Do którego sądu wnieść pozew za hejt w sieci? Właściwość rzeczowa i miejscowa

Pozew o ochronę dóbr osobistych naruszonych w internecie co do zasady trafia do sądu okręgowego. Trudniejsze jest pytanie, do którego: w mieście autora wpisu, w Waszym mieście, a może w innym kraju, jeśli autor albo serwis działa za granicą.

Dobra wiadomość jest taka, że przepisy w większości tych sytuacji pozwalają pozwać przed sądem blisko Waszego miejsca zamieszkania. Poniżej znajdziecie zasady dla spraw krajowych, dla pozwanego z Unii Europejskiej i spoza niej oraz informację, co się dzieje, gdy pozew trafi pod zły adres.

W skrócie

• Sprawy o prawa niemajątkowe i dochodzone razem z nimi roszczenia pieniężne rozpoznaje sąd okręgowy. Wynika to z art. 17 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego (tekst jednolity z 2026 r.).
• Jeśli żądacie wyłącznie pieniędzy, o sądzie decyduje kwota: do 100 000 zł właściwy jest sąd rejonowy, powyżej tej kwoty sąd okręgowy (art. 17 pkt 4 tego kodeksu).
• Gdy dobra osobiste naruszono przy wykorzystaniu środków masowego przekazu, pozew można wnieść do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania albo siedziby powoda (art. 35 z indeksem 1 k.p.c.).
• Gdy pozwany mieszka albo ma siedzibę w innym państwie Unii, stosuje się rozporządzenie nr 1215/2012 (stosowane od 10 stycznia 2015 r.). Trybunał Sprawiedliwości UE pozwala wtedy pozwać o całość krzywdy w państwie, w którym poszkodowany ma centrum interesów życiowych.
• Błąd co do sądu w Polsce nie przekreśla sprawy: sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekazuje pozew sądowi właściwemu. Kosztuje to jednak czas, a średni czas sprawy procesowej w sądzie okręgowym wyniósł w 2025 r. 14,8 miesiąca według statystyk Ministerstwa Sprawiedliwości.

Sąd rejonowy czy okręgowy? Właściwość rzeczowa w sprawie o hejt

Właściwość rzeczowa odpowiada na pytanie, sąd którego szczebla rozpozna sprawę w pierwszej instancji. W sprawach cywilnych zasadą jest sąd rejonowy, a sąd okręgowy zajmuje się sprawami wymienionymi w ustawie. Sprawy o dobra osobiste należą właśnie do tej drugiej grupy.

Żądanie usunięcia wpisu, przeprosin lub zakazu: sąd okręgowy

Ochrona czci, wizerunku, prywatności czy nazwiska to ochrona praw niemajątkowych. Podstawą jest art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego. Na ich podstawie możecie żądać zaniechania naruszeń, usunięcia ich skutków, w tym złożenia oświadczenia odpowiedniej treści, oraz zadośćuczynienia albo zapłaty na cel społeczny.

Kodeks postępowania cywilnego w art. 17 pkt 1 oddaje sądom okręgowym sprawy o prawa niemajątkowe i łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe. Oznacza to, że pozew, w którym żądacie usunięcia wpisu i przeprosin, a przy okazji także 5000 zł zadośćuczynienia, w całości trafia do sądu okręgowego. Wysokość kwoty nie ma tu znaczenia.

Sam pozew o pieniądze: decyduje kwota

Inaczej jest, gdy żądacie wyłącznie pieniędzy, na przykład samego zadośćuczynienia z art. 448 Kodeksu cywilnego. To roszczenie majątkowe. Sąd okręgowy rozpoznaje sprawy o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa 100 000 zł. Sprawa o 100 000 zł lub mniej trafia więc do sądu rejonowego.

Przykład.
Pani Anna żąda od autora wpisu tylko 20 000 zł zadośćuczynienia. Właściwy jest sąd rejonowy. Gdyby w tym samym pozwie zażądała dodatkowo usunięcia wpisu i przeprosin, właściwy byłby sąd okręgowy.

O tym, jakie kwoty sądy rzeczywiście przyznają, piszemy w tekście Zadośćuczynienie za hejt: jakie kwoty zasądzają polskie sądy.

