Modelka i komentarze o ciele. Jak reagować na body shaming pod sesją zdjęciową?

Sesja się udała, zdjęcia trafiły na profil marki, a pod nimi pojawiły się komentarze o wadze, twarzy i sylwetce. Dla osoby ze zdjęcia to nie jest zwykła opinia o fotografii. To ocena jej ciała wystawiona publicznie, często pod jej nazwiskiem albo oznaczonym kontem.

Body shaming, czyli zawstydzanie kogoś z powodu wyglądu, nie należy do obowiązków zawodowych modelki ani modela. Da się mu przeciwdziałać na trzech poziomach: w umowie przed sesją, w moderacji profilu po publikacji i w zgłoszeniach do platformy. Poniżej opisujemy każdy z nich.

W skrócie

• Komentarze pod zdjęciem usuwa i ukrywa ten, kto prowadzi profil. Na profilu agencji lub marki modelka może komentarz tylko zgłosić, dlatego moderację warto ustalić w umowie przed sesją.
• Zgoda na publikację zdjęć nie jest zgodą na obrażanie. Zniewaga w internecie to przestępstwo z art. 216 § 2 Kodeksu karnego, a cześć i wizerunek chroni art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego.
• W badaniu Pew Research Center z 2017 r. 9% dorosłych Amerykanów podało, że było nękanych w sieci z powodu wyglądu.
• W badaniu Mental Health Foundation z marca 2019 r. 20% dorosłych Brytyjczyków w ciągu roku czuło wstyd z powodu swojego ciała.
• Platforma ma obowiązek przyjąć zgłoszenie nielegalnej treści od każdej osoby. Wynika to z art. 16 unijnego aktu o usługach cyfrowych, w skrócie DSA.
• Polskich badań o hejcie wobec modelek i modeli nie znaleźliśmy. Dostępne dane dotyczą ogółu dorosłych oraz twórców internetowych.

Czym body shaming różni się od oceny zdjęcia?

Zdjęcie z sesji jest pracą kilku osób i można je oceniać. Ktoś może napisać, że nie podoba mu się światło, stylizacja, kadr albo pomysł na kampanię. To krytyka pracy, nawet jeśli jest przykra.

Body shaming zaczyna się tam, gdzie komentarz przestaje dotyczyć zdjęcia, a zaczyna dotyczyć człowieka. Wyśmiewanie wagi, wzrostu, twarzy, skóry, wieku, blizn czy niepełnosprawności nie mówi nic o fotografii. Jego celem jest poniżenie osoby.

Prosty sprawdzian.
Zadajcie sobie pytanie, czy komentarz dałoby się napisać o tym samym zdjęciu z inną osobą. Jeśli tak, to ocena pracy. Jeśli treść ma sens tylko jako uwaga o ciele konkretnego człowieka, to już nie jest recenzja.

Granicę między niemiłą uwagą a zniewagą opisaliśmy szerzej w tekście o tym, kiedy wyśmiewanie wyglądu i wagi w internecie staje się zniewagą.

Dlaczego w tej pracy boli to bardziej?

Modelka i model pracują własnym wizerunkiem. Komentarz o ciele dotyka więc jednocześnie osoby i jej zawodu. Do tego zdjęcie wisi na cudzym profilu, więc osoba ze zdjęcia nie może sama niczego usunąć. Widzi komentarze, czytają je klienci i znajomi, a ona zależy od decyzji kogoś innego.

To nie jest przewrażliwienie. Takie komentarze naprawdę obciążają, a prośba o reakcję jest zwykłą sprawą zawodową, taką samą jak pytanie o termin zapłaty.

Jak często wygląd jest powodem ataków w sieci?

Nie znaleźliśmy polskich badań, które mierzyłyby hejt wobec modelek, modeli albo fotografów. Mówimy to wprost, bo w internecie krąży wiele liczb bez źródła. Poniżej są dane, które udało się potwierdzić. Dotyczą ogółu dorosłych i twórców internetowych, a nie samej branży mody.

