Zakaz nagrywania i fotografowania w szkole - wzór zapisów do statutu i regulaminu

Zakaz korzystania z telefonów to jedno, a zakaz nagrywania i fotografowania to drugie. Telefon można schować do plecaka. Nagranie zrobione w szatni albo na lekcji zostaje i może trafić do sieci po kilku minutach.

Do 31 grudnia 2026 r. szkoły dostosowują statuty do nowych przepisów o urządzeniach elektronicznych. To dobry moment, żeby osobno i wprost opisać nagrywanie: kto, gdzie i kiedy może utrwalać obraz lub dźwięk, jakie są wyjątki i co się dzieje po złamaniu zasad. Poniżej znajdziecie gotowe zapisy do statutu i regulaminu, które można dopasować do swojej szkoły.

W skrócie

• Od 1 września 2026 r. w szkołach podstawowych obowiązuje ustawowy zakaz korzystania przez uczniów z urządzeń, które pozwalają rejestrować obraz lub dźwięk. Szkoły ponadpodstawowe same wpisują do statutu warunki albo zakaz. Wynika to z ustawy z 3 lipca 2026 r. o zmianie Prawa oświatowego.
• Statuty trzeba dostosować do 31 grudnia 2026 r. Do tego dnia obowiązują dotychczasowe zapisy statutu o telefonach i innych urządzeniach.
• Zakaz nagrywania warto zapisać osobno, bo sam zakaz telefonów nie odpowiada na pytania o wycieczki, internat, lekcje z użyciem urządzeń, uroczystości z udziałem rodziców ani o publikację nagrań.
• Ustawa przewiduje trzy wyjątki: zgodę nauczyciela, zgodę dyrektora dla ucznia z chorobą, niepełnosprawnością lub innymi szczególnymi potrzebami oraz bezpośrednie zagrożenie życia, zdrowia lub mienia.
• W badaniu NASK „Nastolatki 3.0” z 2022 r. 12,3% uczniów podało, że ktoś rozpowszechniał w internecie kompromitujące materiały na ich temat.
• Statut nie daje szkole prawa do siłowego odebrania telefonu, przeglądania jego zawartości ani wymuszania usunięcia plików. Konsekwencje to działania wychowawcze i kary z katalogu statutowego.

Dlaczego zakaz nagrywania to osobny temat, a nie część zakazu telefonów?

Nowe przepisy mówią o „korzystaniu” z telefonów i innych urządzeń, które umożliwiają porozumiewanie się na odległość lub rejestrowanie obrazu lub dźwięku. W szkole podstawowej uczeń nie może więc w czasie pobytu w szkole używać także aparatu, kamery ani dyktafonu. Te urządzenia wymienia wprost przewodnik Ministerstwa Edukacji Narodowej dla szkół podstawowych z 2026 r.

Mimo to zostaje kilka sytuacji, których sam zakaz telefonów nie rozstrzyga. To one najczęściej kończą się konfliktem.

Lekcja z użyciem urządzeń.
Nauczyciel może zgodzić się na użycie telefonu lub tabletu, gdy służy to realizacji programu nauczania. Taka zgoda nie oznacza zgody na filmowanie kolegów. Statut powinien to powiedzieć wprost.

Wycieczki i internat.
Ustawowy zakaz ich nie obejmuje. Warunki korzystania z urządzeń podczas wycieczek i w internacie określa statut. Bez osobnego zapisu o nagrywaniu pokoje, łazienki i przebieralnie na wycieczce zostają bez jasnej reguły.

Szkoły ponadpodstawowe.
Tam statut może dopuścić telefony na przerwach. Wtedy jedyną ochroną przed filmowaniem na korytarzu czy w szatni jest właśnie osobny zakaz nagrywania.

Rodzice i goście.
Statut określa prawa i obowiązki uczniów. Zasady dla rodziców, którzy nagrywają akademię albo zebranie, trzeba opisać w regulaminie wydarzeń lub w zarządzeniu dyrektora.

Uczniowie z wyjątkiem.
Uczeń, który ma zgodę dyrektora na korzystanie z urządzenia z powodu zdrowia, nadal nie może nagrywać innych. To również wymaga jednego zdania w statucie.

Publikacja.
Zakaz korzystania z urządzenia dotyczy czasu pobytu w szkole. Nagranie zrobione w szkole bywa publikowane wieczorem z domu. Statut może jasno powiedzieć, że uczeń odpowiada za samo nagranie zrobione w szkole oraz za jego przekazanie dalej.

O tym, jak wygląda sama kwestia odkładania i przechowywania urządzeń, piszemy osobno w tekście o tym, czy szkoła może odebrać uczniowi telefon.

Co mówią przepisy od 1 września 2026 r.?

Poniżej najważniejsze reguły z ustawy z 3 lipca 2026 r. oraz z Prawa oświatowego. Tekst nie zastępuje porady prawnika. Przed uchwaleniem zmian w statucie warto pokazać projekt radcy prawnemu organu prowadzącego.

