Znieważenie funkcjonariusza publicznego w liczbach - statystyki policji i sądów

Znieważenie funkcjonariusza publicznego to jedno z częściej ściganych przestępstw przeciwko działalności instytucji państwowych. Policja stwierdza je kilka tysięcy razy w roku, a sądy skazują za nie ponad dwa tysiące osób rocznie.

Zebraliśmy w jednym miejscu dane policji i Ministerstwa Sprawiedliwości o art. 226 i art. 222 Kodeksu karnego: ile jest postępowań, ile skazań, jakie zapadają kary i kogo te sprawy dotyczą. Przy każdej liczbie podajemy źródło i rok. Piszemy też wprost, czego z tych statystyk wyczytać się nie da.

W skrócie

• W 2023 r. policja stwierdziła 6591 przestępstw z art. 226 k.k. i wszczęła 4268 postępowań (Komenda Główna Policji). W szczytowym 2010 r. było 13 774 przestępstw stwierdzonych, czyli ponad dwa razy więcej.
• Naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariusza (art. 222 k.k.): 3471 przestępstw stwierdzonych w 2023 r. wobec 5772 w 2013 r. (Komenda Główna Policji).
• W 2024 r. sądy rejonowe w pierwszej instancji osądziły z art. 226 k.k. 2844 osoby i skazały 2458 z nich (sprawozdanie MS-S6r Ministerstwa Sprawiedliwości za 2024 r.).
• Najczęstszą karą jest grzywna: w 2024 r. orzeczono ją wobec 1160 z 2458 skazanych, czyli w około 47% spraw. Karę pozbawienia wolności orzeczono wobec 447 osób, w tym wobec 110 z warunkowym zawieszeniem.
• Skazani to w ogromnej większości mężczyźni: 2170 z 2458 osób w 2024 r., czyli około 88%.
• Statystyki nie mówią, jaki zawód wykonywał pokrzywdzony ani czy zniewaga padła w internecie. Tych informacji urzędowe zestawienia nie zawierają.

Co dokładnie liczą statystyki o znieważeniu funkcjonariusza?

Zanim przejdziemy do liczb, warto ustalić, o jakich przepisach mowa. W statystykach występują one pod numerami artykułów, a nie pod potocznymi nazwami.

Art. 226 k.k.: znieważenie

Zgodnie z Kodeksem karnym karze podlega ten, kto znieważa funkcjonariusza publicznego lub osobę przybraną mu do pomocy podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych. Grozi za to grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

W tym samym artykule, w § 3, mieści się inne przestępstwo: publiczne znieważenie lub poniżenie konstytucyjnego organu Rzeczypospolitej. Kara sięga tu 2 lat pozbawienia wolności. Statystyka policyjna liczy oba czyny razem, ale w danych sądowych widać proporcje: w 2020 r. z § 1 skazano prawomocnie 2487 osób, a z § 3 jedną (Ministerstwo Sprawiedliwości, skazania prawomocne 2002-2020).

Art. 222 i 223 k.k.: naruszenie nietykalności i czynna napaść

Art. 222 k.k. dotyczy naruszenia nietykalności cielesnej funkcjonariusza, na przykład uderzenia, popchnięcia, szarpania czy oplucia. Kara to grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do lat 3. Art. 223 k.k. obejmuje czynną napaść wspólnie z inną osobą albo z użyciem broni, noża lub innego niebezpiecznego przedmiotu. Tu kara wynosi od roku do 10 lat pozbawienia wolności.

Ważna zmiana z przełomu 2025 i 2026 r.
Ustawa z 7 listopada 2025 r. dodała do art. 222 nowy § 1a. Jeżeli sprawca naraża pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, grozi mu od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Na wniosek pokrzywdzonego sąd orzeka też podanie wyroku do publicznej wiadomości. Ustawę ogłoszono 18 grudnia 2025 r. i weszła w życie po 14 dniach (Dz.U. z 2025 r. poz. 1818). Sam art. 226 nie został zmieniony.