Prasa i dane osobowe: także sąd okręgowy

Ten sam art. 17 wymienia dwie inne grupy spraw, które często łączą się z hejtem. Sąd okręgowy rozpoznaje sprawy o roszczenia wynikające z Prawa prasowego (pkt 3) oraz o roszczenia wynikające z naruszenia praw przysługujących na mocy przepisów o ochronie danych osobowych (pkt 4 z indeksem 5). Dotyczy to na przykład sporu z redakcją portalu albo sprawy o ujawnienie Waszego adresu.

Czego żądacie	Sąd pierwszej instancji	Podstawa w k.p.c.
Usunięcie wpisu, przeprosiny, zakaz dalszych naruszeń	Sąd okręgowy	art. 17 pkt 1
To samo oraz zadośćuczynienie w dowolnej kwocie	Sąd okręgowy	art. 17 pkt 1
Tylko pieniądze, do 100 000 zł włącznie	Sąd rejonowy	art. 16 i art. 17 pkt 4
Tylko pieniądze, ponad 100 000 zł	Sąd okręgowy	art. 17 pkt 4
Roszczenia z Prawa prasowego lub z przepisów o ochronie danych osobowych	Sąd okręgowy	art. 17 pkt 3 i pkt 4 z indeksem 5

Źródło: opracowanie własne na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego, tekst jednolity ogłoszony w 2026 r.

Od szczebla sądu zależy też opłata. Od pozwu o ochronę dóbr osobistych pobiera się opłatę stałą 600 zł, co wynika z art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity z 2025 r.). Roszczenie pieniężne opłaca się osobno, według jego wartości. Osoby, których na to nie stać, mogą prosić o zwolnienie od kosztów sądowych.

W którym mieście złożyć pozew? Właściwość miejscowa

Właściwość miejscowa odpowiada na pytanie, który z sądów danego szczebla zajmie się sprawą. Wybór jest spory: według danych Ministerstwa Sprawiedliwości na koniec 2023 r. działało w Polsce 47 sądów okręgowych i 319 sądów rejonowych. Kodeks daje powodowi w sprawie o hejt trzy możliwości.

Zasada ogólna: sąd pozwanego

Powództwo wytacza się przed sąd, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania (art. 27 k.p.c.). Miejsce zamieszkania to według art. 25 Kodeksu cywilnego miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Nie musi to być adres zameldowania.

Spółkę, stowarzyszenie czy wydawcę pozywa się według miejsca siedziby (art. 30 k.p.c.). Jeśli pozwany nie ma miejsca zamieszkania w Polsce, liczy się miejsce jego pobytu w Polsce, a gdy nie jest znane albo nie leży w Polsce, ostatnie miejsce zamieszkania w kraju (art. 28 k.p.c.).

Sąd miejsca zdarzenia

Naruszenie dóbr osobistych jest czynem niedozwolonym. Dlatego powództwo można też wytoczyć przed sąd, w którego okręgu nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę (art. 35 k.p.c.). Przy wpisie w sieci wskazanie tego miejsca bywa sporne, bo treść powstaje w jednym miejscu, a jest czytana w wielu. Z tego powodu wygodniejszy jest zwykle następny przepis.

Sąd Waszego miejsca zamieszkania

Artykuł 35 z indeksem 1 k.p.c. stanowi, że powództwo o ochronę dóbr osobistych naruszonych przy wykorzystaniu środków masowego przekazu można wytoczyć przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania albo siedziby powoda. Nie musicie więc jechać do miasta autora wpisu ani wydawcy portalu.

Czy internet jest środkiem masowego przekazu?
Kodeks nie zawiera definicji tego pojęcia. Chodzi o środki, które docierają do szerokiego, nieoznaczonego kręgu odbiorców: prasę, radio, telewizję, a także publicznie dostępne strony internetowe. Portal, forum, serwis z opiniami czy otwarty profil w mediach społecznościowych zwykle spełniają to kryterium. Ostateczna ocena należy jednak do sądu, dlatego warto ją w pozwie krótko uzasadnić.

Kiedy mogą pojawić się wątpliwości.
Wiadomość prywatna, e-mail do kilku osób albo wpis w małej zamkniętej grupie nie trafia do szerokiej publiczności. W takich sprawach bezpieczniej oprzeć się na zasadzie ogólnej albo na miejscu zdarzenia, a w razie wątpliwości omówić wybór z prawnikiem.