Szkoła podstawowa

Zakaz wynika z samej ustawy (art. 98a Prawa oświatowego). Obowiązuje podczas pobytu ucznia na terenie szkoły w związku z zajęciami dydaktycznymi, wychowawczymi i opiekuńczymi oraz podczas zajęć edukacyjnych poza szkołą. Według przewodnika MEN obejmuje lekcje, przerwy, świetlicę i koła zainteresowań.

Statut szkoły podstawowej określa warunki korzystania z urządzeń podczas wycieczek, a jeśli szkoła ma internat, także w internacie. Może też wskazać przypadki, w których korzystanie z urządzeń podczas wycieczki jest zakazane.

Szkoła ponadpodstawowa

Tu decyzja należy do szkoły. Statut określa „warunki albo zakaz” korzystania z urządzeń (art. 98 ust. 1 pkt 17a). Szkoła może więc zakazać nagrywania w całości, a telefony dopuścić na przerwach. Każdy wariant musi uwzględniać trzy ustawowe wyjątki.

Trzy wyjątki, które obowiązują wszędzie

1. Zgoda nauczyciela, gdy urządzenie służy realizacji programu nauczania, sprawdzeniu wiedzy albo kontaktowi ucznia z rodzicami w sytuacji nagłej.
2. Zgoda dyrektora, wydana na wniosek ucznia albo rodzica niepełnoletniego ucznia, gdy choroba, niepełnosprawność lub inne szczególne potrzeby wymagają sprzętu specjalistycznego albo aplikacji do monitorowania stanu zdrowia. Odmowa wymaga pisemnego uzasadnienia.
3. Bezpośrednie zagrożenie zdrowia lub życia osób albo mienia. Wtedy uczeń nie potrzebuje niczyjej zgody.

Konsekwencje i rola rodziców

Za naruszenie warunków lub zakazów szkoła stosuje działania wychowawcze albo kary określone w statucie (art. 98d). Ustawa zobowiązuje też rodziców niepełnoletniego ucznia do współpracy ze szkołą w przestrzeganiu tych zasad.

Szkoły niepubliczne

Przepisy o zakazie, wyjątkach, miejscach przechowywania i konsekwencjach stosuje się do nich odpowiednio. Statut niepublicznej szkoły ponadpodstawowej również musi określać warunki albo zakaz.

Sytuacja	Szkoła podstawowa	Szkoła ponadpodstawowa
Lekcje, przerwy, świetlica	Zakaz z ustawy	Warunki albo zakaz ze statutu
Zajęcia edukacyjne poza szkołą	Zakaz z ustawy	Warunki albo zakaz ze statutu
Wycieczki szkolne	Warunki określa statut, możliwy zakaz w wybranych przypadkach	Warunki określa statut, możliwy zakaz w wybranych przypadkach
Internat	Warunki określa statut	Warunki określa statut
Trzy wyjątki ustawowe	Obowiązują zawsze	Obowiązują zawsze
Termin dostosowania statutu	31 grudnia 2026 r.	31 grudnia 2026 r.

Źródło: opracowanie własne na podstawie ustawy z 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy Prawo oświatowe (Dz.U. 2026 poz. 1036).

Jak często nagrania i zdjęcia krzywdzą uczniów? Dostępne dane

Nie ma w Polsce urzędowej statystyki, która liczyłaby nagrania zrobione w szkołach. Są natomiast badania pokazujące, jak często kompromitujące materiały krążą między uczniami.

W badaniu NASK „Nastolatki 3.0”, zrealizowanym jesienią 2022 r. na próbie 4984 uczniów, 12,3% nastolatków podało, że ktoś rozpowszechniał kompromitujące materiały na ich temat. 18,8% widziało, że spotkało to kogoś ze znajomych. W tym samym badaniu tylko 3,5% rodziców uważało, że dotyczy to ich dziecka.

W raporcie Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę „Rówieśnicy 2026” 27% uczniów w wieku 10-17 lat wskazało, że w roku poprzedzającym badanie doświadczyło rozsyłania złośliwych treści. Ankietę wypełniano od listopada 2025 r. do lutego 2026 r., a analiza objęła 141 911 osób.

Te liczby mają ograniczenia. Oba badania pytają o rozsyłanie materiałów, a nie o samo nagrywanie i nie o miejsce, w którym materiał powstał. Badanie FDDS objęło szkoły, które same zgłosiły się do programu profilaktycznego, więc nie jest losową próbą wszystkich uczniów. Wniosek jest jednak wspólny: problem dotyczy znacznej części uczniów, a dorośli widzą go rzadziej niż dzieci.

Gdzie nagrywanie powinno być zakazane bez wyjątków?

Dobre zapisy rozróżniają miejsca. Inaczej ocenia się zdjęcie tablicy za zgodą nauczyciela, a inaczej film z przebieralni.

Lekcje

Nagrywanie lekcji bez zgody nauczyciela zakłóca zajęcia i obejmuje głos oraz wizerunek wszystkich osób w sali. Nauczyciel podczas pełnienia obowiązków korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych, a dyrektor i organ prowadzący mają obowiązek występować w jego obronie. Tak stanowi art. 63 Karty Nauczyciela.

