Rzecznik Praw Dziecka to urząd, który jednocześnie zleca badania, przyjmuje zgłoszenia i pisze do ministrów. Dzięki temu w jednym miejscu widać trzy rzeczy: co o internecie mówią same nastolatki, z czym ludzie zgłaszają się po pomoc i jakich zmian w prawie urząd się domaga.
Zebraliśmy te dane w jednym tekście. Każda liczba ma podane źródło i rok, a przy każdej piszemy, czego nie mierzy. Możecie z nich korzystać na zebraniu z rodzicami, na radzie pedagogicznej albo w artykule.
W skrócie
- W badaniu zleconym przez Rzecznika (PBS, jesień 2024 r., 1604 uczniów w wieku 12-17 lat) za szczególnie szkodliwe zjawiska w sieci nastolatki uznały hejt (84%), stalking (77%) i publikowanie zdjęć lub filmów bez zgody (74%). Dane podaje raport „Perspektywa (dla) dzieci i młodzieży”.
- Do zespołu Biura RPD zajmującego się bezpieczeństwem w sieci wpłynęły 374 sprawy w 2025 r. i 160 spraw w 2024 r. To wzrost o 134%, jak podaje Informacja o działalności RPD za rok 2025.
- Dziecięcy Telefon Zaufania RPD 800 12 12 12 przeprowadził w 2025 r. 57 649 rozmów telefonicznych i czatów oraz podjął 1 067 interwencji ratujących życie lub zdrowie. Urząd nie podaje, jaka część rozmów dotyczyła internetu.
- W 2025 r. zespół do spraw sieci opisał 13 wystąpień generalnych, między innymi w sprawie hejtu, ustalania sprawców, wizerunku dzieci i drastycznych treści. Adresat ma 30 dni na odpowiedź.
- 29% nastolatków poczuło się gorzej po tym, jak ktoś opublikował ich wizerunek bez zgody. To wynik raportu RPD „Więcej szacunku dla młodego wizerunku” z 2025 r.
Czym zajmuje się Rzecznik Praw Dziecka w sprawach internetu?
Rzecznik Praw Dziecka działa na podstawie ustawy z 6 stycznia 2000 r. Dzieckiem w rozumieniu tej ustawy jest każda osoba do osiągnięcia pełnoletności. Urząd ma chronić dzieci przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i innym złym traktowaniem, także wtedy, gdy dzieje się to w sieci.
Sprawy pojedynczych dzieci.
Rzecznik podejmuje działania z własnej inicjatywy, ale bierze pod uwagę informacje od obywateli i organizacji. Może żądać wyjaśnień i dokumentów od urzędów, szkół i innych instytucji. Osobę, która zgłosiła sprawę, powiadamia o swoim stanowisku. Tak stanowi ustawa o Rzeczniku Praw Dziecka w art. 9 i 10.
Wystąpienia generalne.
To pisma do ministrów i innych organów o problemach, które dotyczą wielu dzieci naraz. Rzecznik może w nich wnosić o zmianę przepisów (art. 10a i 11 ustawy). Adresat ma obowiązek odpowiedzieć niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 30 dni. Jak wyjaśnia Biuro RPD, takie pisma wynikają z analizy spraw indywidualnych, w tym zgłoszeń od samych dzieci.
Coroczna informacja dla Sejmu i Senatu.
Do 31 marca każdego roku Rzecznik przedstawia parlamentowi informację o swojej działalności i uwagi o przestrzeganiu praw dziecka. Dokument jest publiczny. To z niego pochodzi większość liczb w tym tekście.
Osobny zespół do spraw sieci.
Od 1 lutego 2024 r. w Biurze RPD działa Zespół Edukacji Cyfrowej i Bezpieczeństwa w Sieci. Zajmuje się między innymi przemocą w internecie, hejtem, wizerunkiem dzieci, szkodliwymi treściami i narzędziami sztucznej inteligencji. Opiniuje też projekty przepisów.
Ten tekst opisuje dane i działania urzędu. Nie zastępuje porady prawnika w konkretnej sprawie.
Co mówią badania zlecone przez Rzecznika Praw Dziecka?
Najważniejsze jest badanie o realizacji praw dziecka w Polsce. Na zlecenie Biura RPD przeprowadziła je agencja PBS od 23 października do 6 grudnia 2024 r. Z jego wyników powstały w 2025 r. dwa raporty: jeden o prawach dziecka ogólnie, drugi o wizerunku w sieci.
Jak zbadano nastolatki?
W części ilościowej wzięło udział 1604 uczniów w wieku 12-17 lat z 60 szkół. Próba była reprezentatywna ze względu na płeć, wiek, wielkość miejscowości i typ szkoły. Uczniowie odpowiadali samodzielnie na komputerze, z pytaniami odczytywanymi w słuchawkach (technika audio-CASI), bez udziału ankietera.
