Scenariusz zajęć o hejcie dla klas 1-3: miłe i przykre słowa w internecie

W klasach 1-3 dzieci dostają pierwsze telefony i zegarki z funkcją rozmowy, a razem z nimi pierwsze grupy w komunikatorach. Potrafią już napisać krótkie zdanie i wysłać buźkę. Nie wiedzą jeszcze, jak takie zdanie brzmi po drugiej stronie ekranu.

Poniżej znajdziecie gotowe zajęcia na 45 minut: zabawę na początek, opowiadanie do przeczytania na głos, pytania do rozmowy, kartę pracy i wiadomość do rodziców. Wszystko da się przeprowadzić w zwykłej sali, bez tablicy multimedialnej i bez telefonów w rękach dzieci.

W skrócie

• Zajęcia trwają 45 minut i mają cztery części: zabawa z pastą do zębów, opowiadanie o Zosi i Antku, sortowanie wiadomości oraz karta pracy.
• Dzieci wynoszą z lekcji jedną prostą zasadę: stop, nie odpisuję, pokazuję dorosłemu.
• Według raportu NASK „Nastolatki” (badanie z 2024 roku) 40% uczniów miało własny telefon z dostępem do internetu przed ukończeniem 9. roku życia.
• W badaniu konsumenckim UKE (wyniki ogłoszone w lutym 2026 roku) 87% dzieci w wieku 7-17 lat używało internetu do rozmów z innymi.
• Temat mieści się w podstawie programowej edukacji wczesnoszkolnej: uczeń ma odróżniać pożądane i niepożądane zachowania w sieci oraz stosować zasady netykiety.
• Przy małych dzieciach lepiej mówić o miłych i przykrych słowach niż o hejcie. Samo słowo „hejt” można wprowadzić w klasie trzeciej.

Dlaczego o przykrych słowach w internecie warto mówić już w klasach 1-3?

Bo dzieci w tym wieku są już w sieci, a rozmowa z dorosłymi często przychodzi później niż pierwszy telefon. Pokazują to trzy niezależne badania.

Telefon pojawia się przed dziewiątymi urodzinami.
W badaniu NASK „Nastolatki” z jesieni 2024 roku 40% uczniów odpowiedziało, że własny telefon z dostępem do internetu mieli przed ukończeniem 9. roku życia. Wśród najmłodszych badanych, czyli uczniów klas 7-8, było to już 45%. Najczęściej wskazywany wiek pierwszego smartfona to 9-10 lat (41% odpowiedzi).

Internet zaczyna się jeszcze wcześniej.
W badaniu konsumenckim Urzędu Komunikacji Elektronicznej, którego wyniki ogłoszono w lutym 2026 roku, 25,6% dzieci zaczęło korzystać z internetu w wieku 7-8 lat, a 24,6% w wieku 5-6 lat. Rozmowy z innymi to najczęstsza aktywność w sieci: wskazało ją 87% badanych w wieku 7-17 lat.

Dorośli rzadko towarzyszą dzieciom w komunikatorach.
W badaniu NASK „Style cyfrowego rodzicielstwa w Polsce” (listopad i grudzień 2025 roku) obecność przy dziecku w sprawach szkoły i obowiązków oraz rozrywki deklarowało ponad 76% rodziców. W obszarze komunikatorów i mediów społecznościowych było to 53,9%, najmniej ze wszystkich badanych obszarów.

Co zmierzono	Wynik	Badanie i okres
Własny telefon z internetem przed 9. rokiem życia	40%	NASK „Nastolatki”, wrzesień i październik 2024
To samo wśród uczniów klas 7-8	45%	NASK „Nastolatki”, wrzesień i październik 2024
Początek korzystania z internetu w wieku 7-8 lat	25,6%	UKE, wyniki z lutego 2026
Początek korzystania z internetu w wieku 5-6 lat	24,6%	UKE, wyniki z lutego 2026
Internet służy do rozmów z innymi (dzieci 7-17 lat)	87%	UKE, wyniki z lutego 2026
Dzieci, które rozmawiają z rodzicami o bezpieczeństwie w sieci	64,4%	UKE, wyniki z lutego 2026
Dzieci z jasno określonymi zasadami domowymi dotyczącymi internetu	33%	UKE, wyniki z lutego 2026
Rodzice obecni przy dziecku w obszarze komunikatorów i mediów społecznościowych	53,9%	NASK „Style cyfrowego rodzicielstwa”, listopad i grudzień 2025

Źródło: NASK, „Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców”, UKE, „Dzieci i młodzież w sieci” oraz NASK, „Style cyfrowego rodzicielstwa w Polsce”.

