Hejtowaliście kogoś i teraz żałujecie? Jak przestać i naprawić szkodę

Napisaliście komuś coś, czego dziś się wstydzicie. Może był to komentarz pod zdjęciem, przeróbka, wiadomość na grupie klasowej albo dołączenie do nagonki, którą zaczął ktoś inny. Teraz to do Was wraca i nie daje spokoju.

To, że żałujecie, jest dobrym znakiem. Oznacza, że widzicie drugą osobę. Szkody nie da się cofnąć jednym ruchem, ale da się ją zmniejszyć, a potem naprawić. Poniżej znajdziecie plan: co usunąć, jak wyjść z nagonki, komu powiedzieć i jak przeprosić tak, żeby to miało sens.

W skrócie

• Nie jesteście wyjątkiem. W badaniu HBSC z lat 2021-2022 do cyberprzemocy wobec innych przyznało się średnio 12% uczniów w wieku 11, 13 i 15 lat, czyli mniej więcej co ósmy (WHO Europa, 2024).
• Kolejność ma znaczenie: najpierw przestajecie, potem zapisujecie dla siebie, co napisaliście, potem usuwacie, a na końcu rozmawiacie z dorosłym i przepraszacie.
• Osoba, której to dotyczy, często nikomu o tym nie mówi. W badaniu NASK z 2024 roku 47% nastolatków, którzy doświadczyli przemocy w sieci, nie zrobiło nic i nikomu nie powiedziało. Cisza z jej strony nie znaczy, że nic się nie stało.
• Dobre przeprosiny są krótkie, konkretne i niczego nie żądają w zamian. Druga osoba ma prawo nie odpisać.
• Prawo przewiduje naprawienie szkody i przeproszenie jako rozwiązanie także w szkole i w sądzie rodzinnym. Im wcześniej zrobicie to sami, tym lepiej dla wszystkich.
• Rozmowa z rodzicem, wychowawcą albo pedagogiem to nie donos na samego siebie. To najkrótsza droga do zakończenia sprawy.

Czy to, co zrobiliście, to już hejt?

Często pada pytanie, czy jeden komentarz to już krzywda. Uczciwa odpowiedź brzmi: liczy się to, jak odebrała go osoba, do której trafił, a nie to, co mieliście na myśli.

Żart, którego druga strona nie uznała za żart.
Jeśli śmiała się cała grupa, a nie śmiała się osoba, o której pisano, to nie był wspólny żart. Wyśmiewanie wyglądu, rodziny, ocen, ubrania czy sposobu mówienia rani tak samo, gdy dopisuje się do niego uśmiechniętą buźkę.

Podanie dalej.
Przesłanie cudzego zdjęcia, zrzutu rozmowy albo przeróbki zwiększa liczbę osób, które to widzą. Dla pokrzywdzonego nie ma dużej różnicy, kto był autorem, a kto tylko wysłał dalej.

Reakcja pod wpisem.
Polubienie, śmiejąca się emotikona albo krótkie „dobre” mówią autorowi, że ma publiczność. Osobie hejtowanej mówią, że jest sama przeciw wszystkim.

Wykluczenie.
Usunięcie kogoś z grupy, założenie drugiej grupy bez jednej osoby albo umówione milczenie także są formą przemocy rówieśniczej, choć nie pada przy nich żadne obraźliwe słowo.

Badanie HBSC pyta uczniów o wysyłanie obraźliwych wiadomości, wpisów i publikowanie cudzych zdjęć lub filmów bez zgody. Wystarczy przyznać się do jednego lub dwóch takich zdarzeń, żeby znaleźć się w grupie osób, które stosowały cyberprzemoc. Więcej o tym, co badania mówią o takich uczniach, przeczytacie w tekście o sprawcach cyberprzemocy w szkole.

Ilu nastolatków przyznaje się do hejtowania innych?

Według komunikatu WHO Europa z 2024 roku, opartego na badaniu HBSC z lat 2021-2022, do cyberprzemocy wobec innych przyznało się około 12% nastolatków. Wśród chłopców było to 14%, wśród dziewcząt 9%. W poprzedniej edycji, z 2018 roku, odsetki wynosiły 11% i 7%.

