sealioning pojawił się jako nazwa dopiero w 2014 r., więc w starszych typologiach nie występuje pod tym słowem. Pasuje jednak do kategorii, które opisano wcześniej.

Oś od trollingu jawnego do ukrytego

Językoznawczyni Claire Hardaker z Uniwersytetu w Lancaster opublikowała w 2013 r. przegląd strategii trollingu. Wybrała 3727 przykładów dyskusji i oskarżeń o trolling z korpusu grup dyskusyjnych Usenet liczącego 86 milionów słów. Na tej podstawie ułożyła strategie na osi: od jawnych do ukrytych.

Fińscy badacze Henna Paakki, Heidi Vepsäläinen i Antti Salovaara streścili tę typologię w artykule z 2021 r. w czasopiśmie Computer Supported Cooperative Work. Wymieniają sześć stylów. Na biegunie jawnym leżą otwarta agresja i szokowanie tematami tabu. Dalej idą udzielanie złych rad pod pozorem naiwności, prowokowanie emocji i czepianie się formy, na przykład interpunkcji. Najbardziej ukryte jest odciąganie rozmowy od tematu.

Sealioning nie ma w tej typologii własnej szufladki. Naszym zdaniem najbliżej mu do bieguna ukrytego. Łączy udawaną szczerość, którą Hardaker uznaje za sedno trollingu, z odciąganiem rozmowy od tematu. To nasza interpretacja, a nie ustalenie autorki, której praca powstała przed komiksem.

Trzy sposoby wykolejania rozmowy

Ten sam fiński zespół przeanalizował 68 wątków z Reddita i z komentarzy pod artykułami w gazetach The Guardian, The Telegraph i The Washington Post, głównie z lat 2018-2019. Było to 1263 wpisów, z czego 435 napisały osoby zachowujące się jak trolle. Badacze opisali trzy „niesymetryczne” sposoby odpowiadania, które przeciągają jałową rozmowę: ignorowanie, odpowiadanie nie na temat i podważanie.

Podważanie polega między innymi na odpowiadaniu pytaniem na pytanie i kwestionowaniu podstaw cudzej wypowiedzi. To najbliższy sealioningowi mechanizm opisany w tej pracy. Autorzy tłumaczą, dlaczego działa: ludzie chcą dojść do wzajemnego zrozumienia i zamknąć wątek, więc odpowiadają dalej, choć rozmowa do niczego nie prowadzi.

Styl trollingu według Hardaker	Liczba przypadków w próbie
Prowokowanie emocji (antipathize)	47
Otwarta agresja (aggress)	41
Odciąganie od tematu (digress)	21
Złe rady pod pozorem naiwności (endanger)	7
Szokowanie (shock)	6
Czepianie się formy ((hypo)criticize)	5
Razem	127

Źródło: Paakki, Vepsäläinen, Salovaara, Computer Supported Cooperative Work, 2021, tabela 2. Dane z wątków z lat 2018-2019. Jedna rozmowa mogła zawierać kilka stylów.

Pojęcia pokrewne

Galop Gisha.
Amy Johnson porównuje sealioning do taktyki nazwanej od Duane’a Gisha, biochemika i kreacjonisty znanego z debat. Polega ona na zasypaniu przeciwnika serią półprawd w takim tempie, że nie da się na wszystkie odpowiedzieć. W sealioningu podobną rolę odgrywają pytania.

„Ja tylko pytam”.
To stawianie tezy w formie pytania, żeby nie brać za nią odpowiedzialności. Sealioning idzie krok dalej: pytań jest wiele i kierowane są uporczywie do jednej osoby.

Zbiorowy atak.
Gdy pytania zadaje naraz wiele kont, zjawisko zbliża się do zorganizowanej nagonki. O mechanizmach zbiorowego nacisku piszemy we wpisie o historii pojęcia cancel culture.

Co mówią dane o trollingu i nękaniu w sieci?

Nie znaleźliśmy reprezentatywnego badania, które mierzyłoby osobno częstość sealioningu. Dostępne dane dotyczą szerszych zjawisk: nękania w sieci i trollingu. Pokazują tło, a nie sam sealioning.

Stany Zjednoczone, 2020 r.
W badaniu Pew Research Center z września 2020 r. na próbie 10 093 dorosłych 41% osób powiedziało, że doświadczyło jakiejś formy nękania w internecie. Poważniejszych form, takich jak groźby, prześladowanie czy długotrwałe nękanie, doświadczyło 25% badanych, wobec 15% w 2014 r. Wśród osób nękanych 75% wskazało media społecznościowe jako miejsce ostatniego takiego zdarzenia.