Wybór należy do Was.
Jeżeli uzasadniona jest właściwość kilku sądów, wybór między nimi należy do powoda (art. 43 k.p.c.). Właściwość przemienna jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem. Możecie pozwać w swoim mieście, ale możecie też wybrać sąd pozwanego, jeśli z jakiegoś powodu tak wolicie.

Jak uzasadnić wybór sądu w pozwie?

Pozew powinien w miarę potrzeby wskazywać fakty uzasadniające właściwość sądu (art. 187 par. 1 pkt 2 k.p.c.). Gdy korzystacie z właściwości przemiennej, taka potrzeba istnieje zawsze. Wystarczą dwa lub trzy zdania.

Wzór fragmentu pozwu.
„Właściwość rzeczową Sądu Okręgowego uzasadnia art. 17 pkt 1 k.p.c., ponieważ powód dochodzi ochrony praw niemajątkowych oraz łącznie z nimi roszczenia majątkowego. Właściwość miejscową uzasadnia art. 35 z indeksem 1 k.p.c. Dobra osobiste powoda zostały naruszone wpisem opublikowanym [data] w publicznie dostępnym serwisie internetowym [nazwa i adres strony], czyli przy wykorzystaniu środków masowego przekazu. Powód mieszka w [miejscowość], która leży w okręgu tutejszego Sądu.”

Do pozwu dołączcie materiał pokazujący, że treść była publicznie dostępna: zrzuty ekranu z adresem strony i datą. Zasady opisujemy w tekście Jak zabezpieczyć dowody hejtu w internecie.

Co się stanie, gdy pozew trafi do niewłaściwego sądu?

W sprawie krajowej błąd nie oznacza przegranej. Sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekazuje sprawę sądowi właściwemu, a czynności dokonane w sądzie niewłaściwym pozostają w mocy (art. 200 k.p.c.). Pozew zachowuje więc datę wniesienia, co ma znaczenie dla terminów.

Błąd co do szczebla.
Jeżeli pozew o usunięcie wpisu i przeprosiny wpłynie do sądu rejonowego, sąd ten przekaże go do sądu okręgowego. Sąd bierze swoją właściwość pod rozwagę z urzędu w każdym stanie sprawy.

Błąd co do miasta.
Niewłaściwość miejscową, którą strony mogłyby usunąć umową, sąd bada z urzędu tylko do czasu doręczenia pozwu. Później robi to wyłącznie na zarzut pozwanego, zgłoszony i uzasadniony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. Jeśli pozwany takiego zarzutu nie podniesie, sprawa zostaje tam, gdzie jest.

Zmiana okoliczności po wniesieniu pozwu.
Sąd właściwy w chwili wniesienia pozwu pozostaje właściwy do końca postępowania (art. 15 k.p.c.). Wasza przeprowadzka albo przeprowadzka pozwanego w trakcie sprawy niczego nie zmienia.

Ile kosztuje pomyłka? Dane o czasie trwania spraw

Przekazanie sprawy wymaga wydania postanowienia i przesłania akt do innego sądu, a to wydłuża postępowanie. Ministerstwo Sprawiedliwości nie publikuje osobnej statystyki dla takich przekazań ani dla samych spraw o dobra osobiste. Dostępne są dane o wszystkich sprawach cywilnych procesowych w sądach okręgowych, które pokazują, że czasu nie warto tracić.

Rok	Liczba spraw objętych pomiarem	Średni czas w pierwszej instancji	Udział spraw zakończonych w 12 miesięcy
2023	99 433	11,3 miesiąca	73%
2024	114 417	12,9 miesiąca	67%
2025	139 985	14,8 miesiąca	60%

Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości, Informator Statystyczny Wymiaru Sprawiedliwości, opracowanie „Średni czas trwania postępowania sądowego w latach 2011-2025”, sądy okręgowe, sprawy cywilne procesowe (repertorium C).