W statucie warto zapisać, że zgoda nauczyciela na użycie urządzenia obejmuje wyłącznie wskazaną czynność, na przykład zdjęcie notatki z tablicy albo nagranie własnej wypowiedzi na lekcji języka obcego. Co robić, gdy film z lekcji trafił już do sieci, opisujemy w tekście o nagraniu nauczyciela w internecie.

Przerwy, korytarze, stołówka i boisko

W szkole podstawowej zakaz ustawowy obejmuje także przerwy. W szkole ponadpodstawowej wszystko zależy od statutu. Jeśli dopuszczacie telefony na przerwach, zapiszcie, że nie wolno utrwalać wizerunku ani głosu innych osób bez ich zgody, a w żadnym wypadku osób w sytuacji krępującej, podczas bójki, płaczu czy choroby.

Szatnie, przebieralnie, toalety i gabinety

To strefa zakazu bezwzględnego. Samo Prawo oświatowe traktuje te miejsca szczególnie: szkolny monitoring co do zasady nie może obejmować pomieszczeń sanitarnohigienicznych, szatni, przebieralni, gabinetu profilaktyki zdrowotnej ani pomieszczeń, w których udzielana jest pomoc psychologiczno-pedagogiczna (art. 108a ust. 3). Skoro szkoła nie może tam stawiać kamer, tym bardziej nie powinien tam nagrywać nikt inny.

W tej strefie nie działa żaden wyjątek poza wezwaniem pomocy w razie bezpośredniego zagrożenia. Dotyczy to również wycieczek: pokoi, łazienek i przebieralni na basenie. Utrwalenie wizerunku nagiej osoby przy użyciu przemocy, groźby lub podstępu albo rozpowszechnianie takiego wizerunku bez zgody jest przestępstwem z art. 191a Kodeksu karnego, zagrożonym karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Uczniom, których to spotkało, polecamy tekst o zdjęciu zrobionym z ukrycia w szatni lub na lekcji.

Uroczystości, zebrania i wydarzenia otwarte

Rodzice chcą mieć pamiątkę z występu dziecka i trudno im tego zabraniać. Nagranie do domowego archiwum to czynność o czysto osobistym lub domowym charakterze, do której RODO się nie stosuje (art. 2 ust. 2 lit. c). Sytuacja zmienia się, gdy film z innymi dziećmi trafia na publiczny profil. Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej, o czym mówi art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Dlatego w regulaminie wydarzeń wystarczy prosta reguła: nagrywać wolno na własny użytek, publikować wolno tylko ujęcia własnego dziecka, a w strefach zaplecza i przebieralni nie nagrywa nikt. Zebrań z rodzicami i rozmów indywidualnych nie nagrywa się bez zgody wszystkich uczestników.

Wzór zapisów do statutu szkoły

Poniższy wzór jest propozycją Fundacji, a nie tekstem urzędowym. Dopasujcie numerację, nazwy organów i katalog kar do swojego statutu. W szkole podstawowej ustęp 1 powtarza regułę ustawową, w szkole ponadpodstawowej jest decyzją szkoły.

§ … Rejestrowanie obrazu i dźwięku

1. Uczeń nie rejestruje obrazu ani dźwięku podczas pobytu na terenie szkoły w związku z zajęciami dydaktycznymi, wychowawczymi i opiekuńczymi oraz podczas zajęć edukacyjnych organizowanych poza terenem szkoły, z zastrzeżeniem ust. 3-6.
2. Zakaz dotyczy każdego urządzenia, które umożliwia rejestrowanie obrazu lub dźwięku, w szczególności telefonu, tabletu, zegarka z funkcją nagrywania, aparatu, kamery i dyktafonu.
3. Nauczyciel prowadzący zajęcia może wyrazić zgodę na zarejestrowanie obrazu lub dźwięku, jeżeli służy to realizacji programu nauczania lub sprawdzeniu wiedzy uczniów. Zgoda obejmuje wyłącznie wskazaną przez nauczyciela czynność i wskazany czas.
4. Uczeń, któremu dyrektor wyraził zgodę na korzystanie z urządzenia ze względu na chorobę, niepełnosprawność lub inne szczególne potrzeby, korzysta z niego w zakresie określonym w tej zgodzie. Zgoda nie obejmuje rejestrowania wizerunku ani wypowiedzi innych osób, chyba że dyrektor postanowi inaczej i określi warunki.
5. W razie bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia osób albo mienia uczeń może użyć urządzenia bez zgody, aby wezwać pomoc lub powiadomić o zagrożeniu.
6. Uczeń, który zarejestrował zdarzenie wyłącznie po to, aby zgłosić krzywdę swoją lub innej osoby, przekazuje nagranie niezwłocznie wychowawcy, pedagogowi, psychologowi lub dyrektorowi i nie udostępnia go nikomu innemu. Przy ocenie takiego zachowania szkoła bierze pod uwagę cel nagrania.
7. W szatniach, przebieralniach, toaletach, łazienkach, gabinecie profilaktyki zdrowotnej oraz w pomieszczeniach, w których udzielana jest pomoc psychologiczno-pedagogiczna, obowiązuje bezwzględny zakaz rejestrowania obrazu i dźwięku. Zgody, o których mowa w ust. 3 i 4, nie obejmują tych miejsc.
8. Podczas wycieczek szkolnych uczeń może fotografować i nagrywać w czasie i miejscach wskazanych przez kierownika wycieczki. Zakaz z ust. 7 obowiązuje także w pokojach, łazienkach i przebieralniach w miejscu pobytu.
9. W internacie uczeń nie rejestruje obrazu ani dźwięku w pokojach i łazienkach bez zgody wszystkich obecnych osób.
10. Uczeń nie udostępnia innym osobom ani nie publikuje nagrań i zdjęć zrobionych w szkole, na zajęciach poza szkołą lub na wycieczce, na których można rozpoznać inne osoby, bez ich zgody, a w przypadku osób niepełnoletnich również bez zgody ich rodziców.
11. Uczeń ma prawo do ochrony swojego wizerunku i głosu. Uczeń, którego nagrano lub sfotografowano wbrew zasadom, oraz jego rodzice mogą zgłosić to wychowawcy, pedagogowi lub dyrektorowi. Szkoła podejmuje działania nie później niż następnego dnia roboczego.
12. Naruszenie zasad określonych w ust. 1-10 skutkuje działaniami wychowawczymi albo karami określonymi w § … statutu. Przy wyborze konsekwencji uwzględnia się miejsce nagrania, to, czy materiał został udostępniony, oraz krzywdę osoby nagranej.

