10, 13 i 17 lat - progi wieku w odpowiedzialności nieletnich za hejt w jednej tabeli

Pytanie, od ilu lat odpowiada się za hejt, ma w polskim prawie kilka odpowiedzi. Inny próg dotyczy demoralizacji, inny czynu karalnego, inny odpowiedzialności na zasadach dla dorosłych, a jeszcze inny pieniędzy za wyrządzoną krzywdę.

Poniżej zestawiamy te progi w tabelach, z numerami przepisów i z danymi sądów rodzinnych. Zestawienie przyda się Wam zarówno wtedy, gdy Wasze dziecko zostało skrzywdzone, jak i wtedy, gdy to ono napisało coś, czego nie powinno.

W skrócie

• 10 lat: od tego wieku sąd rodzinny może prowadzić sprawę o demoralizację, aż do pełnoletności dziecka (ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, art. 1).
• 13 lat: od tego wieku hejt, który jest przestępstwem albo wykroczeniem, staje się czynem karalnym. To także próg własnej odpowiedzialności cywilnej dziecka (Kodeks cywilny, art. 426).
• 17 lat: od tego wieku odpowiada się na zasadach z Kodeksu karnego (art. 10 § 1) i Kodeksu wykroczeń (art. 8).
• W 2025 r. do sądów rejonowych wpłynęło 64 346 spraw nieletnich, w tym 35 802 o demoralizację i 28 544 o czyny karalne (Ministerstwo Sprawiedliwości). Statystyka nie wyodrębnia spraw o hejt.
• W badaniu Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę z przełomu 2025 i 2026 r. do dręczenia rówieśników przez telefon lub internet przyznało się 13% uczniów w wieku 10-17 lat (raport „Rówieśnicy”).
• Liczy się wiek w dniu wpisu, a nie w dniu, w którym sprawa wyszła na jaw.

Od ilu lat odpowiada się za hejt? Progi w jednej tabeli

Słowo „hejt” nie występuje w przepisach. Prawo ocenia konkretne zachowanie: zniewagę, zniesławienie, groźbę, nękanie, podszywanie się pod kogoś albo rozsyłanie intymnego zdjęcia. Od wieku autora zależy, który sąd się tym zajmie i jakie środki ma do dyspozycji.

Wiek w chwili czynu	Jak prawo nazywa sprawę	Kto ją prowadzi	Co może zostać orzeczone	Kto odpowiada cywilnie
Poniżej 10 lat	Ustawa o nieletnich nie ma zastosowania	Rodzice i szkoła	Działania wychowawcze w domu i w szkole	Osoby zobowiązane do nadzoru
10-12 lat	Demoralizacja	Sąd rodzinny	Środki wychowawcze, np. upomnienie, przeproszenie, nadzór kuratora	Osoby zobowiązane do nadzoru
13-16 lat	Czyn karalny (albo demoralizacja)	Sąd rodzinny	Środki wychowawcze, a przy przestępstwach wyjątkowo zakład poprawczy	Dziecko, jeśli można mu przypisać winę
17 lat	Przestępstwo lub wykroczenie	Policja, prokurator, sąd karny	Kary z kodeksów. Przy występku sąd może zamiast kary zastosować środki dla nieletnich	Sam sprawca
18 lat i więcej	Przestępstwo lub wykroczenie	Policja, prokurator, sąd karny	Kary z kodeksów	Sam sprawca

Źródło: opracowanie własne na podstawie ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, Kodeksu karnego, Kodeksu wykroczeń i Kodeksu cywilnego (teksty ujednolicone Kancelarii Sejmu).

W tabeli widać, że w żadnym przedziale wieku rubryki nie są puste. Zmienia się tylko to, kto reaguje i jakimi narzędziami. Szerzej o tym, dlaczego przekonanie o bezkarności młodych autorów jest błędne, piszemy w tekście o micie „nic mu nie zrobią, bo jest nieletni”.

Które przepisy wyznaczają progi wieku?

Każdy próg wynika z konkretnego artykułu. Zebraliśmy je w jednym miejscu, żebyście mogli sprawdzić brzmienie u źródła.