Była też część jakościowa, czyli rozmowy w grupach: z nastolatkami, rodzicami i wychowawcami. W raporcie o wizerunku wymieniono 48 nastolatków, 24 rodziców i 24 wychowawców. Internet był jednym z trzech badanych środowisk, obok domu i szkoły.
Które zjawiska w sieci nastolatki uznają za najbardziej szkodliwe?
Uczniowie dostali listę dziesięciu zjawisk i mogli zaznaczyć dowolną liczbę. Pytanie brzmiało: które z nich są szczególnie szkodliwe dla osób w Twoim wieku. To ważne zastrzeżenie. Wynik pokazuje ocenę zjawiska, a nie to, ilu badanych samo go doświadczyło.
| Zjawisko w internecie | Odsetek wskazań |
|---|---|
| Hejt | 84% |
| Stalking, czyli nękanie i prześladowanie | 77% |
| Publikowanie zdjęć lub filmów bez zgody osoby, którą przedstawiają | 74% |
| Włamanie na czyjś profil | 69% |
| Scamy, czyli wyłudzanie pieniędzy | 67% |
| Podszywanie się pod inną osobę | 66% |
| Patotreści | 55% |
| Fałszywe informacje | 52% |
| Tworzenie i przerabianie zdjęć lub filmów przez sztuczną inteligencję | 51% |
| Wyzwania w mediach społecznościowych | 30% |
Źródło: Biuro Rzecznika Praw Dziecka, „Perspektywa (dla) dzieci i młodzieży. Stan realizacji praw dziecka w Polsce”, badanie z 2024 r., 1604 uczniów w wieku 12-17 lat.
Przeciętny nastolatek zaznaczył siedem zagrożeń z dziesięciu. Tylko 1% badanych nie widzi w internecie żadnych niebezpieczeństw. Jednocześnie 80% przyznaje, że korzystając z sieci, trafia na niepokojące treści.
Czym różnią się odpowiedzi dziewcząt i chłopców?
Jak podało Biuro RPD w komunikacie z lutego 2025 r., na niepokojące materiały częściej trafiają dziewczęta (85%) niż chłopcy (77%). Częściej dotyczy to też uczniów szkół ponadpodstawowych (86%) niż podstawowych (75%).
Dziewczęta częściej wskazują hejt (90% wobec 78% u chłopców) oraz przerabianie zdjęć przez sztuczną inteligencję (55% wobec 48%). Chłopcy częściej niepokoją się włamaniem na profil (73% wobec 64%) i wyłudzaniem pieniędzy (71% wobec 62%). Szerzej o takich różnicach piszemy w tekście o tym, jak dziewczęta i chłopcy doświadczają przemocy w sieci.
Czy nastolatki mają do kogo pójść z problemem z sieci?
44% badanych odpowiedziało, że zawsze lub prawie zawsze ma kogoś, do kogo może się zwrócić w niepokojącej sytuacji w internecie. 7% nie ma takiej osoby nigdy lub prawie nigdy. W klasie liczącej 28 uczniów to statystycznie dwie osoby.
Niemal co piąty nastolatek chciałby wziąć udział w zajęciach o bezpieczeństwie w sieci. To sygnał dla szkół: uczniowie sami zgłaszają taką potrzebę. Jeśli chcecie sprawdzić, jak jest w Waszej szkole, pomoże wzór ankiety o hejcie i cyberprzemocy.
Prywatność w domu i w szkole
To samo badanie pytało o prywatność poza siecią. 6% nastolatków twierdzi, że rodzice regularnie czytają ich prywatną korespondencję bez zgody. 10% doświadcza regularnego ujawniania informacji na swój temat przez nauczycieli. Jeśli zastanawiacie się, gdzie leży granica kontroli, przeczytajcie tekst o tym, czy rodzic może czytać wiadomości dziecka.
Co wynika z raportu „Więcej szacunku dla młodego wizerunku”?
Drugi raport z tego samego badania dotyczy zdjęć i nagrań z udziałem dzieci. Biuro RPD przedstawiło go 11 grudnia 2025 r. i połączyło z kampanią skierowaną do szkół podstawowych.
Kto publikuje wizerunek nastolatków.
69% nastolatków samo publikuje materiały ze swoim wizerunkiem. Zdjęcia i nagrania z ich udziałem zamieszczają też znajomi (49%), rodzice (43%) i nauczyciele (24%).
Kto nie pyta o zgodę.
Spośród nastolatków, których wizerunek publikują nauczyciele, 38% nie zostało wcześniej zapytanych o zgodę. Gdy publikują rodzice, jest to 30%. Przy innych dorosłych z rodziny 25%, a przy znajomych 23%.