Z tych liczb wynika prosty wniosek. W przeciętnej klasie drugiej lub trzeciej część dzieci ma już telefon i pisze do rówieśników, a mniej więcej co trzecie dziecko w badaniu UKE nie rozmawiało o tym z rodzicami. Szkoła bywa pierwszym miejscem, w którym ktoś spokojnie tłumaczy, jak pisać do innych.

Czego te dane nie mówią?

Trzeba je czytać ostrożnie. NASK pytał nastolatków z klas 7-8 i z dwóch pierwszych klas szkół ponadpodstawowych (3655 ankiet) o to, kiedy dostali pierwszy telefon, więc są to wspomnienia sprzed kilku lat, a nie pomiar wśród dzisiejszych siedmiolatków. Komunikat UKE obejmuje dzieci od 7 do 17 lat łącznie i nie podaje wielkości próby ani osobnych wyników dla klas 1-3. Badanie o stylach rodzicielstwa to deklaracje 1000 rodziców dzieci w wieku 6-17 lat, zebrane przez internet.

Nie znaleźliśmy ogólnopolskiego badania, które mierzyłoby skalę przykrych wiadomości właśnie wśród uczniów klas 1-3. Dlatego nie podajemy tu żadnego odsetka „hejtowanych siedmiolatków”. Uczciwie można powiedzieć tyle: dzieci w tym wieku mają już narzędzia do pisania, a wiedzę o tym, jak ich używać, dopiero zdobywają.

Czy temat hejtu jest w podstawie programowej klas 1-3?

Słowa „hejt” w niej nie ma, ale treści tych zajęć mieszczą się w kilku zapisach. Poniższe sformułowania pochodzą z rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 14 lutego 2017 roku w sprawie podstawy programowej (Dz.U. 2017 poz. 356). Rozporządzenie było później zmieniane, więc przed wpisaniem tematu do dziennika sprawdźcie brzmienie obowiązujące w bieżącym roku szkolnym.

Edukacja informatyczna.
Uczeń „posługuje się udostępnioną mu technologią zgodnie z ustalonymi zasadami” oraz „rozróżnia pożądane i niepożądane zachowania innych osób (również uczniów) korzystających z technologii, zwłaszcza w sieci internet”.

Edukacja przyrodnicza.
Uczeń „stosuje zasady bezpieczeństwa podczas korzystania z urządzeń cyfrowych” i „stosuje zasady netykiety”, czyli dobrych obyczajów w internecie.

Cele ogólne w obszarze społecznym.
Wśród umiejętności ucznia jest dbanie o bezpieczeństwo własne i innych, „w tym bezpieczeństwo związane z komunikacją za pomocą nowych technologii”.

Zajęcia można więc zapisać jako edukację informatyczną, społeczną albo polonistyczną (słuchanie opowiadania, rozmowa, krótka wypowiedź pisemna). Sprawdzą się też jako godzina wychowawcza w dniach wokół Dnia Bezpiecznego Internetu.

Zajęcia w pigułce: cele, materiały i plan na 45 minut

Cele zajęć

Po zajęciach uczeń:

• odróżnia miłą wiadomość od przykrej i umie podać przykład każdej z nich,
• wie, że po drugiej stronie ekranu jest człowiek, którego miny nie widać,
• rozumie, że wysłanej wiadomości nie da się w pełni cofnąć,
• zna trzy kroki na wypadek przykrej wiadomości: stop, nie odpisuję, pokazuję dorosłemu,
• potrafi wskazać dorosłego, do którego pójdzie po pomoc.

Co przygotować?

• mała tubka pasty do zębów, papierowy talerzyk i patyczek lub łyżeczka,
• dwie koperty albo dwa pudełka: jedno ze słońcem, drugie z chmurką,
• 12 pasków papieru z przykładowymi wiadomościami (lista niżej),
• karta pracy dla każdego dziecka i kredki,
• arkusz szarego papieru na „Klasową umowę o miłych słowach”.