Próg	Przepis	Co z niego wynika
10 lat	Art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich	Postępowanie o demoralizację wobec osób, które ukończyły 10 lat i nie są pełnoletnie
13 lat	Art. 1 ust. 1 pkt 2 tej samej ustawy	Postępowanie o czyn karalny wobec osób, które dopuściły się go po ukończeniu 13 lat, ale przed ukończeniem 17 lat
13 lat	Art. 426 Kodeksu cywilnego	Małoletni, który nie ukończył 13 lat, nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę
15 lat (wyjątkowo 14)	Art. 10 § 2 i § 2a Kodeksu karnego	Możliwa odpowiedzialność jak dorosły, ale tylko za najcięższe przestępstwa z zamkniętej listy
17 lat	Art. 10 § 1 Kodeksu karnego, art. 8 Kodeksu wykroczeń	Odpowiedzialność na zasadach określonych w kodeksach
17-18 lat	Art. 10 § 4 Kodeksu karnego	Przy występku sąd może zamiast kary zastosować środki wychowawcze, lecznicze albo poprawcze
18 lat	Art. 10 Kodeksu cywilnego	Pełnoletność. Kończy się możliwość prowadzenia sprawy o demoralizację
18, 19 i 21 lat	Art. 93 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich	Wiek, w którym z mocy prawa ustaje wykonywanie poszczególnych środków orzeczonych wobec nieletniego

Źródło: ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, Kodeks karny, Kodeks wykroczeń, Kodeks cywilny.

Ten tekst porządkuje przepisy, ale nie zastępuje porady prawnika. W konkretnej sprawie znaczenie mają szczegóły, których tabela nie pokaże.

Ile spraw nieletnich trafia do sądów rodzinnych?

Ministerstwo Sprawiedliwości publikuje ewidencję spraw nieletnich w sądach rejonowych. Poniżej wpływ spraw w latach 2020-2025, z podziałem na dwie kategorie znane z progów wieku.

Rok	Sprawy razem	Demoralizacja	Czyny karalne
2020	49 736	29 123	20 613
2021	56 773	32 911	23 862
2022	68 842	37 626	31 216
2023	68 198	35 673	32 525
2024	64 633	34 952	29 681
2025	64 346	35 802	28 544

Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości, Postępowania w sprawach nieletnich w pierwszej instancji w sądach rejonowych w latach 2020-2025 (kolumna „wpłynęło”).

W każdym z tych lat spraw o demoralizację było więcej niż spraw o czyny karalne. W 2025 r. stanowiły one około 56% wpływu. To pokazuje, że próg 10 lat nie jest zapisem martwym.

W jakim wieku byli nieletni, wobec których zapadły orzeczenia?

Ministerstwo publikowało też zestawienie nieletnich z prawomocnymi orzeczeniami według wieku w chwili czynu. Ostatni dostępny rok to 2020. Obowiązywała wtedy poprzednia ustawa, która nie przewidywała dolnej granicy 10 lat przy demoralizacji.

Wiek w chwili czynu	Liczba nieletnich (2020)
Do 9 lat	181
10-12 lat	2 325
13 lat	3 030
14 lat	3 404
15 lat	3 893
16 lat	3 405
17 lat	921
Powyżej 17 lat lub wiek nieokreślony	43
Razem	17 202

Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości, Nieletni wg wieku i płci - prawomocne orzeczenia w latach 2004-2020 (arkusz 2020, wiersz „ogółem”; grupy „do 9 lat” i „10-12 lat” zsumowaliśmy sami).

Blisko 80% tych osób (13 732 z 17 202) miało w chwili czynu od 13 do 16 lat. Dzieci poniżej 13 lat stanowiły około 15% (2 506 osób). Najliczniejszą grupą byli piętnastolatkowie.

Poniżej 10 lat: sprawa domu i szkoły

Ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich nie obejmuje dzieci, które nie ukończyły 10 lat. Sąd rodzinny nie poprowadzi wobec nich sprawy o demoralizację ani o czyn karalny.