Uwaga do ust. 6.
Tego zapisu ustawa nie wymaga. Proponujemy go, bo uczeń, który dokumentuje przemoc wobec siebie, nie powinien bać się kary za samo zgłoszenie. Zapis nie zachęca do nagrywania. Mówi tylko, co zrobić z nagraniem, które już powstało, i każe je przekazać dorosłemu zamiast rozsyłać.

Uwaga do ust. 10.
Szkoła odpowiada za to, co dzieje się na jej terenie i w czasie zajęć. Publikacja następuje często po lekcjach, ale nagranie powstało w szkole i dotyczy członków społeczności szkolnej.

Wzór zapisów do regulaminu lub zarządzenia dyrektora

Statut określa prawa i obowiązki uczniów oraz rodzaje kar. Szczegóły organizacyjne i zasady dla dorosłych lepiej umieścić w dokumencie, który łatwiej zmienić: w regulaminie wydarzeń szkolnych albo w zarządzeniu dyrektora.

Rodzice i goście podczas wydarzeń szkolnych

1. Rodzice i zaproszeni goście mogą fotografować i nagrywać uroczystości oraz występy wyłącznie na własny użytek domowy.
2. Publikacja w internecie nagrań i zdjęć, na których można rozpoznać inne dzieci lub pracowników szkoły, wymaga zgody tych osób, a w przypadku dzieci zgody ich rodziców.
3. Nie fotografuje się i nie nagrywa w szatniach, przebieralniach, toaletach i na zapleczu, gdzie dzieci przygotowują się do występu.
4. Zebrań z rodzicami oraz rozmów indywidualnych nie nagrywa się bez zgody wszystkich uczestników. Osoba, która chce udokumentować ustalenia, może poprosić o notatkę ze spotkania.
5. Prowadzący wydarzenie przypomina te zasady na początku spotkania. Informacja jest też wywieszona przy wejściu do sali.

Nagrania wykonywane przez szkołę

1. Szkoła fotografuje i nagrywa uczniów wyłącznie w celach, o których rodzice i uczniowie zostali wcześniej poinformowani.
2. Publikacja wizerunku ucznia wymaga zgody rodziców, a uczeń jest pytany o zdanie i może odmówić udziału w zdjęciach bez żadnych konsekwencji.
3. Nauczyciele nie przechowują zdjęć i nagrań uczniów na prywatnych urządzeniach dłużej, niż wymaga tego przekazanie materiału szkole.
4. Monitoring wizyjny działa na zasadach określonych w art. 108a Prawa oświatowego.

Zasady z punktów 1 i 2 odpowiadają dobrym praktykom, które w 2026 r. opisał Biuletyn UODO: zgody mają być szczegółowe, a uczeń powinien mieć możliwość odmowy. Podobnie radzi broszura Rzecznika Praw Dziecka: zgoda rodzica nie zastępuje zapytania dziecka. Przy monitoringu pamiętajcie o dwóch terminach z ustawy: nagrania przechowuje się nie dłużej niż 3 miesiące, a o uruchomieniu monitoringu informuje się uczniów i pracowników nie później niż 14 dni wcześniej.

Uczniowie ze specjalnymi potrzebami: jak zapisać wyjątki?

Dyktafon, aplikacja zamieniająca mowę na tekst, powiększalnik w telefonie czy aplikacja do pomiaru poziomu glukozy to dla części uczniów warunek normalnej nauki. Ustawa chroni te sytuacje wyjątkiem opartym na zgodzie dyrektora.

Jak działa zgoda dyrektora?

