Za co hejtuje się nastolatki najczęściej? Wygląd, ubiór, poglądy - powody w liczbach

Za długie nogi, za krótkie włosy, nie te buty, nie ta muzyka. Kto kiedykolwiek czytał komentarze pod zdjęciem kolegi lub koleżanki, wie, że hejt rzadko dotyczy tego, co ktoś naprawdę zrobił. Zwykle dotyczy tego, jak ktoś wygląda, co nosi i co lubi.

Nie musicie polegać na wrażeniach. Polskie i zagraniczne badania od lat pytają uczniów wprost, z jakiego powodu byli atakowani w sieci. Zebraliśmy te odpowiedzi w jednym miejscu, razem z rokiem badania i źródłem, a na końcu piszemy, co z tego wynika dla zwykłej klasy.

W skrócie

• Na pierwszym miejscu jest wygląd. W badaniu NASK „Nastolatki 3.0” z 2022 roku 15,5% uczniów podało, że było w internecie celem ataków ze względu na wygląd fizyczny. Kolejne miejsca zajęły zainteresowania i hobby (11,8%) oraz ubiór (10,8%).
• Poglądy polityczne są w tym samym badaniu wyraźnie niżej: 5,9%. Podobnie płeć (6,9%), orientacja seksualna (6,2%), sytuacja materialna (5,7%), narodowość (5,6%), religia (5,2%) i kolor skóry (4,3%).
• Kolejność prawie się nie zmienia. W edycji badania NASK z 2024 roku pierwsza trójka to znów wygląd (13%), zainteresowania (10%) i styl ubierania się (9%).
• To samo widać za granicą. W badaniu Pew Research Center z 2022 roku 15% nastolatków w USA uznało, że było nękanych w sieci z powodu wyglądu, a tylko 5% z powodu poglądów politycznych.
• Większość uczniów widzi takie ataki, nawet jeśli sama ich nie doświadcza. W 2022 roku 51,2% polskich nastolatków spotkało się z obrażaniem innych w internecie ze względu na wygląd (NASK).
• Wniosek dla klasy: powody hejtu to cechy, których nikt nie musi zmieniać. Rozmowę warto zacząć od zasad dotyczących komentowania wyglądu i ubioru, bo tam hejtu jest najwięcej.

Za co hejtuje się nastolatki najczęściej? Ranking z polskich badań

Najdokładniejsze polskie dane pochodzą z cyklu badań NASK, czyli państwowego instytutu badawczego zajmującego się między innymi bezpieczeństwem w sieci. Uczniowie odpowiadają w nich na pytanie: „Czy byłeś/byłaś w internecie celem ataków ze względu na…”. Można zaznaczyć kilka odpowiedzi.

W edycji z 2022 roku (ankiety zbierano od października 2022 roku, kompletne odpowiedzi dało 4984 uczniów klas 7 i 8 szkoły podstawowej oraz klas 1 i 2 szkół ponadpodstawowych) ranking wyglądał tak, jak w ostatniej kolumnie tabeli. Dwie wcześniejsze kolumny pochodzą z raportu NASK z badania przeprowadzonego w grudniu 2020 roku, który zestawia wyniki z lat 2018 i 2020.

Powód ataku w internecie	2018	2020	2022
Wygląd fizyczny	11,1%	13,7%	15,5%
Upodobania, zainteresowania, hobby	6,3%	9,7%	11,8%
Ubiór (styl, typ ubrań)	6,3%	8,5%	10,8%
Płeć	4,1%	4,5%	6,9%
Orientacja seksualna (w ankiecie: preferencje seksualne)	3,8%	4,9%	6,2%
Poglądy polityczne	4,6%	7,1%	5,9%
Sytuacja materialna	4,1%	3,3%	5,7%
Narodowość	5,3%	2,8%	5,6%
Religia, wyznanie	5,6%	4,3%	5,2%
Kolor skóry	2,7%	2,3%	4,3%
Nie byłem/nie byłam celem ataków	64,3%	60,8%	54,9%

Źródło: NASK, „Nastolatki 3.0”, badanie z 2020 roku (kolumny 2018 i 2020) oraz NASK, „Nastolatki 3.0”, badanie z 2022 roku. Pytanie wielokrotnego wyboru, odsetki nie sumują się do 100%.