Kto jest funkcjonariuszem publicznym?

Listę zawiera art. 115 § 13 Kodeksu karnego. Są na niej między innymi posłowie, senatorowie i radni, sędziowie, prokuratorzy, komornicy i kuratorzy sądowi, pracownicy administracji rządowej i samorządowej (poza osobami pełniącymi wyłącznie czynności usługowe), funkcjonariusze organów ochrony bezpieczeństwa publicznego, czyli na przykład policjanci, funkcjonariusze Służby Więziennej oraz żołnierze w czynnej służbie.

Z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy korzystają także inne zawody na podstawie odrębnych ustaw. Ministerstwo Sprawiedliwości wymienia tu osoby udzielające pomocy w systemie Państwowego Ratownictwa Medycznego, ratowników medycznych, lekarzy oraz pielęgniarki i położne (odpowiedź na interpelację nr 8714 z 29 kwietnia 2025 r.). O sytuacji nauczycieli piszemy osobno we wpisie o hejcie wobec nauczycieli w liczbach.

Dlaczego słowa „podczas i w związku” mają znaczenie.
Do 2008 r. przepis brzmiał „podczas lub w związku”. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 11 października 2006 r., sygn. P 3/06, uznał, że karanie z tego artykułu za zniewagi niepubliczne albo wypowiedziane poza czynnościami służbowymi narusza wolność słowa. Ustawa z 9 maja 2008 r. zamieniła więc „lub” na „i”. Obraźliwy wpis opublikowany po służbie zwykle podlega dziś pod zwykłą zniewagę z art. 216 k.k. Szerzej wyjaśniamy to w tekście o tym, kiedy do wpisów w internecie stosuje się art. 226 k.k.

Ile postępowań o znieważenie funkcjonariusza prowadzi policja?

Komenda Główna Policji publikuje dla każdego artykułu dwie liczby: postępowania wszczęte i przestępstwa stwierdzone. Dane obejmują lata 1999-2023.

W 2023 r. policja wszczęła 4268 postępowań z art. 226 k.k. i stwierdziła 6591 przestępstw. To średnio około 18 stwierdzonych czynów dziennie. Przestępstw jest więcej niż postępowań, ponieważ jedno postępowanie może obejmować kilka czynów, na przykład znieważenie dwóch policjantów z jednego patrolu.

W przypadku art. 222 k.k. było to 2425 postępowań i 3471 przestępstw stwierdzonych. Czynna napaść z art. 223 k.k. zdarza się wielokrotnie rzadziej: 173 postępowania i 213 przestępstw stwierdzonych w 2023 r. (Komenda Główna Policji).

Rok	Art. 226: postępowania wszczęte	Art. 226: przestępstwa stwierdzone	Art. 222: postępowania wszczęte	Art. 222: przestępstwa stwierdzone
2010	5897	13 774	2956	4806
2013	6170	13 114	3506	5772
2015	6292	9610	3468	4836
2017	5390	8674	2978	4460
2019	5044	7873	2735	4068
2020	4717	7564	2481	3851
2021	4710	7387	2511	3931
2022	4633	7161	2519	3807
2023	4268	6591	2425	3471

Źródło: Komenda Główna Policji, statystyka przestępstw z art. 226 k.k. i art. 222 k.k. za lata 1999-2023.

Trend: od kilkunastu lat liczby spadają

Liczba przestępstw stwierdzonych z art. 226 k.k. rosła do 2010 r., kiedy osiągnęła 13 774. Do 2013 r. utrzymywała się powyżej 13 tysięcy, po czym zaczęła wyraźnie maleć. W 2023 r. była o około 52% niższa niż w 2010 r.

Przy art. 222 k.k. szczyt przypadł na 2013 r. (5772 przestępstwa stwierdzone). Dziesięć lat później było ich 3471, czyli o około 40% mniej. Spadek jest tu łagodniejszy niż przy znieważeniu.