Te liczby mają ograniczenia. Obejmują wszystkie sprawy z repertorium C w sądach okręgowych, a więc także spory o duże kwoty i sprawy kredytowe, nie tylko dobra osobiste. Czas liczony jest od pierwszej rejestracji do uprawomocnienia się orzeczenia w pierwszej instancji, łącznie z mediacją. Jest to średnia dla całego kraju, a poszczególne sądy różnią się między sobą.

Pozwany mieszka za granicą. Czy polski sąd może rozpoznać sprawę?

Przy pozwanym z zagranicy pojawia się wcześniejsze pytanie: czy sprawą w ogóle mogą zająć się sądy polskie. To jurysdykcja krajowa. Dopiero gdy odpowiedź brzmi „tak”, ustala się właściwość rzeczową i miejscową według zasad opisanych wyżej.

Różnica jest ważna w praktyce. Przy złym sądzie w Polsce sprawa zostaje przekazana dalej. Przy braku jurysdykcji krajowej sąd odrzuca pozew (art. 1099 k.p.c.). Dlatego tę część warto sprawdzić szczególnie starannie.

Pozwany w innym państwie Unii Europejskiej

Stosuje się rozporządzenie nr 1215/2012, nazywane Bruksela I bis. Zasadą jest pozywanie przed sądy państwa, w którym pozwany ma miejsce zamieszkania (art. 4). Dla spółek miejscem zamieszkania jest siedziba statutowa, główny organ zarządzający albo główne przedsiębiorstwo (art. 63).

Wyjątek ważny dla hejtu zawiera art. 7 pkt 2. W sprawach dotyczących czynu niedozwolonego osobę z jednego państwa członkowskiego można pozwać w innym państwie członkowskim przed sądy miejsca, w którym nastąpiło lub może nastąpić zdarzenie wywołujące szkodę. Trybunał Sprawiedliwości UE wyjaśnił, jak rozumieć to miejsce przy treściach w internecie.

Centrum interesów życiowych.
W wyroku w sprawach połączonych C-509/09 i C-161/10 (eDate Advertising i Martinez) z 25 października 2011 r. Trybunał orzekł, że osoba poszkodowana treścią w witrynie internetowej może pozwać o całość krzywd i szkód w państwie, w którym wydawca ma siedzibę, albo w państwie, w którym znajduje się centrum jej interesów życiowych. Zwykle jest to kraj, w którym mieszkacie, pracujecie i macie rodzinę.

Trzecia możliwość: każde państwo, w którym treść była dostępna.
Ten sam wyrok pozwala pozwać w każdym państwie członkowskim, na którego terytorium treść jest lub była dostępna. Taki sąd orzeka jednak tylko o krzywdzie i szkodzie powstałej w tym jednym państwie.

Usunięcie i sprostowanie tylko przed sądem „od całości”.
W wyroku C-194/16 (Bolagsupplysningen i Ilsjan) z 17 października 2017 r. Trybunał uznał, że żądania skorygowania informacji i usunięcia komentarzy nie można wnieść przed sąd każdego państwa, w którym treść była dostępna. Trzeba wybrać sąd, który może orzec o całości, czyli sąd państwa pozwanego albo państwa centrum interesów. Wyrok potwierdził też, że z centrum interesów korzystają osoby prawne, a liczy się miejsce, gdzie prowadzą przeważającą część działalności.

Treść musi pozwalać Was zidentyfikować.
W wyroku C-800/19 (Mittelbayerischer Verlag) z 17 czerwca 2021 r., wydanym na pytanie polskiego sądu, Trybunał wskazał warunek. Sąd centrum interesów życiowych ma jurysdykcję co do całości krzywdy tylko wtedy, gdy treść zawiera obiektywne i możliwe do zweryfikowania elementy pozwalające bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować daną osobę. Ogólna wypowiedź o dużej grupie ludzi nie wystarczy.

Same pieniądze za szkodę w jednym państwie.
Z wyroku C-251/20 (Gtflix Tv) z 21 grudnia 2021 r. wynika, że naprawienia szkody powstałej w danym państwie można żądać przed jego sądami także wtedy, gdy sądy te nie mogą orzec o sprostowaniu i usunięciu treści.

