Ile kosztuje prywatny akt oskarżenia? Opłata 1000 zł, koszty adwokata i ich zwrot

Zniesławienie i zniewaga, także w internecie, są ścigane z oskarżenia prywatnego. To znaczy, że akt oskarżenia wnosicie do sądu sami, a razem z nim dowód wpłaty. Przez ponad 20 lat było to 300 zł. Ta kwota jest już nieaktualna.

Od 1 lipca 2025 r. wpłata wynosi 1000 zł. Poniżej znajdziecie wszystkie kwoty, które mogą pojawić się w takiej sprawie, oraz zasady, kto je ostatecznie ponosi po skazaniu, uniewinnieniu, umorzeniu i pojednaniu.

W skrócie

• Przy prywatnym akcie oskarżenia wpłacacie 1000 zł. Kwotę ustala rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 10 czerwca 2025 r., które obowiązuje od 1 lipca 2025 r. i zastąpiło stawkę 300 zł z 2003 r.
• Formalnie to nie opłata, tylko zryczałtowana równowartość wydatków. Sąd może zwolnić z niej w całości lub w części osobę, dla której wpłata byłaby zbyt uciążliwa.
• Po skazaniu sprawca zwraca Wam poniesione koszty procesu, czyli wpłacone 1000 zł i uzasadnione koszty jednego pełnomocnika. Tak stanowi Kodeks postępowania karnego (tekst jednolity z 2026 r.).
• Po uniewinnieniu koszty ponosi oskarżyciel prywatny: nie odzyskuje wpłaty, płaci od 60 do 240 zł opłaty i zwraca oskarżonemu koszty obrońcy.
• Przy pojednaniu przed rozpoczęciem przewodu sądowego sąd zwraca całe 1000 zł, a po jego rozpoczęciu połowę, czyli 500 zł.
• Stawka minimalna adwokata lub radcy prawnego w takiej sprawie przed sądem rejonowym to 720 zł, a sąd może zasądzić zwrot najwyżej do jej sześciokrotności, czyli do 4320 zł (stan z 2026 r.).

Ile kosztuje wniesienie prywatnego aktu oskarżenia?

Na samym początku jest jedna obowiązkowa kwota: 1000 zł. Wszystko inne zależy od tego, czy korzystacie z pomocy prawnika i jak sprawa się skończy.

Skąd wzięło się 1000 zł zamiast 300 zł?

Wysokość wpłaty określa minister w rozporządzeniu. Stawka 300 zł pochodziła z rozporządzenia z 28 maja 2003 r. Nowe rozporządzenie z 10 czerwca 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 770) uchyliło je i ustaliło kwotę 1000 zł. Weszło w życie 1 lipca 2025 r.

Sprawy sprzed zmiany.
Jeżeli obowiązek wpłaty powstał przed 1 lipca 2025 r., obowiązuje dotychczasowa wysokość, czyli 300 zł. Tak stanowi § 2 nowego rozporządzenia. Dla aktów oskarżenia wnoszonych obecnie właściwa kwota to 1000 zł.

Uwaga na stare informacje.
Wiele opisów w internecie nadal podaje 300 zł. Wpłata w tej wysokości oznacza dziś brak formalny i wezwanie do dopłaty.

Czym jest zryczałtowana równowartość wydatków?

W sprawie publicznej, którą prowadzi prokurator, wydatki tymczasowo wykłada Skarb Państwa. W sprawie prywatnej część tego ciężaru przejmuje oskarżyciel. Art. 621 § 1 Kodeksu postępowania karnego wymaga, by do aktu oskarżenia dołączyć dowód wpłacenia zryczałtowanej równowartości wydatków.

Ryczałt oznacza, że kwota jest stała. Nie rośnie, gdy sąd przesłucha dziesięciu świadków zamiast dwóch, i nie maleje, gdy sprawa skończy się na pierwszym posiedzeniu. Pokrywa wydatki sądu, takie jak doręczenia pism, należności świadków czy opinie biegłych.

Dwa wyjątki.
Ryczałt nie obejmuje kosztów ogłoszeń w prasie, radiu i telewizji oraz nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Te pozycje sąd rozlicza osobno w orzeczeniu kończącym sprawę.