Czego z tego spadku nie wolno wyczytać.
Statystyka policyjna pokazuje sprawy zarejestrowane, a nie wszystkie zdarzenia. Mniejsza liczba może oznaczać mniej zniewag, ale też mniej zawiadomień, inną praktykę kwalifikowania czynów albo mniej interwencji w danym roku. Dane nie pozwalają rozdzielić tych przyczyn. O tym, jak ostrożnie podchodzić do takich zestawień, piszemy w tekście jak czytać badania o hejcie.

Ile osób sądy skazują za znieważenie funkcjonariusza?

Dane sądowe pochodzą z dwóch rodzajów zestawień Ministerstwa Sprawiedliwości. Pierwsze to skazania prawomocne, dostępne w szczegółowym układzie do 2020 r. Drugie to roczne sprawozdania sądów rejonowych z orzeczeń pierwszej instancji (formularz MS-S6r), dostępne także za lata 2023 i 2024. Tych dwóch szeregów nie należy łączyć w jeden, bo liczą co innego.

Skazania prawomocne w latach 2002-2020

W 2002 r. z art. 226 § 1 k.k. skazano prawomocnie 1302 osoby. Liczba ta rosła do 2007 r. (4186), przez kolejne lata utrzymywała się w okolicach 3,4-4,1 tysiąca, a najwyższą wartość osiągnęła w 2016 r.: 4385 skazanych. Potem malała: 3391 w 2017 r., 3031 w 2018 r., 2946 w 2019 r. i 2487 w 2020 r. (Ministerstwo Sprawiedliwości, skazania prawomocne z oskarżenia publicznego 2002-2020).

Z art. 222 § 1 k.k. w 2020 r. skazano prawomocnie 2282 osoby. Najwięcej, 3178, było ich w 2016 r.

Orzeczenia pierwszej instancji w latach 2023-2024

W 2023 r. sądy rejonowe osądziły z art. 226 k.k. 3058 osób, z czego skazały 2662. W 2024 r. osądzonych było 2844, a skazanych 2458 (sprawozdania MS-S6r za 2023 r. i 2024 r.).

Co stało się z pozostałymi osądzonymi w 2024 r.? Wobec 278 osób sąd warunkowo umorzył postępowanie, wobec 76 postępowanie umorzył, a 17 osób uniewinnił. Wyrok skazujący zapadł więc w około 86% spraw, które trafiły na wokandę. Warunkowe umorzenie oznacza, że sąd stwierdza winę, ale nie wymierza kary i wyznacza okres próby.

Z art. 222 k.k. w 2024 r. sądy rejonowe osądziły 2089 osób i skazały 1765. Rządowe uzasadnienie nowelizacji Kodeksu karnego podaje dla tego artykułu cały szereg z ostatnich lat: 1978 skazanych w 2021 r., 2005 w 2022 r., 1768 w 2023 r. i 1765 w 2024 r. (druk sejmowy nr 1636, ocena skutków regulacji).

Jakie kary zapadają za znieważenie funkcjonariusza?

Kodeks przewiduje trzy rodzaje kar: grzywnę, ograniczenie wolności i pozbawienie wolności do roku. Statystyki pokazują, że w praktyce dominują dwie pierwsze.

Rok i rodzaj danych	Skazani	Grzywna samoistna	Ograniczenie wolności	Pozbawienie wolności
2008 (prawomocne, § 1)	4080	1274 (31%)	790 (19%)	1995 (49%)
2012 (prawomocne, § 1)	3744	1203 (32%)	899 (24%)	1641 (44%)
2016 (prawomocne, § 1)	4385	2089 (48%)	1554 (35%)	737 (17%)
2020 (prawomocne, § 1)	2487	1194 (48%)	938 (38%)	348 (14%)
2023 (I instancja, art. 226)	2662	1274 (48%)	959 (36%)	425 (16%)
2024 (I instancja, art. 226)	2458	1160 (47%)	849 (35%)	447 (18%)

Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości, skazania prawomocne według rodzajów przestępstw i wymiaru kary 2008-2020 oraz sprawozdania MS-S6r za lata 2023 i 2024. Odsetki to obliczenia własne na podstawie tych danych. Wiersze nie sumują się do 100%, bo pominięto nieliczne kary mieszane i inne rozstrzygnięcia.