Telefony dzieci zostają w plecakach. Nie pokazujcie też prawdziwych rozmów z grupy klasowej, nawet zasłoniętych. Dzieci szybko rozpoznają, kto co napisał, a lekcja zamieni się w szukanie winnych.

Plan lekcji

Część	Czas	Co robią dzieci	Czego się uczą
Powitanie i zabawa z pastą	7 minut	Wyciskają pastę i próbują włożyć ją z powrotem	Słów i wiadomości nie da się cofnąć
Opowiadanie i rozmowa	13 minut	Słuchają historii Zosi i Antka, odpowiadają na pytania	Za ekranem jest człowiek, który coś czuje
Słońce i chmurka	10 minut	Sortują wiadomości do dwóch kopert i poprawiają przykre	Odróżnianie miłych i przykrych słów
Karta pracy	10 minut	Kolorują, zaznaczają, rysują dorosłego, piszą miłą wiadomość	Trzy kroki i osoba, do której się idzie
Umowa i pożegnanie	5 minut	Odbijają palec lub podpisują się pod umową klasy	Wspólna zasada na co dzień

Źródło: opracowanie własne Fundacji Usuwanie Hejtu; odniesienia do wymagań według podstawy programowej edukacji wczesnoszkolnej.

Przebieg zajęć krok po kroku

Część 1. Zabawa z pastą do zębów (7 minut)

Dzieci siadają w kręgu. Na środku leży talerzyk i tubka pasty.

1. Poproście jedno dziecko, żeby wycisnęło na talerzyk długi pasek pasty. To zwykle budzi dużo radości.
2. Poproście drugie dziecko, żeby patyczkiem włożyło pastę z powrotem do tubki. Dajcie mu na to pół minuty.
3. Zapytajcie: „Udało się? Dlaczego nie?”.
4. Podsumujcie jednym zdaniem: „Ze słowami jest tak samo. Kiedy je powiemy albo wyślemy, nie da się ich schować z powrotem”.

Jeśli ktoś z klasy powie, że wiadomość można usunąć, przyznajcie mu rację i dopytajcie: „A jeśli kolega zdążył ją przeczytać? Czy z jego głowy też zniknie?”. Dzieci same dochodzą do odpowiedzi.

Część 2. Opowiadanie „Koń Zosi” i rozmowa (13 minut)

Przeczytajcie opowiadanie na głos, spokojnie, z przerwami. Pełny tekst jest w następnej sekcji. Po lekturze zadajcie pytania w tej kolejności:

1. Co narysowała Zosia i dlaczego wysłała zdjęcie na grupę?
2. Jak czuła się Zosia, kiedy przeczytała wiadomość Antka? Pokażcie to miną.
3. Czy Antek widział minę Zosi? Dlaczego nie?
4. Co zrobił Olek? Co jeszcze mógł zrobić?
5. Co pomogło Zosi?
6. Co mógł napisać Antek, gdyby rysunek mu się nie podobał?

Przy pytaniu trzecim warto zrobić krótkie doświadczenie. Jedno dziecko zasłania twarz zeszytem, jakby to był ekran, i mówi neutralnym głosem „fajny rysunek”. Klasa zgaduje, czy mówi poważnie, czy żartuje. Zwykle zdania są podzielone i to jest cały sens ćwiczenia: w wiadomości nie widać miny ani nie słychać głosu.

Nie pytajcie, czy komuś w klasie zdarzyło się coś podobnego. Lepsze pytanie brzmi: „Co poradzilibyście Zosi?”. Dzieci mówią wtedy o bohaterce, a nie o sobie i kolegach.

Część 3. Słońce i chmurka (10 minut)

Rozdajcie parom paski z wiadomościami. Każda para czyta swój pasek na głos i wkłada go do koperty ze słońcem (miłe słowa) albo z chmurką (przykre słowa). Przykładowe paski:

• „Ładnie Ci wyszedł ten rysunek”.
• „Nikt Cię nie lubi”.
• „Chcesz zagrać z nami po szkole?”.
• „Ale masz brzydką kurtkę”.
• „Dzięki, że mi pomogłaś”.
• „Nie pisz tu, to nie Twoja grupa”.
• „Wszystkiego najlepszego!”.
• „Ha, ha, znowu dostałeś najmniej punktów”.
• „Nie martw się, następnym razem się uda”.
• „Ty to nic nie umiesz”.
• „Mnie się ten film nie podobał, a Tobie?”.
• Sama buźka płacząca ze śmiechu pod zdjęciem kolegi, który się przewrócił.