Wniosek składa uczeń pełnoletni albo rodzic ucznia niepełnoletniego. Według przewodnika MEN we wniosku trzeba uzasadnić, dlaczego choroba, niepełnosprawność lub inne szczególne potrzeby wymagają urządzenia. Dokumentacji medycznej nie trzeba dołączać, jeśli nie jest to niezbędne. Zgoda może być wydana na czas określony albo nieokreślony i obowiązuje na wszystkich zajęciach, przerwach, w świetlicy, na wycieczkach i w internacie.

Dyrektor może odmówić, ale musi to uzasadnić na piśmie. MEN zaleca rozpatrywać takie wnioski niezwłocznie i przygotować wzór wniosku, o czym mowa w liście kroków dla dyrektora szkoły podstawowej.

Nagrywanie lekcji jako dostosowanie

Najtrudniejszy przypadek to uczeń, który potrzebuje nagrywać dźwięk lekcji, bo nie nadąża z notowaniem albo słabo słyszy. Na nagraniu znajdą się głosy nauczyciela i innych uczniów. Zgoda powinna więc określać warunki. Sprawdzają się następujące:

• nagrywany jest tylko dźwięk, bez obrazu,
• nagranie służy wyłącznie nauce własnej ucznia,
• nagrania nie przekazuje się innym osobom i nie publikuje,
• nagranie jest usuwane po ustalonym czasie, na przykład po sprawdzianie z danego działu,
• nauczyciele uczący w klasie wiedzą o zgodzie, a klasa wie, że jedno urządzenie działa za zgodą dyrektora, bez podawania przyczyny zdrowotnej,
• nagrywanie przerywa się na prośbę nauczyciela, gdy na lekcji omawiane są sprawy osobiste uczniów.

Jeśli nagrywanie budzi obawy, zaproponujcie rozwiązanie o tym samym skutku: notatki od nauczyciela, materiały przesłane po lekcji albo urządzenie szkolne zamiast prywatnego. Decyzję podejmujcie razem z rodzicami i specjalistami, którzy pracują z uczniem.

Wzór wniosku rodzica

Miejscowość, data
Dyrektor Szkoły [nazwa]

Na podstawie art. 98a ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe wnoszę o wyrażenie zgody na korzystanie przez mojego syna / moją córkę [imię i nazwisko, klasa] z urządzenia [rodzaj urządzenia lub aplikacji] podczas pobytu w szkole oraz podczas zajęć poza szkołą.

Uzasadnienie: [krótki opis, do czego urządzenie jest potrzebne, na przykład: monitorowanie poziomu glukozy, zamiana mowy na tekst, nagrywanie dźwięku lekcji do nauki własnej].

Proszę o zgodę na okres: [do dnia / na czas nieokreślony]. Zobowiązuję się, że urządzenie będzie używane wyłącznie we wskazanym celu, a ewentualne nagrania nie będą nikomu udostępniane.

Podpis rodzica

Wzór zgody dyrektora

Wyrażam zgodę na korzystanie przez ucznia / uczennicę [imię i nazwisko, klasa] z [rodzaj urządzenia lub aplikacji] w celu [cel] w okresie [okres]. Zgoda obejmuje: [zakres, na przykład nagrywanie dźwięku na lekcjach]. Zgoda nie obejmuje rejestrowania obrazu, nagrywania w miejscach wskazanych w § … ust. 7 statutu ani udostępniania nagrań innym osobom. O zgodzie informuję nauczycieli uczących w klasie.

Podpis dyrektora

O tym, jak często uczniowie z niepełnosprawnością sami padają ofiarą przemocy, także nagrywanej, piszemy w tekście o uczniach z niepełnosprawnością i przemocy rówieśniczej.

Jakie konsekwencje szkoła może zapisać w statucie?

Statut określa rodzaje kar stosowanych wobec uczniów oraz tryb odwoływania się od kary (art. 98 ust. 1 pkt 19 Prawa oświatowego). Kara spoza katalogu statutowego nie ma podstawy. Przewodnik MEN wymienia trzy grupy możliwych konsekwencji: działania wychowawcze, takie jak upomnienie czy kontrakt wychowawczy, kary statutowe oraz obniżenie oceny zachowania. Zaleca zaczynać od działań wychowawczych.

Stopniowanie reakcji

Sytuacja	Proponowana reakcja
Zdjęcie lub nagranie bez zgody, nikomu nieudostępnione, w miejscu ogólnodostępnym	Rozmowa wychowawcza, usunięcie materiału przez ucznia po rozmowie, informacja dla rodziców
Powtórne naruszenie albo nagranie lekcji mimo wyraźnego zakazu	Upomnienie lub kontrakt wychowawczy, spotkanie z rodzicami, wpływ na ocenę zachowania zgodnie ze statutem
Udostępnienie lub publikacja nagrania, które ośmiesza inną osobę	Kara statutowa, przeproszenie pokrzywdzonego, pomoc w usunięciu kopii, praca z pedagogiem
Nagranie w szatni, przebieralni lub toalecie albo nagranie przemocy	Natychmiastowa informacja dla dyrektora i rodziców, zabezpieczenie materiału, ocena, czy trzeba zawiadomić sąd rodzinny lub Policję

Źródło: propozycja własna na podstawie art. 98d Prawa oświatowego i przewodnika MEN z 2026 r.

