Cała klasa przestała się do Was odzywać. Jak przetrwać ciszę i komu o niej powiedzieć?

Nikt Was nie wyzywa i nikt nie wrzuca przerobionych zdjęć. Po prostu nikt nie odpowiada. Na przerwie rozmowa cichnie, gdy podchodzicie, a wiadomości na grupie mają status „odczytane” i zero reakcji.

Taka cisza ma swoją nazwę i jest formą przemocy, choć nie zostawia po sobie obraźliwych wpisów. Da się ją opisać dorosłym tak, żeby potraktowali ją poważnie. Poniżej znajdziecie sposób, jak to zrobić, oraz kilka rzeczy, które pomagają przetrwać najtrudniejsze tygodnie.

W skrócie

• Zbiorowe ignorowanie to wykluczenie, czyli rodzaj agresji relacyjnej. Instytut Badań Edukacyjnych w opracowaniu z 2014 r. wymienia ją jako drugi najczęstszy rodzaj agresji w polskich szkołach, po agresji słownej.
• Nie jesteście jedyni. W badaniu OECD PISA z 2022 r. 24% piętnastolatków w Polsce odpowiedziało, że czuje się w szkole jak ktoś obcy lub pominięty.
• Ciszy nie widać na zrzutach ekranu, dlatego najważniejszym dowodem jest dziennik zdarzeń: data, miejsce, co się stało, kto był obok.
• Powiedzcie jednemu dorosłemu, najlepiej rodzicowi albo wychowawcy. Według raportu NASK „Nastolatki 3.0” (badanie z 2022 r.) 38,5% nastolatków po przemocy w sieci nikomu nic nie powiedziało.
• Gdy jest bardzo źle, zadzwońcie pod 116 111. Przy zagrożeniu życia dzwońcie pod 112.

Jak nazwać to, co się dzieje?

Trudno prosić o pomoc, gdy nie ma się słowa na to, co boli. „Nikt się do mnie nie odzywa” brzmi jak drobiazg. Tymczasem badacze opisują tę sytuację od lat i mają na nią precyzyjne określenia.

Wykluczenie i agresja relacyjna

Agresja relacyjna.
To krzywdzenie kogoś przez niszczenie jego relacji i miejsca w grupie. Instytut Badań Edukacyjnych zalicza do niej rozpowszechnianie szkodzących kłamstw, wykluczenie i odtrącenie przez innych.

Wykluczenie w sieci.
To samo opracowanie wymienia wykluczenie wśród form przemocy elektronicznej. Opisuje je jako celowe usunięcie z listy kontaktów internetowych lub niedopuszczenie do niej. Założenie nowej grupy klasowej bez jednej osoby dokładnie do tego opisu pasuje.

Ostracyzm.
Tak psychologowie nazywają ignorowanie i pomijanie kogoś przez grupę. W rozmowie z dorosłymi wystarczy prostsze zdanie: „klasa celowo mnie pomija i trwa to od kilku tygodni”.

W badaniu przytoczonym przez Instytut Badań Edukacyjnych, którego dane źródłowe opublikowano w 2011 r., agresji relacyjnej co najmniej raz doświadczyło 44% dziewcząt i 38% chłopców. To nie jest rzadki problem ani problem „słabych” osób.

Jak odróżnić zwykłe ochłodzenie od zbiorowego ignorowania?

Nie każda cisza jest przemocą. Ludzie się kłócą, przyjaźnie się kończą, ktoś ma gorszy tydzień i nie odpisuje. O przemocy mówimy wtedy, gdy pomijanie jest celowe, powtarza się i bierze w nim udział wiele osób naraz.