Co pokazuje najnowsza edycja?

W badaniu NASK „Nastolatki” z października i listopada 2024 roku (3655 pełnych ankiet uczniów ze 160 szkół) kolejność na podium jest taka sama. Wygląd wskazało 13% nastolatków, zainteresowania 10%, a styl ubierania się 9%.

Według tego raportu 63% uczniów nie było celem ataków z żadnego z wymienionych powodów, a ponad jedna czwarta (28%) zetknęła się z co najmniej jednym z nich. To ważna informacja w obie strony. Większości z Was to nie dotyczy, ale w przeciętnej klasie kilka osób ma takie doświadczenie za sobą.

Trzy pierwsze miejsca są stałe.
W czterech pomiarach z lat 2018-2024 na czele za każdym razem jest wygląd, a zaraz za nim zainteresowania i ubiór. Zmieniają się wartości, nie zmienia się kolejność.

Poglądy są dalej, niż sugeruje dyskusja w mediach.
Poglądy polityczne miały najwyższy wynik w 2020 roku (7,1%), a w 2022 roku spadły do 5,9%. W żadnej edycji nie zbliżyły się do wyglądu.

Rzadsze powody nie są mniej ważne.
Kolor skóry czy religia mają w rankingu niskie odsetki także dlatego, że dotyczą mniejszej grupy uczniów. Dla osoby, której to dotyczy, taki atak bywa szczególnie bolesny, bo uderza w coś, co łączy ją z rodziną i bliskimi.

Czy uczniowie widzą to samo, czego doświadczają?

NASK zadaje też drugie pytanie: czy spotkaliście się z obrażaniem w internecie innych osób. Tu odsetki są kilka razy wyższe, bo jeden atak ogląda wielu świadków. W 2022 roku tylko 21% nastolatków odpowiedziało, że nie spotkało się z żadną z wymienionych sytuacji.

Powód obrażania innych osób	Ogółem	Dziewczęta	Chłopcy
Wygląd fizyczny	51,2%	60,1%	42,6%
Ubiór (styl, typ ubrań)	45,5%	55,4%	35,8%
Kolor skóry	40,3%	39,4%	41,2%
Orientacja seksualna	36,2%	38,7%	33,7%
Upodobania, zainteresowania, hobby	33,5%	37,7%	29,4%
Płeć	32,2%	32,9%	31,6%
Poglądy polityczne	30,4%	30,6%	30,1%
Narodowość	29,5%	28,8%	30,3%
Religia, wyznanie	28,8%	31,5%	26,3%

Źródło: NASK, „Nastolatki 3.0”, badanie z 2022 roku, pytanie „Czy spotkałeś/spotkałaś się z obrażaniem w internecie innych osób ze względu na…”.

Dlaczego kolor skóry jest tu wysoko, a w pierwszej tabeli nisko?

Kolor skóry jako powód własnych doświadczeń wskazało w 2022 roku 4,3% uczniów. Jako coś, co widzieli u innych, aż 40,3%. To nie jest sprzeczność. Osób, które mogą być atakowane z tego powodu, jest w polskich szkołach niewiele, ale wpisy wymierzone w nie czyta bardzo wielu uczniów, także pod treściami zupełnie obcych ludzi.

Podobnie jest z orientacją seksualną, narodowością i religią. Ranking świadków pokazuje więc, jaki hejt jest w sieci najbardziej widoczny. Ranking osobistych doświadczeń pokazuje, co najczęściej spotyka przeciętnego ucznia. Więcej o tym, jak zachowują się osoby, które widzą atak, piszemy w tekście o świadkach hejtu w liczbach.