Dwa ostatnie paski są celowo trudniejsze. Zdanie o filmie to opinia o rzeczy, a nie o osobie, więc trafia do słońca. Buźka pod zdjęciem z upadku pokazuje, że przykrość można sprawić także obrazkiem, bez żadnego słowa.

Na koniec wyjmijcie dwa lub trzy paski z chmurki i zapytajcie: „Jak napisać to inaczej, żeby nikomu nie było przykro?”. Jeśli dziecko odpowie, że lepiej nie pisać wcale, to także jest dobra odpowiedź.

Część 4. Karta pracy (10 minut)

Dzieci wracają do ławek i samodzielnie wypełniają kartę. Jej treść znajdziecie niżej. W klasie pierwszej czytajcie polecenia na głos, jedno po drugim.

Część 5. Klasowa umowa o miłych słowach (5 minut)

Na szarym papierze zapiszcie trzy zdania, najlepiej słowami dzieci. Na przykład:

• Piszemy do siebie tak, jak chcielibyśmy, żeby pisano do nas.
• Kiedy dostaniemy przykrą wiadomość, nie odpisujemy, tylko pokazujemy ją dorosłemu.
• Kiedy widzimy, że komuś jest przykro, piszemy lub mówimy mu coś miłego.

Każde dziecko podpisuje się albo odbija palec umoczony w farbie. Umowa zostaje na ścianie. Będziecie mogli do niej wracać przy zwykłych klasowych sporach, także tych, które z internetem nie mają nic wspólnego.

Opowiadanie do przeczytania na głos: „Koń Zosi”

Tekst jest krótki, żeby zmieścił się w trzech minutach czytania. Możecie zmienić imiona, jeśli w klasie są Zosia, Antek albo Olek.

Zosia z klasy drugiej przez całe popołudnie rysowała konia. Miał długą grzywę, brązowe łaty i trochę za krótkie nogi. Zosia była z niego bardzo dumna. Mama zrobiła rysunkowi zdjęcie i pozwoliła wysłać je na grupę klasy.

Po chwili telefon zabrzęczał. To Antek napisał: „Ha, ha, to koń? Wygląda jak ziemniak z nogami”. Pod spodem dwie osoby dodały buźki płaczące ze śmiechu.

Zosia odłożyła telefon. Zrobiło jej się gorąco, a potem bardzo smutno. Schowała rysunek do szuflady i powiedziała mamie, że jutro boli ją brzuch i nie pójdzie do szkoły.

Antek w tym czasie jadł kolację. Wcale nie chciał zrobić Zosi przykrości. Myślał, że napisał coś śmiesznego. Nie widział jej miny, bo widział tylko ekran.

Wiadomość przeczytał też Olek. Jemu koń się podobał. Najpierw nie wiedział, co zrobić, bo bał się, że inni będą się śmiali także z niego. Potem napisał: „Mnie się podoba. Sam nie umiem narysować konia”. I poszedł powiedzieć o wszystkim tacie.

Mama Zosi zauważyła, że córka jest cicha. Usiadła obok i zapytała, co się stało. Zosia pokazała jej telefon. Mama przytuliła ją i powiedziała: „Dobrze, że mi to pokazałaś. Nie musisz nic odpisywać. Zajmiemy się tym razem”.

Następnego dnia pani zapytała w klasie, jak to jest, kiedy ktoś śmieje się z naszej pracy. Antek długo patrzył w ławkę. Na przerwie podszedł do Zosi i powiedział: „Przepraszam. Myślałem, że to żart. Nauczysz mnie rysować grzywę?”. Zosia wyjęła rysunek z szuflady jeszcze tego samego dnia.

Dlaczego ta historia jest zbudowana właśnie tak?

Antek nie jest w niej złym chłopcem. Dzieci w tym wieku najczęściej sprawiają przykrość przez nieuwagę, a nie z premedytacją. Dzięki temu uczeń, który kiedyś napisał coś podobnego, nie poczuje się napiętnowany i łatwiej przyjmie wniosek.