W praktyce oznacza to, że osoba mieszkająca w Polsce, opisana z imienia i nazwiska przez autora z Niemiec czy Irlandii, może co do zasady wnieść pozew o usunięcie treści, przeprosiny i zadośćuczynienie do sądu polskiego. Wyrok wydany w jednym państwie członkowskim, który jest tam wykonalny, jest wykonalny w innym państwie członkowskim bez dodatkowego postępowania o stwierdzenie wykonalności (art. 39 rozporządzenia).

Pozwany spoza Unii Europejskiej

Jeżeli pozwany nie ma miejsca zamieszkania w żadnym państwie członkowskim, o jurysdykcji decyduje co do zasady prawo krajowe (art. 6 rozporządzenia nr 1215/2012). W Polsce są to przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.

Sprawa należy do jurysdykcji krajowej, gdy pozwany ma w Polsce miejsce zamieszkania, miejsce zwykłego pobytu albo siedzibę (art. 1103 k.p.c.). Należy do niej także wtedy, gdy dotyczy zobowiązania niewynikającego z czynności prawnej, które powstało w Polsce (art. 1103 z indeksem 7 pkt 2 k.p.c.). Naruszenie dóbr osobistych jest takim zobowiązaniem. W pozwie trzeba więc pokazać związek sprawy z Polską: treść po polsku, skierowana do polskich odbiorców, skutki odczuwane tutaj.

Wobec części państw spoza Unii, między innymi Szwajcarii, Norwegii i Islandii, obowiązuje konwencja z Lugano z 2007 r. Zawiera ona podobną regułę dla czynów niedozwolonych: sąd miejsca, gdzie nastąpiło lub może nastąpić zdarzenie wywołujące szkodę.

Uczciwie trzeba dodać, że przy pozwanym spoza Unii wygrana w polskim sądzie to dopiero połowa drogi. Wyrok trzeba doręczyć i wykonać za granicą, a to zależy od prawa danego państwa i umów międzynarodowych. Przed wniesieniem takiego pozwu warto porozmawiać z prawnikiem o realnych szansach wykonania wyroku.

Pozew przeciwko platformie

Wiele dużych serwisów świadczy usługi europejskim użytkownikom przez spółki z siedzibą w Unii. Przykładowo warunki korzystania z usług Google wskazują, że w Europejskim Obszarze Gospodarczym i Szwajcarii usługodawcą jest Google Ireland Limited z siedzibą w Dublinie. Do takiej spółki stosuje się rozporządzenie nr 1215/2012, a nie przepisy dla pozwanych spoza Unii.

Zanim wpiszecie pozwanego, sprawdźcie w aktualnym regulaminie serwisu, która spółka jest usługodawcą dla użytkowników z Polski. Pomyłka co do spółki jest poważniejsza niż pomyłka co do sądu. Pamiętajcie też, że sąd to ostatni krok. Wcześniej warto wykorzystać zgłoszenie nielegalnej treści zgodne z art. 16 DSA.

Według jakiego prawa sąd oceni sprawę?

Jurysdykcja i prawo właściwe to dwie różne kwestie. Unijne rozporządzenie nr 864/2007 (Rzym II) o prawie właściwym dla zobowiązań pozaumownych wyłącza ze swojego zakresu naruszenia prywatności i innych dóbr osobistych, w tym zniesławienie (art. 1 ust. 2 lit. g).

Polski sąd sięga więc po art. 16 ustawy Prawo prywatne międzynarodowe (tekst jednolity z 2023 r.). Osoba, której dobro osobiste naruszono, może żądać ochrony na podstawie prawa państwa, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące naruszenie, albo prawa państwa, w którym wystąpiły skutki naruszenia. Jeśli skutki wystąpiły w Polsce, można oprzeć się na prawie polskim.

Co zrobić, gdy nie znacie tożsamości ani adresu autora?

Pierwsze pismo w sprawie musi zawierać imiona i nazwiska lub nazwy stron oraz ich miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy (art. 126 k.p.c.). Bez tych danych sąd nie nada pozwowi biegu. Sam pseudonim z portalu nie wystarczy.

Tożsamość autora ustala się drogą prawną: przez zawiadomienie organów ścigania, gdy czyn jest przestępstwem, albo przez wniosek do administratora serwisu o udostępnienie danych. Samodzielne „śledztwa” w sieci bywają mylące i mogą skrzywdzić niewinną osobę. Więcej w tekście Anonimowe konto nęka Was od miesięcy? Co robić, gdy podejrzewacie, kto za nim stoi.