Jak i kiedy wpłacić?

1. Ustalcie sąd rejonowy właściwy dla sprawy i sprawdźcie na jego stronie numer rachunku do wpłat albo godziny pracy kasy.
2. Wpłaćcie 1000 zł. W tytule przelewu podajcie swoje imię i nazwisko oraz dopisek, że to zryczałtowana równowartość wydatków w sprawie z oskarżenia prywatnego.
3. Wydrukujcie potwierdzenie i dołączcie je do aktu oskarżenia.
4. Jeżeli wnosicie o zwolnienie z wpłaty, zamiast potwierdzenia dołączcie wniosek z dokumentami o Waszej sytuacji.

Co się stanie, gdy zabraknie dowodu wpłaty?
Sąd wezwie Was do usunięcia braku w terminie 7 dni (art. 120 k.p.k.). Jeżeli uzupełnicie brak w terminie, pismo działa od dnia, w którym je wnieśliście. Jeżeli nie, pismo uznaje się za bezskuteczne.

Dlaczego termin jest tak ważny.
Karalność przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego ustaje z upływem roku od dnia, w którym dowiedzieliście się, kto jest sprawcą, nie później jednak niż po 3 latach od czynu. Wynika to z art. 101 § 2 Kodeksu karnego. Bezskuteczne pismo złożone tuż przed końcem tego czasu może więc zamknąć drogę karną.

Skarga złożona na policji.
Zamiast pisać akt oskarżenia, możecie złożyć ustną lub pisemną skargę na policji, która przekaże ją do sądu (art. 488 k.p.k.). To ułatwienie dotyczy formy pisma. O obowiązek wpłaty zapytajcie od razu przy składaniu skargi, bo sąd i tak będzie oczekiwał dowodu wpłaty albo wniosku o zwolnienie.

Wszystkie kwoty w jednym miejscu

Poniższa tabela zbiera kwoty wynikające wprost z przepisów. Nie obejmuje wynagrodzenia, na jakie umówicie się z prawnikiem, bo jego wysokość ustala umowa.

Pozycja	Kwota	Kto płaci	Podstawa
Zryczałtowana równowartość wydatków	1000 zł	oskarżyciel prywatny przy akcie oskarżenia	art. 621 k.p.k., rozporządzenie z 10.06.2025 r.
Stawka minimalna pełnomocnika lub obrońcy przed sądem rejonowym (postępowanie szczególne)	720 zł	strona, która ustanowiła prawnika	§ 11 rozporządzeń o opłatach adwokackich i radcowskich
Stawka minimalna przed sądem okręgowym jako drugą instancją	840 zł	strona, która ustanowiła prawnika	§ 11 tych samych rozporządzeń
Górna granica zwrotu kosztów prawnika w pierwszej instancji	4320 zł (6 × 720 zł)	strona przegrywająca	§ 15 ust. 3 tych samych rozporządzeń
Opłata po uniewinnieniu oskarżonego	od 60 do 240 zł	oskarżyciel prywatny	art. 13 ust. 1 ustawy o opłatach w sprawach karnych
Opłata po nieuwzględnieniu apelacji oskarżyciela	od 60 do 240 zł	oskarżyciel prywatny	art. 13 ust. 2 tej ustawy
Opłata od skazanego na grzywnę	10% grzywny, nie mniej niż 30 zł	skazany	art. 3 ust. 1 tej ustawy
Opłata przy warunkowym umorzeniu	od 60 do 100 zł	oskarżony	art. 7 tej ustawy

Źródło: rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 10 czerwca 2025 r., ustawa o opłatach w sprawach karnych (tekst jednolity z 2023 r.), rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jednolity z 2026 r.) oraz rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity z 2026 r.).

Czy można zostać zwolnionym z wpłaty 1000 zł?

Tak. Art. 623 k.p.k. stanowi, że sąd lub referendarz sądowy zwalnia osobę w całości lub w części od wyłożenia kosztów uiszczanych przy wnoszeniu pisma, jeżeli wykazała, że ze względu na sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów byłoby to dla niej zbyt uciążliwe.

Co trzeba wykazać?

Przepis mówi o wykazaniu, a nie o samym oświadczeniu. Do wniosku dołączcie dokumenty, które pokazują realny obraz domowego budżetu.