Liceum widzi więcej niż szkoła podstawowa

W tym samym badaniu z 2022 roku obrażanie innych z powodu wyglądu widziało 47,9% uczniów szkół podstawowych, 62,5% licealistów i 51,9% uczniów techników. Przy poglądach politycznych różnica jest jeszcze większa: 26,3% w szkole podstawowej i 43,5% w liceum.

Starsi uczniowie spędzają w sieci więcej czasu i częściej czytają dyskusje o sprawach publicznych. Nie znaczy to, że w młodszych klasach problemu nie ma. Znaczy to, że z wiekiem lista tematów, wokół których pojawia się hejt, robi się dłuższa.

Wygląd na pierwszym miejscu także poza Polską

Polski ranking nie jest wyjątkiem. Bardzo podobny obraz dają badania z innych krajów, choć pytają o trochę inne kategorie.

Stany Zjednoczone: Pew Research Center

Pew Research Center, amerykański ośrodek badań opinii, przepytał od 14 kwietnia do 4 maja 2022 roku 1316 nastolatków w wieku 13-17 lat. Zapytano ich, czy uważają, że byli nękani w sieci z jednego z pięciu powodów.

Powód nękania w sieci (USA, 2022)	Ogółem	Dziewczęta	Chłopcy
Wygląd fizyczny	15%	17%	11%
Płeć	10%	14%	6%
Rasa lub pochodzenie etniczne	9%	8%	10%
Orientacja seksualna	5%	5%	4%
Poglądy polityczne	5%	4%	6%

Źródło: Pew Research Center, „Teens and Cyberbullying 2022”, odsetek wszystkich badanych nastolatków.

Jeśli policzyć tylko osoby, które w ogóle doświadczyły nękania w sieci, wygląd wskazało 31% z nich, płeć 22%, rasę lub pochodzenie 20%, orientację seksualną 12%, a poglądy polityczne 11%. Wynik 15% dla wyglądu jest niemal taki sam jak polskie 15,5% z tego samego roku.

Amerykańskie badanie pokazuje też, jak ważne jest, kogo się pyta. Wśród czarnoskórych nastolatków 21% uznało, że było atakowanych z powodu rasy lub pochodzenia. Wśród białych nastolatków było to 4%. Średnia dla wszystkich ukrywa więc doświadczenie grup, których sprawa dotyczy najmocniej.

Świat: zestawienie UNESCO

UNESCO, agenda ONZ do spraw edukacji, zebrało w 2019 roku wyniki badań ze 144 krajów i terytoriów. Według komunikatu UNESCO o publikacji „Behind the numbers” prawie co trzeci uczeń (32%) był dręczony przez rówieśników w szkole co najmniej raz w ostatnim miesiącu. Najczęstszym powodem dręczenia jest wygląd, a na drugim miejscu uczniowie wskazują rasę, narodowość lub kolor skóry.

UNESCO ujmuje to jednym zdaniem: częściej dręczone są dzieci postrzegane jako w jakikolwiek sposób inne. To zestawienie dotyczy przemocy w szkole w ogóle, nie tylko w internecie, ale wniosek jest zgodny z danymi o sieci.

Europa: skala zjawiska bez rankingu powodów

Największe europejskie badanie uczniów, HBSC, nie pyta o powody. Pokazuje za to skalę. Według podsumowania Biura Regionalnego WHO dla Europy z 2024 roku (badanie z lat 2021-2022, ponad 279 tysięcy uczniów z 44 krajów i regionów) cyberprzemocy doświadczyło 15% nastolatków, czyli mniej więcej co szósty. Wśród chłopców było to 15%, wśród dziewcząt 16%.

Dlaczego właśnie wygląd i ubiór?

Badania mierzą, jak często dany powód się pojawia. Nie rozstrzygają, dlaczego tak jest. Kilka wyjaśnień nasuwa się jednak samo i warto je znać, bo pomagają spojrzeć na hejt z dystansem.