Gdy znacie nazwisko, ale pozwany zmienił adres i nie da się go ustalić, kodeks przewiduje ustanowienie kuratora dla strony, której miejsce pobytu nie jest znane (art. 144 k.p.c.). Wnioskodawca musi uprawdopodobnić, że rzeczywiście próbował ustalić adres.

A sprawa karna o zniesławienie lub zniewagę?

Droga karna rządzi się innymi zasadami. Zniesławienie (art. 212) i zniewaga (art. 216 Kodeksu karnego) są ścigane z oskarżenia prywatnego, czyli to pokrzywdzony wnosi akt oskarżenia. W pierwszej instancji orzeka sąd rejonowy, a miejscowo właściwy jest sąd, w którego okręgu popełniono przestępstwo (art. 24 i 31 Kodeksu postępowania karnego).

Przy wpisie w sieci ustalenie tego miejsca bywa trudne. Pomaga art. 488 Kodeksu postępowania karnego: Policja na żądanie pokrzywdzonego przyjmuje ustną lub pisemną skargę, w razie potrzeby zabezpiecza dowody i przesyła skargę do właściwego sądu. Różnice między obiema drogami opisujemy w tekście Zniesławienie a zniewaga w internecie.

Lista kontrolna przed wysłaniem pozwu

1. Ustalcie, czego żądacie. Jeśli choć jedno żądanie jest niemajątkowe (usunięcie, przeprosiny, zakaz), piszecie do sądu okręgowego.
2. Sprawdźcie, gdzie pozwany mieszka albo ma siedzibę: w Polsce, w innym państwie Unii czy poza nią.
3. Przy pozwanym z zagranicy opiszcie w pozwie, dlaczego sprawa należy do sądów polskich: gdzie mieszkacie, gdzie pracujecie, w jakim języku i dla kogo opublikowano treść.
4. Oceńcie, czy treść była publicznie dostępna. Jeśli tak, możecie powołać art. 35 z indeksem 1 k.p.c. i wybrać sąd swojego miejsca zamieszkania.
5. Znajdźcie właściwy sąd okręgowy dla swojej miejscowości. Okręgi sądów są podane na stronach internetowych sądów.
6. Wpiszcie do pozwu krótkie uzasadnienie właściwości i dołączcie dowody publikacji.
7. Rozważcie, czy sprawy nie da się zakończyć wcześniej. Czasem skuteczniejsza jest ugoda z autorem wpisu.

Firmy i organizacje stosują te same zasady, z tą różnicą, że liczy się siedziba, a nie miejsce zamieszkania. Szerzej piszemy o tym w tekście Dobra osobiste firmy: czy spółka może żądać pieniędzy za hejt i utratę renomy.

Ten tekst opisuje ogólne zasady i nie zastępuje porady prawnika, który oceni konkretną sprawę i aktualny stan prawny.

Podsumowanie: sąd okręgowy, najczęściej w Waszym mieście

W typowej sprawie o hejt w sieci odpowiedź jest prosta. Żądacie usunięcia treści i przeprosin, więc właściwy jest sąd okręgowy. Treść była publicznie dostępna, więc możecie wybrać sąd okręgowy właściwy dla swojego miejsca zamieszkania.

Pozwany z innego państwa Unii nie zamyka drogi do polskiego sądu, jeśli w Polsce macie centrum interesów życiowych, a treść pozwala Was zidentyfikować. Przy pozwanym spoza Unii potrzebny jest związek sprawy z Polską i trzeźwa ocena, czy wyrok da się wykonać.

Pomyłka co do sądu krajowego kosztuje czas, ale nie odbiera Wam prawa do rozpoznania sprawy. Dwa akapity uzasadnienia właściwości w pozwie zwykle wystarczą, żeby jej uniknąć.

Gdzie szukać pomocy?

Fundacja Usuwanie Hejtu pomaga zabezpieczyć materiał, przygotować zgłoszenia do serwisów i prowadzi je do końca, a gdy potrzebny jest pozew, kieruje do prawnika. Nie zastępuje prawnika i nie ustala tożsamości autorów poza drogą prawną. Kontakt: tel. 222 900 142, e-mail biuro@usuwaniehejtu.pl.