Wygląd jako powód nękania.
W reprezentatywnym badaniu Pew Research Center z 2017 r. wzięło udział 4248 dorosłych Amerykanów. 9% z nich podało, że było nękanych w internecie z powodu wyglądu. Częściej wskazywano tylko poglądy polityczne, czyli 14%.

Skala nękania w ogóle.
W kolejnym badaniu Pew Research Center z września 2020 r., na próbie 10 093 osób, 41% dorosłych Amerykanów podało, że doświadczyło jakiejś formy nękania w sieci. 25% doświadczyło form cięższych.

Wstyd z powodu ciała.
Brytyjska Mental Health Foundation przebadała w marcu 2019 r. 4505 dorosłych. 20% z nich w ciągu ostatniego roku czuło wstyd z powodu swojego ciała. 22% podało, że obrazy w mediach społecznościowych wywołały u nich niepokój o własny wygląd.

Osoby, które pokazują się publicznie.
Badacze Google zapytali w 2021 r. 135 twórców internetowych ze Stanów Zjednoczonych o hejt i nękanie. Wyniki opisali w pracy przedstawionej na konferencji CHI w 2022 r. 95% badanych potrafiło przywołać taki przypadek, a 22% celowo ograniczało to, co publikuje, żeby uniknąć ataków.

Co zmierzono	Wynik	Kto i kiedy
Dorośli nękani w sieci z powodu wyglądu	9%	Pew Research Center, USA, 2017
Dorośli, którzy doświadczyli nękania w sieci	41%	Pew Research Center, USA, 2020
Dorośli, którzy czuli wstyd z powodu ciała	20%	Mental Health Foundation, Wielka Brytania, 2019
Twórcy, którzy pamiętają przypadek hejtu	95%	Badacze Google, USA, 2021
Twórcy, którzy dobrze oceniają narzędzia moderacji	82%	Badacze Google, USA, 2021

Źródło: Pew Research Center 2017, Pew Research Center 2021, Mental Health Foundation 2019, Thomas i in., CHI 2022.

Te liczby mają ograniczenia. Pochodzą ze Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, mają kilka lat, a badanie twórców objęło tylko 135 osób i nie jest reprezentatywne. Pokazują tło, a nie sytuację modelek w Polsce. Jeden wniosek jest jednak praktyczny: w badaniu twórców filtry słów i ręczny przegląd komentarzy oceniło dobrze 82% badanych, a zgłaszanie do platformy 55%. Moderacja profilu działa więc szybciej niż samo zgłoszenie.

Kto odpowiada za komentarze pod zdjęciem z sesji?

Odpowiedź zależy od tego, gdzie zdjęcie zostało opublikowane. Są trzy podmioty i każdy ma inną rolę.

Autor komentarza

Za treść komentarza odpowiada przede wszystkim ten, kto go napisał. Anonimowy pseudonim tego nie zmienia. Ustalenie danych autora jest możliwe na drodze prawnej, o czym piszemy niżej.

Właściciel profilu: agencja, marka, fotograf albo Wy

Narzędzia moderacji ma ten, kto prowadzi profil. Na Instagramie autor posta może usuwać komentarze innych osób pod swoim postem, co potwierdza centrum pomocy Instagrama. Może też ukrywać komentarze, filtrować słowa, ograniczać i blokować konta. Różnice między tymi narzędziami omawiamy w tekście ukryć, usunąć czy zablokować komentarz.

Na własnym profilu robicie to sami. Na profilu agencji, marki lub fotografa nie macie takich uprawnień. Możecie zgłosić komentarz do platformy i poprosić właściciela profilu o reakcję. Dlatego zasady moderacji trzeba ustalić wcześniej.

Czy właściciel profilu odpowiada prawnie za cudze komentarze? Prawo nie daje tu jednej prostej odpowiedzi i sądy oceniają takie sprawy indywidualnie. Bezpiecznie jest przyjąć jedno: kto dowiedział się o obraźliwym komentarzu pod własnym postem i nic z nim nie zrobił, naraża się na zarzut, że przyczynił się do naruszenia dóbr osobistych. Dla marki to także kwestia wizerunku, bo czytelnicy widzą, co zostaje pod jej zdjęciami.