Wygląd widać od razu.
Żeby wyśmiać czyjeś poglądy, trzeba je najpierw poznać. Zdjęcie widać w sekundę. Aplikacje, z których korzystacie, opierają się na zdjęciach i krótkich filmach, więc wygląd jest pierwszą rzeczą, do której ktoś może się odnieść.

Każdy jakoś wygląda.
Wygląd i ubiór to kategorie, które dotyczą wszystkich uczniów w klasie. Narodowość inna niż polska czy inna religia dotyczą nielicznych. Dlatego w rankingu dla całej populacji wygląd zawsze będzie wysoko.

Wyśmiewanie wyglądu bywa pierwszą formą przemocy w ogóle.
W raporcie Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę „Rówieśnicy 2026” (ankiety od listopada 2025 do lutego 2026 roku, 141 911 uczniów w wieku 10-17 lat) wyśmiewanie i krytykowanie wyglądu było najczęściej wskazywaną formą przemocy rówieśniczej. W roku poprzedzającym badanie doświadczyło go 58% ankietowanych, a 21% spotkało się z nim cztery razy lub częściej.

Hobby i styl mówią, do jakiej grupy ktoś należy.
Muzyka, gry, sport, sposób ubierania się to znaki przynależności. Atak na czyjeś zainteresowania często jest sposobem na pokazanie, kto jest w grupie, a kto poza nią. Dlatego ten powód zajmuje w polskich badaniach drugie albo trzecie miejsce.

Z tych wyjaśnień wynika rzecz najważniejsza: powód podany w komentarzu jest pretekstem. Osoba, która hejtuje, wybiera to, co najłatwiej zauważyć. Gdyby adresat wyglądał inaczej, znalazłaby coś innego. Jeśli taki komentarz dotyczy Was, to mówi on o autorze, a nie o Waszym wyglądzie. Gotowe odpowiedzi i sytuacje, w których lepiej nie odpisywać, znajdziecie w tekście o wyśmiewaniu wyglądu w komentarzach.

Kto jest atakowany częściej? Różnice między grupami uczniów

Średnia dla wszystkich nastolatków to dopiero początek. Te same badania pokazują, że ranking układa się inaczej w zależności od płci, wieku i sytuacji ucznia.

Dziewczęta i chłopcy

W Polsce z obrażaniem innych z powodu wyglądu spotkało się w 2022 roku 60,1% dziewcząt i 42,6% chłopców, a z powodu ubioru 55,4% dziewcząt i 35,8% chłopców (NASK). Raport NASK z 2024 roku opisuje też różnicę w osobistych doświadczeniach: dziewczęta częściej wskazywały wygląd i styl ubioru, a chłopcy narodowość, poglądy polityczne i kolor skóry. Sam odsetek osób bez takich doświadczeń był niemal równy: 62% chłopców i 63% dziewcząt.

W USA różnica jest podobna. W 2022 roku wygląd jako powód nękania wskazało 17% dziewcząt i 11% chłopców, a wśród dziewcząt w wieku 15-17 lat aż 21% (Pew Research Center). Szerzej opisujemy to w tekście o różnicach między dziewczętami i chłopcami w badaniach przemocy w sieci.

Uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Polskie badanie EU Kids Online 2026 (dane zbierane w 2025 roku, 1502 uczniów w wieku 10-16 lat) pytało, jak często w ostatnim roku ktoś źle potraktował ucznia z powodu wyglądu lub zachowania, w internecie albo poza nim. Wśród uczniów bez specjalnych potrzeb edukacyjnych 56,8% odpowiedziało, że nigdy. Wśród uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi tylko 34,5%.

Różnica rośnie przy najczęstszych atakach. Codziennie lub prawie codziennie doświadczało ich 7,6% uczniów ze specjalnymi potrzebami i 2,5% pozostałych. Autorzy raportu zwracają uwagę, że powodem nie jest sama niepełnosprawność czy orzeczenie, lecz powiązane z nimi cechy: wygląd, sposób poruszania się, zachowanie. Więcej danych zebraliśmy w tekście o uczniach z niepełnosprawnością i przemocy rówieśniczej.