Grzywna: najczęściej od 800 do 2000 zł

Najdokładniejszy rozkład kwot dotyczy 2020 r. Spośród 1194 prawomocnych grzywien za czyn z art. 226 § 1 k.k. 733, czyli około 61%, mieściły się w przedziale od 801 do 2000 zł. Grzywien do 800 zł było 262, a powyżej 2000 zł 199, w tym 12 powyżej 5000 zł.

Do grzywny dochodzą zwykle koszty sądowe, a sąd może orzec także nawiązkę lub inne środki. Zestawienia statystyczne nie pokazują łącznej kwoty, jaką skazany ostatecznie płaci.

Pozbawienie wolności: rzadziej niż kiedyś, ale częściej bez zawieszenia

W 2008 r. kara pozbawienia wolności była najczęstszym rozstrzygnięciem (1995 z 4080 skazanych), przy czym aż 1824 kary warunkowo zawieszono, a bezwzględnych było 171. W 2020 r. kar pozbawienia wolności orzeczono 348, ale 260 z nich bez zawieszenia.

Oznacza to, że udział kar bezwzględnych wśród wszystkich skazanych z art. 226 § 1 k.k. wzrósł z około 4% w 2008 r. do około 10% w 2020 r. W 2024 r. w pierwszej instancji orzeczono 447 kar pozbawienia wolności, z czego 110 z warunkowym zawieszeniem.

Ta zmiana nie jest wyjątkowa dla tego przepisu. W całej statystyce skazań prawomocnych liczba kar pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem spadła z 250 774 w 2008 r. do 41 974 w 2020 r. Sądy zaczęły częściej sięgać po grzywnę i ograniczenie wolności tam, gdzie wcześniej orzekały karę w zawieszeniu.

A kary za naruszenie nietykalności?

Przy art. 222 k.k. kary są surowsze, ale proporcje podobne. W 2024 r. spośród 1765 skazanych grzywnę otrzymało 714 osób (około 40%), ograniczenie wolności 697 (około 39%), a pozbawienie wolności 351 (około 20%). Wśród kar pozbawienia wolności 181 nie przekraczało 5 miesięcy, 157 mieściło się między 6 miesiącami a rokiem, a 11 przekraczało rok.

Autorzy rządowego projektu podsumowali lata 2021-2024 podobnie: grzywna w około 39-43% skazań, ograniczenie wolności w 35-39%, pozbawienie wolności w 20-24% (druk nr 1636).

Kogo te sprawy dotyczą najczęściej?

Na to pytanie statystyki odpowiadają tylko częściowo. Podajemy to, co da się potwierdzić, i zaznaczamy, gdzie danych brakuje.

Skazani: prawie dziewięciu na dziesięciu to mężczyźni

W 2024 r. wśród 2458 osób skazanych w pierwszej instancji z art. 226 k.k. było 2170 mężczyzn i 288 kobiet. Kobiety stanowiły więc około 12% skazanych. Rok wcześniej proporcje były zbliżone: 2375 mężczyzn i 287 kobiet.

Przy art. 222 k.k. udział kobiet jest nieco wyższy: 294 z 1765 skazanych w 2024 r., czyli około 17%.

Pokrzywdzeni: więcej osób niż skazanych

Sprawozdanie MS-S6r za 2024 r. podaje też liczbę pokrzywdzonych w sprawach osądzonych z art. 226 k.k.: 4545 osób dorosłych, w tym 3691 mężczyzn i 854 kobiety. Na jednego osądzonego przypada średnio około 1,6 pokrzywdzonego. To zgodne z obrazem typowej sprawy, w której jedna osoba znieważa kilku członków patrolu lub zespołu.

