Shitstorm: skąd pochodzi to słowo, jak przebiega fala oburzenia i ile zwykle trwa

Słowo shitstorm brzmi po angielsku, ale w znaczeniu „fala oburzenia w internecie” jest w dużej mierze wynalazkiem krajów niemieckojęzycznych. W Niemczech, Austrii i Szwajcarii zrobiło karierę na początku drugiej dekady XXI wieku i stamtąd trafiło do języka działów komunikacji w całej Europie, także w Polsce.

Poniżej znajdziecie historię tego terminu z datami oraz to, co o przebiegu takich fal mówią badania: jak szybko narastają, kiedy osiągają szczyt, jak wygasają i co po nich zostaje. Piszemy też wprost, czego dane nie pokazują.

W skrócie

• W języku angielskim słowo istnieje od dawna i oznacza po prostu bardzo nieprzyjemną, chaotyczną sytuację. Słownik Merriam-Webster podaje, że pierwsze znane użycie pochodzi z 1948 roku.
• Znaczenie „burza oburzenia w sieci” upowszechniło się w języku niemieckim w 2010 roku. Jury konkursu Anglizismus des Jahres wybrało shitstorm anglicyzmem roku 2011, a w lipcu 2013 roku słowo weszło do 26. wydania słownika Duden.
• Fale oburzenia narastają w ciągu godzin, a badacze opisują je zwykle w oknie jednego tygodnia. W zestawie 21 największych fal na Twitterze, opisanym w pracy zespołu z Uniwersytetu Technicznego w Monachium z 2020 roku, dane każdej fali obejmują jej pierwszy tydzień.
• Uwaga sieci przesuwa się coraz szybciej. Według analizy opublikowanej w „Nature Communications” w 2019 roku hashtag utrzymywał się w pierwszej pięćdziesiątce Twittera średnio 17,5 godziny w 2013 roku i 11,9 godziny w 2016 roku.
• Skutki bywają trwalsze niż sama fala. W badaniu 78 fal wymierzonych w marki z 2018 roku 58% marek zanotowało krótkotrwały spadek ocen, a 40% także skutki długotrwałe.
• Nie istnieje jedna, powszechnie przyjęta liczba mówiąca, ile dni trwa przeciętny shitstorm. Każda taka liczba zależy od tego, jak badacz zdefiniuje początek i koniec fali.

Co to znaczy shitstorm?

Shitstorm to gwałtowna fala krytycznych, często obraźliwych wypowiedzi w internecie, skierowana przeciwko jednej osobie, firmie lub instytucji. Od zwykłej krytyki odróżnia ją skala, tempo i to, że część głosów szybko odrywa się od pierwotnego tematu.

Najczęściej cytowane są dwie niemieckie definicje. Słownik Duden opisuje shitstorm jako burzę oburzenia w internetowym kanale komunikacji, której po części towarzyszą obraźliwe wypowiedzi. Słownik oznacza to słowo jako potoczne.

Szerszą definicję podało jury konkursu Anglizismus des Jahres. Według niej to nieprzewidziana, utrzymująca się fala oburzenia na zachowanie osób publicznych lub instytucji, przenoszona przez serwisy społecznościowe i blogi. Taka fala szybko zaczyna żyć własnym życiem, oddala się od rzeczowego sedna sprawy i często przelewa się do tradycyjnych mediów.

Trzy cechy wspólne obu definicji.
Po pierwsze, wiele osób naraz. Po drugie, krótki czas. Po trzecie, ton, który przestaje być rzeczową krytyką. Jeśli brakuje któregoś z tych elementów, mamy raczej do czynienia ze sporem, skargą albo pojedynczym atakiem.

Jak nazywa się to zjawisko w innych językach?

W angielskiej literaturze naukowej przyjęła się nazwa „online firestorm”, czyli dosłownie burza ogniowa w sieci. Upowszechnił ją artykuł Jürgena Pfeffera, Thomasa Zorbacha i Kathleen Carley opublikowany w „Journal of Marketing Communications” (w sieci od 2013 roku). Autorzy piszą w nim, że w reakcji na wątpliwą wypowiedź lub działanie użytkownicy mediów społecznościowych potrafią wywołać ogromną falę oburzenia w ciągu zaledwie kilku godzin.

W polszczyźnie słowo shitstorm funkcjonuje głównie w języku branży komunikacyjnej i mediów. W chwili pisania tego tekstu (październik 2026 roku) wyszukiwarka Wielkiego słownika języka polskiego PAN nie zwraca takiego hasła. Na co dzień częściej mówi się o burzy w sieci, fali oburzenia albo fali hejtu.