W tym samym badaniu 15% uczniów powiedziało, że samo doświadczyło cyberprzemocy. Obie grupy są więc podobnej wielkości i częściowo się pokrywają. Bywa, że ktoś najpierw był wyśmiewany, a potem sam dołączył do wyśmiewania innej osoby, żeby odsunąć uwagę od siebie.

Wskaźnik	Wynik	Kto i kiedy badał
Uczniowie, którzy przyznali się do cyberprzemocy wobec innych	12%	HBSC, 2021-2022
Chłopcy, którzy przyznali się do cyberprzemocy	14%	HBSC, 2021-2022
Dziewczęta, które przyznały się do cyberprzemocy	9%	HBSC, 2021-2022
Uczniowie, którzy doświadczyli cyberprzemocy	15%	HBSC, 2021-2022
Polscy nastolatkowie po przemocy w sieci, którzy nikomu nie powiedzieli	47%	NASK, 2024

Źródło: WHO Europa, komunikat o wynikach HBSC, 2024 oraz NASK, „Nastolatki. Raport badawczy”, badanie z 2024 roku.

Te liczby mają ograniczenia. HBSC opiera się na anonimowych ankietach, w których uczniowie sami oceniają swoje zachowanie, więc część osób zapewne się nie przyznała. Dane są średnią z 44 krajów i regionów i pochodzą sprzed kilku lat. Nie znaleźliśmy natomiast wiarygodnych badań, które mierzyłyby, ilu nastolatków po hejtowaniu żałuje, usuwa treści albo przeprasza. Takich danych po prostu brakuje.

Z liczb wynika jedno: nie jesteście jedyną osobą, która zrobiła coś takiego. Nie jest to usprawiedliwienie. Jest to powód, żeby nie uznawać siebie za kogoś złego na zawsze, tylko zająć się naprawą.

Co zrobić najpierw? Pierwsze kroki tego samego dnia

Najważniejsze dzieje się w pierwszych godzinach. Każda godzina, w której wpis wisi, to kolejne osoby, które go widzą.

1. Przestańcie pisać. Żadnych nowych komentarzy, reakcji ani odpowiedzi w wątku, nawet takich, które miałyby coś złagodzić. Tłumaczenie się na forum grupy zwykle podtrzymuje temat.
2. Zapiszcie dla siebie, co napisaliście. Zróbcie zrzuty ekranu własnych wpisów z datą i nazwą grupy lub profilu. Nie po to, żeby je komuś wysyłać. Przydadzą się w rozmowie z dorosłym i pomogą Wam przeprosić za konkretne słowa, a nie ogólnie.
3. Usuńcie swoje treści. Komentarze, posty, przeróbki, relacje, wiadomości na grupach. Instrukcję znajdziecie w następnej części.
4. Nie usuwajcie konta w panice. Usunięcie całego profilu nie usuwa kopii, które mają inni, a utrudnia późniejsze wyjaśnienie sprawy i przeprosiny.
5. Powiedzcie jednej dorosłej osobie. Tego samego dnia albo następnego. Dalej piszemy, jak zacząć taką rozmowę.

Ważny wyjątek.
Jeśli sprawą zajmuje się już szkoła, Policja albo sąd rodzinny, najpierw porozmawiajcie z rodzicem lub opiekunem i dopiero razem zdecydujcie, co i jak usunąć. Usuwanie wszystkiego po cichu, gdy trwa wyjaśnianie sprawy, może zostać odebrane jako próba ukrycia tego, co się stało. Pokrzywdzona osoba zwykle i tak ma własne zrzuty ekranu.

Jak usunąć to, co napisaliście lub wysłaliście dalej?

Usunięcie nie wymazuje wszystkiego, ale zatrzymuje dalsze rozchodzenie się treści. Zróbcie to dokładnie, miejsce po miejscu.