Czego chcą młodzi.
Chcą być pytani o zgodę, zwłaszcza przez nauczycieli (75%) i znajomych (73%). 71% uważa, że osoby w ich wieku powinny mieć prawo do publikowania własnego wizerunku. 57% jest przeciw całkowitemu zakazowi publikowania wizerunku osób w ich wieku.
Zasłanianie twarzy nie rozwiązuje sprawy.
43% nastolatków uważa, że inni nie powinni zasłaniać naklejką ani zamazywać twarzy osób w ich wieku. Młodzi wolą, żeby ktoś ich zapytał, niż żeby zakrywał im twarz bez pytania.
Skutki.
29% nastolatków poczuło się gorzej z powodu publikacji wizerunku bez zgody. Częściej spotykało to dziewczyny i starsze nastolatki. W rozmowach grupowych uczniowie opisywali zdjęcia i nagrania używane do ośmieszania i zawstydzania rówieśników.
Dla porównania: w badaniu NASK „Nastolatki 3.0”, prowadzonym jesienią 2022 r., 45,5% nastolatków zadeklarowało, że rodzice lub opiekunowie umieszczają w mediach społecznościowych zdjęcia z ich wizerunkiem. Wyniki obu badań są do siebie zbliżone, choć pytania brzmiały inaczej.
Jeśli zdjęcie albo film z Waszym dzieckiem już krąży wśród uczniów, zajrzyjcie do tekstu o nagraniu dziecka bez zgody. Znajdziecie tam kolejne kroki.
Ile zgłoszeń dotyczących internetu trafia do Rzecznika?
Są dwa osobne źródła liczb: sprawy prowadzone przez zespół do spraw sieci oraz rozmowy w Dziecięcym Telefonie Zaufania. Nie należy ich sumować, bo mierzą co innego.
Sprawy w zespole do spraw bezpieczeństwa w sieci
W 2024 r., pierwszym roku działania zespołu, wpłynęło do niego 160 spraw. W 2025 r. było ich 374, czyli o 134% więcej. Łącznie w 2025 r. zespół prowadził 390 spraw, bo 16 przeszło z poprzedniego roku.
Na tle całego urzędu to niewielka część. W tym samym 2025 r. do zespołu prawa rodzinnego i nieletnich wpłynęło 6 257 nowych spraw, do zespołu edukacji i wychowania 3 847, a do zespołu zdrowia i spraw socjalnych 2 180. Cała korespondencja kierowana do Rzecznika wyniosła 78 197 pism wobec 63 411 w 2024 r. i 42 429 w 2023 r.
Sprawy dotyczące sieci rosną jednak najszybciej. Sam urząd tłumaczy to dwojako: rosnącą skalą problemów i tym, że więcej osób wie, że może się z nimi zwrócić do Rzecznika.
Czego dotyczyły te sprawy?
Urząd nie publikuje podziału 374 spraw na kategorie. Opisuje za to obszary i przykłady. W informacji za 2025 r. wymienia między innymi:
- hejt, cyberprzemoc i naruszanie godności dzieci w sieci,
- publikowanie wizerunku dziecka bez zgody oraz uzależnianie udziału w zajęciach od zgody na publikację zdjęć,
- nadmierne publikowanie zdjęć dzieci przez rodziców, czyli sharenting (od angielskich słów share i parenting),
- przetwarzanie danych dzieci bez podstawy prawnej, na przykład przez szkoły i placówki,
- patostreamy, drastyczne nagrania i inne treści szkodliwe dla dzieci,
- treści i kontakty związane z narzędziami sztucznej inteligencji.
Wśród przykładów są zgłoszenia o publikacji nagrania z miejskiego monitoringu z dziećmi na Facebooku, o filmie ze szkolnego przedstawienia, pod którym pojawiły się negatywne komentarze, oraz o artykułach ujawniających szczegóły z życia pokrzywdzonego dziecka. W takich sprawach Rzecznik pisze do administratorów stron, platform, szkół i urzędów albo zawiadamia organy ścigania.
W wystąpieniu z 14 kwietnia 2025 r. Rzecznik zaznaczył, że do Biura wpływa coraz więcej zgłoszeń dotyczących szantażu, w tym szantażu z użyciem intymnych materiałów (sextortion), wyłudzeń, uporczywego nękania i rozpowszechniania treści pornograficznych z udziałem dzieci.