• zaświadczenie o zarobkach, decyzję o emeryturze, rencie albo zasiłku,
• informację o osobach, które utrzymujecie,
• stałe wydatki: czynsz, rachunki, leki, raty,
• informację o oszczędnościach i majątku, także wtedy, gdy ich nie macie.

Zwolnienie częściowe.
Jeżeli całe 1000 zł przekracza Wasze możliwości, ale część jesteście w stanie wpłacić, napiszcie to wprost. Sąd może zwolnić z części kwoty.

Zwolnienie nie obejmuje kosztów drugiej strony.
Zwolnienie z wpłaty dotyczy początku sprawy. O tym, kto ponosi koszty procesu, sąd rozstrzyga w orzeczeniu kończącym postępowanie. Jeżeli sprawa była rozpoznana bez wpłaty, sąd może także na tym etapie zwolnić Was z kosztów sądowych, gdy ich zapłata byłaby zbyt uciążliwa (art. 624 k.p.k.).

Wzór wniosku o zwolnienie

[Miejscowość, data]
Sąd Rejonowy w [nazwa], Wydział Karny
Oskarżyciel prywatny: [imię, nazwisko, adres]

Wniosek o zwolnienie od wyłożenia zryczałtowanej równowartości wydatków

Na podstawie art. 623 Kodeksu postępowania karnego wnoszę o zwolnienie mnie w całości [albo: w części, ponad kwotę … zł] od wyłożenia zryczałtowanej równowartości wydatków w sprawie z mojego oskarżenia prywatnego przeciwko [imię i nazwisko oskarżonego].

Uzasadnienie: moje miesięczne dochody wynoszą [kwota] i pochodzą z [źródło]. Utrzymuję [liczba osób]. Stałe miesięczne wydatki to [wyliczenie]. Nie mam oszczędności ani majątku, z którego mogę pokryć wpłatę. Wyłożenie 1000 zł byłoby dla mnie zbyt uciążliwe.

Załączniki: [lista dokumentów]
[Podpis]

Więcej o tym, jak przygotować taki wniosek i kiedy sąd wyznacza prawnika z urzędu, piszemy w tekście o zwolnieniu od kosztów sądowych i pełnomocniku z urzędu.

Ile kosztuje adwokat w sprawie z oskarżenia prywatnego?

Udział prawnika nie jest obowiązkowy. Akt oskarżenia możecie napisać sami, a przepisy pozwalają ograniczyć go do wskazania oskarżonego, zarzucanego czynu i dowodów (art. 487 k.p.k.). Pełnomocnikiem może być adwokat albo radca prawny.

Stawki minimalne i umowa z prawnikiem

Wynagrodzenie ustalacie w umowie. Nie istnieje urzędowy cennik, który wiąże Was i prawnika, i nie znaleźliśmy wiarygodnych, publicznych danych o tym, ile kancelarie faktycznie pobierają za takie sprawy. Dlatego podajemy tylko kwoty z przepisów.

Według rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jednolity z 2026 r.) stawka minimalna przed sądem rejonowym w postępowaniu szczególnym wynosi 720 zł. Sprawy z oskarżenia prywatnego należą do postępowań szczególnych. Przed sądem okręgowym jako drugą instancją stawka wynosi 840 zł. Takie same kwoty przewiduje rozporządzenie dla radców prawnych.

Dłuższa rozprawa.
Gdy rozprawa trwa dłużej niż jeden dzień, stawka minimalna rośnie o 20% za każdy następny dzień. Przy stawce 720 zł to 144 zł za każdy kolejny termin.

Zapytajcie o całość przed podpisaniem umowy.
Poproście o kwotę za pierwszą instancję, za apelację i za dojazdy. Zapytajcie też, czy wynagrodzenie zmienia się, gdy sprawa skończy się pojednaniem na pierwszym posiedzeniu.

Ile z tego wraca po wygranej?

Do kosztów procesu należą uzasadnione wydatki stron, w tym koszt ustanowienia jednego pełnomocnika (art. 616 k.p.k.). Sąd zasądza je od skazanego, ale w granicach z rozporządzenia: nie więcej niż sześciokrotność stawki minimalnej. W pierwszej instancji to najwyżej 4320 zł, w drugiej 5040 zł.