W sprawach z art. 222 k.k. pokrzywdzonych dorosłych było 3140, w tym 567 kobiet.

Zawód pokrzywdzonego: tu dane się kończą

Żadne z przytoczonych zestawień nie podaje, czy pokrzywdzonym był policjant, strażnik miejski, ratownik medyczny, urzędnik czy nauczyciel. Ministerstwo Sprawiedliwości potwierdziło to wprost w 2025 r.: z danych o skazaniach nie da się wyodrębnić spraw dotyczących samych ratowników medycznych (odpowiedź na interpelację nr 8714).

Wiadomo natomiast, jak duże są chronione grupy. Według oceny skutków regulacji do druku nr 1636 w formacjach bezpieczeństwa publicznego służy 148 982 funkcjonariuszy (stan na koniec 2023 r.), z czego na Policję przypada 110 709 etatów (ustawa budżetowa na 2025 r.), a straże miejskie liczą 7963 strażników (stan na koniec 2024 r.). Dla porównania nauczycieli jest 718 253.

Przepis wymaga, by zniewaga padła podczas pełnienia obowiązków. Dlatego rozsądnie jest zakładać, że duża część spraw dotyczy służb interweniujących w terenie. To jednak wniosek z konstrukcji przepisu, a nie liczba z urzędowej tabeli, i tak należy go cytować.

Internet: osobnej rubryki nie ma

Statystyki nie rozróżniają, czy zniewaga padła twarzą w twarz, przez telefon, czy we wpisie w sieci. Większość obraźliwych komentarzy o funkcjonariuszach, publikowanych po zdarzeniu, i tak nie trafia do rubryki art. 226. Ściga się je jako zniewagę lub zniesławienie z oskarżenia prywatnego albo dochodzi ochrony dóbr osobistych. Różnice między tymi drogami opisujemy w tekście zniesławienie a zniewaga w internecie.

Jakie są ograniczenia tych danych?

Każde z użytych źródeł mierzy coś innego i ma własne luki. Przy cytowaniu warto je wymienić.

Statystyka policji kończy się na 2023 r.
Publikowane zestawienie dla art. 222, 223 i 226 k.k. obejmuje lata 1999-2023. Liczy czyny i postępowania, a nie osoby. Nie obejmuje zdarzeń, których nikt nie zgłosił, a o skali takich przypadków piszemy w tekście o tym, dlaczego pokrzywdzeni nie zgłaszają hejtu.

Skazania prawomocne w szczegółowym układzie kończą się na 2020 r.
Liczone są według czynu głównego. Jeśli ktoś został skazany jednocześnie za poważniejsze przestępstwo i za znieważenie, w tabeli figuruje pod tym pierwszym. Rzeczywista liczba osób, którym przypisano czyn z art. 226 k.k., jest więc wyższa od wykazanej.

Dane za lata 2023-2024 dotyczą pierwszej instancji.
Część tych wyroków mogła zostać zmieniona po apelacji. Formularz obejmuje cały art. 226, bez podziału na paragrafy, oraz wyłącznie sądy rejonowe. Dlatego liczb z 2020 r. i z 2024 r. nie należy zestawiać jako jednego ciągu.

Brak informacji o okolicznościach.
Nie wiadomo, ile spraw wiązało się z interwencją wobec osoby nietrzeźwej, ile dotyczyło urzędów, a ile szpitali. Nie ma też danych o zawodzie pokrzywdzonego ani o tym, czy czyn popełniono w internecie. Wiarygodnych ogólnopolskich danych urzędowych na ten temat nie znaleźliśmy.

Odsetki są naszymi obliczeniami.
Wszystkie udziały procentowe w tym tekście policzyliśmy sami z liczb bezwzględnych podanych w źródłach, z zaokrągleniem do pełnego procenta.