Nie oznacza to, że nic się nie dzieje. Obraźliwe wiadomości wysyłane przez ośmiolatka to sygnał dla rodziców i wychowawcy. Szkoła stosuje wtedy własne zasady ze statutu, a rodzice rozmawiają z dzieckiem i ograniczają mu dostęp do komunikatora. Za szkodę odpowiadają osoby, które miały obowiązek nadzoru, o czym piszemy niżej.

10 lat: próg demoralizacji

Od ukończenia 10 lat do pełnoletności sąd rodzinny może prowadzić postępowanie w sprawie o demoralizację. Ustawa nie podaje zamkniętej definicji tego słowa. W art. 4 wymienia przykładowe okoliczności, w tym dopuszczenie się czynu zabronionego i naruszanie zasad współżycia społecznego.

Co to znaczy dla hejtu.
Jedenastolatek, który wyzywa kolegę na grupie klasowej albo rozsyła jego przerobione zdjęcie, nie popełnia jeszcze czynu karalnego w rozumieniu ustawy. Jego zachowanie może jednak zostać ocenione jako przejaw demoralizacji i trafić do sądu rodzinnego.

Co może zrobić sąd.
Sąd stosuje środki wychowawcze z art. 7 ustawy. Należą do nich między innymi upomnienie, zobowiązanie do przeproszenia pokrzywdzonego, do naprawienia szkody, do udziału w zajęciach wychowawczych lub terapeutycznych, do powstrzymania się od kontaktowania się z pokrzywdzonym, a także nadzór rodziców albo kuratora.

Co może zrobić szkoła.
Art. 4 ust. 4 pozwala dyrektorowi, za zgodą rodziców i samego ucznia, zastosować pouczenie, ostrzeżenie ustne albo pisemne, przeproszenie pokrzywdzonego, przywrócenie stanu poprzedniego lub prace porządkowe na rzecz szkoły. Dotyczy to zachowań na terenie szkoły lub związanych z obowiązkiem szkolnym. Przepis nie ma zastosowania, gdy chodzi o przestępstwo ścigane z urzędu.

Niezależnie od ustawy działają kary przewidziane w statucie szkoły.

13 lat: czyn karalny przed sądem rodzinnym

Po ukończeniu 13 lat, a przed ukończeniem 17 lat, zachowanie, które jest przestępstwem albo wykroczeniem, ustawa nazywa czynem karalnym. Sprawę nadal prowadzi sąd rodzinny, a nie karny. Celem jest zmiana zachowania nieletniego, a nie wymierzenie kary.

Które zachowania w sieci mogą być czynem karalnym?

W praktyce chodzi o te same przepisy, które stosuje się do dorosłych. Różni się tylko reakcja. Poniższa tabela zestawia najczęstsze kwalifikacje.

Zachowanie	Przepis	Zagrożenie dla osoby po 17. roku życia	Tryb ścigania dorosłych
Zniewaga w internecie	Art. 216 § 2 k.k.	Grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku	Oskarżenie prywatne
Zniesławienie w internecie	Art. 212 § 2 k.k.	Grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku	Oskarżenie prywatne
Groźba karalna	Art. 190 k.k.	Pozbawienie wolności do 3 lat	Na wniosek pokrzywdzonego
Uporczywe nękanie, podszywanie się	Art. 190a § 1 i 2 k.k.	Pozbawienie wolności od 6 miesięcy do 8 lat	Na wniosek pokrzywdzonego
Rozpowszechnianie nagiego wizerunku bez zgody	Art. 191a k.k.	Pozbawienie wolności od 3 miesięcy do 5 lat	Na wniosek pokrzywdzonego
Nawoływanie do nienawiści, znieważenie z powodu narodowości, rasy lub wyznania	Art. 256 i 257 k.k.	Pozbawienie wolności do 3 lat	Z urzędu
Złośliwe niepokojenie	Art. 107 k.w.	Ograniczenie wolności, grzywna albo nagana	Wykroczenie

Źródło: Kodeks karny i Kodeks wykroczeń, teksty ujednolicone Kancelarii Sejmu.