Platforma

Instagram, Facebook czy TikTok to według prawa unijnego dostawcy usługi hostingu. Akt o usługach cyfrowych, czyli rozporządzenie (UE) 2022/2065, nie nakłada na nich ogólnego obowiązku śledzenia wszystkich treści. Mówi o tym art. 8.

Platforma musi natomiast przyjąć zgłoszenie od dowolnej osoby (art. 16). Gdy dowie się o nielegalnej treści, powinna bezzwłocznie ją usunąć albo zablokować do niej dostęp. W przeciwnym razie traci ochronę przed odpowiedzialnością, którą daje jej art. 6.

Gdzie jest zdjęcie	Kto usuwa komentarze	Co możecie zrobić sami
Wasz profil	Wy	Usunąć, ukryć, ograniczyć konto, ustawić filtr słów, zgłosić
Profil agencji	Agencja	Zgłosić komentarz i wezwać agencję do reakcji
Profil marki lub sklepu	Marka albo firma, która prowadzi jej profil	Zgłosić komentarz, napisać do marki samodzielnie lub przez agencję
Profil fotografa	Fotograf	Zgłosić komentarz i poprosić o moderację lub zdjęcie posta
Cudze konto, które skopiowało zdjęcie	Właściciel tego konta i platforma	Zgłosić naruszenie wizerunku i treść komentarzy

Źródło: opracowanie własne na podstawie centrum pomocy Instagrama i aktu o usługach cyfrowych.

Co wpisać do umowy przed sesją?

Większość umów o sesję i licencji na wizerunek opisuje, gdzie i jak długo zdjęcia będą używane. O komentarzach zwykle nie ma w nich ani słowa. Tymczasem to dobry moment, żeby ustalić zasady, bo po publikacji pozycja osoby ze zdjęcia jest słabsza.

Co mówi ustawa o zgodzie na wizerunek?

Zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. Jeśli ta osoba otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie, zezwolenie nie jest wymagane, chyba że wyraźnie zastrzeżono inaczej.

Wniosek jest praktyczny. Przy płatnej sesji to Wy musicie zadbać o wyraźne zastrzeżenia: gdzie zdjęcia mogą trafić, na jak długo i na jakich zasadach. Warto to zrobić na piśmie. O tym, co da się zmienić po fakcie, piszemy w tekście jak cofnąć zgodę na publikację zdjęcia.

Pięć zapisów, o które warto poprosić

Moderacja komentarzy.
Zamawiający zobowiązuje się moderować komentarze pod zdjęciami na profilach, które prowadzi, i usuwać treści obraźliwe wobec osoby ze zdjęcia.

Termin reakcji.
Po zgłoszeniu od modelki lub agencji komentarz znika w ustalonym czasie, na przykład w ciągu 24 godzin w dni robocze. Bez terminu zapis pozostaje deklaracją.

Osoba do kontaktu.
W umowie jest adres e-mail albo numer telefonu osoby, która przyjmuje zgłoszenia. Dzięki temu nie trzeba szukać kontaktu w chwili, gdy sprawa jest pilna.

Oznaczanie konta.
Ustalcie, czy marka może oznaczyć Wasz prywatny profil. Oznaczenie kieruje ruch na Wasze konto, także ruch osób, które piszą obraźliwe komentarze i wiadomości.

Wyłączenie komentarzy lub zdjęcie posta.
Jeśli obraźliwych komentarzy jest dużo, zamawiający na Wasz wniosek ogranicza komentowanie pod postem albo zdejmuje publikację do czasu uspokojenia sytuacji.

Wzór zapisu do umowy

Poniższy tekst można dopasować do własnej umowy. Przed podpisaniem warto pokazać całość prawnikowi.

Przykładowe brzmienie.
„1. Zamawiający moderuje komentarze pod materiałami z udziałem Modelki na profilach i stronach, które prowadzi. 2. Zamawiający usuwa lub ukrywa komentarze znieważające Modelkę, w szczególności odnoszące się w sposób poniżający do jej wyglądu, nie później niż w ciągu 24 godzin od zgłoszenia przesłanego na adres [adres e-mail]. 3. Na wniosek Modelki, uzasadniony liczbą lub treścią komentarzy, Zamawiający ogranicza możliwość komentowania materiału albo czasowo wstrzymuje jego publikację. 4. Oznaczenie prywatnego profilu Modelki w materiałach wymaga jej zgody wyrażonej w wiadomości e-mail.”