Shitstorm bywa mylony z pokrewnymi pojęciami. O tym, czym różni się od niego trwałe wykluczanie kogoś z życia publicznego, piszemy w tekście o historii pojęcia cancel culture. Osobnym zjawiskiem jest też zmasowane zaniżanie ocen, które opisujemy w tekście o review bombingu.

Skąd pochodzi słowo shitstorm?

Słowo składa się z dwóch angielskich wyrazów: wulgarnego określenia nieczystości oraz „storm”, czyli burzy. Jego droga do dzisiejszego znaczenia miała trzy etapy.

Etap pierwszy: slang amerykańskich żołnierzy

Słownik Merriam-Webster datuje pierwsze znane użycie na 1948 rok. Językoznawca Anatol Stefanowitsch, przewodniczący jury konkursu Anglizismus des Jahres, w uzasadnieniu wyboru z lutego 2012 roku przywołuje za słownikiem Oxford English Dictionary najstarszy zapis: powieść Normana Mailera „Nadzy i martwi” z 1948 roku. Słowo oznacza tam groźną sytuację bojową.

Kolejne zapisy Stefanowitsch znalazł w powieści wojennej Francisa Irby’ego Gwaltneya z 1955 roku. Obaj pisarze służyli na Filipinach w czasie II wojny światowej, dlatego językoznawca uznaje za prawdopodobne, że słowo pochodzi ze slangu amerykańskich żołnierzy. W latach 60. XX wieku pojawia się już poza wojskiem i oznacza ogólnie chaotyczną sytuację, nad którą nikt nie panuje.

W tym szerokim znaczeniu słowo funkcjonuje w angielszczyźnie do dziś. Oxford English Dictionary, cytowany w tym samym uzasadnieniu, definiuje je jako gorączkowe lub katastrofalne wydarzenie, zamieszanie, tumult. Internet nie jest w tej definicji potrzebny.

Etap drugi: niemiecka sieć w latach 2009-2010

Wąskie znaczenie internetowe narodziło się w języku niemieckim. Dobrze udokumentował to publicysta Sascha Lobo w felietonie w serwisie „Der Spiegel” z 19 lutego 2013 roku. Lobo przyznał w nim, że sam przyczynił się do upowszechnienia słowa, i za to przeprosił.

Z jego kwerendy wynika kilka dat. Latem 2009 roku przez niemiecką sieć przeszła głośna fala krytyki pewnej kampanii reklamowej, ale w żadnym ówczesnym wpisie na blogach nie nazwano jej shitstormem. Pierwsze komentarze na niemieckich blogach, w których słowo ma dzisiejsze znaczenie, pochodzą z jesieni 2009 roku.

6 stycznia 2010 roku Lobo ogłosił na blogu głosowanie nad swoim wykładem o shitstormach na konferencji re:publica. Jego zdaniem był to pierwszy niemieckojęzyczny wpis blogowy z tym słowem. 22 marca 2010 roku słowo pojawiło się w felietonie dziennika „taz”, a 10 czerwca 2010 roku po raz pierwszy w serwisie Spiegel Online.

Punkt zwrotny.
Za przełom Lobo uznaje swój wykład na re:publice w kwietniu 2010 roku. Powołuje się na Google Trends: do marca 2010 roku słowa praktycznie nikt nie wyszukiwał, a zainteresowanie zaczęło się w kwietniu. Na wykład „How to survive a shit storm” jako na jedno ze źródeł kariery słowa wskazuje także Stefanowitsch.

Etap trzeci: słowniki i polityka

W plebiscycie na anglicyzm roku 2010 słowo zajęło piąte miejsce w głosowaniu jury i szóste w głosowaniu publiczności. Rok później wygrało oba głosowania. Wynik ogłoszono w lutym 2012 roku, a jury uzasadniło, że shitstorm wypełnia lukę w niemieckim słownictwie, która powstała wraz ze zmianą kultury publicznej dyskusji.

Niemiecki odpowiednik też próbował się przebić. Towarzystwo Języka Niemieckiego umieściło słowo „Netzhetze” (nagonka w sieci) na szóstym miejscu listy słów roku 2012. Do powszechnego użycia weszła jednak pożyczka z angielskiego.