Kar z trzeciej kolumny nie stosuje się do osób w wieku 13-16 lat. Kolumna pokazuje jedynie, jak poważnie ustawodawca traktuje dane zachowanie.

Zniewaga i zniesławienie: ważna różnica względem dorosłych

Dorosłego za zniewagę lub zniesławienie ściga się z oskarżenia prywatnego. Pokrzywdzony sam wnosi akt oskarżenia. Wobec nieletniego ta droga wygląda inaczej.

Zgodnie z art. 54 ust. 2 ustawy sąd rodzinny wszczyna postępowanie w sprawie o czyn ścigany z oskarżenia prywatnego, jeżeli wymaga tego interes społeczny, względy wychowawcze albo ochrona pokrzywdzonego. Postępowanie toczy się wtedy z urzędu. Przy czynach ściganych na wniosek, takich jak groźba czy nękanie, potrzebny jest wniosek pokrzywdzonego (art. 54 ust. 1).

Dla rodziców pokrzywdzonego dziecka oznacza to prostą rzecz. Nie przygotowujecie prywatnego aktu oskarżenia przeciwko czternastolatkowi. Zawiadamiacie policję albo sąd rodzinny i przekazujecie zabezpieczony materiał. Jak to zrobić, opisujemy w tekście o zawiadomieniu składanym w imieniu dziecka.

Co może orzec sąd rodzinny?

Katalog środków wychowawczych jest ten sam co przy demoralizacji. Przy czynie karalnym będącym przestępstwem dochodzi środek poprawczy, czyli umieszczenie w zakładzie poprawczym.

Art. 15 ustawy wiąże go z wysokim stopniem demoralizacji oraz z rodzajem czynu i okolicznościami jego popełnienia, zwłaszcza gdy środki wychowawcze okazały się nieskuteczne. To środek przewidziany dla poważnych spraw, a nie dla pierwszego obraźliwego komentarza.

O tym, jak przebiega wysłuchanie i jakie prawa ma młoda osoba, przeczytacie w tekście o wezwaniu na policję lub do sądu rodzinnego.

Czy piętnastolatek odpowie za hejt jak dorosły?

Nie. Próg 15 lat z art. 10 § 2 Kodeksu karnego dotyczy wyłącznie zamkniętej listy najcięższych przestępstw, między innymi zabójstwa, ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, zgwałcenia i rozboju. Próg 14 lat z § 2a obejmuje tylko kwalifikowane postacie zabójstwa.

Na tej liście nie ma zniewagi, zniesławienia, groźby karalnej, nękania ani pozostałych przepisów z naszej tabeli. Piętnastolatek, który hejtuje w sieci, odpowiada przed sądem rodzinnym jak każdy nieletni w wieku 13-16 lat.

Wspominamy o tym progu, ponieważ często pojawia się w rozmowach rodziców i w internetowych dyskusjach. Przy hejcie nie ma on znaczenia.

17 lat: odpowiedzialność na zasadach kodeksów

Kto popełnia czyn zabroniony po ukończeniu 17 lat, odpowiada na zasadach określonych w Kodeksie karnym. Tak samo stanowi Kodeks wykroczeń. Uczeń trzeciej klasy liceum, choć nadal jest małoletni w rozumieniu prawa cywilnego, w prawie karnym nie jest już nieletnim.

Kto prowadzi sprawę.
Policja i prokurator, a potem sąd karny. Przy zniewadze i zniesławieniu pokrzywdzony sam wnosi prywatny akt oskarżenia.

Furtka dla siedemnastolatków.
Art. 10 § 4 Kodeksu karnego pozwala sądowi zastosować środki wychowawcze, lecznicze albo poprawcze zamiast kary. Dotyczy to występku popełnionego po ukończeniu 17 lat, a przed ukończeniem 18 lat. Sąd bierze pod uwagę okoliczności sprawy, stopień rozwoju sprawcy oraz jego właściwości i warunki osobiste.