Komentarze i posty w serwisach

Własny komentarz możecie usunąć w każdym dużym serwisie. Na Instagramie przesuwa się palcem po swoim komentarzu i wybiera usunięcie, co opisuje centrum pomocy Instagrama. Na YouTube najłatwiej otworzyć historię komentarzy i usuwać je po kolei, zgodnie z instrukcją na stronie Pomoc YouTube.

W pozostałych serwisach zasada jest podobna: przytrzymajcie swój komentarz albo otwórzcie menu przy poście i wybierzcie usunięcie. Układ menu się zmienia, dlatego dokładną ścieżkę sprawdźcie w centrum pomocy danej aplikacji.

Wiadomości na grupach i w rozmowach prywatnych

Wiele komunikatorów pozwala cofnąć wysłaną wiadomość u wszystkich uczestników rozmowy. W części z nich jest na to ograniczony czas, więc nie odkładajcie tego. Pamiętajcie, że cofnięcie wiadomości nie usuwa zrzutów ekranu, które ktoś już zrobił.

Kopie u innych osób

To najtrudniejsza część i najbardziej potrzebna. Jeśli wysłaliście komuś zdjęcie, przeróbkę albo zrzut rozmowy, napiszcie do tych osób osobno, a nie na grupie.

Wzór prośby o usunięcie kopii:
„Wysłałem Ci wczoraj zdjęcie [opis, bez nazwiska]. To był błąd i jest mi z tym źle. Proszę, usuń je i nie wysyłaj nikomu dalej. Jeśli już komuś je przesłałeś, daj mi znać, komu.”

Fałszywe konto, profil z przeróbkami, anonimowe wpisy

Jeśli założyliście konto, które kogoś ośmiesza albo się pod kogoś podszywa, usuńcie najpierw wszystkie treści, a potem samo konto. Jeśli nie macie już do niego dostępu, zgłoście je w serwisie jako podszywanie się i powiedzcie o tym dorosłemu. Tej sprawy nie zostawiajcie na później, bo takie konto może działać dalej bez Was.

Czego usunięcie nie załatwia?

Nie cofa tego, co druga osoba już przeczytała. Nie zwalnia też z odpowiedzialności. Dlatego samo usunięcie wpisu to dopiero połowa planu. Druga połowa to rozmowa i naprawienie szkody.

Jak wyjść z nagonki, którą zaczął ktoś inny?

W nagonce pojedyncza osoba czuje się mało ważna, bo „wszyscy tak pisali”. Osoba hejtowana widzi to odwrotnie: każdy kolejny głos jest dla niej osobnym ciosem. Wycofanie się nawet jednej osoby zmienia układ sił w grupie.

Przestańcie reagować.
Żadnych polubień, emotikon i odpowiedzi. Usuńcie swoje wcześniejsze reakcje, jeśli serwis na to pozwala.

Powiedzcie grupie jedno zdanie.
Nie musicie wygłaszać przemowy. Wystarczy krótka wiadomość, po której nie wdajecie się w dyskusję.

Wzór wiadomości na grupie:
„Ja z tego wychodzę. Też pisałem i żałuję, usunąłem swoje wiadomości. Proponuję, żebyśmy wszyscy skończyli ten temat.”

Opuśćcie rozmowę, jeśli hejt trwa.
Zanim wyjdziecie, zróbcie zrzuty ekranu tego, co się tam dzieje, i pokażcie je dorosłemu. O kolejności kroków piszemy w tekście o bezpiecznym opuszczaniu grupy, w której dochodzi do cyberprzemocy.

Przygotujcie się na reakcję kolegów.
Ktoś może napisać, że przesadzacie albo że zmieniliście stronę. Nie musicie się tłumaczyć. Zdanie „nie chcę w tym uczestniczyć” jest wystarczającą odpowiedzią. Jeśli po wycofaniu się grupa zaczyna atakować Was, to także jest przemoc i także zgłasza się ją dorosłym.

Osobie hejtowanej możecie pomóc nie tylko przez wycofanie się. Prywatna wiadomość ze wsparciem albo zwykłe podejście na przerwie znaczą bardzo dużo.

Komu powiedzieć i jak zacząć rozmowę z dorosłymi?