Mniejszości

Ogólnopolskie odsetki dla orientacji seksualnej, narodowości, religii czy koloru skóry liczone są wśród wszystkich uczniów. Nie mówią, jak często atakowane są osoby, których dana cecha dotyczy. Amerykański przykład (21% wobec 4% przy pochodzeniu) pokazuje, jak duża może być ta różnica. Polskie i europejskie dane o jednej z takich grup opisujemy w tekście o młodych osobach LGBT+ i hejcie w sieci oraz w szkole.

Rodzice widzą mniej

W badaniu NASK z 2024 roku 74% rodziców odpowiedziało, że ich dziecko nie było w internecie celem ataków z żadnego z wymienionych powodów. Wśród samych nastolatków taką odpowiedź dało 63%. Cztery lata wcześniej, w badaniu z grudnia 2020 roku, wygląd jako powód ataków wskazało 13,7% nastolatków i 7,5% rodziców pytanych o własne dzieci.

To nie znaczy, że rodzice nie chcą wiedzieć. Często po prostu nikt im nie powiedział. Jeśli coś takiego Was spotyka, dorosły w domu może o tym nie mieć pojęcia, dopóki nie usłyszy tego od Was.

Czego te liczby nie mówią? Ograniczenia danych

Żadne z przytoczonych badań nie jest doskonałe i uczciwie trzeba powiedzieć, gdzie są ich granice.

To deklaracje, a nie pomiar.
Uczniowie sami oceniają, z jakiego powodu byli atakowani. Autor komentarza mógł mieć inny motyw niż ten, który podał. Część osób nie zaznacza też doświadczeń, które uznaje za „zwykłe żarty”.

Lista powodów jest zamknięta.
NASK pyta o dziesięć kategorii, Pew o pięć. Nie ma wśród nich na przykład ocen w szkole, niepełnosprawności, sposobu mówienia, sytuacji rodzinnej czy konfliktu po rozstaniu. W 2022 roku 3,7% polskich uczniów wybrało odpowiedź „inne”, a 20% „trudno powiedzieć”.

Edycje różnią się próbą.
W 2020 roku NASK badał 1733 uczniów klas 7 szkoły podstawowej i klas 2 szkół ponadpodstawowych, a w 2022 i 2024 roku także klasy 8 i 1. Porównania między latami pokazują więc kierunek, a nie dokładną zmianę. Z raportu za 2024 rok podajemy tylko wartości opisane w tekście raportu, w zaokrągleniu do pełnych procentów.

Różne definicje i różne okresy.
NASK pyta o ataki w internecie w ogóle, Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę o ostatni rok i o przemoc także poza siecią, EU Kids Online o złe potraktowanie „w internecie lub poza nim”. Badanie „Rówieśnicy 2026” ma bardzo dużą, ale nielosową próbę: wzięły w nim udział szkoły, które same zgłosiły się do programu, co autorzy wprost zaznaczają.

Brakuje danych europejskich o powodach.
Nie znaleźliśmy porównywalnego rankingu powodów hejtu dla wszystkich krajów Unii Europejskiej. HBSC mierzy skalę cyberprzemocy, ale nie pyta, czego dotyczyły ataki. O tym, skąd biorą się różnice między raportami, piszemy osobno w tekście jak czytać badania o hejcie.

Co z tego rankingu wynika dla klasy?

Liczby przydają się wtedy, gdy coś zmieniają w codziennym zachowaniu. Oto wnioski, które możecie wprowadzić sami, bez czekania na program profilaktyczny.

Wnioski dla Was jako klasy

Zacznijcie od wyglądu i ubioru.
Skoro tu jest najwięcej ataków, jedna prosta zasada da najwięcej: nie komentujemy cudzego ciała, twarzy, wagi, wzrostu ani ubrań, ani w grupie klasowej, ani pod zdjęciami. Także „dla żartu” i także wtedy, gdy danej osoby nie ma w rozmowie.