Jak korzystać z tych liczb w pracy?

Jeżeli piszecie o tym temacie

Dziennikarzom i autorom opracowań proponujemy kilka prostych zasad.

1. Podawajcie zawsze, czy mowa o postępowaniach wszczętych, przestępstwach stwierdzonych, czy o skazanych. To trzy różne wielkości i różnią się nawet dwukrotnie.
2. Przy skazaniach zaznaczajcie, czy są prawomocne, czy z pierwszej instancji.
3. Nie piszcie, że „znieważono tylu policjantów”. Statystyka dotyczy wszystkich funkcjonariuszy publicznych i osób korzystających z ich ochrony.
4. Pamiętajcie, że w liczbie policyjnej dla art. 226 mieści się także znieważenie konstytucyjnego organu, choć to pojedyncze sprawy.
5. Porównujcie lata w obrębie jednego źródła, a nie między źródłami.

Jeżeli jesteście funkcjonariuszami

Znieważenie podczas służby ścigane jest z urzędu. Nie musicie wnosić własnego aktu oskarżenia ani ponosić opłat za wszczęcie sprawy. Liczby pokazują, że sprawa, która trafi do sądu, w zdecydowanej większości kończy się skazaniem lub warunkowym umorzeniem.

Inaczej jest z hejtem po służbie: komentarzami pod nagraniem z interwencji, wpisami z nazwiskiem czy publikacją adresu. Tu zwykle potrzebne są zgłoszenia do platformy, zabezpieczenie materiału i często droga prywatnoskargowa lub cywilna. Krok po kroku opisujemy to w tekstach o policjancie hejtowanym z imienia i nazwiska po interwencji oraz o granicach krytyki radnych i urzędników.

Zabezpieczcie materiał od razu.
Zrzut ekranu z adresem, datą i nazwą konta, zapisany link oraz notatka, kto i kiedy znalazł wpis, przydadzą się w każdej z tych procedur. Szczegóły znajdziecie w tekście jak zabezpieczyć dowody hejtu w internecie.

Jeżeli sprawa dotyczy Was jako obywateli

Krytyka działań funkcjonariusza, nawet ostra, nie jest zniewagą. Przestępstwem jest użycie słów lub gestów powszechnie uznawanych za obelżywe. Jeżeli czyn wywołało niewłaściwe zachowanie funkcjonariusza, sąd może nadzwyczajnie złagodzić karę, a nawet odstąpić od jej wymierzenia. Wynika to z art. 222 § 2 k.k., stosowanego odpowiednio do znieważenia.

Jeżeli dostaliście wezwanie w takiej sprawie, skonsultujcie się z adwokatem lub radcą prawnym przed pierwszym przesłuchaniem. Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnika.

Podsumowanie: mniej spraw niż dekadę temu, łagodniejsze rodzaje kar

Znieważenie funkcjonariusza publicznego pozostaje przestępstwem masowym, ale jego rejestrowana skala maleje. Policja stwierdziła w 2023 r. 6591 czynów z art. 226 k.k. wobec 13 774 w 2010 r. Sądy rejonowe skazały w 2024 r. 2458 osób.

Zmieniła się też struktura kar. W 2008 r. połowa skazanych słyszała wyrok pozbawienia wolności, zwykle w zawieszeniu. Dziś blisko połowa dostaje grzywnę, a ponad jedna trzecia karę ograniczenia wolności. Skazani to w około 88% mężczyźni.

Największą luką pozostaje brak danych o tym, kim są pokrzywdzeni i gdzie dochodzi do zniewag. Bez nich nie da się rzetelnie powiedzieć, która służba jest atakowana najczęściej ani jaka część problemu przeniosła się do internetu.

Gdzie szukać pomocy?