Jeżeli umówicie się z prawnikiem na wyższą kwotę, nadwyżka zostaje po Waszej stronie. Jeżeli do wniosku o zasądzenie kosztów nie dołączycie oświadczenia o wysokości wynagrodzenia, sąd co do zasady przyjmie stawkę minimalną.

Pełnomocnik z urzędu i nieodpłatna pomoc prawna

Osoba, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów prawnika bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, może wnosić o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. Wniosek rozpoznaje prezes sądu lub referendarz sądowy.

Akt oskarżenia można też skonsultować w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej. Punkty działają w powiatach, a informacje o zapisach znajdziecie na stronie programu.

Kto płaci po zakończeniu sprawy?

W orzeczeniu kończącym postępowanie sąd określa, kto, w jakiej części i w jakim zakresie ponosi koszty procesu (art. 626 k.p.k.). Zasady różnią się zależnie od wyniku.

Skazanie

Od skazanego sąd zasądza na Waszą rzecz poniesione przez Was koszty procesu (art. 628 k.p.k.). To wpłacone 1000 zł oraz uzasadnione koszty jednego pełnomocnika. Skazany płaci też opłatę na rzecz Skarbu Państwa, przy grzywnie w wysokości 10% jej kwoty, nie mniej niż 30 zł.

Zasądzenie to jeszcze nie zapłata.
Jeżeli skazany nie zapłaci dobrowolnie, należność egzekwuje komornik. Prawo do ściągnięcia zasądzonych kosztów procesu przedawnia się po 3 latach od dnia, w którym należało je uiścić (art. 641 k.p.k.).

Oprócz zwrotu kosztów sąd może orzec na Waszą rzecz nawiązkę. Piszemy o niej w tekście o nawiązce i obowiązku naprawienia szkody.

Uniewinnienie

W razie uniewinnienia koszty procesu w sprawie z oskarżenia prywatnego ponosi oskarżyciel prywatny (art. 632 pkt 1 k.p.k.). W praktyce składają się na to trzy pozycje.

• Wpłacone 1000 zł nie wraca.
• Sąd wymierza opłatę od 60 do 240 zł.
• Oskarżony może żądać zwrotu kosztów jednego obrońcy, w granicach od stawki minimalnej 720 zł do jej sześciokrotności.

Przykład rachunku.
Sprawa w jednej instancji, oskarżony z obrońcą, sąd przyznaje zwrot w stawce minimalnej i wymierza najwyższą opłatę: 1000 zł + 240 zł + 720 zł = 1960 zł, do tego koszt własnego prawnika. To wyliczenie na podstawie stawek z przepisów, a nie dane o rzeczywistych sprawach.

Jeżeli oskarżony nie został uniewinniony od wszystkich zarzutów, sąd może wymierzyć niższą opłatę albo od niej odstąpić.

Umorzenie postępowania

Umorzenie ma różne przyczyny i różne skutki dla kosztów. Zasadą jest, że przy umorzeniu koszty ponosi oskarżyciel prywatny. Od tej zasady są ważne wyjątki.

Odstąpienie od oskarżenia.
Jeżeli odstąpicie od oskarżenia, postępowanie zostaje umorzone, a koszty zostają po Waszej stronie. Tak samo traktuje się nieusprawiedliwione niestawiennictwo oskarżyciela i jego pełnomocnika na posiedzeniu pojednawczym albo na rozprawie (art. 491 i 496 k.p.k.). Jedna nieobecność bez usprawiedliwienia może więc kosztować całą sprawę.

Przedawnienie.
Sąd umarza postępowanie, a koszty co do zasady ponosi oskarżyciel. Dlatego termin z art. 101 § 2 k.k. warto policzyć przed wpłatą.

Znikoma społeczna szkodliwość czynu.
Sąd uznaje, że czyn popełniono, ale jego waga jest znikoma. Ryczałt wraca do Was w całości (art. 622 k.p.k.), a koszty procesu sąd zasądza od oskarżonego tak jak przy skazaniu (art. 629 k.p.k.).