To krok, którego większość osób boi się najbardziej. Strach jest zrozumiały: przed karą, przed rozczarowaniem rodziców, przed zabraniem telefonu. Mimo to rozmowa z dorosłym jest w tym planie niezbędna, bo sprawy dotyczące osób niepełnoletnich zawsze załatwia się z udziałem dorosłego.

Dlaczego nie warto czekać?

Z badania NASK z jesieni 2024 roku wynika, że wśród 1439 uczniów, którzy doświadczyli przemocy w internecie, 47% nikomu o niej nie powiedziało. Pomocy u rodziny szukało 15%, u psychologa lub pedagoga szkolnego 5%, a u nauczycieli 4%.

Dla Was oznacza to dwie rzeczy. Po pierwsze, osoba, którą skrzywdziliście, może cierpieć w ciszy i nikt dorosły o tym nie wie. Po drugie, jeśli to Wy pierwsi powiecie o sprawie, dajecie jej szansę na pomoc. Przyznanie się z własnej woli dorośli oceniają zupełnie inaczej niż sytuację, w której o wszystkim dowiadują się od kogoś innego.

Rozmowa z rodzicem lub opiekunem

Wybierzcie spokojny moment, a nie chwilę przed wyjściem do pracy. Zacznijcie od najważniejszego zdania, bez długiego wstępu.

Zdanie na początek:
„Muszę Wam coś powiedzieć i jest mi z tym źle. Pisałem obraźliwe rzeczy o osobie z mojej klasy. Usunąłem je, ale chcę to naprawić i potrzebuję pomocy.”

Pokażcie zrzuty ekranu własnych wpisów. Powiedzcie, co już zrobiliście. Rodzice mogą zareagować nerwowo i to minie. Jeśli trudno Wam to powiedzieć na głos, napiszcie wiadomość albo list. Podobne sposoby opisujemy w tekście o tym, jak powiedzieć rodzicom o hejcie.

Rozmowa z wychowawcą, pedagogiem lub psychologiem szkolnym

Jeśli sprawa dotyczy osoby ze szkoły, szkoła i tak powinna o niej wiedzieć, bo ma obowiązek zadbać o pokrzywdzonego ucznia. Poproście o rozmowę w cztery oczy. Możecie przyjść z rodzicem.

Zdanie na początek:
„Chcę powiedzieć o czymś, co sam zrobiłem. Uczestniczyłem w wyśmiewaniu osoby z klasy w internecie. Przestałem, usunąłem swoje wpisy i chcę ją przeprosić. Nie wiem, jak to zrobić dobrze.”

Mówcie o własnym zachowaniu. Nie musicie zaczynać od listy nazwisk kolegów. Jeśli hejt wciąż trwa, powiedzcie jednak o tym wprost, bo wtedy chodzi o bezpieczeństwo drugiej osoby. Jak wygląda taka rozmowa od strony szkoły, opisujemy w tekście o zgłaszaniu hejtu wychowawcy lub pedagogowi.

Jeśli nie macie komu powiedzieć

Zadzwońcie pod numer 116 111, czyli telefon zaufania dla dzieci i młodzieży. Możecie tam porozmawiać także o tym, że to Wy zrobiliście coś złego. Konsultanci pomogą Wam ułożyć rozmowę z rodzicami. O tym, jak przebiega takie połączenie, piszemy w tekście o telefonie 116 111.

Jak przeprosić osobę, którą skrzywdziliście?

Przeprosiny są dla osoby pokrzywdzonej, a nie po to, żeby Wam ulżyło. Od tego zależy ich forma.

Zanim napiszecie

Ustalcie z dorosłym, w jaki sposób przeprosić. Jeśli hejt był dotkliwy albo trwał długo, druga osoba może nie chcieć z Wami żadnego kontaktu. Wtedy przeprosiny przekazuje się przez wychowawcę, pedagoga albo rodziców. Nie piszcie wiele razy i nie czekajcie pod klasą. Naleganie na rozmowę po tym, co się stało, byłoby kolejnym obciążeniem.