A jeśli pracujecie przez agencję?

Wtedy umowę z marką zwykle zawiera agencja. Poproście, żeby te zapisy znalazły się w jej wzorze umowy z klientem, oraz zapytajcie, kto w agencji zajmuje się takimi zgłoszeniami. Agencja, która reprezentuje modelki i modeli, ma interes w tym, żeby ich chronić. Ma też silniejszą pozycję w rozmowie z klientem niż pojedyncza osoba.

Fotografowie mogą stosować te same zasady u siebie. Krótka informacja przed sesją, że na profilu studia obraźliwe komentarze są usuwane, buduje zaufanie osób, które pozują.

Co zrobić, gdy komentarze już się pojawiły?

Kolejność ma znaczenie. Najpierw dowody, potem usuwanie.

1. Zabezpieczcie komentarze. Zróbcie zrzuty ekranu z widoczną nazwą konta, datą, treścią i adresem posta. Zapiszcie też link do profilu autora. Szczegóły opisujemy w tekście jak zabezpieczyć dowody hejtu w internecie.
2. Nie odpisujcie w emocjach. Odpowiedź pod komentarzem zwiększa jego widoczność. Jeśli chcecie zareagować publicznie, zróbcie to następnego dnia i jednym spokojnym zdaniem.
3. Zgłoście komentarz na platformie. Wybierzcie kategorię dotyczącą nękania lub prześladowania. Zgłoszenie może złożyć każdy, także osoba, która nie prowadzi profilu.
4. Napiszcie do właściciela profilu. Krótko, rzeczowo, z linkami i zrzutami. Wzór wiadomości jest niżej.
5. Poproście kogoś o pomoc w przeglądaniu. Zaufana osoba może zebrać zrzuty za Was. Nie musicie czytać każdego komentarza, żeby sprawa była dobrze udokumentowana.
6. Ustawcie ochronę własnego konta. Część osób przechodzi spod posta marki na profil osoby ze zdjęcia. Filtr słów i ograniczenie wiadomości od nieznajomych warto włączyć od razu.

Wzór wiadomości do agencji lub marki

Temat: Prośba o usunięcie obraźliwych komentarzy pod zdjęciami z sesji.
„Dzień dobry, pod postem z [data] na profilu [nazwa profilu] pojawiły się komentarze, które w poniżający sposób odnoszą się do mojego wyglądu. Przesyłam link do posta i zrzuty ekranu [liczba] komentarzy. Proszę o ich usunięcie do [data i godzina] oraz o włączenie filtrowania komentarzy pod tym postem. Jeśli komentarze będą się powtarzać, proszę o ograniczenie komentowania lub czasowe zdjęcie publikacji. Proszę też o potwierdzenie, kto po Państwa stronie zajmuje się tą sprawą. Z poważaniem, [imię i nazwisko].”

Jeśli w umowie jest zapis o moderacji, powołajcie się na niego. Jeśli go nie ma, prośba nadal jest zasadna, bo dotyczy Waszych dóbr osobistych.

Narzędzia na własnym profilu

Filtr słów.
Instagram pozwala ukrywać komentarze i wiadomości z wybranymi słowami, w tym z własnej listy. Ustawienie opisujemy w tekście o ukrytych słowach na Instagramie. Na listę warto wpisać określenia dotyczące wagi i wyglądu, które już się pojawiły.

Ograniczenie konta.
Według opisu funkcji na stronie Instagrama komentarze osoby z ograniczonym kontem widzi tylko ona sama, dopóki ich nie zatwierdzicie. Jej wiadomości trafiają do próśb o kontakt, a Wy nie dostajecie powiadomień. Ta osoba nie jest o ograniczeniu informowana.

Usunięcie i blokada.
Komentarz pod własnym postem możecie usunąć w każdej chwili. Najpierw zróbcie zrzut ekranu, bo po usunięciu treść znika także dla Was.