Cecha	Zwykłe ochłodzenie	Zbiorowe ignorowanie
Kto bierze udział	Jedna lub dwie osoby	Większość klasy albo cała grupa
Jak długo trwa	Kilka dni	Tygodnie, bez przerw
Czy jest umówione	Nie, każdy reaguje po swojemu	Tak, wprost albo po cichu: „nie gadamy z nim” lub „nie gadamy z nią”
Co dzieje się w sieci	Odpowiedzi są rzadsze, ale są	Brak odpowiedzi od wszystkich, nowa grupa bez Was
Co dzieje się z osobami, które chcą rozmawiać	Nic	Są wyśmiewane albo same zaczynają być pomijane

Źródło: opracowanie własne na podstawie opisu dręczenia i agresji relacyjnej w materiale Instytutu Badań Edukacyjnych, który określa dręczenie jako systematyczne stosowanie przemocy.

Jeśli większość odpowiedzi pasuje do prawej kolumny, nie czekajcie, aż samo minie. Podobną sytuację od strony komunikatora opisujemy w tekście o tym, czy wykluczenie ucznia z grupy klasowej jest przemocą.

Dlaczego cisza boli bardziej niż wyzwiska?

Wiele osób mówi, że wolałoby usłyszeć coś przykrego niż nie usłyszeć nic. To zrozumiałe. Na obraźliwe słowa da się odpowiedzieć, można je też komuś pokazać. Cisza nie daje żadnego punktu zaczepienia.

Mózg traktuje odrzucenie poważnie.
W 2003 r. w czasopiśmie „Science” opisano eksperyment z wykluczeniem z prostej gry komputerowej. Gdy uczestników przestawano dopuszczać do zabawy, rosła u nich aktywność przedniej części kory obręczy. Była tym większa, im większą przykrość zgłaszali. Autorzy sprawdzali w ten sposób, czy ból po odrzuceniu ma w mózgu podobne podłoże jak ból fizyczny.

Cisza każe szukać winy w sobie.
Gdy nikt nie mówi, o co chodzi, głowa sama dopisuje powody. Zwykle najgorsze z możliwych. Tymczasem decyzję o ignorowaniu podjęli inni, często pod wpływem jednej lub dwóch osób, a reszta dołączyła ze strachu, że będzie następna.

Sieć przedłuża ciszę do wieczora.
Kiedyś taka sytuacja kończyła się po ostatnim dzwonku. Dziś telefon pokazuje, że wiadomość odczytało kilkanaście osób i nikt nie zareagował. Widać też zdjęcia ze spotkania, o którym nie wiedzieliście.

Ilu uczniów czuje się podobnie?

Więcej, niż się wydaje, gdy siedzi się samemu w ławce. W badaniu OECD PISA z 2022 r. 24% piętnastolatków w Polsce czuło się w szkole jak ktoś obcy lub pominięty, a 21% czuło się w szkole samotnie. Średnie dla krajów OECD wyniosły 17% i 16%.

W tym samym badaniu 18% dziewcząt i 18% chłopców w Polsce podało, że co najmniej kilka razy w miesiącu doświadcza dręczenia. Z kolei Biuro Regionalne WHO dla Europy podało za badaniem HBSC z lat 2021/2022, że przemocy w sieci doświadczyło około 15% nastolatków z 44 krajów i regionów.

Trzeba uczciwie dodać, czego te liczby nie mówią. Żadne z tych badań nie mierzy osobno sytuacji, w której cała klasa przestaje się odzywać do jednej osoby, a wiarygodnych polskich danych o samym zbiorowym ignorowaniu nie znaleźliśmy. PISA pyta o poczucie bycia pominiętym, a nie o jego przyczynę. Szerzej piszemy o tym w zestawieniu danych o samotności i wykluczeniu w klasie.

Jak przetrwać ciszę w szkole i w telefonie?

Te sposoby nie rozwiążą sprawy. Mają pomóc Wam dotrwać do chwili, w której zajmą się nią dorośli.

W szkole

Zaplanujcie przerwy.
Najtrudniejsze są chwile bez zajęcia: długa przerwa, szatnia, droga na stołówkę. Wybierzcie stałe miejsce, w którym jest dorosły albo coś do zrobienia, na przykład bibliotekę, świetlicę lub salę, w której dyżuruje lubiany nauczyciel.