Polska, 2022 r.
W badaniu NASK „Nastolatki 3.0”, prowadzonym od października 2022 r. wśród 4984 uczniów, 44,6% nastolatków zetknęło się z wyzywaniem swoich znajomych w internecie. Z ośmieszaniem zetknęło się 33,2%, a z poniżaniem 29,6%. Aż 51,3% uważało, że osoby obrażające innych w sieci są bezkarne.

Kto trolluje.
Zespół ze Stanforda i Cornella opisał w 2017 r. eksperyment z udziałem 667 osób (Cheng i in., „Anyone Can Become a Troll”). W dobrym nastroju i przy spokojnej dyskusji 35% wpisów uczestników oceniono jako trollujące. W złym nastroju i po obejrzeniu cudzych trollujących wpisów było to 68%. Autorzy przeanalizowali też 16,5 miliona wpisów z serwisu CNN.com z okresu od grudnia 2012 r. do sierpnia 2013 r. Zgłoszono 3,5% z nich.

Z tego ostatniego badania płynie praktyczny wniosek. Trollujące zachowania nie są wyłącznie domeną wąskiej grupy. Zdarzają się zwykłym ludziom w złym dniu i w złym towarzystwie. Dlatego warto oceniać zachowanie w konkretnej rozmowie, a nie przyklejać komuś etykiety na stałe.

Ograniczenia tych danych

Żadna z przytoczonych liczb nie mierzy sealioningu wprost. Badanie Pew dotyczy dorosłych Amerykanów i sześciu form nękania, wśród których nie ma uporczywych pytań. Badanie NASK obejmuje uczniów klas 7-8 i pierwszych dwóch klas szkół ponadpodstawowych i pyta o to, co widzieli u znajomych, a nie o własne doświadczenia. Eksperyment Chenga przeprowadzono na płatnej platformie internetowej, a o tym, co jest trollingiem, decydowali oceniający. Praca Hardaker opiera się na grupach dyskusyjnych Usenet o koniach i piłce nożnej, a fińska próba liczy 68 wątków dobranych celowo, więc nie pokazuje rzeczywistych proporcji w internecie. Sam esej Amy Johnson jest analizą jakościową, bez pomiaru.

Jak reagować na sealioning?

Amy Johnson przyznaje, że nie ma jasnych norm postępowania. Rada „nie karm trolla” pomaga w danej chwili, ale nie rozwiązuje problemu utraty zaufania. Poniższe kroki są ostrożne: zakładają, że pierwsze pytanie może być szczere.

1. Odpowiedzcie raz, krótko i ze źródłem. Ta odpowiedź jest przede wszystkim dla osób czytających wątek.
2. Zastosujcie test wzajemności. Zapytajcie o stanowisko rozmówcy i o to, co sam już sprawdził.
3. Postawcie granicę. Napiszcie jedno zdanie, że temat uważacie za wyczerpany.
4. Nie odpowiadajcie dalej. Milczenie po jasnej odpowiedzi nie jest przegraną. Nie macie obowiązku rozmawiać z każdym.
5. Użyjcie narzędzi serwisu. Wyciszenie, ograniczenie odpowiedzi albo blokada są w porządku, gdy ktoś wraca mimo próśb.
6. Zabezpieczcie przebieg rozmowy, jeśli sytuacja się powtarza albo dołączają kolejne konta. Jak to zrobić, opisujemy we wpisie o zabezpieczaniu dowodów hejtu w internecie.

Gotowe zdania do wykorzystania

Odpowiedź z granicą.
„Źródło podałam wyżej. Jeśli po jego przeczytaniu będzie Pan miał konkretną uwagę, chętnie się odniosę. Na kolejne pytania ogólne nie będę odpowiadać.”

Test wzajemności.
„Zanim odpowiem na kolejne pytanie, proszę napisać, jakie jest Pana stanowisko i na czym je Pan opiera.”

Zamknięcie wątku.
„Odpowiedziałem na trzy pytania. Uważam temat za wyczerpany i kończę ten wątek. Pozdrawiam.”

Unikajcie ironii i wytykania rozmówcy, że jest trollem. Publiczność widzi wtedy dwie kłócące się osoby. Spokojne zamknięcie wątku wypada lepiej. Więcej przykładów spokojnych odpowiedzi znajdziecie we wpisie o tym, co odpisać, a czego nie pisać w komentarzach, oraz we wpisie o odpowiadaniu na zarzuty pod zbiórką internetową.

Wskazówki dla moderatorów

Oceniajcie wzorzec, a nie jedno pytanie.
Pojedyncza prośba o źródło jest w porządku. Powodem do reakcji jest ciąg pytań po udzielonej odpowiedzi, kierowany do jednej osoby, w wielu wątkach.

Zapiszcie zasadę w regulaminie.
Wystarczy prosty zapis: „Po otrzymaniu odpowiedzi ze źródłem nie ponawiamy tego samego pytania. Uporczywe dopytywanie jednej osoby mimo jej odmowy traktujemy jak nękanie”. Zasada opisuje zachowanie i nie wymaga zgadywania intencji.