W opowiadaniu są trzy role: osoba, której jest przykro, autor wiadomości i świadek. Każde dziecko w klasie odnajdzie się w którejś z nich. Jest też dorosły, który reaguje spokojnie i nie zabiera telefonu. To ważny sygnał, bo dzieci często milczą ze strachu przed karą.

Karta pracy do skopiowania

Treść zmieści się na jednej stronie A4. Zostawcie dużo miejsca na rysunki.

Zadanie 1. Słońce czy chmurka?
Przeczytaj wiadomości. Przy miłej narysuj słońce, przy przykrej chmurkę: „Fajnie, że jesteś w naszej klasie”, „Nie umiesz grać, odejdź”, „Pomogę Ci z zadaniem”, „Masz głupi plecak”.

Zadanie 2. Co zrobię?
Ktoś napisał do mnie coś przykrego. Otocz pętlą to, co warto zrobić: odpiszę coś jeszcze gorszego, pokażę wiadomość mamie, tacie albo pani, nikomu nie powiem, nie odpiszę i odłożę telefon, wyślę to dalej do kolegów.

Zadanie 3. Mój dorosły.
Narysuj osobę dorosłą, której powiesz, gdy ktoś napisze do Ciebie coś przykrego. Podpisz rysunek.

Zadanie 4. Miła wiadomość.
Napisz albo narysuj miłą wiadomość dla osoby, która siedzi obok Ciebie. Potem jej ją wręcz.

W zadaniu drugim poprawne są dwie odpowiedzi: pokazanie wiadomości dorosłemu oraz nieodpisywanie. Przy sprawdzaniu zapytajcie, dlaczego przesyłanie przykrej wiadomości dalej nie pomaga. Dzieci zwykle same mówią, że wtedy widzi ją więcej osób.

Zadanie czwarte dobrze kończy lekcję. Każde dziecko wychodzi z sali z miłym zdaniem na kartce, także to, które rzadko je słyszy. Zadbajcie, żeby nikt nie został pominięty, na przykład przy nieparzystej liczbie uczniów napiszcie jedną wiadomość sami.

Trzy kroki, które dzieci mają zapamiętać

Małe dziecko nie zapamięta listy dziesięciu zasad. Zapamięta trzy ruchy, jeśli powtórzy je kilka razy z gestem.

Stop.
Dzieci wyciągają przed siebie otwartą dłoń. Kiedy wiadomość sprawia przykrość, przestajemy czytać dalej.

Nie odpisuję.
Dzieci chowają ręce za plecy. Odpowiedź pisana w złości prawie zawsze pogarsza sprawę.

Pokazuję dorosłemu.
Dzieci pokazują dłonią w stronę nauczyciela. Dorosły pomoże zdecydować, co dalej, i w razie potrzeby zapisze wiadomość jako dowód.

Dla dzieci, które same piszą, dodajcie jedno pytanie kontrolne przed wysłaniem: „Czy powiedziałbym to tej osobie prosto w oczy?”. Jeśli nie, wiadomości nie wysyłamy.

Podkreślcie, że pójście do dorosłego to nie skarżenie. Skarżymy, kiedy chcemy komuś zaszkodzić. Prosimy o pomoc, kiedy komuś dzieje się krzywda. Tę różnicę dzieci z klas 1-3 rozumieją bardzo dobrze, jeśli usłyszą ją wprost.

Jak dopasować zajęcia do klasy pierwszej, drugiej i trzeciej?

Klasa pierwsza.
Część dzieci dopiero uczy się czytać, więc paski z wiadomościami czytacie Wy, a dzieci podnoszą kartonik ze słońcem albo chmurką. W karcie pracy zostają zadania pierwsze i trzecie. Zamiast o grupie w komunikatorze mówcie o wiadomościach i obrazkach wysyłanych z telefonu rodzica.

Klasa druga.
Scenariusz w wersji podstawowej, tak jak go opisaliśmy. Dzieci czytają paski w parach i wypełniają całą kartę.

Klasa trzecia.
Można wprowadzić słowo „hejt” i wyjaśnić je prosto: to przykre, obraźliwe słowa lub obrazki wysyłane w internecie, często przy innych. Dodajcie rozmowę o grupach: co czuje osoba, której nie dodano do grupy klasy albo którą z niej usunięto. O tym, jak szkoła patrzy na takie sytuacje, piszemy w tekście o wykluczeniu ucznia z grupy klasowej.