Warunkowe umorzenie.
Sąd stwierdza winę, ale nie wymierza kary i wyznacza okres próby. Ryczałt wraca w całości, oskarżony zwraca Wam koszty procesu i płaci opłatę od 60 do 100 zł.

Niepoczytalność sprawcy albo czyn ścigany z urzędu.
Gdy sąd umarza sprawę z powodu niepoczytalności sprawcy albo stwierdza, że czyn jest przestępstwem ściganym z urzędu, ryczałt również wraca w całości.

Przyłączenie się prokuratora.
Prokurator może objąć sprawę prywatną ściganiem, jeżeli wymaga tego interes społeczny (art. 60 k.p.k.). Gdy postępowanie zakończy się w trybie publicznym, wpłacony ryczałt wraca w całości.

W wyjątkowych wypadkach sąd może przy umorzeniu orzec, że koszty ponosi oskarżony albo Skarb Państwa (art. 632a k.p.k.). O tym, jak często sprawy kończą się bez wyroku, piszemy w tekście o odmowach i umorzeniach w sprawach o hejt.

Pojednanie i ugoda

Rozprawę w sprawie prywatnej poprzedza posiedzenie pojednawcze. Zamiast niego sąd może, na wniosek lub za zgodą stron, skierować sprawę do mediacji. Koszty postępowania mediacyjnego ponosi Skarb Państwa (art. 619 § 2 k.p.k.).

Zwrot wpłaty.
Pojednanie przed rozpoczęciem przewodu sądowego oznacza zwrot całych 1000 zł. Pojednanie po jego rozpoczęciu oznacza zwrot połowy, czyli 500 zł. Zwrot zarządza prezes sądu lub referendarz.

Pozostałe koszty.
Przy pojednaniu każda strona ponosi koszty w zakresie przez siebie poniesionym, chyba że w ugodzie ustalicie inaczej (art. 632 pkt 1 k.p.k.). W ugodzie można więc zapisać, że druga strona zwraca Wam koszt prawnika, a także przeprosiny, usunięcie wpisu czy kwotę zadośćuczynienia.

Zapiszcie to wprost.
Jeżeli ugoda milczy o kosztach, koszt własnego prawnika zostaje przy Was.

Tabela: wynik sprawy a koszty

Wynik	Wpłata 1000 zł	Koszty prawników	Opłata dla Skarbu Państwa
Skazanie	zwraca skazany	skazany zwraca koszty pełnomocnika oskarżyciela	płaci skazany
Uniewinnienie	nie wraca	oskarżyciel zwraca koszty obrońcy	oskarżyciel: od 60 do 240 zł
Pojednanie przed przewodem sądowym	sąd zwraca 1000 zł	każdy swoje, chyba że ugoda stanowi inaczej	brak
Pojednanie po rozpoczęciu przewodu	sąd zwraca 500 zł	każdy swoje, chyba że ugoda stanowi inaczej	brak
Warunkowe umorzenie	sąd zwraca 1000 zł	oskarżony zwraca koszty oskarżyciela	oskarżony: od 60 do 100 zł
Umorzenie: znikoma szkodliwość	sąd zwraca 1000 zł	oskarżony zwraca koszty oskarżyciela	ustawa nie przewiduje stawki
Umorzenie: odstąpienie od oskarżenia, przedawnienie	nie wraca	co do zasady ponosi oskarżyciel	ustawa nie przewiduje stawki

Źródło: opracowanie własne na podstawie art. 622, 628, 629 i 632 Kodeksu postępowania karnego oraz art. 3, 7 i 13 ustawy o opłatach w sprawach karnych.

Apelacja

Do kosztów za postępowanie odwoławcze stosuje się odpowiednio zasady z pierwszej instancji. Jeżeli sąd nie uwzględni apelacji wniesionej przez oskarżyciela prywatnego, wymierzy opłatę od 60 do 240 zł, a koszty tego etapu obciążą wnoszącego. Dochodzi też koszt prawnika w drugiej instancji, ze stawką minimalną 840 zł.

Jak koszty mają się do kar, które zapadają w takich sprawach?

Znając koszty, warto wiedzieć, czym takie sprawy kończą się w praktyce. Dane publikuje Ministerstwo Sprawiedliwości.

Ile osób sądy skazują z oskarżenia prywatnego?