Sprawca młodociany.
Kodeks karny w art. 115 § 10 nazywa młodocianym sprawcę, który w chwili czynu nie ukończył 21 lat, a w czasie orzekania w pierwszej instancji 24 lat. To nie jest kolejny próg odpowiedzialności, tylko okoliczność uwzględniana przy wymiarze kary.

Siedemnastolatek nadal może mieć równolegle sprawę o demoralizację, ponieważ ta kategoria obejmuje osoby do pełnoletności. W praktyce o tym, którą drogą potoczy się sprawa, decyduje to, czy zachowanie jest przestępstwem lub wykroczeniem.

Kto zapłaci za krzywdę? Progi odpowiedzialności cywilnej

Niezależnie od sądu rodzinnego i karnego pokrzywdzony może dochodzić ochrony dóbr osobistych. Cześć, wizerunek i tajemnica korespondencji są chronione przez art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego. Można żądać zaniechania naruszeń, usunięcia ich skutków, przeprosin i zadośćuczynienia pieniężnego (art. 448).

Dziecko, które nie ukończyło 13 lat

Zgodnie z art. 426 Kodeksu cywilnego takie dziecko nie ponosi odpowiedzialności za szkodę. Odpowiadają osoby zobowiązane do nadzoru, najczęściej rodzice, a w czasie zajęć także szkoła (art. 427).

Osoba nadzorująca może się zwolnić z odpowiedzialności. Musi wykazać, że nadzór sprawowała należycie albo że szkoda powstałaby także przy starannym nadzorze. Jeżeli nie ma osób zobowiązanych do nadzoru albo nie da się od nich uzyskać naprawienia szkody, art. 428 dopuszcza wyjątkowo żądanie wobec samego dziecka, gdy wymagają tego zasady współżycia społecznego.

Dziecko, które ukończyło 13 lat

Od tego wieku małoletni może odpowiadać sam, na zasadzie winy z art. 415. Sąd ocenia, czy w danej sprawie można mu tę winę przypisać, czyli czy rozumiał, co robi. Przy świadomym ośmieszaniu kolegi w sieci zwykle nie budzi to wątpliwości.

Rodzice nie odpowiadają już automatycznie. Mogą odpowiadać wtedy, gdy pokrzywdzony wykaże ich własną winę, na przykład poważne zaniedbanie mimo wcześniejszych sygnałów. Każdą taką sprawę sąd ocenia osobno.

Zobowiązanie rodziców przez sąd rodzinny

Jest też droga, o której rodzice często nie wiedzą. Art. 18 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich pozwala sądowi rodzinnemu zobowiązać rodziców albo opiekuna do naprawienia szkody wyrządzonej przez nieletniego lub do zadośćuczynienia za krzywdę. Sąd może też zobowiązać ich do ścisłej współpracy ze szkołą i poradnią psychologiczno-pedagogiczną.

Jeśli rodzice uchylają się od nałożonych obowiązków, sąd może wymierzyć im karę pieniężną do 3 tys. zł, a przy dalszym uchylaniu się ponownie do 3 tys. zł (art. 19).

O tym, jakie sumy sądy przyznają w sprawach o dobra osobiste, piszemy w tekście o kwotach zadośćuczynienia za hejt.

Który dzień się liczy: dzień wpisu czy dzień wykrycia?

Liczy się wiek w chwili czynu. Ustawa mówi o osobach, które dopuściły się czynu karalnego po ukończeniu 13 lat, ale przed ukończeniem 17 lat. Kodeks karny mówi o tym, kto popełnia czyn po ukończeniu 17 lat.

Przykład pierwszy.
Uczeń napisał serię obraźliwych komentarzy miesiąc przed trzynastymi urodzinami. Sprawa wyszła na jaw pół roku później. Sąd rodzinny oceni ją jako sprawę o demoralizację, a nie o czyn karalny.

Przykład drugi.
Uczennica nękała koleżankę od szesnastego roku życia i nie przestała po siedemnastych urodzinach. Zachowania sprzed tej daty i po niej mogą być oceniane według różnych zasad. Przy czynach rozciągniętych w czasie ocena bywa złożona i warto ją omówić z prawnikiem.