Środki oddziaływania wychowawczego dyrektora

Gdy uczeń dopuścił się czynu karalnego na terenie szkoły, dyrektor może za zgodą rodziców i samego ucznia zastosować środek oddziaływania wychowawczego: pouczenie, ostrzeżenie ustne albo na piśmie, przeproszenie pokrzywdzonego, przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie prac porządkowych na rzecz szkoły. Pozwala na to art. 4 ust. 4 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich. Nie wyklucza to kary statutowej.

Tej drogi nie stosuje się, gdy czyn wyczerpuje znamiona przestępstwa ściganego z urzędu. Wtedy szkoła ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić sąd rodzinny lub Policję i zadbać, żeby nie doszło do zatarcia śladów i dowodów (art. 4 ust. 3 tej ustawy). Dotyczy to między innymi nagrań o charakterze seksualnym z udziałem osób niepełnoletnich. Takiego materiału nie wolno kopiować, przesyłać ani oglądać w większym gronie.

Czego statut zapisać nie może?

Siłowego odebrania urządzenia.
Przewodnik MEN mówi wprost, że nauczycielom nie przysługują środki przymusu bezpośredniego i nie mogą siłowo odebrać uczniowi urządzenia.

Przeglądania zawartości telefonu.
Ustawa wymaga, aby nawet miejsca przechowywania urządzeń chroniły prywatność ucznia i uniemożliwiały przeglądanie zawartości przez osoby nieuprawnione. Nauczyciel może poprosić ucznia o pokazanie nagrania, najlepiej w obecności rodzica, ale nie może sam przeszukiwać galerii.

Wymuszonego usuwania.
Uczeń usuwa materiał sam, po rozmowie. Przy poważnych sprawach najpierw trzeba materiał zabezpieczyć, bo usunięty film przestaje być dowodem. Jak to zrobić, opisujemy w tekście o zabezpieczaniu dowodów hejtu.

Zakazu wnoszenia urządzeń.
Według przewodnika MEN szkoła nie może zakazać przynoszenia urządzeń, bo odebrałoby to uczniom dojeżdżającym kontakt z rodzicami w drodze.

Kar pieniężnych i kar naruszających godność.
Publiczne zawstydzanie ucznia, który nagrywał, przynosi skutek odwrotny do zamierzonego. Lepiej działa naprawienie szkody, o czym piszemy w tekście o pracy z uczniem, który hejtował.

Jak przeprowadzić zmianę statutu krok po kroku?

1. Przejrzyjcie obecny statut i regulaminy. Sprawdźcie, co mówią o urządzeniach, wizerunku, wycieczkach i karach.
2. Zbierzcie przykłady z ostatnich dwóch lat: jakie sytuacje z nagraniami się zdarzyły i czego wtedy brakowało w dokumentach.
3. Przygotujcie projekt zmian w radzie pedagogicznej. To ona przygotowuje projekt statutu albo jego zmian (art. 72 ust. 1 Prawa oświatowego).
4. Poproście o opinię samorząd uczniowski i radę rodziców. Samorząd może przedstawiać opinie we wszystkich sprawach szkoły, w szczególności dotyczących praw uczniów (art. 85 ust. 5).
5. Uchwalcie zmiany. Statut uchwala rada szkoły, a tam, gdzie jej nie powołano, jej zadania wykonuje rada pedagogiczna (art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 82 ust. 2).
6. Wydajcie zarządzenie z regulaminem wydarzeń oraz wzorem wniosku o zgodę dyrektora.
7. Ogłoście zasady: na godzinach wychowawczych, na zebraniach, w dzienniku elektronicznym i przy wejściach do szatni oraz sali gimnastycznej.
8. Po trzech miesiącach sprawdźcie, jak zasady działają, i poprawcie to, co okazało się niejasne.

Jeśli organizujecie miejsce przechowywania urządzeń, pamiętajcie o osobnym trybie: zgoda rady pedagogicznej i rady rodziców oraz opinia samorządu uczniowskiego (art. 98b).

Jak rozmawiać o nowych zasadach z uczniami i rodzicami?

Zakaz, którego nikt nie rozumie, będzie obchodzony. Uczniowie szybciej przyjmują zasadę, gdy widzą, że chroni także ich.

Z uczniami.
Zapytajcie, w jakich sytuacjach sami nie chcieliby zostać nagrani. Lista powstaje w kilka minut i prawie zawsze pokrywa się z zapisami statutu. Gotowy scenariusz zajęć znajdziecie w tekście o lekcji na temat wizerunku dla klas 5-8.

Z rodzicami.
Wyjaśnijcie, że zasady nie odbierają im pamiątek z występów. Powiedzcie też otwarcie o ukrytym nagrywaniu lekcji na prośbę rodzica. Dyktafon w plecaku jest urządzeniem objętym zakazem, a rodzic, który ma zastrzeżenia do nauczyciela, ma do dyspozycji rozmowę z dyrektorem i tryb skarg opisany w statucie.

Z nauczycielami.
Ustalcie jedną reakcję na widok nagrywającego ucznia: spokojna prośba o schowanie urządzenia, notatka i przekazanie sprawy wychowawcy. Bez szarpania się o telefon i bez rozmowy przy całej klasie.