Dajcie miejsce na pytania.
Johnson podpowiada rozwiązanie zaczerpnięte z rad dla naukowców debatujących z kreacjonistami: rozmowa w uporządkowanej formie zamiast w dowolnej. W społeczności może to być osobny wątek pytań i odpowiedzi albo lista najczęstszych pytań, do której odsyłacie.

Reagujcie stopniowo.
Najpierw przypomnienie zasady, potem ograniczenie komentowania, na końcu usunięcie z grupy. Usuwanie powtarzanych pytań po ostrzeżeniu nie jest cenzurą. Wyjaśniamy to we wpisie o tym, co wolno administratorowi profilu.

Wskazówki dla dziennikarzy i studentów

Uważajcie, żeby sami nie zostać wzięci za lwa morskiego. Pomaga kilka prostych nawyków. Przedstawcie się i napiszcie, po co pytacie. Pokażcie, co już przeczytaliście. Zadajcie pytania raz, w jednej wiadomości. Przyjmijcie odmowę. W pracy zaliczeniowej opisujcie konkretne zachowania i cytujcie definicje ze źródeł, zamiast używać słowa „sealioning” jako oceny rozmówcy.

Czy sealioning jest hejtem i czy można go zgłosić?

Sam w sobie sealioning rzadko łamie regulaminy, bo pojedyncze pytania są grzeczne. Dlatego bywa tak męczący. Staje się nękaniem, gdy jest uporczywy, skierowany do jednej osoby, trwa mimo wyraźnej prośby o zaprzestanie albo prowadzi go wiele kont jednocześnie.

W takiej sytuacji zgłaszajcie w serwisie całą sekwencję jako nękanie, a nie jeden komentarz. Dołączcie zrzuty pokazujące daty i liczbę wiadomości. Gdy do pytań dochodzą groźby, ujawnianie danych albo pomówienia, w grę wchodzi także droga prawna. Ten tekst nie zastępuje porady prawnika.

Amy Johnson podkreśla, że szkody wyglądają na drobne tylko wtedy, gdy ogląda się każdy przypadek osobno. Osoba wielokrotnie wciągana w takie rozmowy zaczyna wątpić w szczerość kolejnych pytających, odpowiada krótko albo wcale. Tracą na tym ci, którzy naprawdę chcieli się czegoś dowiedzieć. Jeśli macie dość, to nie jest przewrażliwienie.

Podsumowanie: pytania są w porządku, uporczywość w złej wierze nie

Sealioning to uprzejme z pozoru, a w rzeczywistości uporczywe dopytywanie, które ma zmęczyć rozmówcę i ustawić go w roli osoby nierozsądnej. Nazwę dał mu komiks Davida Malkiego z 19 września 2014 r. o lwie morskim, który idzie za bohaterami aż do stołu przy śniadaniu.

W typologiach trollingu mieści się wśród strategii ukrytych, opartych na udawanej szczerości i odciąganiu od tematu. Od rzetelnych pytań odróżnia go brak reakcji na odpowiedzi, brak własnego stanowiska i brak zgody na zakończenie rozmowy. Wystarczy jedna dobra odpowiedź i jasna granica. Reszta należy do moderatorów i narzędzi serwisu.

Gdzie szukać pomocy?

Jeśli uporczywe dopytywanie przerodziło się w nękanie, nie musicie radzić sobie sami. Fundacja Usuwanie Hejtu pomaga przygotować zgłoszenia i prowadzi je do końca, pomaga zabezpieczyć materiał oraz kieruje do prawnika lub psychologa. Fundacja nie ustala tożsamości autorów poza drogą prawną i nie zastępuje prawnika. Kontakt: tel. 222 900 142, e-mail biuro@usuwaniehejtu.pl.

• Moderatorzy i administratorzy serwisu lub grupy: pierwsze miejsce zgłoszenia uporczywego zachowania.
• 116 123: telefon wsparcia dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym.
• 116 111: telefon zaufania dla dzieci i młodzieży. W sprawach dzieci zawsze działajcie razem z dorosłym.
• 800 100 100: telefon dla rodziców i nauczycieli.
• 112: gdy pojawiają się groźby i zagrożone jest życie lub zdrowie.

Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.

Najczęściej zadawane pytania

1. Co to znaczy sealioning?
To uporczywe zadawanie pozornie grzecznych pytań i żądanie kolejnych dowodów bez zamiaru poznania odpowiedzi. Celem jest zmęczenie rozmówcy i przedstawienie go jako osoby nerwowej lub niechętnej dyskusji.