Z tego powodu przy zabezpieczaniu materiału tak ważne są daty. Zrzut ekranu powinien pokazywać dzień i godzinę publikacji. Szczegóły znajdziecie w tekście o zabezpieczaniu dowodów hejtu.

Jak często młodzi ludzie sami przyznają się do przemocy w sieci?

Statystyki sądowe, które przytoczyliśmy wyżej, pokazują tylko sprawy zgłoszone. Skalę zjawiska lepiej oddają badania ankietowe.

W badaniu Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, zrealizowanym od listopada 2025 r. do lutego 2026 r. na próbie 141 911 uczniów w wieku 10-17 lat, do dręczenia rówieśników przez telefon lub internet przyznało się 13% badanych. W grupie 10-12 lat było to 13%, w grupie 13-15 lat 15%, a w grupie 16-17 lat 12%. Doświadczenie takiego dręczenia zadeklarowało 20% uczniów (raport „Rówieśnicy” 2026).

W badaniu NASK z jesieni 2024 r. (3665 uczniów) 29% nastolatków podało, że było w internecie wyzywanych, 19% ośmieszanych, 18% poniżanych, a 13% straszonych. Brak takich doświadczeń zadeklarowało 44% (raport „Nastolatki”).

Wniosek dla rodziców jest praktyczny. Odsetek autorów jest podobny po obu stronach progu 13 lat. Rozmowa o tym, co wolno pisać w sieci, nie powinna czekać na trzynaste urodziny. Więcej liczb zebraliśmy w tekście o statystykach spraw nieletnich za czyny w internecie.

Czego te dane nie mówią?

Ewidencja Ministerstwa Sprawiedliwości nie wyodrębnia spraw o zachowania w internecie. W rozbiciu stwierdzonych czynów karalnych nie ma osobnych pozycji dla zniewagi, zniesławienia, groźby ani nękania. Nie wiemy więc, jaka część z 64 346 spraw z 2025 r. dotyczyła hejtu.

Zestawienie według wieku kończy się na 2020 r. i pochodzi z czasu obowiązywania poprzedniej ustawy. Pokazuje proporcje między rocznikami, ale nie obecny stan. Badania ankietowe opierają się z kolei na deklaracjach uczniów. Badanie Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę objęło szkoły, które same zgłosiły się do programu, a wyniki ważono według wieku i płci. Oba badania pytają o różne zachowania i różne okresy, więc ich wyników nie należy zestawiać wprost.

Co zrobić, gdy sprawa dotyczy Waszego dziecka?

Jeśli to Wasze dziecko zostało skrzywdzone

1. Zabezpieczcie materiał: zrzuty ekranu z datą, nazwą konta i adresem, a przy filmach także nagranie ekranu.
2. Zgłoście treść w serwisie i poinformujcie wychowawcę lub dyrekcję, jeśli autorem jest uczeń tej samej szkoły.
3. Ustalcie, jeśli to możliwe, przybliżony wiek autora. Od niego zależy, czy sprawa trafi do sądu rodzinnego, czy do policji i sądu karnego.
4. Przy groźbach, nękaniu lub rozsyłaniu intymnych zdjęć zawiadomcie policję albo sąd rodzinny. Zawiadomienie składa rodzic lub opiekun.
5. Zadbajcie o dziecko. Rozmowa z psychologiem szkolnym albo telefon pod 116 111 to wsparcie, a nie dowód słabości.

Jeśli to Wasze dziecko jest autorem

1. Zachowajcie spokój i ustalcie fakty: co napisało, kiedy, do kogo i komu przesłało dalej.
2. Dopilnujcie usunięcia treści, ale wcześniej zapiszcie ich kopię. Przyda się, gdy trzeba będzie pokazać, co naprawdę zostało opublikowane.
3. Pomóżcie dziecku przeprosić. Szczere przeprosiny i naprawienie szkody mają znaczenie dla pokrzywdzonego, dla szkoły i dla sądu rodzinnego.
4. Współpracujcie ze szkołą. Zgoda rodziców i ucznia pozwala dyrektorowi zakończyć część spraw środkiem wychowawczym.
5. Przy wezwaniu z policji lub sądu idźcie razem z dzieckiem i rozważcie rozmowę z prawnikiem.