Jak zgłosić komentarz, gdy profil nie reaguje?

Zwykłe zgłoszenie w aplikacji to pierwszy krok. Jeśli nie przynosi skutku, zostają trzy drogi.

Zgłoszenie nielegalnej treści z powołaniem na DSA

Komentarz, który znieważa, jest w Polsce treścią nielegalną. Platformy działające w Unii Europejskiej mają osobny formularz dla takich zgłoszeń. W zgłoszeniu podajcie dokładny adres komentarza, wyjaśnijcie, dlaczego jest nielegalny, i wskażcie przepis. Co wpisać w poszczególne pola, pokazujemy w tekście o zgłoszeniu nielegalnej treści zgodnym z art. 16 DSA.

Odwołanie od decyzji platformy

Jeśli platforma odmówi usunięcia, macie prawo do skargi w jej wewnętrznym systemie. Art. 20 aktu o usługach cyfrowych daje na to co najmniej sześć miesięcy od decyzji. Opisujemy to w tekście o uzasadnieniu decyzji platformy i odwołaniu wewnętrznym.

Droga prawna wobec autora

Art. 216 § 2 Kodeksu karnego przewiduje za zniewagę za pomocą środków masowego komunikowania grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Ściganie odbywa się z oskarżenia prywatnego, czyli sprawę wnosi sam pokrzywdzony.

Na drodze cywilnej art. 24 Kodeksu cywilnego pozwala żądać zaniechania naruszeń, usunięcia ich skutków, na przykład przeprosin, oraz zadośćuczynienia. Gdy ta sama osoba pisze uporczywie, przez dłuższy czas i w wielu miejscach, w grę może wchodzić także nękanie z art. 190a Kodeksu karnego.

Ten tekst nie zastępuje porady prawnika. Przed złożeniem pisma do sądu warto skonsultować sprawę z adwokatem lub radcą prawnym.

Jak agencja, marka i fotograf mogą chronić osoby ze zdjęć?

Najwięcej zależy od tego, kto publikuje. Kilka prostych zasad zmienia sytuację osoby ze zdjęcia bardziej niż jakiekolwiek zgłoszenie.

Zasady komentowania na profilu.
Krótka informacja w opisie profilu lub w przypiętym poście: komentarze obrażające osoby ze zdjęć są usuwane. Dzięki temu usunięcie nie wygląda na przypadkową decyzję.

Filtr słów ustawiony przed kampanią.
Lista określeń dotyczących wagi, wieku i wyglądu wpisana do filtra, zanim pojawi się pierwszy post. Listę warto uzupełniać po każdej publikacji.

Dyżur w pierwszych godzinach.
Najwięcej komentarzy pojawia się zaraz po publikacji i po uruchomieniu reklamy. Ktoś powinien wtedy przeglądać komentarze, także wieczorem i w weekend.

Informacja dla osoby ze zdjęcia.
Wiadomość przed publikacją: kiedy post się ukaże, kto moderuje i do kogo pisać. Po usunięciu komentarzy krótkie potwierdzenie, że sprawa została załatwiona.

Bez publicznych sporów z komentującymi.
Marka nie musi tłumaczyć się z wyboru modelki ani jej bronić w długich wymianach zdań. Wystarczy usunąć obraźliwą treść i w razie potrzeby jednym zdaniem przypomnieć zasady profilu.

Usuwanie komentarzy, które obrażają człowieka, nie jest cenzurą. Krytyka kampanii, ceny czy jakości produktu może zostać. Znika to, co poniża osobę.

Jak zadbać o siebie po fali komentarzy?

Komentarze o ciele potrafią wracać w myślach długo po usunięciu. To naturalna reakcja na publiczne poniżenie, a nie oznaka słabości.

Ograniczcie czytanie.
Wyłączcie powiadomienia z posta i poproście kogoś zaufanego, żeby przez kilka dni sprawdzał komentarze za Was.

Porozmawiajcie z kimś z branży.
Inne modelki, modele i fotografowie często mają podobne doświadczenia. Rozmowa pokazuje, że te komentarze mówią więcej o piszących niż o Was.