Zdjęcia i przeróbki tylko za zgodą.
Większość hejtu za wygląd zaczyna się od zdjęcia zrobionego na przerwie albo wyciętego kadru z filmu. Jeśli ktoś nie zgodził się na publikację, nie wysyłajcie go dalej.

Hobby to nie powód do oceniania.
Zainteresowania są na drugim miejscu rankingu. Można nie lubić czyjejś muzyki albo gry i nie pisać o tym nic. Klasa, w której różne pasje są czymś zwykłym, daje hejtowi mniej punktów zaczepienia.

Jedno zdanie świadka wystarczy.
Połowa z Was widzi takie komentarze. Nie trzeba się kłócić z autorem. Wystarczy napisać „to nie jest w porządku, odpuść” albo wysłać osobie atakowanej prywatną wiadomość: „widziałem to, jestem po Twojej stronie”. Krok po kroku opisujemy to w tekście jak pomóc osobie hejtowanej, gdy jesteście świadkami.

Szczególna uwaga dla osób, które są w mniejszości.
Nowy uczeń z innego kraju, osoba z niepełnosprawnością, ktoś, kto wyróżnia się wyglądem. Dane pokazują, że te osoby są atakowane częściej i mocniej. To one najbardziej potrzebują, żeby ktoś z klasy usiadł obok.

Wnioski dla wychowawcy i samorządu uczniowskiego

Ogólnopolski ranking jest punktem wyjścia, ale Wasza klasa może wyglądać inaczej. Warto to sprawdzić krótką, anonimową ankietą z tym samym pytaniem, które zadaje NASK. Wzór pytań i zasady takiego badania znajdziecie w tekście o ankiecie o hejcie i cyberprzemocy w szkole.

1. Zadajcie w klasie pytanie: z jakiego powodu ktoś Was obrażał w sieci w tym roku szkolnym? Odpowiedzi anonimowe, kilka do wyboru, z polem „inne”.
2. Porównajcie wynik z rankingiem ogólnopolskim. Jeśli u Was wysoko jest powód, który w Polsce jest rzadki, to sygnał, że w klasie jest konkretna osoba lub grupa, która potrzebuje wsparcia.
3. Omówcie wynik na godzinie wychowawczej bez wskazywania osób. Mówcie o powodach i zasadach, nie o tym, kto co napisał.
4. Spiszcie dwie lub trzy zasady klasowe, które odpowiadają na najczęstsze powody. Krótkie, konkretne, zaproponowane przez uczniów.
5. Wróćcie do ankiety po kilku miesiącach i sprawdźcie, czy coś się zmieniło.

Jeśli to dotyczy Was osobiście

Jeśli jesteście atakowani za wygląd, ubiór albo cokolwiek innego, nie jesteście wyjątkiem i nie jest to Wasza wina. Ataki za sam wygląd zgłasza w badaniach NASK z lat 2022-2024 mniej więcej co siódmy nastolatek. Nie musicie niczego w sobie zmieniać, żeby zasługiwać na spokój.

1. Zróbcie zrzuty ekranu z widoczną nazwą konta i datą. Nie usuwajcie rozmowy.
2. Nie odpisujcie w złości. Zablokujcie konto i zgłoście treść w aplikacji.
3. Powiedzcie o tym dorosłemu, któremu ufacie: rodzicowi, wychowawcy, pedagogowi lub psychologowi szkolnemu. Sprawy osób niepełnoletnich zawsze prowadzi się razem z dorosłym.
4. Jeśli trudno Wam zacząć taką rozmowę, zadzwońcie pod 116 111. To telefon zaufania dla dzieci i młodzieży.