Szukajcie jednej osoby, nie całej klasy.
Nie musicie odzyskać wszystkich naraz. Wystarczy jedna osoba, z którą można zamienić kilka zdań. Często jest ktoś, kto ignoruje Was tylko przy innych, a w cztery oczy rozmawia normalnie.

Miejcie świat poza klasą.
Trening, zajęcia artystyczne, harcerstwo, kuzynostwo, znajomi z osiedla albo z innej szkoły. Klasa to jedna z wielu grup w Waszym życiu, nawet jeśli teraz zajmuje w nim najwięcej miejsca.

Dbajcie o podstawy.
Sen, jedzenie i ruch nie brzmią jak pomoc, ale zmęczony człowiek znosi odrzucenie dużo gorzej. Nie rezygnujcie też z chodzenia do szkoły bez rozmowy z dorosłym. Każdy opuszczony dzień utrudnia powrót.

W telefonie

Wyciszcie powiadomienia z grupy.
Nie musicie z niej wychodzić. Wyciszenie sprawia, że sami decydujecie, kiedy tam zaglądacie. Jeśli myślicie o odejściu z rozmowy, przeczytajcie najpierw, jak bezpiecznie opuścić grupę.

Nie sprawdzajcie, kto odczytał.
Lista osób, które zobaczyły wiadomość, niczego nie zmienia, a każde sprawdzenie boli na nowo. Ustalcie sobie jedną porę dnia na komunikator, najlepiej nie przed snem.

Nie wysyłajcie serii wiadomości.
Dziesięć pytań „co ja Wam zrobiłem?” wysłanych wieczorem zwykle trafia potem na zrzuty ekranu i krąży po klasie. Jedno spokojne pytanie do jednej osoby, w prywatnej rozmowie, jest bezpieczniejsze.

Nie odpowiadajcie atakiem.
Ostry wpis o klasie albo ujawnienie czyjegoś sekretu da grupie powód, którego dotąd nie miała. Wtedy dorosłym trudniej będzie ustalić, kto komu wyrządza krzywdę.

Jeśli cisza zaczęła się po wpisach lub plotkach na Wasz temat, zajrzyjcie także do tekstu o tym, co zrobić, gdy klasa przestała się odzywać po hejcie.

Jak opisać dorosłym coś, czego nie widać na zrzutach ekranu?

To najtrudniejsza część. Przy wyzwiskach pokazuje się wiadomość i sprawa jest jasna. Tutaj dowodem jest to, czego nie ma: odpowiedzi, zaproszenia, miejsca w grupie. Dorosły, który słyszy tylko „nie lubią mnie”, może uznać to za zwykły konflikt.

Dlatego nie opowiadajcie o uczuciach w ogólnych słowach. Pokażcie fakty, daty i powtarzalność.

Dziennik zdarzeń

Załóżcie notatkę w telefonie albo zeszyt i przez tydzień lub dwa zapisujcie krótko każdą sytuację. Wystarczą trzy, cztery zdania. Zapisujcie tego samego dnia, bo po tygodniu szczegóły się zacierają.

1. Data, godzina i miejsce: lekcja, przerwa, szatnia, grupa w komunikatorze.
2. Co się stało, opisane tak, jakby nagrała to kamera: kto co zrobił, bez ocen.
3. Kto był obok i mógł to widzieć, także nauczyciel.
4. Co zrobiliście Wy.
5. Jak się potem czuliście i co z tego wynikło, na przykład wyjście z lekcji, ból brzucha, nieprzespana noc.