Zwróćcie uwagę na sygnały ostrzegawcze.
Jeśli po komentarzach zmienia się Wasz sposób jedzenia, sen albo pojawia się lęk przed kolejnymi zleceniami, porozmawiajcie z psychologiem. Więcej o tym, jak nie uwierzyć w to, co napisano o Waszym ciele, znajdziecie w osobnym tekście.

Jeśli osoba ze zdjęć jest niepełnoletnia, sprawą zawsze zajmuje się dorosły: rodzic lub opiekun, razem z agencją. Młoda osoba nie powinna sama pisać do marki ani czytać komentarzy.

Podsumowanie: komentarze o ciele to nie część zlecenia

Zgoda na publikację zdjęć nie obejmuje zgody na poniżanie. Za komentarz odpowiada jego autor, narzędzia do usuwania ma właściciel profilu, a platforma musi przyjąć zgłoszenie i zareagować na nielegalną treść.

Najwięcej da się załatwić przed sesją. Zapis o moderacji, termin reakcji i osoba do kontaktu sprawiają, że po publikacji nie trzeba o nic prosić. Gdy komentarze już są, zacznijcie od zrzutów ekranu, potem zgłoszenie i wiadomość do właściciela profilu. Jeśli to nie pomaga, pozostaje zgłoszenie nielegalnej treści, odwołanie i droga prawna.

Gdzie szukać pomocy?

Fundacja Usuwanie Hejtu.
Pomagamy przygotować zgłoszenia do platform i prowadzimy je do końca, pomagamy zabezpieczyć materiał i kierujemy do prawnika lub psychologa. Nie zastępujemy prawnika i nie ustalamy tożsamości autorów poza drogą prawną. Telefon: 222 900 142, e-mail: biuro@usuwaniehejtu.pl.

Telefony pomocowe.
116 123 to telefon dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym. 116 111 to telefon zaufania dla dzieci i młodzieży. Przy zagrożeniu życia dzwońcie pod 112.

Prawnik.
Adwokat lub radca prawny oceni, czy komentarz jest zniewagą, i pomoże przygotować prywatny akt oskarżenia albo pozew o ochronę dóbr osobistych.

Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.

Najczęściej zadawane pytania

1. Czy zgoda na publikację zdjęć oznacza, że muszę znosić komentarze o moim ciele?
Nie. Zgoda dotyczy rozpowszechniania wizerunku, a nie obrażania osoby ze zdjęcia. Cześć jest dobrem osobistym chronionym niezależnie od tego, czy zdjęcia powstały odpłatnie.

2. Czy mogę sama usunąć komentarz z profilu marki albo agencji?
Nie, takie uprawnienia ma tylko prowadzący profil. Możecie zgłosić komentarz platformie i wysłać właścicielowi profilu prośbę o usunięcie z linkiem i zrzutami ekranu.

3. Czy marka musi usuwać obraźliwe komentarze pod zdjęciem modelki?
Wprost zobowiązuje ją do tego umowa, jeśli zawiera zapis o moderacji. Bez takiego zapisu bierność po otrzymaniu zgłoszenia również może rodzić ryzyko prawne i wizerunkowe, ale każdą sprawę ocenia się osobno.

4. Jaki termin reakcji wpisać do umowy?
Taki, który zamawiający realnie spełni, na przykład 24 godziny od zgłoszenia w dni robocze. Ważniejsze od długości terminu jest to, żeby był konkretny i żeby w umowie był adres do zgłoszeń.

5. Czy komentarz o wadze albo twarzy to przestępstwo?
Może nim być, jeśli jest zniewagą, czyli wypowiedzią poniżającą. Zwykła, nawet niemiła opinia o zdjęciu zniewagą nie jest. Ostatecznie ocenia to sąd.

6. Czy policja zajmie się zniewagą w komentarzu?
Zniewaga jest ścigana z oskarżenia prywatnego, więc sprawę do sądu wnosi pokrzywdzony. Skargę można złożyć także na policji, która w razie potrzeby zabezpiecza dowody i przesyła skargę do sądu.