Co powinno się znaleźć w przeprosinach?

1. Nazwanie tego, co zrobiliście. Konkretnie: „pisałem o Tobie obraźliwe komentarze”, „przesłałam dalej Twoje zdjęcie”.
2. Przyjęcie odpowiedzialności. Bez „ale”, bez „wszyscy tak robili”, bez „to miał być żart”.
3. Informacja, co już zrobiliście. Usunięte wpisy, prośby o usunięcie kopii, wyjście z grupy.
4. Pytanie, czego druga osoba potrzebuje. Może chce sprostowania na grupie, a może woli, żeby temat już nie wracał.
5. Brak oczekiwań. Nie proście o wybaczenie na już i nie proście o odpowiedź.

Wzór wiadomości z przeprosinami:
„Piszę, żeby Cię przeprosić. Pisałem o Tobie obraźliwe rzeczy na grupie i wiem, że Cię to skrzywdziło. Nie mam na to żadnego wytłumaczenia. Usunąłem swoje wiadomości i poprosiłem inne osoby o usunięcie zdjęcia. Jeśli jest coś, co mogę jeszcze zrobić, napisz mi albo przekaż przez wychowawcę. Nie musisz odpowiadać.”

Prywatnie czy publicznie?

Zasada jest prosta: przeprasza się tam, gdzie wyrządzono szkodę, ale tylko wtedy, gdy pokrzywdzona osoba tego chce. Publiczny wpis z jej imieniem może ponownie zwrócić na nią uwagę całej klasy. Dlatego najpierw zapytajcie, najlepiej przez dorosłego. Jeśli rozpowszechnialiście nieprawdę, bezpieczną formą jest krótkie sprostowanie bez szczegółów: „To, co napisałem, było nieprawdą. Przepraszam.”

Jeśli druga osoba nie odpisze albo nie przyjmie przeprosin

Ma do tego prawo. Brak odpowiedzi nie oznacza, że przeprosiny nie miały sensu. Wasze zadanie od tej chwili to zachowanie: nie wracać do tematu, nie komentować, reagować, gdy ktoś inny zaczyna ją wyśmiewać. Zaufanie odbudowuje się tygodniami, a nie jedną wiadomością.

W niektórych szkołach działa mediacja rówieśnicza, czyli rozmowa obu stron z pomocą przeszkolonej osoby. Sprawdza się w części sytuacji i tylko za zgodą pokrzywdzonego. Więcej znajdziecie w tekście o mediacjach rówieśniczych po hejcie.

Co może Wam grozić i czy przyznanie się pogarsza sytuację?

Wokół tego pytania krąży dużo mitów. Jeden z nich mówi, że osobie niepełnoletniej nic nie grozi. To nieprawda, co wyjaśniamy w tekście o micie „nic mu nie zrobią, bo jest nieletni”. Nieprawdą jest też, że każda sprawa kończy się w sądzie.

Szkoła

Szkoła stosuje konsekwencje ze swojego statutu, na przykład obniżoną ocenę zachowania. Oprócz tego ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (art. 4 ust. 4) pozwala dyrektorowi, za zgodą rodziców i ucznia, zakończyć sprawę w szkole. Służą do tego między innymi pouczenie, ostrzeżenie, przeproszenie pokrzywdzonego i przywrócenie stanu poprzedniego. Ta droga nie dotyczy przestępstw ściganych z urzędu.

Zwróćcie uwagę na to, co wymienia ustawa: przeproszenie i przywrócenie stanu poprzedniego. To dokładnie te kroki, które możecie zacząć sami, zanim ktokolwiek Was o to poprosi.

Sąd rodzinny i przepisy karne

Ta sama ustawa obejmuje sprawy o czyny karalne popełnione po ukończeniu 13 lat, a przed ukończeniem 17 lat. Wśród środków wychowawczych z art. 7 są upomnienie, zobowiązanie do naprawienia szkody, do przeproszenia pokrzywdzonego albo do prac społecznych, które zgodnie z art. 10 nie mogą przekroczyć łącznie 20 godzin. Osoba, która ukończyła 17 lat, odpowiada już na zasadach z Kodeksu karnego (art. 10 § 1).