Według zestawienia Ministerstwa Sprawiedliwości o prawomocnych skazaniach z oskarżenia prywatnego w 2020 r. sądy prawomocnie skazały w takich sprawach 1335 osób. W 2019 r. było to 1735 osób, a w 2018 r. 1453 osoby.

W 2020 r. za zniesławienie (art. 212 § 1 i 2 k.k.) skazano 320 osób, za zniewagę (art. 216 § 1 i 2 k.k.) 332 osoby, a za naruszenie nietykalności cielesnej (art. 217 § 1 k.k.) 643 osoby. Różnicę między dwoma pierwszymi czynami wyjaśniamy w tekście o zniesławieniu i zniewadze w internecie.

Dla porównania statystyka policji dotycząca art. 212 k.k. pokazuje 983 postępowania wszczęte i 738 przestępstw stwierdzonych w 2023 r. Policja widzi jednak tylko część spraw o zniesławienie, bo akt oskarżenia można wnieść bezpośrednio do sądu.

Jakie grzywny zapadają?

Najczęstszą karą jest grzywna. W 2020 r. samoistną grzywnę orzeczono wobec 935 z 1335 skazanych, czyli wobec 70%. Rozkład kwot wyglądał następująco.

Wysokość grzywny	Liczba skazanych w 2020 r.	Udział wśród skazanych na grzywnę
do 500 zł	235	25%
od 501 do 1000 zł	397	42%
od 1001 do 2000 zł	208	22%
powyżej 2000 zł	95	10%

Źródło: obliczenia własne na podstawie zestawienia Ministerstwa Sprawiedliwości „Skazania prawomocne z oskarżenia prywatnego, dorośli, w latach 2013-2020”, arkusz za 2020 r. Udziały zaokrąglono do pełnych procentów.

W 2020 r. 632 z 935 grzywien, czyli 68%, nie przekroczyło 1000 zł. Dzisiejsza wpłata przy akcie oskarżenia jest więc równa albo wyższa od większości grzywien, które zapadały w takich sprawach. Grzywna trafia do Skarbu Państwa, a nie do pokrzywdzonego.

Czego te dane nie mówią?

Zestawienie Ministerstwa kończy się na 2020 r., czyli pochodzi z czasu, gdy wpłata wynosiła 300 zł. Nie wiadomo jeszcze, jak podwyżka do 1000 zł wpłynęła na liczbę spraw. Dane liczą osoby prawomocnie skazane. Nie obejmują uniewinnień, umorzeń i pojednań, więc nie pozwalają policzyć, jaka część aktów oskarżenia kończy się skazaniem.

Ministerstwo zastrzega też, że do spraw prywatnych zalicza tylko te, w których wszystkie czyny dotyczyły art. 212, 216 lub 217 k.k. Statystyka policji obejmuje z kolei wyłącznie postępowania, które przeszły przez policję. Nie znaleźliśmy urzędowych danych o tym, jak często sądy zwalniają z wpłaty ani jakie kwoty kosztów zasądzają.

Co policzyć przed wpłatą 1000 zł?

Decyzja o sprawie karnej należy do Was. Te pytania pomagają podjąć ją spokojnie.

Czy znacie sprawcę?
Akt oskarżenia musi wskazywać oskarżonego. Przy anonimowym koncie najpierw trzeba ustalić dane autora drogą prawną. Roczny termin biegnie od dnia, w którym poznaliście sprawcę, ale całość nie może przekroczyć 3 lat od czynu.

Czy macie dowody?
Zrzuty ekranu z adresem, datą i nazwą konta, zapisane linki, świadkowie. Opisujemy to w tekstach jak zabezpieczyć dowody hejtu w internecie oraz czy zrzut ekranu jest dowodem w sądzie. Im mocniejszy materiał, tym mniejsze ryzyko poniesienia kosztów drugiej strony.

Czego oczekujecie?
Jeżeli najważniejsze są przeprosiny i usunięcie wpisu, pojednanie na pierwszym posiedzeniu daje to najszybciej i oznacza zwrot całej wpłaty. Jeżeli zależy Wam na pieniądzach, porównajcie drogę karną z cywilną. Kwoty z procesów cywilnych zebraliśmy w tekście o zadośćuczynieniu za hejt.