Jeżeli jesteście funkcjonariuszami lub pracownikami instytucji publicznych i mierzycie się z hejtem w sieci, możecie zwrócić się do Fundacji Usuwanie Hejtu: tel. 222 900 142, e-mail biuro@usuwaniehejtu.pl. Fundacja pomaga przygotować zgłoszenia do platform i prowadzi je do końca, pomaga zabezpieczyć materiał oraz kieruje do prawnika lub psychologa. Nie ustala tożsamości autorów poza drogą prawną i nie zastępuje prawnika.

Zniewagę lub naruszenie nietykalności podczas służby zgłoście przełożonemu i policji albo prokuraturze. W wielu formacjach działają też psychologowie służby, z których pomocy warto skorzystać po trudnej interwencji.

W kryzysie emocjonalnym dorośli mogą zadzwonić pod numer 116 123. Gdy zagrożone jest życie lub zdrowie, dzwońcie pod 112. Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.

Najczęściej zadawane pytania

1. Ile przestępstw znieważenia funkcjonariusza stwierdza policja w ciągu roku?
Według Komendy Głównej Policji w 2023 r. stwierdzono 6591 przestępstw z art. 226 k.k. i wszczęto 4268 postępowań. To ostatni rok, za który opublikowano zestawienie dla tego artykułu.

2. Czy liczba spraw o znieważenie funkcjonariusza rośnie?
Nie, od kilkunastu lat maleje. Najwięcej przestępstw stwierdzonych odnotowano w 2010 r. (13 774), a w 2023 r. było ich o około 52% mniej. Statystyka nie wyjaśnia jednak przyczyn tego spadku.

3. Jaka kara grozi za znieważenie funkcjonariusza publicznego?
Art. 226 § 1 k.k. przewiduje grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. W praktyce sądy najczęściej orzekają grzywnę, a w drugiej kolejności ograniczenie wolności.

4. Jak wysokie grzywny orzekają sądy?
Szczegółowe dane dotyczą 2020 r.: około 61% prawomocnych grzywien z art. 226 § 1 k.k. mieściło się między 801 a 2000 zł. Grzywny powyżej 5000 zł orzeczono 12 razy na 1194 przypadki.

5. Czy za znieważenie funkcjonariusza można trafić do więzienia?
Tak, choć dotyczy to mniejszości spraw. W 2024 r. sądy rejonowe orzekły 447 kar pozbawienia wolności na 2458 skazanych, z czego 110 warunkowo zawiesiły.

6. Kto częściej jest skazywany: kobiety czy mężczyźni?
Zdecydowanie mężczyźni. W 2024 r. stanowili oni około 88% skazanych z art. 226 k.k. w pierwszej instancji, a kobiety około 12%.

7. Ilu policjantów jest znieważanych w ciągu roku?
Tego urzędowe statystyki nie podają. Dane dotyczą wszystkich funkcjonariuszy publicznych łącznie i nie zawierają informacji o zawodzie pokrzywdzonego. Ministerstwo Sprawiedliwości potwierdziło w 2025 r., że nie potrafi wyodrębnić nawet spraw ratowników medycznych.

8. Czy obraźliwy komentarz o policjancie w internecie to art. 226 k.k.?
Zwykle nie. Przepis wymaga, by zniewaga padła podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych. Wpis opublikowany po interwencji najczęściej ocenia się jako zwykłą zniewagę lub zniesławienie, ścigane z oskarżenia prywatnego.

9. Czym różni się przestępstwo stwierdzone od postępowania wszczętego?
Postępowanie wszczęte to jedna sprawa prowadzona przez policję. Przestępstwo stwierdzone to pojedynczy czyn potwierdzony w zakończonym postępowaniu. Jedna sprawa może obejmować kilka czynów, dlatego przestępstw stwierdzonych z art. 226 k.k. jest więcej niż postępowań.

10. Dlaczego dane o skazaniach prawomocnych kończą się na 2020 r.?
Szczegółowe zestawienie Ministerstwa Sprawiedliwości według artykułów i wymiaru kary obejmuje lata 2008-2020. Nowsze liczby pochodzą z rocznych sprawozdań sądów rejonowych i dotyczą orzeczeń pierwszej instancji, więc nie są w pełni porównywalne.