Podsumowanie: hejt wybiera to, co widać, a nie to, co ważne

Polskie badania NASK z lat 2018-2024 i amerykańskie badanie Pew Research Center z 2022 roku dają ten sam obraz. Nastolatki są atakowane w sieci przede wszystkim za wygląd, potem za zainteresowania i ubiór. Poglądy, religia, narodowość i orientacja mają niższe odsetki w całej populacji, ale mocno dotykają osób, których dotyczą.

Żadna z tych cech nie jest winą osoby atakowanej. Ranking pokazuje, czego szukają osoby, które chcą komuś dokuczyć: tego, co najłatwiej zauważyć. Dla klasy to dobra wiadomość, bo wskazuje konkretne miejsce, od którego warto zacząć. Jedna zasada o niekomentowaniu wyglądu i kilka osób, które reagują, zmieniają więcej niż długie regulaminy.

Gdzie szukać pomocy?

Fundacja Usuwanie Hejtu pomaga przygotować zgłoszenia do serwisów i prowadzi je do końca, pomaga zabezpieczyć materiał, a gdy trzeba, kieruje do prawnika lub psychologa. Kontakt: tel. 222 900 142, e-mail biuro@usuwaniehejtu.pl. Osoby niepełnoletnie prosimy o kontakt razem z rodzicem lub opiekunem.

• 116 111: telefon zaufania dla dzieci i młodzieży.
• 800 100 100: telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawie bezpieczeństwa dzieci.
• 116 123: telefon wsparcia dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym.
• 112: numer alarmowy, gdy zagrożone jest życie lub zdrowie.
• W szkole: wychowawca, pedagog, psycholog szkolny, a w razie braku reakcji dyrekcja.

Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.

Najczęściej zadawane pytania

1. Za co najczęściej hejtuje się nastolatki w internecie?
Za wygląd fizyczny. W badaniu NASK z 2022 roku ten powód wskazało 15,5% uczniów, a w edycji z 2024 roku 13%. Kolejne miejsca zajmują zainteresowania i ubiór.

2. Czy hejt za poglądy polityczne jest wśród uczniów częsty?
Rzadszy niż hejt za wygląd. W Polsce wskazało go 5,9% nastolatków w 2022 roku (NASK), a w USA 5% (Pew Research Center, 2022). Częściej spotykają się z nim licealiści niż uczniowie szkół podstawowych.

3. Czy dziewczęta są hejtowane za wygląd częściej niż chłopcy?
Tak wynika z badań. Raport NASK z 2024 roku podaje, że dziewczęta częściej wskazują wygląd i styl ubioru, a chłopcy narodowość, poglądy polityczne i kolor skóry. W USA w 2022 roku wygląd jako powód podało 17% dziewcząt i 11% chłopców.

4. Dlaczego hejt dotyczy głównie wyglądu?
Badania tego nie rozstrzygają, ale wygląd widać od razu i dotyczy każdego ucznia. Media społecznościowe opierają się na zdjęciach, więc to pierwsza rzecz, do której można się odnieść. Powód podany w komentarzu jest zwykle pretekstem.

5. Czy to znaczy, że osoba hejtowana powinna zmienić wygląd albo styl?
Nie. Dane pokazują, że hejt trafia w to, co najłatwiej zauważyć, a nie w coś, co jest obiektywną wadą. Zmiana wyglądu nie usuwa przyczyny, bo ta leży po stronie osoby atakującej.

6. Ilu nastolatków w ogóle doświadcza ataków z tych powodów?
W badaniu NASK z 2024 roku ponad jedna czwarta uczniów (28%) zetknęła się z atakiem z co najmniej jednego z badanych powodów, a 63% nie miało takich doświadczeń. Pozostali wybrali odpowiedź „trudno powiedzieć”.

7. Czy hejt za kolor skóry lub religię to w Polsce rzadkość?
W całej populacji uczniów odsetki są niskie (4,3% i 5,2% w 2022 roku), bo te cechy dotyczą mniejszej grupy. Jednocześnie 40,3% nastolatków widziało w sieci obrażanie innych z powodu koloru skóry, więc takie treści są bardzo widoczne.