Przykładowe wpisy mogą wyglądać tak:

Kiedy i gdzie	Co się stało	Kto widział
Poniedziałek, lekcja biologii	Praca w czwórkach. Trzy grupy powiedziały, że mają komplet. Pracowałem sam.	Nauczycielka biologii, cała klasa
Wtorek, długa przerwa	Podeszłam do stolika. Wszyscy wstali i przeszli do drugiego bez słowa.	Dwie osoby z równoległej klasy
Środa, grupa klasowa	Zapytałem o termin sprawdzianu. 19 osób odczytało, nikt nie odpisał. Godzinę później ktoś inny zadał to samo pytanie i dostał 6 odpowiedzi.	Widać na zrzucie ekranu
Piątek, po lekcjach	Z relacji w sieci dowiedziałam się o klasowym wyjściu do kina. Nie byłam zaproszona.	Relacje kilku osób

Źródło: przykład opracowany przez Fundację Usuwanie Hejtu. Sytuacje są zmyślone i służą wyłącznie jako wzór zapisu.

Dziesięć takich wpisów z dwóch tygodni mówi dorosłemu więcej niż godzina opowieści. Widać w nich, że sytuacja się powtarza i że bierze w niej udział wiele osób.

Co mimo wszystko da się pokazać na ekranie

Cisza w sieci też zostawia ślady. Trzeba tylko wiedzieć, na co patrzeć.

• Wasza wiadomość na grupie ze statusem odczytania i bez żadnej odpowiedzi, a obok podobne pytanie innej osoby, na które klasa odpowiedziała.
• Informacja o usunięciu Was z grupy albo lista członków nowej grupy, na której są wszyscy oprócz Was. Taki zrzut może zrobić ktoś życzliwy.
• Prywatne rozmowy, które urwały się tego samego dnia u kilku osób.
• Wiadomość, w której ktoś pisze wprost, że klasa umówiła się na milczenie.
• Zdjęcia i relacje z klasowych spotkań, o których Was nie zawiadomiono.

Na każdym zrzucie powinny być widoczne data, nazwa grupy i nazwy kont. Zapiszcie pliki także poza telefonem. Dokładne zasady opisaliśmy w tekście, jak zabezpieczyć dowody hejtu w internecie.

Jedna uwaga: zrzuty pokazujcie rodzicom i szkole. Nie publikujcie ich i nie rozsyłajcie po znajomych. Publikacja cudzych wiadomości mogłaby obrócić się przeciwko Wam.

Zdania, które pomagają dorosłym zrozumieć

Dorośli najlepiej reagują na konkret. Zamiast „nikt mnie nie lubi” spróbujcie tak:

• „Od trzech tygodni nikt z klasy nie odpowiada mi ani w szkole, ani na grupie. Zapisywałem to, mogę pokazać.”
• „To nie jest kłótnia z jedną osobą. Robi to prawie cała klasa i wygląda na umówione.”
• „Przy pracy w grupach zostaję sama na każdej lekcji.”
• „Przestałem spać i boję się chodzić do szkoły. Potrzebuję pomocy, sam tego nie zmienię.”

Komu powiedzieć i w jakiej kolejności?

Milczenie jest najczęstszą reakcją. W badaniu NASK „Nastolatki 3.0”, przeprowadzonym jesienią 2022 r. wśród 4984 uczniów, 38,5% osób, które doświadczyły przemocy w internecie, nic nie zrobiło i nikomu nie powiedziało. Pomocy u rodziny szukało 21,2%, u nauczycieli 5,5%, a u psychologa lub pedagoga szkolnego 4,5%.

Te liczby dotyczą przemocy w sieci ogólnie, nie samego ignorowania. Pokazują jednak, że większość nastolatków próbuje przejść przez to bez dorosłych. Przy zbiorowej ciszy to się prawie nigdy nie udaje, bo jedna osoba nie zmieni zachowania całej grupy.

Rodzic albo opiekun

Zacznijcie od domu. Rodzic może porozmawiać ze szkołą w sposób, w jaki uczeń nie może. Wybierzcie spokojną chwilę, pokażcie dziennik i powiedzcie, czego potrzebujecie: wysłuchania, rozmowy z wychowawcą albo pomocy psychologa.

Jeśli obawiacie się reakcji, pomoże tekst o tym, jak powiedzieć rodzicom o hejcie. Gdy rozmowa na głos jest zbyt trudna, napiszcie wiadomość albo kartkę. To też się liczy.