7. Autor komentarza jest anonimowy. Czy da się coś zrobić?
Tak. Komentarz można zgłosić i usunąć bez znajomości autora. Ustalenie jego danych jest możliwe na drodze prawnej, najlepiej z pomocą prawnika.

8. Czy odpisywać na komentarze o wyglądzie?
Zwykle lepiej nie, bo każda odpowiedź zwiększa widoczność komentarza. Jeśli chcecie zareagować, wystarczy jedno spokojne zdanie napisane po ochłonięciu.

9. Czy fotograf odpowiada za komentarze pod zdjęciami na swoim profilu?
Fotograf prowadzi profil, więc to on ma narzędzia moderacji. Dobrą praktyką jest usuwanie komentarzy obrażających osoby ze zdjęć i poinformowanie o tej zasadzie przed sesją.

10. Marka oznaczyła moje prywatne konto i teraz dostaję obraźliwe wiadomości. Co zrobić?
Poproście markę o usunięcie oznaczenia, a na swoim koncie włączcie filtr słów i ograniczenie wiadomości od osób, których nie obserwujecie. Wiadomości przed usunięciem zapiszcie jako dowód.

11. Czy mogę zażądać zdjęcia posta z profilu marki?
Możecie o to poprosić zawsze, a żądać wtedy, gdy przewiduje to umowa. Dlatego warto wpisać do niej możliwość czasowego wstrzymania publikacji przy dużej liczbie obraźliwych komentarzy.

12. Co zrobić, gdy platforma odpowie, że komentarz nie narusza zasad?
Złóżcie odwołanie w wewnętrznym systemie skarg platformy i zgłoście komentarz ponownie jako treść nielegalną, ze wskazaniem przepisu. Równolegle napiszcie do właściciela profilu, bo on może usunąć komentarz od razu.

13. Modelka ma 16 lat. Kto powinien reagować?
Rodzic lub opiekun razem z agencją. Osoba niepełnoletnia nie powinna sama prowadzić korespondencji z marką ani czytać komentarzy, a wsparcie znajdzie też pod numerem 116 111.

14. Czy są dane o tym, jak często modelki doświadczają body shamingu w Polsce?
Nie znaleźliśmy takich badań. Potwierdzone dane dotyczą ogółu dorosłych w USA i Wielkiej Brytanii oraz niewielkiej grupy twórców internetowych, dlatego traktujemy je jako tło.

Źródła

• Pew Research Center, 2017: Online Harassment 2017
• Pew Research Center, 2021: The State of Online Harassment (badanie z września 2020 r.)
• Mental Health Foundation, 2019: Body image report - executive summary (badanie YouGov z marca 2019 r.)
• Thomas, Kelley, Consolvo, Samermit, Bursztein; Google; CHI 2022, 2022: „It’s common and a part of being a content creator”: Understanding How Creators Experience and Cope with Hate and Harassment Online (badanie z 2021 r.)
• Kancelaria Sejmu, 2025: Kodeks karny - tekst jednolity (Dz. U. 2025 poz. 383), art. 190a i 216
• Kancelaria Sejmu, 2026: Kodeks cywilny - tekst jednolity (Dz. U. 2026 poz. 795), art. 23, 24 i 448
• Kancelaria Sejmu, 2025: Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych - tekst jednolity (Dz. U. 2025 poz. 24), art. 81
• Unia Europejska, 2022: Rozporządzenie (UE) 2022/2065 - akt o usługach cyfrowych, art. 6, 8, 16 i 20
• Instagram, 2019: Introducing the Restrict Feature to Protect Against Bullying (aktualizacja z 30 maja 2024 r.)
• Instagram - Centrum pomocy, 2026: Usuwanie komentarza na Instagramie

A jak to wygląda u Was? Napiszcie w komentarzu

Czy w Waszych umowach o sesję był kiedyś zapis o moderacji komentarzy i kto go zaproponował? A jeśli prosiliście agencję, markę lub fotografa o usunięcie komentarzy, to jak szybko zareagowali? Napiszcie też, jakiego wzoru pisma zabrakło w tym tekście. Prosimy, żeby w komentarzach nie podawać nazwisk, nazw kont ani innych danych osób trzecich.