Starszym klasom ten scenariusz nie wystarczy. Dla uczniów klas 5-8 przygotowaliśmy osobną lekcję o wizerunku i przesyłaniu cudzych zdjęć.

Co zrobić, gdy podczas zajęć dziecko opowie o prawdziwej sytuacji?

To się zdarza i jest dobrym znakiem: dziecko uznało, że w tej sali można o tym powiedzieć. Od Waszej reakcji zależy, czy następnym razem także przyjdzie.

Podziękujcie i przenieście rozmowę.
Wystarczy zdanie: „Dziękuję, że o tym mówisz. To ważne. Porozmawiamy o tym we dwoje na przerwie”. Nie dopytujcie przy klasie o nazwiska i szczegóły.

Porozmawiajcie na osobności jeszcze tego samego dnia.
Zapytajcie, co się stało, kto o tym wie i czy dziecko pokazało wiadomość rodzicom. Nie obiecujcie tajemnicy. Powiedzcie, że musicie porozmawiać z rodzicami, bo Waszym zadaniem jest dbać o bezpieczeństwo uczniów.

Zawiadomcie rodziców i szkolnego pedagoga lub psychologa.
Sprawy dzieci zawsze prowadzą dorośli. Poproście rodziców, żeby zrobili zrzuty ekranu, zanim cokolwiek zostanie usunięte. Dalsze kroki szkoły opisujemy w tekście o hejcie na grupie klasowej po lekcjach.

Nie szukajcie winnego przy wszystkich.
Jeśli autor przykrej wiadomości siedzi w tej samej sali, rozmowa z nim także odbywa się na osobności. W klasach 1-3 zwykle wystarcza spokojne wyjaśnienie, przeprosiny i naprawienie szkody, tak jak w opowiadaniu.

Zwróćcie uwagę na dzieci, które w czasie zajęć nagle cichną, chowają twarz albo mówią, że boli je brzuch. Nie wywołujcie ich do odpowiedzi. Podejdźcie po lekcji. Jeśli rozmowa nie idzie łatwo, pomogą pytania z tekstu o tym, jak otworzyć rozmowę z dzieckiem, które nie chce mówić o sieci.

Jak mówić o hejcie do siedmiolatków, żeby ich nie przestraszyć?

Zaczynajcie od miłych słów.
Lekcja ma pokazać, że telefonem można komuś sprawić radość. Przykre wiadomości są wyjątkiem, na który mamy sposób.

Mówcie o zachowaniu, nie o osobie.
„To była przykra wiadomość” zamiast „Antek jest niedobry”. Dziecko, które coś takiego napisało, ma zobaczyć drogę do naprawy.

Nie opowiadajcie drastycznych historii.
Małym dzieciom nie są potrzebne opowieści o najcięższych skutkach przemocy w sieci. Wystarczy smutek Zosi i schowany rysunek.

Nie zakładajcie, że każde dziecko ma telefon.
Dane NASK pokazują, że przed 9. rokiem życia własny telefon z internetem miało 40% badanych, czyli większość go nie miała. Pytanie „kto z Was ma telefon?” dzieli klasę. Lepiej mówić: „kiedy piszecie albo kiedy będziecie pisać”.

Nie oceniajcie rodziców.
Decyzja o telefonie należy do rodziny. Na zajęciach mówimy o tym, jak pisać, a nie o tym, kto i kiedy powinien dostać urządzenie.

Wiadomość do rodziców po zajęciach: gotowy wzór

Zajęcia działają dłużej, gdy rodzice usłyszą w domu te same trzy kroki. Wyślijcie krótką informację przez dziennik elektroniczny. Możecie skopiować poniższy tekst.

Temat: Zajęcia o miłych i przykrych słowach w internecie
Szanowni Państwo, dziś na zajęciach rozmawialiśmy o tym, jak pisać do innych w wiadomościach. Dzieci poznały trzy kroki na wypadek przykrej wiadomości: stop, nie odpisuję, pokazuję dorosłemu. Proszę zapytać dziecko o historię Zosi i jej konia oraz o to, kogo narysowało jako „swojego dorosłego”. Jeśli dziecko pokaże Państwu przykrą wiadomość, proszę najpierw podziękować mu za zaufanie i zrobić zrzut ekranu. Odebranie telefonu w takiej chwili dziecko odbiera jako karę i następnym razem może nic nie powiedzieć. W razie pytań jestem do dyspozycji. Z poważaniem, wychowawca klasy.