Wychowawca, pedagog lub psycholog szkolny

Wychowawca zna klasę i widzi ją codziennie. Pedagog i psycholog mają z kolei więcej czasu na rozmowę i doświadczenie w takich sprawach. Możecie zacząć od tej osoby, której bardziej ufacie. Poproście o rozmowę bez świadków, nie przy klasie i nie na korytarzu.

Wzór krótkiej wiadomości w dzienniku elektronicznym:

Do wychowawcy.
„Dzień dobry, chciałbym porozmawiać z Panią w cztery oczy o sytuacji w klasie. Od kilku tygodni większość osób celowo mnie pomija w szkole i na grupie klasowej. Mam zapisane konkretne sytuacje z datami. Proszę o rozmowę w miejscu, w którym nie zobaczy nas klasa.”

Więcej o samej rozmowie, także o obawie przed łatką donosiciela, znajdziecie w tekście, jak zgłosić hejt wychowawcy lub pedagogowi.

Co zrobić, gdy dorosły zbagatelizuje sprawę?

Zdarza się, że pierwsza odpowiedź brzmi „nie można nikogo zmusić do przyjaźni” albo „spróbuj sam z nimi porozmawiać”. To prawda, że przyjaźni nie da się nakazać. Nie o przyjaźń jednak chodzi, tylko o zorganizowane pomijanie jednej osoby.

Wróćcie do faktów.
Powiedzcie: „Nie proszę, żeby mnie lubili. Proszę, żeby szkoła zareagowała na to, że cała klasa od miesiąca celowo mnie ignoruje”. Pokażcie dziennik jeszcze raz.

Idźcie do kolejnej osoby.
Jeśli wychowawca nie reaguje, następny jest pedagog lub psycholog, a potem dyrektor. Do dyrektora najlepiej zwraca się rodzic, na piśmie albo przez dziennik elektroniczny, żeby został ślad z datą.

Zapytajcie o szkolne zasady.
Szkoły należą do placówek, które mają obowiązek wprowadzić standardy ochrony małoletnich, o czym informuje Ministerstwo Sprawiedliwości. Rodzic może poprosić o wgląd w ten dokument i zapytać, jak szkoła postępuje przy krzywdzeniu ucznia przez rówieśników. Ten tekst nie zastępuje porady prawnika.

O co poprosić szkołę?

Dobra reakcja szkoły na ciszę jest spokojna i mało widowiskowa. Zła potrafi sprawę pogorszyć. Warto więc od razu powiedzieć, czego chcecie, a czego się boicie.

Bez rozliczania klasy przy Was.
Poproście, żeby nikt nie stawiał Was przed klasą i nie pytał wszystkich, dlaczego z Wami nie rozmawiają. Taka scena zwykle kończy się wymuszonymi przeprosinami i jeszcze większym dystansem.

Grupy i miejsca wyznacza nauczyciel.
Gdy to nauczyciel dzieli klasę na zespoły i ustala, kto z kim siedzi, nikt nie zostaje sam na oczach wszystkich. To drobna zmiana, którą można wprowadzić od następnej lekcji.

Rozmowy z pojedynczymi osobami.
Pedagog lub wychowawca rozmawia osobno z uczniami, którzy nadają ton, i osobno z tymi, którzy tylko się dostosowali. Wiele osób czeka na pretekst, żeby przestać.

Uwaga na przerwy i grupę w sieci.
Nauczyciele dyżurujący powinni wiedzieć, na co zwracać uwagę. Jeśli powstała nowa grupa klasowa bez Was, a są na niej podawane informacje o lekcjach, szkoła może zadbać o to, żeby docierały do wszystkich inną drogą.

Termin sprawdzenia.
Umówcie się na konkretną datę, na przykład za dwa tygodnie, kiedy wspólnie ocenicie, czy coś się zmieniło. Do tego czasu dalej prowadźcie dziennik.

Czy to minie i czy trzeba zmienić klasę?