Jak opisał dziennik „The Guardian” 4 lipca 2013 roku, shitstorm znalazł się wśród 5 tysięcy nowych słów 26. wydania słownika Duden. Gazeta przypomniała też, że w czerwcu 2012 roku słowa użyła publicznie kanclerz Angela Merkel podczas rozmowy z brytyjskim premierem. Gazeta zaznaczyła, że po angielsku słowo oznaczało dotąd jedynie nieprzyjemną, odpychającą sytuację, a Niemcy dopasowali je do własnych potrzeb.

Lobo zwrócił uwagę na jeszcze jedną rzecz: w 2013 roku prawie wszystkie wyszukiwania słowa „shitstorm” w Google pochodziły z Niemiec, Austrii i Szwajcarii. To dobrze pokazuje, że mamy do czynienia z pojęciem niemieckim w angielskim przebraniu, podobnie jak przy niemieckim „Handy” na telefon komórkowy.

Kiedy	Co się wydarzyło	Kto to podaje
1948	Pierwsze znane użycie słowa w języku angielskim, w znaczeniu groźnej sytuacji	Merriam-Webster, Oxford English Dictionary za Stefanowitschem
jesień 2009	Pierwsze komentarze na niemieckich blogach w znaczeniu internetowym	Sascha Lobo, 2013
kwiecień 2010	Wykład o shitstormach na konferencji re:publica, początek zainteresowania w wyszukiwarce	Sascha Lobo, 2013
10 czerwca 2010	Pierwsza wzmianka w serwisie Spiegel Online	Sascha Lobo, 2013
luty 2012	Ogłoszenie wyboru na anglicyzm roku 2011 w Niemczech	Anglizismus des Jahres
lipiec 2013	Wejście do 26. wydania słownika Duden	The Guardian, 2013

Źródło: opracowanie własne na podstawie felietonu Saschy Lobo, uzasadnienia jury Anglizismus des Jahres i słownika Merriam-Webster.

Dlaczego autor popularyzacji przepraszał za to słowo?

To ważny wątek dla każdego, kto używa tego terminu zawodowo. Lobo napisał, że słowo wyrządziło więcej szkody niż pożytku. Jego zdaniem działa jak etykieta, która z góry odbiera wartość każdemu oburzeniu, niezależnie od tego, czy jest uzasadnione.

Etykieta przesuwa winę.
Kto mówi „spotkał mnie shitstorm”, przedstawia siebie jako ofiarę tłumu. Tymczasem u źródła fali może leżeć realny błąd albo krzywda. Lobo zauważył też, że słowo zaczęło obejmować nawet kilka szorstkich komentarzy, przez co straciło ostrość.

Z tego samego powodu badacze wolą neutralne „online firestorm” i ścisłe kryteria. Samo słowo niczego nie przesądza: ani tego, że krytyka była niesłuszna, ani tego, że była słuszna.

Jak przebiega shitstorm?

Większość opisów zgadza się co do kolejności: zapalnik, szybkie narastanie, wejście mediów, szczyt i wygasanie. Najbardziej znanym uporządkowaniem jest szwajcarska skala, a liczby dokładają do niej badania danych z platform.

Skala shitstormu od 0 do 6

W 2012 roku Daniel Graf i Barbara Schwede opublikowali „Shitstorm-Skala”, czyli prognozę pogody dla mediów społecznościowych. Skala ma siedem stopni, od 0 do 6, i wzoruje się na skali siły wiatru. Każdy stopień opisuje dwie rzeczy: co dzieje się w serwisach społecznościowych i jak reagują media.

Stopień	Nazwa	Media społecznościowe	Echo w mediach
0	cisza	Brak krytycznych głosów	Brak publikacji
1	lekki powiew	Pojedyncza krytyka bez odzewu	Brak publikacji
2	słaba bryza	Powtarzająca się krytyka pojedynczych osób, słabe reakcje społeczności w tym samym kanale	Brak publikacji
3	świeża bryza	Stała krytyka, rosnące reakcje, sprawa przenosi się do kolejnych kanałów	Zainteresowanie dziennikarzy, pierwsze teksty na blogach i w serwisach internetowych
4	silny wiatr	Tworzy się połączona grupa protestu, aktywna publiczność rośnie we wszystkich kanałach	Liczne teksty w internecie, pierwsze artykuły w prasie
5	sztorm	Protest staje się kampanią, duża część publiczności przyłącza się, zarzuty są ogólne i bardzo emocjonalne	Kolejne teksty w internecie, coraz więcej materiałów w prasie, radiu i telewizji
6	orkan	Niehamowany efekt kuli śnieżnej, ton w większości agresywny, obraźliwy, grożący	Temat numer jeden w serwisach internetowych, intensywne relacje we wszystkich mediach

Źródło: Daniel Graf i Barbara Schwede, „Shitstorm-Skala”, 2012, tłumaczenie własne.