Na zebraniu możecie dodać dwie liczby z badania UKE ogłoszonego w lutym 2026 roku: o bezpieczeństwie w sieci rozmawia z rodzicami 64,4% dzieci, a jasno określone zasady domowe ma 33%. To dobry punkt wyjścia do rozmowy o wspólnych zasadach dla całej klasy.

Rodzicom, którzy pytają o sprzęt, podsuńcie teksty o tym, co ustawić w pierwszym telefonie siedmiolatka, oraz porównanie smartwatcha i telefonu dla pierwszoklasisty. Jeśli w klasie działa grupa rodziców lub uczniów w komunikatorze, przyda się też tekst o tym, czy wychowawca powinien należeć do grupy klasowej.

Co po zajęciach? Jak utrwalić efekt jednej lekcji

Jedna lekcja nie zmieni nawyków na stałe. Zmienia je powtarzanie w zwykłych sytuacjach.

• Wracajcie do klasowej umowy przy każdym sporze, również tym z boiska.
• Raz w tygodniu zróbcie „pocztę miłych słów”: dzieci wrzucają do pudełka karteczki dla kolegów, a Wy czytacie je w piątek.
• Powtarzajcie trzy kroki z gestami po feriach i wakacjach, bo wtedy dzieci dostają nowe urządzenia.
• Ustalcie podobne zasady z wychowawcami świetlicy. Pomoże w tym tekst o telefonach i tabletach w świetlicy szkolnej.
• Po miesiącu zapytajcie dzieci, czy ktoś skorzystał z trzech kroków. Nie pytajcie o szczegóły przy klasie, wystarczy podniesiona ręka.

Podsumowanie: jedna lekcja, trzy kroki i dorosły, do którego można przyjść

Dzieci z klas 1-3 nie potrzebują wykładu o cyberprzemocy. Potrzebują jednego mocnego obrazu (pasta, której nie da się włożyć do tubki), jednej historii z dobrym zakończeniem i trzech kroków, które można pokazać rękami.

Najważniejsze, co zostaje po tych 45 minutach, to wiedza, że z przykrą wiadomością nie zostaje się samemu. Dziecko, które wie, komu ją pokazać, i które wie, że nie zostanie za to ukarane, jest o wiele bezpieczniejsze niż dziecko, które zna na pamięć listę zakazów.

Gdzie szukać pomocy?

Jeśli w Waszej klasie doszło do sytuacji, z którą szkoła i rodzice nie mogą sobie poradzić, Fundacja Usuwanie Hejtu pomoże zabezpieczyć materiał, przygotować zgłoszenia do serwisów i poprowadzić je do końca, a w razie potrzeby skieruje do prawnika lub psychologa. Kontakt: tel. 222 900 142, e-mail biuro@usuwaniehejtu.pl. Sprawy dzieci zawsze zgłasza dorosły: rodzic, opiekun lub nauczyciel.

• 116 111: telefon zaufania dla dzieci i młodzieży. Numer warto zapisać w widocznym miejscu w sali.
• 800 100 100: telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawach bezpieczeństwa dzieci.
• 116 123: telefon dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym.
• 112: gdy zagrożone jest życie lub zdrowie.

W szkole pierwszymi osobami do pomocy są pedagog i psycholog szkolny oraz dyrekcja. Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.

Najczęściej zadawane pytania

1. Ile trwają zajęcia o hejcie dla klas 1-3?
Scenariusz jest rozpisany na jedną lekcję, czyli 45 minut. Jeśli klasa chętnie rozmawia, kartę pracy można przenieść na następny dzień i potraktować jako powtórkę.

2. Czy na takich zajęciach trzeba używać słowa „hejt”?
Nie trzeba. W klasie pierwszej i drugiej wystarczą określenia „miłe słowa” i „przykre słowa”, bo dzieci rozumieją je od razu. Słowo „hejt” można wyjaśnić w klasie trzeciej, kiedy uczniowie słyszą je już od starszego rodzeństwa.

3. Czy do przeprowadzenia zajęć potrzebny jest komputer lub tablica multimedialna?
Nie. Wszystkie ćwiczenia odbywają się bez ekranów: potrzebna jest tubka pasty, dwie koperty, paski papieru i karta pracy. To celowy wybór, bo małe dzieci łatwiej skupiają się na rozmowie niż na prezentacji.