Obraźliwe wpisy mogą wypełniać znamiona zniewagi (art. 216) albo zniesławienia (art. 212), a długotrwałe prześladowanie także uporczywego nękania (art. 190a). Osobno istnieje droga cywilna: Kodeks cywilny w art. 24 pozwala pokrzywdzonemu żądać zaprzestania naruszeń, usunięcia ich skutków i oświadczenia, czyli w praktyce przeprosin.

Czy przyznanie się szkodzi?

Przestanie, usunięcie treści i przeprosiny to właśnie te zachowania, których prawo i szkoła oczekują od osoby, która kogoś skrzywdziła. Dobrowolne naprawienie szkody zwykle działa na Waszą korzyść i często sprawia, że sprawa kończy się na rozmowie.

Jeśli jednak dostaliście już wezwanie z Policji lub sądu albo rodzice pokrzywdzonego zapowiedzieli kroki prawne, o treści przeprosin i dalszych działaniach zdecydujcie razem z rodzicami, a najlepiej także z prawnikiem. Wasze prawa w takiej sytuacji opisujemy w tekście o wezwaniu na Policję lub do sądu rodzinnego. Ten tekst nie zastępuje porady prawnika.

Jak nie wrócić do hejtowania i poradzić sobie z poczuciem winy?

Poczucie winy jest nieprzyjemne, ale pożyteczne, jeśli prowadzi do działania. Staje się szkodliwe, gdy zamienia się w myśl „jestem beznadziejny”. Zrobiliście coś złego. To nie to samo, co być złym człowiekiem.

Zrozumcie, skąd to się wzięło

Uczciwie odpowiedzcie sobie, co Wami kierowało. Najczęstsze powody to chęć bycia częścią grupy, strach, że następnym celem będziecie Wy, złość po kłótni, zazdrość albo zwykła nuda. Żaden z tych powodów nie usprawiedliwia krzywdy, ale każdy podpowiada, na co uważać następnym razem.

Trzy zasady na przyszłość

1. Zasada jednego zdania. Zanim wyślecie komentarz, zadajcie sobie pytanie: czy powiedziałbym to tej osobie w twarz, przy jej rodzicach? Jeśli nie, nie wysyłajcie.
2. Zasada przerwy. Gdy jesteście źli, odłóżcie telefon na dziesięć minut. Większość wpisów, których potem żałujemy, powstaje w pierwszych minutach emocji.
3. Zasada wyjścia. Gdy na grupie zaczyna się wyśmiewanie, nie reagujcie, napiszcie do tej osoby prywatnie i powiedzcie dorosłemu, jeśli sytuacja się powtarza.

Kiedy poszukać wsparcia dla siebie?

Jeśli nie możecie spać, ciągle wracacie myślami do tej sytuacji, boicie się chodzić do szkoły albo pojawiają się myśli o zrobieniu sobie krzywdy, powiedzcie o tym dorosłemu od razu. Porozmawiajcie z psychologiem szkolnym albo zadzwońcie pod 116 111. Prośba o pomoc dla siebie nie umniejsza krzywdy drugiej osoby. Pomaga Wam ją naprawić.

Jeśli sami byliście wcześniej wyśmiewani i to był jeden z powodów, dla których dołączyliście do hejtu, powiedzcie o tym również. To ważna informacja dla dorosłych, którzy mają pomóc obu stronom.

Podsumowanie: żal ma sens, gdy idzie za nim działanie

Plan mieści się w pięciu słowach: przestać, usunąć, powiedzieć, przeprosić, naprawić. Zacznijcie dziś od pierwszych dwóch. Rozmowę z dorosłym zaplanujcie najpóźniej na jutro. Przeprosiny przygotujcie spokojnie i w formie, którą wybierze osoba pokrzywdzona.

Nie wszystko zależy od Was. Nie macie wpływu na to, czy ktoś Wam wybaczy ani jak szybko klasa zapomni. Macie wpływ na to, co zrobicie od tej chwili, a to bardzo dużo.