Skala jest narzędziem opisowym, a nie pomiarem. Nie podaje progów liczbowych, więc dwie osoby mogą tę samą sytuację ocenić inaczej. Jej wartość polega na czymś innym: pokazuje, że o randze fali decyduje wyjście poza pierwszy kanał i wejście mediów tradycyjnych, a nie sama liczba komentarzy. O sygnałach, które da się policzyć wcześniej, piszemy w tekście o różnicy między pojedynczą skargą a początkiem kryzysu.

Tempo narastania: godziny, nie dni

Naukowcy są tu zgodni. Katja Rost, Lea Stahel i Bruno Frey w artykule w „PLOS ONE” z 2016 roku piszą, że duże ilości krytyki, obelg i przekleństw rozchodzą się w mediach społecznościowych w ciągu godzin. To samo sformułowanie, kilka godzin, pada w cytowanym wyżej artykule zespołu Pfeffera.

Dokładniej pokazuje to praca Wienke Strathern i współautorów z 2020 roku. Badacze pocięli dane o 21 falach na Twitterze na odcinki półgodzinne i sprawdzali, czy sam język wpisów pozwala wskazać moment wybuchu. Udało się: metoda wskazywała początek fali średnio 0,55 godziny przed chwilą, w której hashtag fali stawał się najczęstszy w danych, z rozrzutem 2,34 godziny. Szczyt liczby wpisów wskazywała ze średnią różnicą 0,14 godziny.

Co to oznacza w praktyce.
Przejście od zwykłej rozmowy do fali da się zmierzyć z dokładnością do godzin. Zmienia się wtedy język: uczestnicy częściej piszą o „nich” niż o sobie, a wpisy kierują się przeciwko jednemu adresatowi.

Jak duże są takie fale?

Punktem odniesienia jest zbiór, który zbudowali Hemank Lamba, Momin Malik i Jürgen Pfeffer. Na podstawie wzmianek w mediach zebrali 80 zdarzeń z okresu od stycznia 2011 do września 2014 roku i sprawdzili je w losowej próbie 10% wszystkich wpisów na Twitterze. Wyniki przedstawili w 2015 roku.

Zespół Strathern opublikował tabelę 21 największych fal z tego zbioru. Największa liczyła w próbie 39 969 wpisów od 32 382 użytkowników. Najmniejsza z tej grupy miała zaledwie 142 wpisy od 140 użytkowników. Ponieważ próba obejmuje co dziesiąty wpis, rzeczywiste liczby były około dziesięć razy wyższe.

Fala (hashtag)	Pierwszy dzień	Wpisy w próbie 10%	Użytkownicy
#whyimvotingukip	21 maja 2014	39 969	32 382
#muslimrage	17 września 2012	15 721	11 952
#CancelColbert	28 marca 2014	13 277	10 353
#myNYPD	23 kwietnia 2014	12 762	10 362
#AskThicke	1 lipca 2014	11 763	9 699

Źródło: Strathern, Schoenfeld, Ghawi, Pfeffer, „Against the Others! Detecting Moral Outrage in Social Media Networks”, 2020, tabela I. Dane obejmują pierwszy tydzień każdej fali.

Z tabeli widać ciekawą rzecz: liczba wpisów jest tylko trochę większa od liczby użytkowników. Przeciętny uczestnik pisze więc jeden, najwyżej dwa wpisy i idzie dalej. Fala składa się z wielu krótkich głosów, a nie z garstki bardzo aktywnych osób.

Potwierdza to druga liczba z tej samej pracy. Wpisy związane z falą stanowiły od 2% do 8% wszystkich wpisów uczestników zebranych z tygodnia fali i tygodnia poprzedniego. Autorzy podkreślają, że nawet dla osób biorących udział w fali jest to niewielka część ich aktywności na platformie.

Ile trwa shitstorm?

Uczciwa odpowiedź brzmi: ostra faza zwykle mieści się w dniach, a badacze przyjmują tydzień jako okno, w którym fala się zaczyna, osiąga szczyt i opada. Nie ma natomiast jednej potwierdzonej liczby typu „przeciętnie trzy dni”.