Krótki komunikat do rodziców może brzmieć tak:

Szanowni Państwo, od [data] w statucie naszej szkoły obowiązują zasady dotyczące nagrywania i fotografowania. Uczniowie nie nagrywają i nie fotografują innych osób w szkole, a w szatniach i toaletach zakaz nie ma wyjątków. Podczas uroczystości mogą Państwo nagrywać na własny użytek domowy. Prosimy, aby nie publikować w internecie nagrań, na których widać inne dzieci. Uczniowie, którzy potrzebują urządzenia ze względów zdrowotnych, mogą uzyskać zgodę dyrektora. Wzór wniosku jest dostępny w sekretariacie.

Podsumowanie: zakaz nagrywania w szkole w statucie

Zakaz telefonów nie zastępuje zasad nagrywania. Dobre zapisy mówią cztery rzeczy: gdzie nagrywać nie wolno nigdy, kto i kiedy może dać zgodę, jak chronieni są uczniowie ze specjalnymi potrzebami oraz co się dzieje po złamaniu zasad.

Statut ma chronić ludzi, a nie tylko porządek na lekcji. Dlatego warto w nim zapisać także prawo ucznia do ochrony wizerunku i prostą drogę zgłoszenia, gdy ktoś został nagrany. Czas na dostosowanie statutów mija 31 grudnia 2026 r.

Gdzie szukać pomocy?

Fundacja Usuwanie Hejtu pomaga szkołom, rodzicom i uczniom, gdy nagranie lub zdjęcie trafiło do sieci. Pomagamy zabezpieczyć materiał, przygotować zgłoszenia do serwisów i prowadzimy je do końca, a w razie potrzeby kierujemy do prawnika lub psychologa. Nie zastępujemy prawnika. Kontakt: tel. 222 900 142, e-mail biuro@usuwaniehejtu.pl. Co zrobić, gdy film już krąży między uczniami, opisujemy w tekście o nagraniu dziecka, które krąży po klasie.

• Kuratorium oświaty: pytania o zgodność statutu z prawem i nadzór pedagogiczny.
• Organ prowadzący szkołę: pomoc prawna przy projekcie zmian w statucie.
• Dyżurnet.pl przy NASK: zgłaszanie nielegalnych treści z udziałem dzieci.
• 116 111: telefon zaufania dla dzieci i młodzieży.
• 800 100 100: telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawach bezpieczeństwa dzieci.
• 116 123: telefon dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym.
• 112: gdy zagrożone jest życie lub zdrowie.

Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.

Najczęściej zadawane pytania

1. Czy uczeń może nagrywać lekcję telefonem?
W szkole podstawowej nie, bo od 1 września 2026 r. ustawa zakazuje uczniom korzystania z urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk. Wyjątkiem jest zgoda nauczyciela, gdy nagranie służy realizacji programu, oraz zgoda dyrektora ze względu na zdrowie lub szczególne potrzeby. W szkole ponadpodstawowej decyduje statut.

2. Czy zakaz nagrywania trzeba wpisać do statutu, skoro jest zakaz telefonów?
Ustawa nie wymaga osobnego paragrafu o nagrywaniu, ale wymaga uregulowania wycieczek, internatu i, w szkołach ponadpodstawowych, warunków korzystania z urządzeń. Osobny zapis usuwa wątpliwości przy lekcjach z użyciem urządzeń, publikacji nagrań i strefach intymnych.

3. Do kiedy szkoła musi zmienić statut?
Termin na dostosowanie statutów do ustawy z 3 lipca 2026 r. mija 31 grudnia 2026 r. Do dnia zmiany obowiązują dotychczasowe zapisy statutu o telefonach i innych urządzeniach.

4. Czy rodzic może nagrywać akademię lub występ dziecka?
Tak, na własny użytek domowy. Publikacja filmu, na którym można rozpoznać inne dzieci, wymaga zgody ich rodziców, dlatego szkoła powinna przypominać o tym przed wydarzeniem i zapisać zasadę w regulaminie.

5. Czy rodzic może nagrać zebranie albo rozmowę z nauczycielem?
Zalecamy zapisać w regulaminie, że zebrań i rozmów indywidualnych nie nagrywa się bez zgody wszystkich uczestników. Zamiast nagrania można poprosić o notatkę z ustaleniami podpisaną przez obie strony.

6. Czy nauczyciel może zabrać uczniowi telefon, gdy zobaczy, że nagrywa?
Nauczyciel może polecić schowanie urządzenia, a jeśli szkoła zorganizowała miejsce przechowywania, nakazać odłożenie go tam. Nie może odebrać telefonu siłą ani przeglądać jego zawartości.

7. Czy szkoła może kazać uczniowi usunąć nagranie?
Szkoła może oczekiwać, że uczeń sam usunie materiał po rozmowie, najlepiej w obecności rodzica. Przy poważnych sprawach najpierw trzeba zabezpieczyć nagranie jako dowód, a o dalszych krokach decyduje dyrektor, a czasem sąd rodzinny lub Policja.