Gdzie szukać pomocy?

Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży: 116 111.
Można tam porozmawiać także o tym, że samemu kogoś się skrzywdziło, i przygotować się do rozmowy z rodzicami.

Telefon dla rodziców i nauczycieli: 800 100 100.
Przyda się Waszym rodzicom, jeśli nie wiedzą, jak zareagować. Dorośli w kryzysie emocjonalnym mogą dzwonić pod 116 123. W sytuacji zagrożenia życia dzwońcie pod 112.

Wychowawca, pedagog i psycholog szkolny.
Pomogą przekazać przeprosiny, porozmawiać z klasą i zadbać o osobę pokrzywdzoną.

Fundacja Usuwanie Hejtu.
Pomagamy przygotować zgłoszenia do serwisów i prowadzimy je do końca, pomagamy zabezpieczyć materiał i kierujemy do prawnika lub psychologa. Przydaje się to na przykład wtedy, gdy treści, które wysłaliście dalej, krążą już poza Waszą kontrolą i trzeba je zgłosić platformie. Osoby niepełnoletnie kontaktują się z nami razem z rodzicem lub opiekunem: tel. 222 900 142, biuro@usuwaniehejtu.pl. Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.

Najczęściej zadawane pytania

1. Hejtowałem kogoś w internecie. Co zrobić najpierw?
Przestańcie pisać i reagować, zróbcie dla siebie zrzuty własnych wpisów i usuńcie je. Tego samego dnia lub następnego powiedzcie o sprawie rodzicowi albo innemu zaufanemu dorosłemu. Przeprosiny przygotujcie dopiero po tej rozmowie.

2. Czy usunięcie komentarza wystarczy?
Nie. Usunięcie zatrzymuje dalsze rozchodzenie się treści, ale nie cofa tego, co druga osoba przeczytała, ani nie usuwa zrzutów ekranu u innych. Potrzebne są jeszcze prośby o usunięcie kopii, rozmowa z dorosłym i przeprosiny.

3. Tylko polubiłem obraźliwy wpis. Czy to też hejt?
Polubienie albo śmiejąca się emotikona wzmacniają autora i pokazują osobie hejtowanej, że grupa jest przeciw niej. Warto cofnąć reakcję i przestać brać udział w wątku. Jeśli znacie tę osobę, napiszcie do niej prywatnie kilka słów wsparcia.

4. Czy muszę mówić rodzicom, skoro już wszystko usunąłem?
Tak, bo sprawy osób niepełnoletnich załatwia się z udziałem dorosłych, a pokrzywdzona osoba może mieć zrzuty i zgłosić sprawę w szkole. Rodzice, którzy dowiadują się od Was, reagują zwykle spokojniej niż wtedy, gdy dzwoni do nich wychowawca.

5. Boję się, że szkoła mnie ukarze, jeśli się przyznam. Co wtedy?
Szkoła może zastosować konsekwencje ze statutu, ale bierze pod uwagę, że sami przyszliście, przestaliście i chcecie naprawić szkodę. Ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich wymienia przeproszenie pokrzywdzonego jako jeden ze sposobów zakończenia sprawy w szkole.

6. Jak przeprosić za hejt, żeby nie pogorszyć sytuacji?
Krótko i konkretnie: co zrobiliście, że bierzecie za to odpowiedzialność, co już usunęliście. Bez usprawiedliwień i bez prośby o odpowiedź. Formę przeprosin ustalcie z dorosłym, a przy poważniejszych sprawach przekażcie je przez wychowawcę lub pedagoga.

7. Czy przeprosiny powinny być publiczne?
Tylko wtedy, gdy pokrzywdzona osoba tego chce. Publiczny wpis z jej imieniem może ponownie skierować na nią uwagę klasy. Jeśli rozpowszechnialiście nieprawdę, wystarczy krótkie sprostowanie bez szczegółów.

8. Co zrobić, gdy osoba, którą skrzywdziłem, nie odpowiada na przeprosiny?
Uszanujcie to i nie piszcie ponownie. Brak odpowiedzi jest jej prawem. Od tej chwili liczy się Wasze zachowanie: nie wracacie do tematu i reagujecie, gdy ktoś inny zaczyna ją wyśmiewać.