Dziecięcy Telefon Zaufania RPD 800 12 12 12
Telefon i czat działają całą dobę, siedem dni w tygodniu. Rozmowy prowadzą psycholodzy i pedagodzy. Od kwietnia 2024 r. numer jest przeznaczony wyłącznie dla dzieci i młodzieży.
| Rok | Rozmowy telefoniczne | Rozmowy na czacie | Razem | Interwencje ratujące życie lub zdrowie |
|---|---|---|---|---|
| 2023 | 30 466 | 19 106 | 49 572 | 858 |
| 2024 | 38 636 | 23 546 | 62 182 | 1 640 |
| 2025 | 35 229 | 22 420 | 57 649 | 1 067 |
Źródło: Informacja o działalności Rzecznika Praw Dziecka za rok 2025, rozdział 5.
Te liczby obejmują wszystkie rozmowy, a nie tylko te o internecie. Urząd nie podaje, ile z nich dotyczyło sieci. W opisie za 2025 r. wymienia jednak przemoc w środowisku cyfrowym, czyli hejt, wyśmiewanie i nękanie w mediach społecznościowych, wśród tematów, które pojawiały się obok przemocy domowej. Młodzi pytali, jak reagować, jak się bronić i gdzie szukać pomocy.
Jak podało Biuro RPD, między 24 a 26 grudnia 2025 r. konsultanci odebrali 433 połączenia wobec 158 rok wcześniej. Przeprowadzili też 109 czatów wobec 64. Dla rodziców to praktyczna wskazówka: w dni wolne dzieci nie mają mniej zmartwień, tylko mniej okazji, żeby o nich powiedzieć.
Numer 800 12 12 12 to inna linia niż 116 111. O tej drugiej piszemy osobno w tekście o tym, z czym młodzi dzwonią na 116 111.
Jakie wystąpienia generalne dotyczyły dzieci w sieci?
Poniżej zestawiamy najważniejsze pisma z lat 2024-2026. Daty i adresatów podajemy za wykazem wystąpień z 2024 r., informacją roczną za 2025 r. oraz komunikatami Biura RPD.
| Data | Adresat | Czego dotyczyło |
|---|---|---|
| 22 września 2024 r. | Minister Sprawiedliwości | Zaostrzenie przepisów o publikowaniu patotreści |
| 31 października 2024 r. | Minister Edukacji | Korzystanie przez uczniów ze smartfonów w szkołach |
| 25 listopada 2024 r. | Minister Cyfryzacji | Trudności w zgłaszaniu nielegalnych treści w internecie |
| 15 grudnia 2024 r. | Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej | Ochrona dziecięcych twórców przed wyzyskiem |
| 14 kwietnia 2025 r. | Minister Cyfryzacji oraz Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji | Sprawniejsze ustalanie sprawców czynów wobec dzieci w sieci |
| 23 kwietnia 2025 r. | Minister Edukacji | Edukacja medialna w szkołach |
| 18 maja 2025 r. | Minister Sprawiedliwości | Nowy środek karny: zakaz korzystania z określonych platform |
| 28 czerwca 2025 r. | Minister Sprawiedliwości i Minister Cyfryzacji | Przepisy dotyczące hejtu w sieci |
| 30 sierpnia 2025 r. | Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Minister Sprawiedliwości | Udział dzieci w wyzwaniach internetowych |
| 1 września 2025 r. | Minister Sprawiedliwości i Minister Cyfryzacji | Drastyczne treści w internecie |
| 5 września 2025 r. | Minister Edukacji | Zgody blankietowe na publikację wizerunku ucznia |
| 31 grudnia 2025 r. | Minister Sprawiedliwości | Przesyłanie treści pornograficznych nastolatkom przez komunikatory |
| 8 stycznia 2026 r. | Minister Cyfryzacji i Minister Zdrowia | Ochrona młodych w kontakcie z narzędziami sztucznej inteligencji |
Źródło: wykaz wystąpień generalnych RPD w 2024 r., Informacja o działalności RPD za rok 2025 oraz komunikaty Biura RPD. Wybór własny, lista nie jest pełna.
Hejt: brak osobnego przepisu
W piśmie z 28 czerwca 2025 r. Rzecznik zwrócił uwagę, że w polskim prawie nie ma odrębnej regulacji odnoszącej się wprost do hejtu w internecie. Zachowania w sieci mogą wypełniać znamiona czynów z Kodeksu karnego i Kodeksu wykroczeń, ale brak jednego przepisu utrudnia ochronę dzieci. Rzecznik napisał też, że dorośli z otoczenia dziecka często bagatelizują hejt, a szczególnie narażone są dzieci osób publicznych i twórców internetowych.
Minister Cyfryzacji odpowiedział 25 lipca 2025 r., że trwają prace nad wdrożeniem unijnego Aktu o usługach cyfrowych (DSA). Przepisy mają objąć nakazy działania przeciw nielegalnym treściom oraz obowiązki platform przy zgłaszaniu i usuwaniu takich treści. W styczniu 2026 r. Biuro RPD poinformowało o wecie Prezydenta wobec ustawy wdrażającej ten akt. Stan prawny w tej dziedzinie się zmienia, dlatego przed podjęciem kroków sprawdźcie aktualne przepisy.