Co wiadomo z danych

Okno jednego tygodnia.
W zbiorze 21 największych fal dane każdej z nich obejmują pierwszy tydzień zdarzenia. Cały badany odcinek, razem z tygodniem poprzedzającym, liczy 15 dni. Badacze uznali, że to wystarcza, by uchwycić wybuch, szczyt i wygasanie.

Po fali sieć wraca do dawnego układu.
Lamba, Malik i Pfeffer porównali sieci wzajemnych wzmianek uczestników przed falą, w jej trakcie i po niej dla 20 największych zdarzeń. Sieci sprzed fali i po fali były bardziej podobne do siebie nawzajem niż do sieci z czasu fali. Autorzy wnioskują, że fale nie wyrastają z istniejących grup i nie zostawiają trwałych zmian w strukturze kontaktów. Stąd tytuł ich pracy, w wolnym tłumaczeniu: burza w szklance wody?

Uwaga sieci jest krótka i coraz krótsza.
Philipp Lorenz-Spreen i współautorzy policzyli w „Nature Communications” (2019), że w 2013 roku hashtag pozostawał w godzinowej pierwszej pięćdziesiątce Twittera średnio 17,5 godziny, a w 2016 roku już tylko 11,9 godziny. To dane o wszystkich popularnych tematach, nie tylko o falach oburzenia, ale pokazują tło: nowe tematy coraz szybciej wypierają stare.

Większość tematów gaśnie bardzo szybko.
Starsza analiza zespołu z HP Labs z 2011 roku objęła 16,32 miliona wpisów o 3361 tematach zebranych w ciągu 40 dni jesienią 2010 roku. Wynik: niewiele tematów utrzymuje się długo, a większość wypada z listy popularnych po 20-40 minutach.

Od czego zależy długość fali?

Z definicji jury Anglizismus des Jahres i ze skali Grafa i Schwede wynika ten sam mechanizm: fala trwa dłużej, gdy wychodzi poza kanał, w którym się zaczęła. Każdy nowy kanał i każda publikacja w tradycyjnych mediach dostarcza jej nowych odbiorców.

Wiadomo też, co sprawia, że pojedyncza skarga ma większą szansę zamienić się w falę. Dennis Herhausen i współautorzy przeanalizowali negatywne wpisy klientów w społecznościach marek. W artykule w „Journal of Marketing” z 2019 roku wskazują trzy czynniki: silne emocje we wpisie, bliskie więzi autora ze społecznością oraz podobieństwo jego stylu do języka tej społeczności.

Nowe badania dokładają obserwację o formie. W pracy zespołu z Monachium z 2026 roku, opartej na wątkach z serwisu Reddit, komentarze w wątkach uznanych za fale oburzenia miały średnio 146,2 znaku, a w pozostałych 328,1 znaku. Wątki te zbierały też prawie dwa razy więcej komentarzy i uczestników. Fala to zatem dużo krótkich głosów w krótkim czasie.

Kto bierze udział w fali oburzenia?

Popularne wyobrażenie mówi o anonimowych kontach. Dane tego nie potwierdzają.

Rost, Stahel i Frey zbadali wszystkie komentarze na niemieckiej platformie petycji internetowych z okresu od maja 2010 do lipca 2013 roku: 532 197 komentarzy pod 1612 petycjami. Co najmniej jedno agresywne wyrażenie zawierało 20,62% komentarzy. Anonimowość wybrało tylko 29,2% komentujących.

Najważniejszy wynik.
W kontekście fal oburzenia osoby występujące pod nazwiskiem pisały bardziej agresywnie niż anonimowe. Autorzy tłumaczą to teorią norm społecznych: uczestnicy często czują, że egzekwują ważną zasadę i karzą kogoś, kto ją złamał. Podpis pod komentarzem dodaje wtedy wiarygodności, zamiast powstrzymywać.

To wyjaśnia, dlaczego fala szybko rośnie. Dla pojedynczego uczestnika koszt jest niewielki: jeden krótki wpis. Poczucie, że stoi się po słusznej stronie, daje za to realną satysfakcję. Trzeba jednak pamiętać o zastrzeżeniu: badanie dotyczy jednej platformy i sporów o sprawy publiczne, a nie wszystkich serwisów.

Co zostaje po shitstormie?

Sama fala mija szybko. Jej skutki dla wizerunku już niekoniecznie.

Nele Hansen, Ann-Kristin Kupfer i Thorsten Hennig-Thurau połączyli dane o 78 rzeczywistych falach wymierzonych w marki z codziennymi pomiarami wizerunku w panelu YouGov oraz ankietą wśród 997 konsumentów. W artykule w „International Journal of Research in Marketing” z 2018 roku podają, że 58% marek zanotowało krótkotrwały spadek ocen, a 40% odczuło skutki długotrwałe.