9. Jak wyjść z grupy, na której trwa nagonka, i nie stać się kolejnym celem?
Przestańcie reagować, napiszcie jedno spokojne zdanie, że się wycofujecie, i nie wdawajcie się w dyskusję. Zróbcie zrzuty ekranu i pokażcie je dorosłemu. Jeśli grupa zaczyna atakować Was, zgłoście to tak samo jak każdą inną przemoc.

10. Wysłałem dalej czyjeś zdjęcie i nie wiem, do kogo trafiło. Co teraz?
Napiszcie osobno do każdej osoby, której je wysłaliście, z prośbą o usunięcie i o informację, komu poszło dalej. Powiedzcie o tym dorosłemu, bo zdjęcia krążące poza Waszą kontrolą trzeba zgłaszać w serwisach. W takich zgłoszeniach pomaga także Fundacja Usuwanie Hejtu.

11. Od ilu lat odpowiada się za hejt w internecie?
Sąd rodzinny zajmuje się czynami karalnymi popełnionymi po ukończeniu 13 lat, a przed ukończeniem 17 lat. Po 17. urodzinach odpowiada się na zasadach z Kodeksu karnego. Młodszymi uczniami zajmuje się szkoła i rodzice, a sąd rodzinny może prowadzić sprawę o demoralizację wobec osób, które ukończyły 10 lat.

12. Czy przyznanie się do hejtu może mi zaszkodzić w sądzie?
Dobrowolne zaprzestanie, usunięcie treści i przeprosiny to zachowania, których prawo oczekuje od osoby, która kogoś skrzywdziła. Jeśli jednak dostaliście już wezwanie albo zapowiedziano kroki prawne, dalsze działania ustalcie z rodzicami i prawnikiem.

13. Ciągle o tym myślę i nie mogę spać. Czy to normalne?
Poczucie winy po skrzywdzeniu kogoś jest naturalne i zwykle słabnie, gdy zaczynacie naprawiać szkodę. Jeśli trwa długo, utrudnia sen albo naukę, porozmawiajcie z psychologiem szkolnym lub zadzwońcie pod 116 111. Przy myślach o zrobieniu sobie krzywdy powiedzcie dorosłemu natychmiast.

14. Czy mogę zadzwonić na 116 111, skoro to ja byłem sprawcą?
Tak. Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży jest dla każdej młodej osoby w trudnej sytuacji, także tej, która sama zrobiła coś złego. Konsultant pomoże Wam uporządkować myśli i przygotować rozmowę z rodzicami.

Źródła

• WHO Regional Office for Europe, 2024: One in six school-aged children experiences cyberbullying, finds new WHO/Europe study (wyniki HBSC 2021/2022)
• NASK - Państwowy Instytut Badawczy, 2025: Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców (badanie z 2024 r.)
• Kancelaria Sejmu, 2026: Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich, tekst ujednolicony (art. 1, 4, 7, 10)
• Kancelaria Sejmu, 2026: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, tekst ujednolicony (art. 10, 190a, 212, 216)
• Kancelaria Sejmu, 2026: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, tekst ujednolicony (art. 24)
• Instagram, Centrum pomocy, 2026: Jak usunąć podpis lub komentarz na Instagramie
• YouTube - Pomoc, 2026: Wyświetlanie, organizowanie i usuwanie komentarzy
• Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, 2026: Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111

A jak to wyglądało u Was? Napiszcie w komentarzu

Czy zdarzyło się Wam przeprosić kogoś za to, co napisaliście w sieci, i co pomogło Wam zrobić ten pierwszy krok? A może ktoś przeprosił Was i wiecie, które słowa naprawdę miały znaczenie, a które brzmiały pusto? Podzielcie się tym, bo takie doświadczenia pomogą kolejnym osobom. Prosimy, nie podawajcie w komentarzach nazwisk, nazw szkół ani innych danych osób, których dotyczy sprawa.