Sprawców trudno ustalić
W piśmie z 14 kwietnia 2025 r. Rzecznik wskazał przyczyny, przez które ustalenie sprawcy bywa niemożliwe albo bardzo opóźnione. To między innymi ograniczony zakres i czas przechowywania danych, złożone procedury ich uzyskiwania oraz trudna współpraca z dostawcami usług, którzy mają siedziby poza Polską.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odpowiedział 15 maja 2025 r., że skuteczność działań Policji zależy w dużej mierze od jakości zabezpieczonego materiału dowodowego. To zdanie warto zapamiętać. Zrzuty ekranu z datą, nazwą konta i adresem strony, zrobione od razu, realnie zwiększają szanse sprawy.
Wizerunek dziecka: zgoda nie może być warunkiem udziału
Kilka pism z 2025 r. dotyczy jednego problemu: organizator kolonii, zajęć albo wydarzenia żąda zgody na publikację zdjęć jako warunku udziału dziecka. Rzecznik przypomniał, że zgoda na przetwarzanie wizerunku musi być dobrowolna.
Minister Edukacji w odpowiedzi z 6 sierpnia 2025 r. potwierdził, że przepisy nie pozwalają uzależniać udziału dziecka w wypoczynku od takiej zgody. Zapowiedział też przekazanie kuratorom materiałów informacyjnych dla organizatorów. Jeśli dostaniecie formularz z taką klauzulą, możecie powołać się na to stanowisko.
Wyzwania internetowe i publikowanie dzieci dla zasięgów
W piśmie z 30 sierpnia 2025 r. Rzecznik opisał nagrania, w których małe dzieci biorą udział w internetowych wyzwaniach organizowanych przez opiekunów. Zwrócił też uwagę na publikowanie treści ośmieszających dziecko pod pozorem żartu (po angielsku troll parenting). Wniósł o przepisy dotyczące obecności dzieci w mediach społecznościowych, zwłaszcza gdy wizerunek dziecka służy zarabianiu.
Według komunikatu Biura RPD pismo trafiło do dwóch resortów. Informacja roczna za 2025 r. odnotowuje, że Minister Sprawiedliwości zadeklarował prace nad uregulowaniem dochodów rodziców z działalności internetowej z udziałem dzieci.
Treści seksualne wysyłane nastolatkom
W piśmie z 31 grudnia 2025 r. Rzecznik opisał lukę, którą widać w zgłoszeniach do Dziecięcego Telefonu Zaufania. Dotyczy ona osób w wieku 15-18 lat, którym ktoś przesyła treści pornograficzne przez komunikator. Zdaniem Rzecznika organy ścigania uznają dziś takie zachowania za niewypełniające znamion czynu zabronionego. Rzecznik wniósł o doprecyzowanie przepisów. Treść pisma jest dostępna w wystąpieniu do Ministra Sprawiedliwości.
To nie znaczy, że w takiej sytuacji nic nie da się zrobić. Zabezpieczcie wiadomości, zgłoście konto w serwisie i porozmawiajcie z Policją albo prawnikiem o innych podstawach prawnych. Gdy do dziecka pisze obcy dorosły, pomocny będzie tekst o tym, jak rozpoznać uwodzenie w sieci.
Sztuczna inteligencja jako powiernik
W piśmie z 8 stycznia 2026 r. Rzecznik zwrócił się o pilne prace nad ochroną młodych osób w kontakcie ze sztuczną inteligencją. Opisał relacje, w których nastolatek traktuje czatbota jak kogoś bliskiego. Ministerstwo Cyfryzacji odpowiedziało 20 lutego 2026 r., że analizuje potrzebę dodatkowych mechanizmów ochrony małoletnich.
Jak czytać te dane i czego w nich nie ma?
Dane Rzecznika są cenne, ale mają granice. Zanim zacytujecie je dalej, sprawdźcie, co dokładnie mierzą.
Badanie mierzy opinie, nie skalę zjawiska.
84% przy hejcie oznacza, że tylu nastolatków uznaje go za szczególnie szkodliwy. Nie oznacza, że 84% doświadczyło hejtu. O własnych doświadczeniach pytał NASK w badaniu „Nastolatki 3.0” z jesieni 2022 r.: 38,9% nastolatków było w internecie wyzywanych, 24,3% ośmieszanych, a 40,4% nie spotkało się z żadną z wymienionych form przemocy.
Badanie objęło uczniów w wieku 12-17 lat.