8. Czy uczniowie z niepełnosprawnością są atakowani częściej?
Tak. W polskim badaniu EU Kids Online 2026 tylko 34,5% uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi nigdy nie było źle potraktowanych z powodu wyglądu lub zachowania. Wśród pozostałych uczniów było to 56,8%.

9. Czy rodzice wiedzą, za co ich dzieci są hejtowane?
Często nie. W badaniu NASK z 2024 roku 74% rodziców uznało, że ich dziecko nie było celem takich ataków, podczas gdy wśród nastolatków odpowiedziało tak 63%. Dlatego warto powiedzieć o tym dorosłemu wprost.

10. Jak sprawdzić, jakie powody hejtu dominują w naszej klasie?
Najprościej krótką anonimową ankietą z pytaniem wielokrotnego wyboru i polem „inne”. Wynik warto omówić na godzinie wychowawczej bez wskazywania osób i porównać z rankingiem ogólnopolskim.

11. Czy żart z czyjegoś ubrania to już hejt?
Zależy od tego, jak odbiera go osoba, której dotyczy, i czy się powtarza. Jeśli komentarz ośmiesza kogoś przy innych albo wraca wiele razy, przestaje być żartem. Ubiór jest trzecim najczęstszym powodem ataków w badaniach NASK.

12. Co zrobić, gdy ktoś wyśmiewa mój wygląd w komentarzach?
Zróbcie zrzuty ekranu, nie odpisujcie w złości, zablokujcie konto i zgłoście treść w aplikacji. Powiedzcie o sprawie dorosłemu, któremu ufacie, albo zadzwońcie pod 116 111.

13. Czy dane z USA można przenosić na polskie szkoły?
Tylko ostrożnie. Badanie Pew Research Center pyta o inne kategorie i dotyczy innego społeczeństwa. Zbieżność wyniku dla wyglądu (15% w USA i 15,5% w Polsce w 2022 roku) pokazuje jednak, że kolejność powodów jest podobna.

14. Czy są europejskie dane o powodach hejtu wśród uczniów?
Nie znaleźliśmy jednego porównywalnego rankingu dla wszystkich krajów Unii. Badanie HBSC opisane przez WHO podaje skalę cyberprzemocy (15% nastolatków w latach 2021-2022), ale nie pyta o powody ataków.

Źródła

• NASK - Państwowy Instytut Badawczy, 2023: Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów (badanie z 2022 r.)
• NASK - Państwowy Instytut Badawczy, 2021: Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów (badanie z grudnia 2020 r., porównanie z 2018 r.)
• NASK - Państwowy Instytut Badawczy, 2025: Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców. Raport badawczy (badanie z października i listopada 2024 r.)
• Pew Research Center, 2022: Teens and Cyberbullying 2022 (badanie z kwietnia i maja 2022 r.)
• UNESCO, 2019: School violence and bullying a major global issue, new UNESCO publication finds (Behind the numbers: Ending school violence and bullying)
• WHO Regional Office for Europe, 2024: One in six school-aged children experiences cyberbullying, finds new WHO/Europe study (badanie HBSC 2021/2022)
• Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, 2026: Rówieśnicy. Raport o przemocy rówieśniczej 2026 (badanie od listopada 2025 do lutego 2026 r.)
• Wydawnictwo Naukowe UAM, Fundacja Orange, 2026: Polskie badanie EU Kids Online 2026. W stronę nowych wyzwań (dane z 2025 r.)

A jak to wygląda w Waszej klasie? Napiszcie w komentarzu

Czy ranking z badań zgadza się z tym, co widzicie u siebie w szkole, czy u Was na pierwszym miejscu byłby zupełnie inny powód? I co naprawdę zadziałało, gdy ktoś w klasie stanął w obronie osoby wyśmiewanej za wygląd lub ubiór? Prosimy, nie podawajcie w komentarzach nazwisk ani danych innych osób.