Informacji o tym, który sąd obejmuje Waszą miejscowość, udzielają biura obsługi interesantów sądów okręgowych. Osoby w trudnej sytuacji materialnej mogą skorzystać z punktów nieodpłatnej pomocy prawnej prowadzonych przez powiaty. W sprawie karnej skargę można złożyć w najbliższej jednostce Policji.

Długi spór bywa obciążający. Dorośli w kryzysie emocjonalnym mogą zadzwonić pod numer 116 123, dzieci i młodzież pod 116 111, rodzice i nauczyciele pod 800 100 100. Gdy zagrożone jest życie lub zdrowie, dzwońcie pod 112. Działania Fundacji można wesprzeć darowizną na stronie usuwaniehejtu.pl.

Najczęściej zadawane pytania

1. Czy pozew o usunięcie hejtu zawsze trafia do sądu okręgowego?
Tak, jeśli żądacie ochrony praw niemajątkowych, na przykład usunięcia wpisu, przeprosin lub zakazu dalszych naruszeń. Do sądu rejonowego trafia tylko pozew, w którym żądacie wyłącznie pieniędzy, a kwota nie przekracza 100 000 zł.

2. Czy mogę pozwać autora wpisu w swoim mieście, choć mieszka na drugim końcu Polski?
Tak, gdy naruszenie nastąpiło przy wykorzystaniu środków masowego przekazu, w tym publicznie dostępnej strony internetowej. Pozwala na to art. 35 z indeksem 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Podstawę wyboru sądu trzeba wskazać w pozwie.

3. Czy komentarz w zamkniętej grupie albo wiadomość prywatna też daje prawo wyboru sądu powoda?
To zależy od oceny sądu, bo kodeks nie definiuje środków masowego przekazu. Im węższy krąg odbiorców, tym większe ryzyko, że sąd nie zastosuje tego przepisu. Bezpieczniejszy jest wtedy sąd miejsca zamieszkania pozwanego.

4. Co się stanie, jeśli złożę pozew w sądzie rejonowym zamiast okręgowym?
Sąd rejonowy stwierdzi swą niewłaściwość i przekaże sprawę sądowi okręgowemu. Czynności dokonane wcześniej pozostają w mocy, więc pozew zachowuje datę wniesienia. Stracicie czas potrzebny na przekazanie akt.

5. Czy pozwany może zakwestionować wybór sądu?
Tak. Zarzut niewłaściwości miejscowej musi zgłosić i uzasadnić, zanim wda się w spór co do istoty sprawy. Jeśli tego nie zrobi, a niewłaściwość dałoby się usunąć umową stron, sprawa pozostaje w sądzie, do którego wpłynęła.

6. Autor wpisu mieszka w Niemczech. Czy muszę pozywać go przed niemieckim sądem?
Nie musicie. Rozporządzenie nr 1215/2012 i orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE pozwalają pozwać o całość krzywdy w państwie, w którym macie centrum interesów życiowych. Warunkiem jest to, że treść pozwala Was zidentyfikować.

7. Co to jest centrum interesów życiowych?
To państwo, z którym jesteście najściślej związani: zwykle tam mieszkacie, pracujecie i macie rodzinę. W przypadku firmy liczy się miejsce, w którym prowadzi przeważającą część działalności. Pojęcie pochodzi z wyroków Trybunału Sprawiedliwości UE z 2011 i 2017 r.

8. Czym różni się brak jurysdykcji od niewłaściwości sądu?
Niewłaściwość dotyczy wyboru między sądami polskimi i kończy się przekazaniem sprawy. Brak jurysdykcji krajowej oznacza, że sprawy nie mogą rozpoznać sądy polskie, a wtedy pozew zostaje odrzucony. Dlatego przy pozwanym z zagranicy uzasadnienie jurysdykcji jest tak ważne.

9. Czy można pozwać osobę, której nazwiska i adresu nie znam?
Pozew musi wskazywać pozwanego oraz jego adres, więc sam pseudonim nie wystarczy. Dane autora ustala się drogą prawną, na przykład w postępowaniu karnym albo przez wniosek do administratora serwisu. Dopiero potem można złożyć pozew cywilny.