Nie mówi nic o młodszych dzieciach. Tymczasem, jak przekazało Biuro RPD po posiedzeniu sejmowej komisji, z raportu „Internet dzieci” za II kwartał 2025 r. wynika, że z aplikacji dozwolonych od 13. roku życia aktywnie korzysta 1,4 mln dzieci w wieku 7-12 lat, czyli 58% tej grupy. Główny raport „Internet dzieci”, oparty na danych z IV kwartału 2024 r., szacował liczbę użytkowników TikToka w tym wieku na około 760 tys. Ten raport nie powstał na zlecenie Rzecznika.
Odpowiedzi to deklaracje.
Uczniowie wypełniali ankietę w szkole. Technika audio-CASI ogranicza wpływ ankietera, ale nie usuwa go całkiem. Część pytań była wielokrotnego wyboru, więc odsetków nie należy sumować.
Liczba spraw to nie liczba pokrzywdzonych dzieci.
374 sprawy to te, które trafiły do jednego zespołu jednego urzędu. Sprawy związane z siecią prowadzą także inne zespoły Biura, na przykład zajmujące się prawem karnym i edukacją. Większość rodzin w ogóle nie pisze do Rzecznika. Wzrost liczby spraw może więc oznaczać większy problem, większą rozpoznawalność urzędu albo jedno i drugie.
Brak podziału na kategorie.
Urząd nie publikuje, ile spraw dotyczyło hejtu, ile wizerunku, a ile szkodliwych treści. Nie podaje też udziału rozmów o internecie w Dziecięcym Telefonie Zaufania. Każdy, kto podaje takie odsetki, powinien wskazać inne źródło.
Drobne rozbieżności w liczbach.
Informacja roczna za 2025 r. podaje 858 interwencji w 2023 r., a komunikat Biura RPD z marca 2024 r. podawał 853. Cytując, wskażcie dokument, z którego korzystacie.
Wystąpienie generalne to wniosek, a nie zmiana prawa.
Adresat musi odpowiedzieć, ale nie musi się zgodzić. Część pism kończy się zmianą praktyki, część zapowiedzią prac, a część zastrzeżeniami. Na przykład na propozycję zakazu korzystania z platform Minister Sprawiedliwości odpowiedział 16 lipca 2025 r., że widzi poważne wątpliwości konstytucyjne i praktyczne.
Jeśli potrzebujecie porównania z innymi krajami, zajrzyjcie do tekstu o badaniu EU Kids Online.
Jak wykorzystać te dane w domu i w szkole?
Rodzice: zapytajcie przed publikacją.
Skoro 30% nastolatków, których zdjęcia publikują rodzice, nie zostało zapytanych o zgodę, zacznijcie od prostego pytania: czy mogę to wstawić? Odpowiedź „nie” warto uszanować za pierwszym razem. Młodzi w badaniu mówili, że czasem muszą prosić kilka razy.
Rodzice: ustalcie, do kogo dziecko może przyjść.
7% nastolatków nie ma nikogo, do kogo mogłoby się zwrócić z problemem z sieci. Powiedzcie dziecku wprost, że może przyjść z każdą sprawą i że nie straci za to telefonu. Wskażcie też drugą zaufaną osobę dorosłą.
Nauczyciele: pytajcie uczniów, nie tylko rodziców.
Zgoda rodzica podpisana we wrześniu nie zastępuje pytania do ucznia przed publikacją konkretnego zdjęcia. Trzy czwarte nastolatków chce, żeby nauczyciel o to zapytał.
Szkoły: zaplanujcie zajęcia, o które proszą uczniowie.
Rekomendacje z raportu RPD obejmują systemową edukację medialną dla uczniów, nauczycieli i rodziców. Dane z raportu możecie pokazać na godzinie wychowawczej jako punkt wyjścia do rozmowy.
Dziennikarze i autorzy: cytujcie z rokiem i metodą.
Poprawny zapis to na przykład: „84% uczniów w wieku 12-17 lat uznaje hejt za szczególnie szkodliwe zjawisko w internecie (badanie PBS na zlecenie RPD, 2024 r., 1604 osoby)”.
Jak zgłosić sprawę do Rzecznika Praw Dziecka?
Do Rzecznika może napisać rodzic, nauczyciel, organizacja albo samo dziecko. W pismach urzędu podawany jest adres rpd@brpd.gov.pl oraz adres pocztowy: ul. Chocimska 6, 00-791 Warszawa. Przygotujcie się tak:
- Opiszcie krótko, co się stało, kiedy i gdzie w sieci.
- Dołączcie zrzuty ekranu z datą, nazwą konta i adresem strony.
- Napiszcie, co już zrobiliście: zgłoszenie w serwisie, rozmowa w szkole, zawiadomienie Policji.
- Wskażcie, czego oczekujecie, na przykład interwencji w szkole albo u administratora strony.