8. Jak uczeń z dysleksją lub niedosłuchem może uzyskać zgodę na nagrywanie lekcji?
Rodzic albo pełnoletni uczeń składa wniosek do dyrektora i uzasadnia, do czego urządzenie jest potrzebne. Dyrektor może określić warunki, na przykład nagrywanie samego dźwięku i zakaz udostępniania. Odmowa wymaga pisemnego uzasadnienia.

9. Czy do wniosku o zgodę dyrektora trzeba dołączyć dokumentację medyczną?
Według przewodnika MEN z 2026 r. nie jest to konieczne, jeśli nie jest niezbędne do oceny wniosku. Wystarczy uzasadnienie, dlaczego choroba, niepełnosprawność lub inne szczególne potrzeby wymagają urządzenia.

10. Co grozi uczniowi za nagranie kolegi w szatni lub toalecie?
W szkole kara statutowa i działania wychowawcze. Jeśli nagrano osobę nagą podstępem albo taki wizerunek rozesłano, wchodzi w grę odpowiedzialność przed sądem rodzinnym za czyn karalny opisany w Kodeksie karnym.

11. Czy uczeń może nagrać, jak ktoś go bije lub wyzywa, żeby mieć dowód?
Przy bezpośrednim zagrożeniu zdrowia uczeń może użyć urządzenia, aby wezwać pomoc. Proponujemy też zapis, że nagranie zrobione wyłącznie po to, by zgłosić krzywdę, przekazuje się od razu dorosłemu i nikomu więcej, a szkoła bierze pod uwagę cel nagrania.

12. Czy statut może przewidywać karę pieniężną za nagrywanie?
Nie. Szkoła stosuje działania wychowawcze i kary z katalogu zapisanego w statucie, od których uczeń może się odwołać. Naprawienie szkody, na przykład przeprosiny i pomoc w usunięciu kopii, działa lepiej niż kara oderwana od czynu.

13. Czy zakaz obejmuje smartwatche i dyktafony?
Tak. Przepisy mówią o wszystkich urządzeniach, które umożliwiają porozumiewanie się na odległość lub rejestrowanie obrazu lub dźwięku. Przewodnik MEN wymienia między innymi inteligentne zegarki, kamery, aparaty i dyktafony.

14. Czy szkoła może nagrywać uczniów na lekcji?
Monitoring wizyjny co do zasady nie obejmuje sal lekcyjnych. Inne nagrania, na przykład lekcji pokazowej, wymagają wcześniejszej informacji i zgody rodziców na wykorzystanie wizerunku, a uczeń powinien mieć możliwość odmowy.

15. Czy te zasady dotyczą szkół niepublicznych?
Tak. Przepisy o zakazie, wyjątkach, miejscach przechowywania i konsekwencjach stosuje się do szkół niepublicznych odpowiednio. Tam, gdzie nie ma rady rodziców lub samorządu, zgodę lub opinię wyrażają organy wskazane w statucie.

Źródła

• Sejm RP, Dziennik Ustaw, 2026: Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe (Dz.U. 2026 poz. 1036)
• Sejm RP, Dziennik Ustaw, 2026: Prawo oświatowe, tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 820)
• Ministerstwo Edukacji Narodowej, 2026: Przewodniki o ustawie regulującej korzystanie z telefonów w szkołach i przedszkolach
• Ministerstwo Edukacji Narodowej, 2026: Szkoła podstawowa bez smartfonów. Praktyczny przewodnik dla dyrektorów i nauczycieli
• Ministerstwo Edukacji Narodowej, 2026: Jak skutecznie wdrożyć ustawę? Lista kroków dla dyrektora szkoły podstawowej
• NASK - Państwowy Instytut Badawczy, 2023 (badanie z 2022): Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców
• Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, 2026 (badanie 2025-2026): Rówieśnicy. Raport o przemocy rówieśniczej 2026
• Sejm RP, Dziennik Ustaw, 2026: Karta Nauczyciela, tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 515)
• Sejm RP, Dziennik Ustaw, 2025: Kodeks karny, tekst jednolity (Dz.U. 2025 poz. 383)
• Sejm RP, Dziennik Ustaw, 2026: Ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 163)
• Sejm RP, Dziennik Ustaw, 2025: Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, tekst jednolity (Dz.U. 2025 poz. 24)
• Urząd Ochrony Danych Osobowych, 2016: Rozporządzenie (UE) 2016/679 (RODO), tekst polski
• Biuletyn UODO, 2026: Ochrona wizerunku uczniów w placówkach oświatowych - dobre praktyki w cyfrowej rzeczywistości
• Rzecznik Praw Dziecka, 2026: Więcej szacunku dla młodego wizerunku (broszura)

Jak to wygląda w Waszej szkole? Napiszcie w komentarzu

Czy w Waszym statucie zasady nagrywania są zapisane osobno, czy tylko przy okazji telefonów? Który wyjątek sprawia w praktyce najwięcej trudności: zgody dla uczniów ze specjalnymi potrzebami, wycieczki czy nagrywanie przez rodziców na uroczystościach? Prosimy, aby w komentarzach nie podawać nazwisk, nazw szkół ani innych danych, które pozwalają rozpoznać konkretne osoby.