Czy stać Was na wariant niekorzystny?
Policzcie sumę: 1000 zł, własny prawnik, do 240 zł opłaty i koszt obrońcy drugiej strony. Jeżeli ta suma jest dla Was za wysoka, rozważcie wniosek o zwolnienie z wpłaty i prawnika z urzędu.

Ten tekst opisuje stan prawny na 2026 r. i nie zastępuje porady prawnika. Przed wniesieniem aktu oskarżenia sprawdźcie aktualne brzmienie przepisów albo skonsultujcie sprawę z adwokatem lub radcą prawnym.

Podsumowanie: 1000 zł na start, reszta zależy od wyniku

Prywatny akt oskarżenia kosztuje na wejściu 1000 zł, a nie 300 zł. Osoba w trudnej sytuacji może wnosić o zwolnienie. Prawnik nie jest obowiązkowy, a przepisy wyznaczają granice zwrotu jego kosztów: od 720 zł do 4320 zł w pierwszej instancji.

Po skazaniu, warunkowym umorzeniu i umorzeniu z powodu znikomej szkodliwości koszty obciążają sprawcę. Po uniewinnieniu i po odstąpieniu od oskarżenia obciążają oskarżyciela. Pojednanie pozwala odzyskać całość albo połowę wpłaty i samodzielnie ułożyć resztę rozliczeń w ugodzie.

Gdzie szukać pomocy?

Fundacja Usuwanie Hejtu pomaga zabezpieczyć materiał, przygotować zgłoszenia do serwisów i poprowadzić je do końca, a w sprawach wymagających pisma do sądu kieruje do prawnika. Nie zastępuje prawnika i nie ustala tożsamości autorów poza drogą prawną. Kontakt: tel. 222 900 142, biuro@usuwaniehejtu.pl. Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.

• Punkty nieodpłatnej pomocy prawnej: działają w powiatach, informacje o zapisach są na stronie programu.
• Biuro podawcze i wydział karny sądu rejonowego: informacja o rachunku do wpłat i o stanie sprawy.
• Policja: przyjmuje skargę w sprawie prywatnej i przekazuje ją do sądu.
• 116 123: telefon dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym.
• 116 111: telefon dla dzieci i młodzieży. Sprawy osób niepełnoletnich zawsze prowadzi dorosły opiekun.
• 112: gdy zagrożone jest życie lub zdrowie.

Najczęściej zadawane pytania

1. Czy opłata od prywatnego aktu oskarżenia to nadal 300 zł?
Nie. Od 1 lipca 2025 r. wpłata wynosi 1000 zł. Kwota 300 zł dotyczy tylko spraw, w których obowiązek wpłaty powstał przed tą datą.

2. Czy 1000 zł trzeba wpłacić przed złożeniem aktu oskarżenia?
Dowód wpłaty dołącza się do aktu oskarżenia. Jeżeli go zabraknie, sąd wezwie do uzupełnienia braku w ciągu 7 dni, a po bezskutecznym upływie terminu pismo uznaje się za bezskuteczne.

3. Czy wpłata rośnie, gdy oskarżam kilka osób albo zgłaszam wielu świadków?
Rozporządzenie ustala jedną zryczałtowaną kwotę dla sprawy z oskarżenia prywatnego i nie uzależnia jej od liczby świadków. W nietypowym układzie, na przykład przy kilku oskarżonych, zapytajcie o sposób wpłaty w wydziale karnym sądu.

4. Czy emeryt, student albo osoba bez pracy może nie płacić 1000 zł?
Można wnosić o zwolnienie w całości lub w części. Trzeba wykazać dokumentami, że wpłata byłaby zbyt uciążliwa ze względu na sytuację rodzinną, majątkową i dochody.

5. Czy muszę mieć adwokata, żeby wnieść prywatny akt oskarżenia?
Nie. Akt oskarżenia można napisać samodzielnie albo złożyć skargę na policji, która przekaże ją do sądu. Prawnik pomaga jednak ocenić dowody i ryzyko kosztów.