10. Ile wynosi opłata od pozwu o ochronę dóbr osobistych?
Opłata stała wynosi 600 zł. Jeżeli żądacie także pieniędzy, od tej części pobierana jest osobna opłata zależna od kwoty. Można złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

11. Do którego sądu składa się prywatny akt oskarżenia o zniesławienie?
Do sądu rejonowego, w którego okręgu popełniono przestępstwo. Jeśli trudno wskazać to miejsce, można złożyć skargę na Policji, która przesyła ją do właściwego sądu. To inna droga niż pozew cywilny i obie można rozważać niezależnie.

12. Czy firma może skorzystać z sądu właściwego dla swojej siedziby?
Tak. Artykuł 35 z indeksem 1 Kodeksu postępowania cywilnego mówi o miejscu zamieszkania albo siedzibie powoda, więc obejmuje także spółki, stowarzyszenia i fundacje. Warunkiem pozostaje naruszenie przy wykorzystaniu środków masowego przekazu.

13. Czy przeprowadzka w trakcie sprawy zmienia sąd?
Nie. Sąd właściwy w chwili wniesienia pozwu pozostaje właściwy do zakończenia postępowania, nawet jeśli zmienią się okoliczności, na których opierała się właściwość.

14. Jak długo trwa sprawa w sądzie okręgowym?
Ministerstwo Sprawiedliwości podaje, że w 2025 r. sprawy cywilne procesowe w sądach okręgowych trwały w pierwszej instancji średnio 14,8 miesiąca. To średnia dla wszystkich takich spraw, nie tylko o dobra osobiste, więc konkretna sprawa może trwać krócej albo dłużej.

Źródła

• Sejm RP, Internetowy System Aktów Prawnych, 2026: Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 468)
• Sejm RP, Internetowy System Aktów Prawnych, 2026: Kodeks cywilny, tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 795)
• Sejm RP, Internetowy System Aktów Prawnych, 2025: Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, tekst jednolity (Dz.U. 2025 poz. 1228)
• Parlament Europejski i Rada UE, EUR-Lex, 2012: Rozporządzenie (UE) nr 1215/2012 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
• Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, EUR-Lex, 2011: Wyrok w sprawach połączonych C-509/09 i C-161/10, eDate Advertising i Martinez
• Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, EUR-Lex, 2017: Wyrok w sprawie C-194/16, Bolagsupplysningen i Ilsjan
• Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, EUR-Lex, 2021: Wyrok w sprawie C-800/19, Mittelbayerischer Verlag
• Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, EUR-Lex, 2021: Wyrok w sprawie C-251/20, Gtflix Tv
• Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, EUR-Lex, 2007: Konwencja o jurysdykcji i uznawaniu oraz wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych (konwencja z Lugano)
• Parlament Europejski i Rada, EUR-Lex, 2007: Rozporządzenie (WE) nr 864/2007 dotyczące prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych (Rzym II)
• Sejm RP, Internetowy System Aktów Prawnych, 2023: Prawo prywatne międzynarodowe, tekst jednolity (Dz.U. 2023 poz. 503)
• Sejm RP, Internetowy System Aktów Prawnych, 2025: Kodeks karny, tekst jednolity (Dz.U. 2025 poz. 383)
• Sejm RP, Internetowy System Aktów Prawnych, 2026: Kodeks postępowania karnego, tekst jednolity (Dz.U. 2026 poz. 490)
• Ministerstwo Sprawiedliwości, Informator Statystyczny Wymiaru Sprawiedliwości, 2026: Opracowania wieloletnie: Średni czas trwania postępowania sądowego w latach 2011-2025 oraz Jednostki sądownictwa powszechnego i zatrudnieni sędziowie
• Google, 2026: Warunki korzystania z usług Google (wersja dla Polski)

A jak było u Was? Napiszcie w komentarzu

Czy składaliście pozew w sądzie swojego miejsca zamieszkania i czy sąd albo pozwany kwestionował ten wybór? A jeśli autor wpisu mieszkał za granicą: co okazało się najtrudniejsze, ustalenie sądu, doręczenie pozwu czy wykonanie wyroku? Prosimy, nie podawajcie w komentarzach nazwisk ani danych innych osób.