Jak przygotować się do spotkania w szkole, opisujemy w tekście o rozmowie z dyrekcją, gdy dziecko hejtowało. Wersję tego zestawienia napisaną dla nastolatków znajdziecie w tekście o tym, jak wiek zmienia odpowiedzialność za hejt.

Podsumowanie: trzy progi i jedna zasada

Od 10 lat hejt może być oceniony jako demoralizacja. Od 13 lat może być czynem karalnym, a dziecko zaczyna samo odpowiadać cywilnie. Od 17 lat stosuje się kodeksy. Próg 15 lat dotyczy tylko najcięższych przestępstw i przy hejcie nie ma zastosowania.

Jedna zasada łączy wszystkie progi. Wiek decyduje o tym, kto reaguje i jakimi środkami, a nie o tym, czy reakcja nastąpi. Dla pokrzywdzonych to dobra wiadomość: zgłoszenie ma sens także wtedy, gdy autor ma 11 albo 14 lat. Dla rodziców autorów to zachęta, żeby działać wcześnie, zanim sprawą zajmie się sąd.

Gdzie szukać pomocy?

Fundacja Usuwanie Hejtu pomaga przygotować zgłoszenia do serwisów i prowadzi je do końca, pomaga zabezpieczyć materiał oraz kieruje do prawnika lub psychologa. Nie ustalamy tożsamości autorów poza drogą prawną i nie zastępujemy prawnika. Kontakt: tel. 222 900 142, biuro@usuwaniehejtu.pl. Sprawy dzieci prowadzimy zawsze z udziałem dorosłego.

Zawiadomienie o czynie nieletniego przyjmie każda jednostka policji oraz wydział rodzinny i nieletnich sądu rejonowego. W szkole pierwszym adresem jest wychowawca, pedagog lub dyrektor.

Telefony pomocowe: 116 111 dla dzieci i młodzieży, 800 100 100 dla rodziców i nauczycieli, 116 123 dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym. Przy zagrożeniu życia dzwońcie pod 112.

Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.

Najczęściej zadawane pytania

1. Od ilu lat odpowiada się za hejt w internecie?
Sąd rodzinny może zająć się zachowaniem dziecka, które ukończyło 10 lat, jako sprawą o demoralizację. Od 13 lat hejt będący przestępstwem lub wykroczeniem jest czynem karalnym, a od 17 lat stosuje się Kodeks karny i Kodeks wykroczeń.

2. Czy dziecko poniżej 10 lat może mieć sprawę w sądzie za wpisy w sieci?
Ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich nie obejmuje dzieci, które nie ukończyły 10 lat. Reagują rodzice i szkoła, a za ewentualną szkodę odpowiadają osoby zobowiązane do nadzoru.

3. Czym różni się demoralizacja od czynu karalnego?
Demoralizacja to szersze pojęcie, które obejmuje między innymi naruszanie zasad współżycia społecznego i dotyczy osób od 10 lat do pełnoletności. Czyn karalny to przestępstwo albo wykroczenie popełnione po ukończeniu 13 lat, a przed ukończeniem 17 lat.

4. Czy czternastolatek może trafić do zakładu poprawczego za hejt?
Ustawa dopuszcza środek poprawczy przy czynie karalnym będącym przestępstwem, ale wiąże go z wysokim stopniem demoralizacji i nieskutecznością środków wychowawczych. Podstawą reakcji sądu rodzinnego są środki wychowawcze, takie jak upomnienie, przeproszenie czy nadzór kuratora.

5. Czy rodzice płacą za hejt dziecka?
Za szkodę wyrządzoną przez dziecko, które nie ukończyło 13 lat, odpowiadają osoby zobowiązane do nadzoru, chyba że wykażą należyty nadzór. Przy starszym dziecku sąd rodzinny może zobowiązać rodziców do naprawienia szkody lub zadośćuczynienia na podstawie art. 18 ustawy o nieletnich.