- Podajcie dane kontaktowe, bo urząd powiadamia zgłaszającego o swoim stanowisku.
Pamiętajcie, że Rzecznik nie zastępuje Policji, sądu ani serwisu. Treść usuwa platforma, a sprawcę ustalają organy ścigania. Dlatego zgłoszenie do urzędu warto prowadzić równolegle z innymi krokami, a w sprawie dziecka zawsze z udziałem dorosłego. Jak rozpoznać, że dziecko potrzebuje pomocy, opisujemy w tekście o cyberprzemocy wśród nastolatków.
Podsumowanie: co wiemy, a czego nie wiemy
Wiemy, że nastolatki same wskazują hejt, nękanie i publikowanie zdjęć bez zgody jako największe zagrożenia w sieci. Wiemy, że 29% nastolatków po takiej publikacji poczuło się gorzej i że większość chce być po prostu pytana o zgodę. Wiemy też, że liczba spraw o bezpieczeństwie w sieci w Biurze RPD wzrosła ze 160 do 374 w ciągu roku.
Nie wiemy, ile dzieci w Polsce doświadcza hejtu w danym roku, bo dane Rzecznika tego nie mierzą. Nie wiemy też, jaka część rozmów w telefonie zaufania dotyczy internetu. Dobra wiadomość jest taka, że najważniejsze wnioski z tych badań da się wprowadzić od razu: pytać o zgodę, słuchać i wskazać dziecku osobę, do której może przyjść.
Gdzie szukać pomocy?
Fundacja Usuwanie Hejtu pomaga przygotować zgłoszenia do serwisów i prowadzi je do końca. Pomaga też zabezpieczyć materiał i kieruje do prawnika lub psychologa. Nie ustala tożsamości autorów poza drogą prawną i nie zastępuje prawnika. Kontakt: 222 900 142, biuro@usuwaniehejtu.pl. Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.
- Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka: 800 12 12 12, całą dobę, dla dzieci i młodzieży.
- 116 111: telefon zaufania dla dzieci i młodzieży.
- 800 100 100: telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawach bezpieczeństwa dzieci.
- 116 123: telefon dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym.
- 112: gdy zagrożone jest życie lub zdrowie.
- Biuro Rzecznika Praw Dziecka: rpd@brpd.gov.pl, ul. Chocimska 6, 00-791 Warszawa.
W sprawach dzieci działajcie zawsze razem z dorosłym: rodzicem, wychowawcą albo pedagogiem szkolnym.
Najczęściej zadawane pytania
1. Czy Rzecznik Praw Dziecka zajmuje się cyberprzemocą?
Tak. Od 1 lutego 2024 r. w Biurze RPD działa Zespół Edukacji Cyfrowej i Bezpieczeństwa w Sieci, który prowadzi sprawy dotyczące hejtu, wizerunku i szkodliwych treści. W 2025 r. wpłynęły do niego 374 sprawy.
2. Ilu nastolatków uważa hejt za szkodliwy?
W badaniu PBS na zlecenie RPD z jesieni 2024 r. hejt wskazało 84% uczniów w wieku 12-17 lat. To ocena szkodliwości zjawiska, a nie odsetek osób, które same doświadczyły hejtu.
3. Czy dziecko może samo zgłosić się do Rzecznika Praw Dziecka?
Tak. Urząd analizuje także zgłoszenia pochodzące od samych dzieci. W nagłej sprawie młoda osoba może zadzwonić na Dziecięcy Telefon Zaufania 800 12 12 12, który działa całą dobę, ale przy dalszych krokach powinien jej towarzyszyć zaufany dorosły.
4. Czym jest wystąpienie generalne Rzecznika Praw Dziecka?
To pismo do ministra lub innego organu o problemie, który dotyczy wielu dzieci, często z wnioskiem o zmianę przepisów. Adresat ma obowiązek odpowiedzieć najpóźniej w ciągu 30 dni, ale nie musi przyjąć propozycji.
5. Czy Rzecznik Praw Dziecka może usunąć treść z internetu?
Nie bezpośrednio. Urząd może zwrócić się do platformy, administratora strony albo instytucji o usunięcie treści i zawiadomić organy ścigania. Decyzję o usunięciu podejmuje serwis albo sąd.
6. Ile rozmów prowadzi Dziecięcy Telefon Zaufania RPD?
W 2025 r. było to 35 229 rozmów telefonicznych i 22 420 czatów, czyli łącznie 57 649 kontaktów. Rok wcześniej łączna liczba wyniosła 62 182.
7. Ile rozmów w telefonie zaufania RPD dotyczy internetu?
Tego urząd nie publikuje. Informacja za 2025 r. wymienia hejt, wyśmiewanie i nękanie w mediach społecznościowych wśród poruszanych tematów, ale bez podania udziału w całości.