Te same liczby czytane z drugiej strony są równie ważne: skoro spadek dotknął 58% marek, to u pozostałych 42% nie stwierdzono nawet krótkotrwałego pogorszenia. Autorzy podkreślają duże zróżnicowanie. Najsilniej działały fale, które zaczęły się od wyrazistego materiału (na przykład nagrania w pierwszym wpisie), dotyczyły wady produktu, usługi lub błędu o charakterze społecznym, zebrały dużo wpisów i trwały dłużej.

Długość ma więc znaczenie nie tylko dla nerwów osób zaangażowanych. To jeden z czynników, od których zależy, czy sprawa zapisze się w pamięci odbiorców. Więcej liczb o stratach znajdziecie w naszym przeglądzie badań o kosztach kryzysu wizerunkowego oraz w tekście o tym, czy bojkot ogłoszony w sieci obniża sprzedaż.

Udział w fali a odpowiedzialność

Skoro fala składa się z tysięcy pojedynczych głosów, pojawia się pytanie o odpowiedzialność każdego z nich. Ciekawy przykład pochodzi z Austrii. Jak podał serwis ORF 11 czerwca 2024 roku, austriacki Sąd Najwyższy rozpatrywał sprawę policjanta, któremu we wpisie na Facebooku fałszywie przypisano brutalne zachowanie podczas demonstracji w 2021 roku.

Wpis udostępniono co najmniej kilkaset razy, a poszkodowany zdołał ustalić 406 osób. Sądy niższych instancji przyznały mu od jednego z udostępniających 450 euro. Sąd Najwyższy podniósł tę kwotę do 3000 euro, czyli do całej żądanej sumy. Uznał, że wystarczy wykazać, iż ktoś padł ofiarą shitstormu, a pozwany wziął w nim udział bezprawnie i z własnej winy.

To orzeczenie zagraniczne i nie przesądza, jak podobną sprawę oceniłby sąd w Polsce. Pokazuje jednak kierunek myślenia: liczba uczestników nie rozmywa odpowiedzialności pojedynczej osoby. Ten fragment ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnika.

Czego te dane nie mówią?

Zebrane wyniki warto czytać z kilkoma zastrzeżeniami.

Stare dane i jedna platforma.
Najlepiej opisane fale pochodzą z Twittera z lat 2011-2014. Od tego czasu zmieniły się algorytmy, właściciel i nazwa serwisu, a duża część sporów przeniosła się do krótkich filmów i zamkniętych grup. Nie wiadomo, na ile dawne krzywe opisują dzisiejsze fale na TikToku czy Instagramie.

Dobór przypadków.
Zbiór 80 zdarzeń powstał na podstawie wzmianek w mediach. Trafiły do niego fale, o których ktoś napisał, a więc raczej duże i głośne. Małe fale, które wygasły bez echa, są w takich zbiorach niedoreprezentowane.

Brak wspólnej definicji końca.
Jedni mierzą falę do chwili, gdy hashtag wypada z listy popularnych. Inni patrzą na wizerunek marki przez wiele miesięcy. Dlatego nie podajemy jednej średniej długości w dniach. Nie znaleźliśmy otwartego, wiarygodnego źródła, które by ją potwierdzało.

Kraje i języki.
Badanie agresji dotyczy niemieckiej platformy petycji, badanie marek opiera się na wybranych 78 przypadkach, a praca z 2026 roku na wątkach z Reddita. Nie znamy porównywalnych, publicznie dostępnych analiz polskich fal oburzenia. Wnioski można traktować jako dobrze udokumentowane wskazówki, a nie jako prawa natury.

Próba zamiast całości.
Liczby wpisów w tabeli pochodzą z losowej próby 10% wpisów. Pozwala to porównywać fale między sobą, ale nie daje dokładnych wartości bezwzględnych.

Podsumowanie: słowo z koszar, zjawisko liczone w godzinach

Shitstorm przeszedł długą drogę: od slangu amerykańskich żołnierzy z lat 40. XX wieku, przez niemieckie blogi z przełomu 2009 i 2010 roku, po słownik Duden w 2013 roku. W znaczeniu internetowym to pojęcie niemieckie, którego rodzimi użytkownicy angielskiego często nie rozumieją tak jak Europejczycy z kontynentu.