2. Skąd wzięła się nazwa sealioning?
Z komiksu internetowego „The Terrible Sea Lion” Davida Malkiego z serii Wondermark, opublikowanego 19 września 2014 r. Lew morski chodzi w nim za bohaterami i uprzejmie domaga się dowodów na ich niechęć do lwów morskich.

3. Jak przetłumaczyć sealioning na polski?
Nie ma przyjętego polskiego odpowiednika. Najczęściej używa się opisu: natarczywe dopytywanie w złej wierze albo udawana ciekawość. Sea lion to po polsku lew morski.

4. Czy każda prośba o źródło to sealioning?
Nie. Prośba o źródło jest podstawą uczciwej dyskusji. O sealioningu można mówić dopiero wtedy, gdy pytania powtarzają się mimo odpowiedzi, a pytający nie odnosi się do tego, co dostał.

5. Czy sealioning jest odmianą trollingu?
Tak go opisują zarówno redakcja słownika Merriam-Webster, jak i Amy Johnson w eseju z 2017 r. Należy do ukrytych form trollingu, w których zakłócanie rozmowy jest schowane pod pozorem szczerości.

6. Czy sealioning można zgłosić w serwisie społecznościowym?
Pojedyncze grzeczne pytanie zwykle nie narusza regulaminu. Uporczywe wracanie do jednej osoby mimo prośby o zaprzestanie warto zgłosić jako nękanie, pokazując całą sekwencję wiadomości z datami.

7. Czy zablokowanie osoby, która zadaje pytania, to ucieczka od dyskusji?
Nie. Osoba prywatna nie ma obowiązku rozmawiać z każdym, kto się zgłosi. Jedna rzeczowa odpowiedź i zakończenie wątku to rozsądne postawienie granicy.

8. Jak moderator może odróżnić sealioning od ciekawości?
Powinien patrzeć na wzorzec: liczbę pytań po udzielonej odpowiedzi, kierowanie ich do jednej osoby i reakcję na prośbę o zakończenie. Pomaga zasada w regulaminie, która opisuje zachowanie, a nie intencje.

9. Czym sealioning różni się od galopu Gisha?
Galop Gisha polega na zasypaniu rozmówcy serią twierdzeń i półprawd. W sealioningu podobną rolę odgrywają pytania. W obu przypadkach chodzi o przeciążenie zdolności odpowiadania.

10. Czy sealioning zdarza się poza internetem?
Tak. Amy Johnson pisze, że ta strategia pojawia się w wielu sytuacjach, także w rozmowach twarzą w twarz, i nie jest nowa. Internet ułatwia ją, bo pozwala wyszukiwać cudze rozmowy i do nich dołączać.

11. Czy są dane o tym, jak częsty jest sealioning?
Nie znaleźliśmy reprezentatywnego badania, które liczyłoby to zjawisko osobno. Dostępne dane dotyczą ogólnie nękania i trollingu, na przykład badania Pew Research Center z 2020 r. i NASK z 2022 r.

12. Co zrobić, gdy sam zostałem nazwany lwem morskim, a pytałem szczerze?
Napiszcie krótko, po co pytacie i co już przeczytaliście, a potem uszanujcie decyzję rozmówcy. Jeśli nie chce odpowiadać, poszukajcie informacji w innym miejscu i nie ponawiajcie pytań.

Źródła

• Wondermark, David Malki, 2014: #1062; The Terrible Sea Lion
• Merriam-Webster: What is 'Sealioning’? (Words We’re Watching)
• Berkman Klein Center for Internet & Society, Harvard University, 2017: Perspectives on Harmful Speech Online (esej: Amy Johnson, The Multiple Harms of Sea Lions)
• Pew Research Center, 2021 (badanie z 2020): The State of Online Harassment
• NASK - Państwowy Instytut Badawczy, 2023 (badanie z 2022): Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców
• J. Cheng, M. Bernstein, C. Danescu-Niculescu-Mizil, J. Leskovec (arXiv, CSCW 2017), 2017: Anyone Can Become a Troll: Causes of Trolling Behavior in Online Discussions
• Claire Hardaker, Journal of Language Aggression and Conflict (Lancaster EPrints), 2013: „Uh…..not to be nitpicky,,,,,but…the past tense of drag is dragged, not drug.”: an overview of trolling strategies
• H. Paakki, H. Vepsäläinen, A. Salovaara, Computer Supported Cooperative Work, 2021: Disruptive online communication: How asymmetric trolling-like response strategies steer conversation off the track

A jak to wyglądało u Was? Napiszcie w komentarzu

Po ilu pytaniach zorientowaliście się, że rozmówca nie szuka odpowiedzi, i co pomogło Wam zakończyć taką rozmowę? Jeśli moderujecie grupę lub forum: jaki zapis w regulaminie sprawdził się u Was przy uporczywym dopytywaniu? Prosimy, nie podawajcie w komentarzach nazwisk ani danych innych osób.