11. Co zmieniła nowelizacja Kodeksu karnego z listopada 2025 r.?
Dodała do art. 222 k.k. surowszy typ przestępstwa: od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności, gdy sprawca naraża funkcjonariusza na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Samego art. 226 o znieważeniu nie zmieniono.

12. Czy funkcjonariusz musi sam wnosić oskarżenie o znieważenie podczas służby?
Nie. Przestępstwo z art. 226 k.k. jest ścigane z urzędu, więc postępowanie prowadzą policja i prokuratura. Własny akt oskarżenia jest potrzebny dopiero przy zwykłej zniewadze lub zniesławieniu, na przykład za wpisy opublikowane po służbie.

13. Czy ostra krytyka interwencji jest znieważeniem?
Sama krytyka, nawet stanowcza, nie jest przestępstwem. Znieważeniem są słowa lub gesty powszechnie uznawane za obelżywe. Jeżeli czyn wywołało niewłaściwe zachowanie funkcjonariusza, sąd może złagodzić karę albo odstąpić od jej wymierzenia.

Źródła

• Komenda Główna Policji, 2023: Znieważenie funkcjonariusza lub konstytucyjnego organu (art. 226): postępowania wszczęte i przestępstwa stwierdzone 1999-2023
• Komenda Główna Policji, 2023: Naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariusza (art. 222): postępowania wszczęte i przestępstwa stwierdzone 1999-2023
• Komenda Główna Policji, 2023: Czynna napaść na funkcjonariusza publicznego (art. 223): postępowania wszczęte i przestępstwa stwierdzone 1999-2023
• Ministerstwo Sprawiedliwości, 2022: Prawomocne skazania osób dorosłych z oskarżenia publicznego - czyn główny, lata 2002-2020
• Ministerstwo Sprawiedliwości, 2022: Skazania prawomocne z oskarżenia publicznego - dorośli - według rodzajów przestępstw i wymiaru kary w latach 2008-2020
• Ministerstwo Sprawiedliwości, 2024: Ogólnopolskie sprawozdania sądów powszechnych za rok 2024 (MS-S6r: osoby osądzone w pierwszej instancji w sądach rejonowych)
• Ministerstwo Sprawiedliwości, 2023: Ogólnopolskie sprawozdania sądów powszechnych za rok 2023 (MS-S6r: osoby osądzone w pierwszej instancji w sądach rejonowych)
• Sejm RP, Rada Ministrów, 2025: Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks wykroczeń oraz ustawy - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, druk nr 1636 z uzasadnieniem i oceną skutków regulacji
• Sejm RP, 2025: Kodeks karny, tekst jednolity (Dz.U. 2025 poz. 383), art. 115 § 13, 222, 223, 226
• Sejm RP, 2025: Ustawa z 7 listopada 2025 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks wykroczeń oraz ustawy - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. 2025 poz. 1818)
• Trybunał Konstytucyjny, 2006: Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 października 2006 r., sygn. P 3/06 (Dz.U. 2006 nr 190 poz. 1409)
• Sejm RP, 2008: Ustawa z 9 maja 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny (Dz.U. 2008 nr 122 poz. 782)
• Ministerstwo Sprawiedliwości, Sejm RP, 2025: Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości na interpelację nr 8714 w sprawie ochrony prawnej medyków

A jak to wygląda w Waszej pracy? Napiszcie w komentarzu

Czy w Waszej jednostce lub urzędzie każdą zniewagę podczas służby zgłasza się dalej, czy część spraw kończy się na miejscu? Jakich danych o tym zjawisku brakuje Wam najbardziej: o zawodzie pokrzywdzonych, o internecie, a może o przebiegu postępowań? Prosimy, by w komentarzach nie podawać nazwisk ani danych innych osób.