8. Czy organizator kolonii może wymagać zgody na publikację zdjęć dziecka?
Nie jako warunku udziału. Minister Edukacji w odpowiedzi z 6 sierpnia 2025 r. na pismo Rzecznika potwierdził, że przepisy nie pozwalają uzależniać udziału dziecka w wypoczynku od takiej zgody.
9. Czy nastolatki chcą zakazu publikowania ich zdjęć?
Większość nie. 57% badanych jest przeciw całkowitemu zakazowi, a 71% uważa, że osoby w ich wieku powinny mieć prawo publikować swój wizerunek. Zależy im przede wszystkim na pytaniu o zgodę.
10. Czy w Polsce istnieje osobny przepis o hejcie?
Według wystąpienia Rzecznika z 28 czerwca 2025 r. nie ma odrębnej regulacji odnoszącej się wprost do hejtu internetowego. Poszczególne zachowania mogą jednak podlegać przepisom Kodeksu karnego i Kodeksu wykroczeń, co w konkretnej sprawie warto omówić z prawnikiem.
11. Skąd pochodzą dane o młodszych dzieciach w sieci?
Badanie zlecone przez RPD objęło uczniów w wieku 12-17 lat. O dzieciach w wieku 7-12 lat mówi raport „Internet dzieci”, oparty na pomiarze ruchu w internecie, który przygotowały inne instytucje.
12. Gdzie znaleźć pełne raporty Rzecznika Praw Dziecka?
Raporty z badań i coroczne informacje o działalności są publikowane na stronie brpd.gov.pl. Linki do dokumentów, z których korzystaliśmy, podajemy w źródłach pod tekstem.
Źródła
- Biuro Rzecznika Praw Dziecka, 2025: Perspektywa (dla) dzieci i młodzieży. Stan realizacji praw dziecka w Polsce
- Biuro Rzecznika Praw Dziecka, 2025: Więcej szacunku dla młodego wizerunku. Raport z badań
- Rzecznik Praw Dziecka, 2026: Informacja o działalności Rzecznika Praw Dziecka za rok 2025 oraz uwagi o stanie przestrzegania praw dziecka w Polsce
- Rzecznik Praw Dziecka, 2025: Wykaz wystąpień generalnych w 2024 roku (załącznik nr 2 do informacji za rok 2024)
- Biuro Rzecznika Praw Dziecka, 2025: Spójrzmy na internet oczami dzieci. Wyniki badań RPD
- Biuro Rzecznika Praw Dziecka, 2025: Wystąpienia generalne Rzeczniczki Praw Dziecka
- Biuro Rzecznika Praw Dziecka, 2025: Dziecięcy Telefon Zaufania Rzeczniczki Praw Dziecka w Święta
- Biuro Rzecznika Praw Dziecka, 2025: „Nie” dla internetowych nadużyć. Rzeczniczka Praw Dziecka apeluje o zmianę przepisów
- Rzecznik Praw Dziecka, 2025: Wystąpienie generalne do Ministra Sprawiedliwości w sprawie przestępstw seksualnych dokonywanych w internecie
- Biuro Rzecznika Praw Dziecka, 2026: Weto Prezydenta RP dla ustawy wdrażającej DSA
- Biuro Rzecznika Praw Dziecka, 2026: Ministerstwo Cyfryzacji rozważa dodatkową ochronę małoletnich. Apelowała o nią RPD
- Biuro Rzecznika Praw Dziecka, 2025: Internet dzieci. Wnioski z raportu
- Biuro Rzecznika Praw Dziecka, 2024: Sprawozdanie z działalności Rzecznika Praw Dziecka za rok 2023
- Fundacja Instytut Cyfrowego Obywatelstwa oraz Państwowa Komisja do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15, 2025: Internet dzieci. Raport z monitoringu obecności dzieci i młodzieży w internecie
- NASK - Państwowy Instytut Badawczy, 2023: Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców
- Sejm RP, 2023: Ustawa z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka (tekst jednolity, Dz.U. 2023 poz. 292)
A jak jest u Was? Napiszcie w komentarzu
Czy Wasze dziecko albo uczniowie byli kiedyś pytani o zgodę przed publikacją zdjęcia przez szkołę, klub lub rodzinę, i jak zareagowali? Których danych o dzieciach w sieci brakuje Wam najbardziej w pracy albo w rozmowach z innymi rodzicami? Prosimy, nie podawajcie w komentarzach nazwisk ani danych innych osób, w tym nazw szkół i klas.
Komentarze
Wszystkie komentarze sprawdzamy przed publikacją. Emblemat przy nicku to ranga za wsparcie fundacji. Zdobądź swój emblemat