Dane pokazują powtarzalny wzór. Fala narasta w godzinach, składa się z wielu krótkich, pojedynczych głosów, a jej ostra faza mieści się zwykle w tygodniu. Uczestnicy rzadko są anonimowi i często działają w przekonaniu, że bronią zasad. Po fali sieć kontaktów wraca do dawnego układu, ale wizerunek adresata może ucierpieć na dłużej: w badaniu 78 fal dotyczyło to 40% marek.

Jeśli potrzebujecie nie opisu, lecz praktycznych wskazówek, sięgnijcie po nasz plan na pierwsze 72 godziny fali hejtu.

Gdzie szukać pomocy?

Ten tekst opisuje zjawisko, a nie sposób postępowania. Jeśli jednak fala dotyczy właśnie Was, Waszej firmy albo kogoś bliskiego, nie musicie mierzyć się z nią sami.

• Fundacja Usuwanie Hejtu pomaga zabezpieczyć materiał, przygotować zgłoszenia do serwisów i prowadzi je do końca, a w razie potrzeby kieruje do prawnika lub psychologa. Fundacja nie ustala tożsamości autorów poza drogą prawną i nie zastępuje prawnika. Kontakt: tel. 222 900 142, biuro@usuwaniehejtu.pl.
• Serwisy społecznościowe przyjmują zgłoszenia gróźb, nękania i treści naruszających prawo przez formularze dostępne przy każdym wpisie.
• Policja i prokuratura przyjmują zawiadomienia, gdy w komentarzach pojawiają się groźby lub nawoływanie do przemocy.
• 116 123 to telefon dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym. Dzieci i młodzież mogą dzwonić pod 116 111, najlepiej przy wsparciu zaufanego dorosłego. Przy zagrożeniu życia dzwońcie pod 112.

Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.

Najczęściej zadawane pytania

1. Co to znaczy shitstorm?
To gwałtowna fala krytycznych, często obraźliwych wypowiedzi w internecie, skierowana przeciwko jednej osobie, firmie lub instytucji. Słownik Duden opisuje ją jako burzę oburzenia w internetowym kanale komunikacji, której po części towarzyszą obelgi.

2. Z jakiego języka pochodzi słowo shitstorm?
Z angielskiego, gdzie od lat 40. XX wieku oznacza bardzo nieprzyjemną, chaotyczną sytuację. Znaczenie związane z internetem nadali mu użytkownicy języka niemieckiego około 2010 roku.

3. Czy Anglicy i Amerykanie używają słowa shitstorm tak samo jak Niemcy?
Nie. Dla rodzimych użytkowników angielskiego to wulgarne określenie każdej katastrofalnej sytuacji, niekoniecznie w sieci. Gdy mają na myśli falę oburzenia w internecie, dodają zwykle określenie mediów społecznościowych, a w nauce przyjęła się nazwa online firestorm.

4. Kto spopularyzował słowo shitstorm?
Największą rolę przypisuje się niemieckiemu publicyście Saschy Lobo i jego wykładowi na konferencji re:publica w kwietniu 2010 roku. Sam Lobo opisał to w 2013 roku i przeprosił za swój udział w karierze tego słowa.

5. Kiedy shitstorm trafił do słownika Duden?
W lipcu 2013 roku, wraz z 26. wydaniem słownika, które objęło 5 tysięcy nowych haseł. Wcześniej, w lutym 2012 roku, ogłoszono go w Niemczech anglicyzmem roku 2011.

6. Czy shitstorm to to samo co hejt?
Nie. Hejt może pochodzić od jednej osoby i trwać miesiącami. Shitstorm to zjawisko zbiorowe i krótkie, w którym obok obelg pojawia się także rzeczowa krytyka.

7. Ile trwa shitstorm?
Nie ma jednej potwierdzonej średniej. Badacze opisują fale w oknie jednego tygodnia, a narastanie i szczyt liczą w godzinach. Skutki dla wizerunku mogą utrzymywać się znacznie dłużej niż sama fala.

8. Jak szybko narasta fala oburzenia?
W ciągu godzin. W analizie 21 fal na Twitterze z 2020 roku badacze potrafili wskazać początek fali i szczyt liczby wpisów z dokładnością do pojedynczych godzin, pracując na odcinkach półgodzinnych.

9. Czy w shitstormach biorą udział głównie anonimowe konta?
Badanie niemieckiej platformy petycji z lat 2010-2013 pokazuje coś innego. Anonimowość wybrało 29,2% komentujących, a w sporach o charakterze fali osoby podpisane nazwiskiem pisały bardziej agresywnie niż anonimowe.