4. Co zrobić, jeśli w klasie nikt nie ma jeszcze telefonu?
Zajęcia nadal mają sens. Dzieci piszą z telefonów rodziców, grają w gry z czatem i wkrótce dostaną własne urządzenia. Mówcie wtedy w czasie przyszłym: „kiedy będziecie pisać do kolegów”.

5. Do jakiej edukacji przypisać ten temat w dzienniku?
Najczęściej do edukacji informatycznej lub społecznej, a ze względu na pracę z opowiadaniem także do polonistycznej. Przed wpisaniem warto sprawdzić aktualne brzmienie podstawy programowej, ponieważ rozporządzenie z 2017 roku było zmieniane.

6. Czy pokazywać dzieciom prawdziwe przykłady przykrych wiadomości z ich grupy?
Nie. Dzieci rozpoznają autorów i lekcja zamienia się w rozliczanie konkretnych osób. Wymyślone przykłady i historia fikcyjnej bohaterki pozwalają rozmawiać szczerze i nikogo nie zawstydzają.

7. Jak zareagować, gdy uczeń przyzna się, że sam wysłał coś przykrego?
Doceńcie odwagę i nie róbcie z tego sprawy przy całej klasie. Na osobności zapytajcie, co chciałby teraz zrobić, żeby to naprawić. W tym wieku zwykle wystarczają szczere przeprosiny i usunięcie wiadomości przy rodzicu.

8. Czy zabawę z pastą do zębów można czymś zastąpić?
Tak. Podobnie działa zgnieciona kartka, której nie da się idealnie wyprostować, albo woda z farbą, której nie da się już rozdzielić. Ważne, żeby dzieci same spróbowały cofnąć skutek i zobaczyły, że to niemożliwe.

9. Czy rodzice powinni wiedzieć o zajęciach wcześniej?
Wystarczy informacja po zajęciach, bo temat nie wymaga zgody rodziców. Krótka wiadomość z trzema krokami sprawia, że w domu dziecko usłyszy to samo co w szkole.

10. Jak często powtarzać takie zajęcia?
Pełną lekcję warto przeprowadzić raz w roku szkolnym, a trzy kroki przypominać częściej. Dobrym momentem są pierwsze dni po feriach, wakacjach i świętach, bo wtedy w klasie przybywa nowych telefonów i zegarków.

11. Czy scenariusz nadaje się do świetlicy albo zerówki?
W świetlicy tak, zwłaszcza w grupie mieszanej z klas 1-3. W oddziale przedszkolnym warto zostawić tylko zabawę z pastą, opowiadanie i rysunek „mojego dorosłego”, bez zadań wymagających czytania.

12. Co powiedzieć dziecku, które boi się, że rodzice zabiorą mu telefon?
Powiedzcie, że pokazanie przykrej wiadomości to odpowiedzialne zachowanie i że porozmawiacie o tym z rodzicami razem. W wiadomości do rodziców warto wprost poprosić, żeby nie odbierali telefonu za to, że dziecko przyszło po pomoc.

Źródła

• NASK - Państwowy Instytut Badawczy, 2025: Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców (badanie z 2024 r.)
• Urząd Komunikacji Elektronicznej, 2026: Dzieci i młodzież w sieci - badanie konsumenckie UKE
• NASK - Państwowy Instytut Badawczy, 2026: Style cyfrowego rodzicielstwa w Polsce (badanie z listopada i grudnia 2025 r.)
• Minister Edukacji Narodowej, Dziennik Ustaw, 2017: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej (Dz.U. 2017 poz. 356)
• Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, 2026: 116 111 - telefon zaufania dla dzieci i młodzieży

A jak to wygląda w Waszych klasach? Napiszcie w komentarzu

Która zabawa najlepiej pomogła Waszym uczniom zrozumieć, że słów nie da się cofnąć: pasta do zębów, a może coś zupełnie innego? I od której klasy dzieci w Waszej szkole mają własną grupę w komunikatorze? Napiszcie też, czego zabrakło w tym scenariuszu. Prosimy, żeby w komentarzach nie podawać imion, nazwisk ani innych danych uczniów, rodziców i nauczycieli.