6. Czy sąd zwróci mi całe wynagrodzenie adwokata po wygranej?
Sąd zasądza od skazanego uzasadnione koszty jednego pełnomocnika, ale najwyżej do sześciokrotności stawki minimalnej. W pierwszej instancji granicą jest 4320 zł, a nadwyżka z umowy zostaje po Waszej stronie.

7. Ile zapłacę, jeśli oskarżony zostanie uniewinniony?
Nie odzyskacie wpłaconych 1000 zł, sąd wymierzy opłatę od 60 do 240 zł, a oskarżony może żądać zwrotu kosztów obrońcy. Do tego dochodzi koszt Waszego prawnika.

8. Czy przy pojednaniu odzyskam wpłatę?
Tak. Przy pojednaniu przed rozpoczęciem przewodu sądowego sąd zwraca całą kwotę, a po jego rozpoczęciu połowę. O pozostałych kosztach decyduje treść ugody.

9. Co się stanie z kosztami, jeśli nie przyjdę na posiedzenie pojednawcze?
Nieusprawiedliwione niestawiennictwo oskarżyciela i jego pełnomocnika traktuje się jak odstąpienie od oskarżenia. Sprawa zostaje umorzona, a koszty ponosi oskarżyciel.

10. Kto płaci za mediację w sprawie z oskarżenia prywatnego?
Koszty postępowania mediacyjnego ponosi Skarb Państwa. Udział w mediacji jest dobrowolny i wymaga zgody obu stron.

11. Czy grzywna zapłacona przez skazanego trafia do mnie?
Nie, grzywna trafia do Skarbu Państwa. Do pokrzywdzonego mogą trafić zasądzone koszty procesu oraz nawiązka, jeżeli sąd ją orzeknie.

12. Co zrobić, gdy skazany nie zwraca zasądzonych kosztów?
Należność można skierować do egzekucji komorniczej na podstawie prawomocnego orzeczenia. Prawo do ściągnięcia kosztów przedawnia się po 3 latach od dnia, w którym należało je uiścić.

13. Czy prokurator może przejąć moją sprawę i co wtedy z wpłatą?
Prokurator może objąć sprawę ściganiem, gdy wymaga tego interes społeczny. Jeżeli postępowanie zakończy się w trybie publicznym, wpłacony ryczałt jest zwracany w całości.

14. Ile mam czasu na wniesienie prywatnego aktu oskarżenia?
Rok od dnia, w którym dowiedzieliście się, kto jest sprawcą, ale nie dłużej niż 3 lata od czynu. Po tym czasie sąd umorzy sprawę, a koszty obciążą oskarżyciela.

Źródła

• Sejm RP, Internetowy System Aktów Prawnych, 2025: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 czerwca 2025 r. w sprawie wysokości zryczałtowanej równowartości wydatków w sprawach z oskarżenia prywatnego (Dz.U. 2025 poz. 770)
• Sejm RP, Internetowy System Aktów Prawnych, 2026: Kodeks postępowania karnego, tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 490)
• Sejm RP, Internetowy System Aktów Prawnych, 2025: Kodeks karny, tekst jednolity (Dz.U. 2025 poz. 383)
• Sejm RP, Internetowy System Aktów Prawnych, 2023: Ustawa z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych, tekst jednolity (Dz.U. 2023 poz. 123)
• Sejm RP, Internetowy System Aktów Prawnych, 2026: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie, tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 215)
• Sejm RP, Internetowy System Aktów Prawnych, 2026: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych, tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 118)
• Ministerstwo Sprawiedliwości, Informator Statystyczny Wymiaru Sprawiedliwości, 2020: Skazania prawomocne z oskarżenia prywatnego, dorośli, w latach 2013-2020
• Komenda Główna Policji, 2023: Zniesławienie (art. 212). Postępowania wszczęte i przestępstwa stwierdzone za lata 1999-2023
• Ministerstwo Sprawiedliwości, 2026: Nieodpłatna pomoc prawna

A jak to wyglądało u Was? Napiszcie w komentarzu

Czy kwota 1000 zł wpłynęła na Waszą decyzję o skierowaniu sprawy do sądu? Jeżeli sprawa jest już zakończona, jak sąd rozliczył koszty i czy udało się je odzyskać od drugiej strony? Prosimy, by w komentarzach nie podawać nazwisk ani danych innych osób.