10. Czym jest skala shitstormu?
To siedmiostopniowa skala od 0 do 6, którą w 2012 roku opublikowali Daniel Graf i Barbara Schwede. Każdy stopień opisuje sytuację w mediach społecznościowych oraz reakcję mediów tradycyjnych, od ciszy po orkan.

11. Czy każda fala oburzenia szkodzi marce?
Nie. W badaniu 78 fal z 2018 roku krótkotrwały spadek ocen zanotowało 58% marek, a długotrwałe skutki 40%. Autorzy podkreślają, że różnice między przypadkami są duże.

12. Co sprawia, że fala oburzenia jest groźniejsza?
Według badania z 2018 roku silniej działają fale, które zaczynają się od wyrazistego materiału, na przykład nagrania, dotyczą wady produktu lub usługi albo błędu o charakterze społecznym, zbierają dużo wpisów i trwają dłużej.

13. Czy słowo shitstorm jest w polskich słownikach?
W październiku 2026 roku wyszukiwarka Wielkiego słownika języka polskiego PAN nie zwracała takiego hasła. Słowo jest jednak używane w mediach i w języku osób zajmujących się komunikacją.

14. Czy za udział w shitstormie można odpowiadać przed sądem?
To zależy od treści wpisu i prawa danego kraju. W Austrii Sąd Najwyższy w 2024 roku zasądził 3000 euro od jednej osoby, która udostępniła fałszywy wpis o policjancie. W konkretnej sprawie warto porozmawiać z prawnikiem.

Źródła

• Duden, 2026: Shitstorm - hasło słownikowe
• Merriam-Webster, 2026: Shitstorm - Definition & Meaning (First Known Use)
• Anglizismus des Jahres, 2012: Der Anglizismus des Jahres 2011 ist Shitstorm
• Anatol Stefanowitsch, Sprachlog (SciLogs), 2012: And the winner is: Shitstorm!
• Der Spiegel, 2013: Ich habe das alles nicht gewollt. Sascha Lobo über die Entstehung des Begriffs Shitstorm
• The Guardian, 2013: Shitstorm arrives in German dictionary
• Gesellschaft für deutsche Sprache, 2012: Wort des Jahres (lista słów roku, w tym 2012)
• Daniel Graf, Barbara Schwede (Feinheit), 2012: Shitstorm-Skala: Wetterbericht für Social Media
• Pfeffer, Zorbach, Carley, Journal of Marketing Communications, 2014: Understanding online firestorms: Negative word-of-mouth dynamics in social media networks
• Lamba, Malik, Pfeffer, IEEE/ACM ASONAM, 2015: A Tempest in a Teacup? Analyzing Firestorms on Twitter
• Rost, Stahel, Frey, PLOS ONE, 2016: Digital Social Norm Enforcement: Online Firestorms in Social Media
• Hansen, Kupfer, Hennig-Thurau, International Journal of Research in Marketing, 2018: Brand crises in the digital age: The short- and long-term effects of social media firestorms on consumers and brands
• Herhausen i in., Journal of Marketing, 2019: Detecting, Preventing, and Mitigating Online Firestorms in Brand Communities
• Lorenz-Spreen, Mønsted, Hövel, Lehmann, Nature Communications, 2019: Accelerating dynamics of collective attention
• Strathern, Schoenfeld, Ghawi, Pfeffer, arXiv, 2020: Against the Others! Detecting Moral Outrage in Social Media Networks
• Asur, Huberman, Szabo, Wang (HP Labs), arXiv, 2011: Trends in Social Media: Persistence and Decay
• Shala, Mandl, Humpe, Häusl, arXiv, 2026: Contextualized Early Detection of Online Firestorms: A Sequential LLM-Based Approach
• ORF.at, 2024: OGH stärkt Rechte von Shitstorm-Betroffenen
• Wielki słownik języka polskiego PAN, 2026: Wyniki wyszukiwania hasła shitstorm

A jak Wy używacie tego słowa? Napiszcie w komentarzu

Czy w Waszej redakcji, firmie albo na uczelni mówi się „shitstorm”, czy raczej „burza w sieci” lub „kryzys”, i od ilu komentarzy zaczyna się dla Was fala? Jeśli obserwowaliście taką falę z bliska, napiszcie, po ilu dniach rzeczywiście ucichła i co Waszym zdaniem ją przedłużyło. Prosimy, nie podawajcie w komentarzach nazwisk ani danych innych osób.