Zbiorowa cisza rzadko trwa wiecznie, bo wymaga od grupy wysiłku. Często kończy się, gdy przestaje ją podtrzymywać jedna lub dwie osoby albo gdy zareaguje dorosły. Nie warto jednak czekać na to miesiącami w samotności.

Zmiana klasy lub szkoły bywa dobrym rozwiązaniem, ale to decyzja na później. Najpierw szkoła powinna dostać szansę na reakcję, a Wy powinniście mieć wsparcie dorosłych. Jeśli po kilku tygodniach nic się nie zmienia, rozmowa o przeniesieniu nie jest porażką. To wybór miejsca, w którym można się normalnie uczyć.

Kiedy pomoc jest potrzebna od razu?

Długie odrzucenie odbiera siły. Nie czekajcie z rozmową, jeśli od dwóch tygodni nie możecie spać, nie macie apetytu, nic Was nie cieszy albo każdy poranek przed szkołą kończy się bólem brzucha lub płaczem.

Jeśli pojawiają się myśli o zrobieniu sobie krzywdy, powiedzcie o tym dorosłemu jeszcze dziś albo zadzwońcie pod 116 111. Jak podaje serwis 116111.pl, telefon jest anonimowy i działa 24 godziny na dobę przez 7 dni w tygodniu, a napisać można także przez stronę. O tym, jak wygląda taka rozmowa, piszemy w tekście o telefonie 116 111. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia dzwońcie pod 112.

Podsumowanie: cisza też jest sprawą dla dorosłych

To, że nikt Was nie obraża, nie znaczy, że nic się nie dzieje. Celowe, zbiorowe i długotrwałe pomijanie jednej osoby to wykluczenie, które badacze zaliczają do agresji relacyjnej. Nie wynika z tego, że coś jest z Wami nie tak.

Nazwijcie sytuację, zapisujcie fakty przez tydzień lub dwa i pokażcie je jednemu dorosłemu. Poproście o spokojną, dyskretną reakcję i o termin sprawdzenia efektów. A do tego czasu dbajcie o jedno miejsce i jedną osobę, przy których możecie odetchnąć.

Gdzie szukać pomocy?

Fundacja Usuwanie Hejtu.
Pomagamy zabezpieczyć materiał, przygotować zgłoszenia i prowadzimy je do końca. Kierujemy też do prawnika lub psychologa. Nie ustalamy tożsamości autorów poza drogą prawną i nie zastępujemy prawnika. Telefon: 222 900 142, e-mail: biuro@usuwaniehejtu.pl. Sprawy osób niepełnoletnich prowadzimy zawsze z udziałem rodzica lub opiekuna.

Szkoła.
Wychowawca, pedagog, psycholog szkolny i dyrektor.

Telefony pomocowe.
116 111 to telefon zaufania dla dzieci i młodzieży. 800 100 100 to telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawach bezpieczeństwa dzieci. 116 123 to wsparcie dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym. 112 to numer alarmowy przy zagrożeniu życia.

Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.

Najczęściej zadawane pytania

1. Czy ignorowanie przez klasę to przemoc?
Tak, jeśli jest celowe, powtarza się i bierze w nim udział grupa. Badacze nazywają to wykluczeniem i zaliczają do agresji relacyjnej, czyli krzywdzenia przez niszczenie czyichś relacji.

2. Klasa mnie ignoruje, ale nikt mnie nie obraża. Czy mam z czym iść do wychowawcy?
Tak. Brak wyzwisk nie oznacza braku krzywdy. Przynieście zapisane sytuacje z datami, wtedy wychowawca zobaczy, że nie chodzi o jednorazową sprzeczkę.

3. Co jest dowodem, skoro na zrzutach ekranu nic nie ma?
Przede wszystkim dziennik zdarzeń prowadzony na bieżąco. Pomagają też zrzuty wiadomości odczytanych bez odpowiedzi, informacja o usunięciu z grupy oraz osoby, które widziały konkretne sytuacje.