6. Czy trzynastolatek może sam odpowiadać cywilnie?
Tak, po ukończeniu 13 lat małoletni może odpowiadać za szkodę na zasadzie winy. Sąd ocenia jednak w każdej sprawie, czy dziecko rozumiało znaczenie swojego zachowania.

7. Czy za zniewagę ze strony nieletniego trzeba wnosić prywatny akt oskarżenia?
Nie. Wobec nieletniego sąd rodzinny wszczyna postępowanie z urzędu, jeżeli wymaga tego interes społeczny, względy wychowawcze albo ochrona pokrzywdzonego. Wystarczy zawiadomić policję lub sąd rodzinny.

8. Co oznacza próg 15 lat w Kodeksie karnym?
Pozwala on wyjątkowo sądzić nieletniego jak dorosłego za najcięższe przestępstwa z zamkniętej listy, na przykład zabójstwo lub rozbój. Zniewaga, zniesławienie, groźba i nękanie nie znajdują się na tej liście.

9. Czy siedemnastolatek jest traktowany przez sąd tak samo jak trzydziestolatek?
Odpowiada na zasadach Kodeksu karnego, ale przy występku sąd może zamiast kary zastosować środki wychowawcze, lecznicze albo poprawcze. Decydują okoliczności sprawy i stopień rozwoju sprawcy.

10. Liczy się wiek w dniu wpisu czy w dniu zgłoszenia?
Liczy się wiek w chwili czynu, czyli w dniu publikacji lub wysłania wiadomości. Dlatego przy zabezpieczaniu materiału tak ważna jest widoczna data.

11. Czy szkoła musi zawiadomić policję o hejcie ucznia?
Szkoła ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić sąd rodzinny lub policję, gdy dowie się o czynie nieletniego wyczerpującym znamiona przestępstwa ściganego z urzędu. W pozostałych sprawach dyrektor może, za zgodą rodziców i ucznia, zastosować środek oddziaływania wychowawczego.

12. Do jakiego wieku trwają środki orzeczone przez sąd rodzinny?
Zależy to od rodzaju środka. Większość środków wychowawczych ustaje z mocy prawa z chwilą ukończenia 18 lat, a nadzór kuratora i środek poprawczy mogą trwać do ukończenia 21 lat.

13. Ile spraw nieletnich trafia rocznie do sądów?
Według Ministerstwa Sprawiedliwości w 2025 r. do sądów rejonowych wpłynęło 64 346 spraw nieletnich. Statystyka nie pokazuje, ile z nich dotyczyło zachowań w internecie.

Źródła

• Kancelaria Sejmu, 2026: Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (tekst ujednolicony)
• Kancelaria Sejmu, 2026: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (tekst ujednolicony)
• Kancelaria Sejmu, 2026: Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (tekst ujednolicony)
• Kancelaria Sejmu, 2026: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst ujednolicony)
• Ministerstwo Sprawiedliwości, Informator Statystyczny Wymiaru Sprawiedliwości, 2026: Postępowania w sprawach nieletnich w pierwszej instancji w sądach rejonowych w latach 2020-2025
• Ministerstwo Sprawiedliwości, Informator Statystyczny Wymiaru Sprawiedliwości, 2021: Nieletni wg wieku i płci - prawomocne orzeczenia w latach 2004-2020
• Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, 2026: Rówieśnicy. Raport o przemocy rówieśniczej 2026 (badanie z okresu listopad 2025 - luty 2026)
• NASK - Państwowy Instytut Badawczy, 2025: Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców (badanie z 2024 r.)

A jak to wyglądało u Was? Napiszcie w komentarzu

Czy w Waszej sprawie ktoś, na przykład szkoła albo policja, wyjaśnił Wam, jakie znaczenie ma wiek autora? Którego progu albo przepisu zabrakło Wam w naszych tabelach? Napiszcie o tym w komentarzu. Prosimy, nie podawajcie nazwisk ani danych innych osób, w tym dzieci i szkół.