4. Jak długo prowadzić dziennik przed rozmową z dorosłymi?
Zwykle wystarczy tydzień lub dwa, żeby było widać powtarzalność. Jeśli jest Wam bardzo ciężko, nie czekajcie i porozmawiajcie od razu, a notatki uzupełniajcie później.

5. Czy warto zapytać klasę wprost, o co chodzi?
Lepiej zapytać jedną osobę w prywatnej rozmowie niż całą grupę naraz. Pytanie zadane wszystkim często zostaje bez odpowiedzi albo staje się tematem żartów.

6. Czy powinienem wyjść z grupy klasowej?
Nie ma takiego obowiązku. Często lepiej wyciszyć powiadomienia, bo na grupie pojawiają się informacje o lekcjach, a jej treść może się przydać w rozmowie ze szkołą.

7. Boję się, że po rozmowie z nauczycielem będzie jeszcze gorzej. Co wtedy?
Powiedzcie o tej obawie na początku rozmowy i poproście o dyskretne działania, bez rozliczania klasy przy Was. Umówcie się też, że wychowawca uprzedzi Was, zanim cokolwiek zrobi.

8. Co zrobić, gdy wychowawca powie, że nikogo nie zmusi do przyjaźni?
Wyjaśnijcie, że nie prosicie o przyjaźń, tylko o reakcję na zorganizowane pomijanie. Jeśli to nie pomoże, zwróćcie się do pedagoga lub psychologa, a następnie razem z rodzicem do dyrektora.

9. Czy to moja wina, że klasa przestała się odzywać?
Decyzję o ignorowaniu podjęli inni. Nawet jeśli poprzedził ją konflikt, w którym obie strony popełniły błędy, zbiorowe milczenie wobec jednej osoby nie jest uczciwą odpowiedzią.

10. Czy rodzice mogą porozmawiać z rodzicami innych uczniów?
Bezpieczniej, żeby sprawą zajęła się szkoła. Rozmowy między rodzicami łatwo przeradzają się w spór dorosłych, który utrudnia poprawę sytuacji w klasie.

11. Jak mogę pomóc, jeśli to ktoś inny w mojej klasie jest ignorowany?
Wystarczy zwykłe zachowanie: odpowiedź na wiadomość, przywitanie, zaproszenie do grupy na lekcji. Możecie też powiedzieć o sytuacji wychowawcy, nie podając, kto jeszcze o niej wie.

12. Gdzie zadzwonić, gdy nie mam z kim porozmawiać?
Pod 116 111, czyli telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, który jest anonimowy i działa całą dobę. Można też napisać wiadomość przez stronę 116111.pl.

Źródła

• OECD, 2023: PISA 2022 Results (Volume I and II) - Country Notes: Poland
• NASK - Państwowy Instytut Badawczy, 2023: Nastolatki 3.0. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców (badanie z 2022 r.)
• Instytut Badań Edukacyjnych, 2014: Przemoc w polskiej szkole - jak naprawdę wygląda. Informacja prasowa
• Biuro Regionalne WHO dla Europy, 2024: One in six school-aged children experiences cyberbullying, finds new WHO/Europe study (badanie HBSC 2021/2022)
• Science (rekord w bazie PubMed), 2003: Does rejection hurt? An FMRI study of social exclusion
• Ministerstwo Sprawiedliwości, 2024: Ustawa Kamilka - standardy ochrony małoletnich
• Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, 2026: O 116 111 - telefon zaufania dla dzieci i młodzieży
• Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, 2026: 800 100 100 - telefon dla rodziców i nauczycieli w sprawie bezpieczeństwa dzieci

A jak to wyglądało u Was? Napiszcie w komentarzu

Jakimi słowami udało się Wam wytłumaczyć dorosłym, że klasa Was ignoruje, i co sprawiło, że potraktowali to poważnie? Co pomagało Wam przetrwać przerwy i wieczory z telefonem, a czego w tym tekście zabrakło? Prosimy, żeby w komentarzach nie podawać imion, nazwisk, nazw szkół ani innych danych osób z klasy.